സോഽഭിഷിക്തോ ഭഗവതാ സ്വയം ശക്രേണ ഭാരത। ധര്മേണ വ്യജയല്ലോകാംസ്ത്രീന്വിഷ്ണുരിവ വിക്രമൈഃ
ഭാരതാ, ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ തന്നെ അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. ധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്ന്, വിഷ്ണുവിന്റെ ചുവടുപോലെ, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചു.
തസ്യാപ്രതിഹതം ചക്രം പ്രാവര്തത മഹാത്മനഃ। രത്നാനി ചൈവ രാജര്ഷിം സ്വയമേവോപതസ്ഥിരേ
അവൻ്റെ അജയ്യമായ ചക്രം ചുറ്റിത്തുടങ്ങി. രാജർഷിയെ സ്വയം രത്നങ്ങൾ എത്തി സേവിച്ചു.
തസ്യേയം വസുസംപൂര്ണാ വസുധാ വസുധാധിപ। തേനേഷ്ടം വിവിധൈര്യജ്ഞൈര്ബഹുഭിഃ സ്വാപ്തദക്ഷിണൈഃ
ഈ ഭൂമി, സമ്പത്തുകൊണ്ട് നിറഞ്ഞതായ ഭൂമി, അവൻ്റെ അധീനതയിലായിരുന്നു. അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നടത്തി.
ചിതചൈത്യോ മഹാതേജാ ധര്മാന്പ്രാപ്യ ച പുഷ്കലാന്। ശക്രസ്യാര്ധാസനം രാജഁല്ലബ്ധവാനമിതദ്യുതിഃ
മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, വിശേഷമായി ചിതയാഗങ്ങൾ നിർമിച്ച് ധാരാളം ധർമ്മങ്ങൾ നേടുകയും, രാജാവേ, അദ്വിതീയമായ പ്രഭയോടെ ഇന്ദ്രന്റെ അരികിൽ ഇരിപ്പിടം നേടുകയും ചെയ്തു.
ഏകാഹ്നാ പൃഥിവീ തേന ധര്മനിത്യേന ധീമതാ। വിജിതാ ശാസനാദേവ സരത്നാകരപത്തനാ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ബുദ്ധിമാനായ അവൻ ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് തന്നെ, രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ പട്ടണങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി മുഴുവനും തന്റെ ആജ്ഞയാൽ ജയിച്ചു.
തസ്യ ചൈത്യൈര്മഹാരാജ ക്രതൂനാം ദക്ഷിണാവതാമ്। ചതുരന്താ മഹീ വ്യാപ്താ നാസീത്കിംചിദനാവൃതമ്
മഹാരാജാവേ, അവന്റെ യാഗശാലകളും യാഗങ്ങളിൽ നൽകിയ ദാനങ്ങളും കൊണ്ട് ഭൂമി നാലു ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ഒന്നും അവശേഷിച്ചില്ല.
തേന പദ്മസഹസ്രാണി ഗവാം ദശ മഹാത്മനാ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ മഹാരാജ ദത്താനീതി പ്രചക്ഷതേ
അവൻ മഹാത്മാവായവൻ, രാജാവേ, ആയിരം താമരകളും പത്ത് പശുക്കളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തേന ദ്വാദശവാര്ഷിക്യാമനാവൃഷ്ട്യാം മഹാത്മനാ। വൃഷ്ടം സസ്യവിവൃദ്ധ്യര്ഥം മിഷതോ വജ്രപാണിനഃ
പന്ത്രണ്ട് വർഷം മഴപെയ്യാതിരുന്ന കാലത്ത്, മഹാത്മാവായ അവൻ തന്നെ, വജ്രായുധം കൈവശമുള്ളവൻ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോഴും, വിളവിനുവേണ്ടി മഴ പെയ്യിച്ചു.
തേന സോമകുലോത്പന്നോ ഗാന്ധാരാധിപതിര്മഹാന്। ശര്ജന്നിവ മഹാമേഘഃ പ്രമഥ്യ നിഹതഃ ശരൈഃ
അവനിൽ നിന്നാണ് സോമകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഗന്ധാരരാജാവായ മഹാനായവൻ ജനിച്ചത്. വലിയ മേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ, അവൻ അക്രമിക്കപ്പെട്ട് അമ്പുകൊണ്ടു വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
പ്രജാശ്ചതുര്വിധാസ്തേന ത്രാതാ രാജന്കൃതാത്മനാ। തേനാത്മതപസാ ലോകാസ്താപിതാശ്ചാതിതേജസാ
രാജാവേ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തിയവൻ ആ നാലുവിധം ജനങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചു. അതിന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്യൈതദ്ദേവയജനം സ്ഥാനമാദിത്യവര്ചസഃ। യസ്യ പുണ്യതമേ ദേശേ കുരുക്ഷേത്രേസ്യ മധ്യതഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള ദൈവികയാഗം നടത്തിയ സ്ഥലം, കുരുക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടുവിലുള്ള ഏറ്റവും പുണ്യമായ ദേശത്താണിത്.
തഥാ ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മാന്ധാതേവ മഹീപതിഃ। ധര്മം കൃത്വാ മഹീം രക്ഷ സ്വര്ഗലോകം ഗമിഷ്യസി
അതുപോലെ, രാജാധിരാജാവേ, നീയും മന്ധാതാവിനെപ്പോലെ ധർമ്മം പാലിച്ച് ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗലോകം നിനക്കു ലഭിക്കും.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മാന്ധാതുശ്ചരിതം മഹത്। ജന്മ ചാഗ്ര്യം മഹീപാല യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ മന്ധാതാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും ഉജ്ജ്വലജന്മവും എല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തഃ സ കൌന്തേയോ ലോമശേന മഹര്ഷിണാ। പപ്രച്ഛാനന്തരം ഭൂയഃ സോമകം പ്രതി ഭാരത
കുന്തിദേവിയുടെ പുത്രനോട് മഹർഷിയായ ലോമശൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതാവംശജനായ അവൻ വീണ്ടും സോമകനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചോദിച്ചു.
കഥംവീര്യഃ സ രാജാഽഭൂത്സോമകോ ദദതാംവരഃ। കര്മാണ്യസ്യ പ്രഭാവം ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ
സോമകൻ എന്ന രാജാവിന് എത്ര വീര്യമായിരുന്നു? ദാനത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായിരുന്ന അവന്റെ പ്രവർത്തികളും ശക്തിയും ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരാസീന്നൃപതിഃ സോമകോ നാമ ധാര്മികഃ। തസ്യ ഭാര്യാശതം രാജന്സദൃശീനാമഭൂത്തദാ
സോമകൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ രാജാവായിരുന്നു, രാജാവേ. അപ്പോൾ അവനു സമാനമായ ഒരു നൂറ് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ വൈ യത്നേന മഹതാ താസു പുത്രം മഹീപതിഃ। കംചിന്നാസാദയാമാസ കാലേന മഹതാ ഹ്യപി
എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും, കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ആ രാജാവിന് ആ ഭാര്യമാരിൽ ഒരാളിലും ഒരു മകനുണ്ടാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
കദാചിത്തസ് വൃദ്ധസ്യ യതമാനസ്യ ധീമതഃ। ജന്തുര്നാമ സുതസ്തസ്യ ജ്യേഷ്ഠായാം സമജായത
ഒരിക്കൽ, വൃദ്ധനായിട്ടും ഏറെ ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവന്റെ മൂത്ത ഭാര്യയ്ക്ക് ജന്തു എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു.
തം ജാതം മാതരഃ സര്വാഃ പരിവാര്യ സമാസതേ। സതതം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ കാമഭോഗാന്വിശാംപതേ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ മാതാക്കളും അവനെ ചുറ്റി കൂട്ടിയിരുന്ന്, എല്ലായ്പ്പോഴും അവനെ അടുത്ത് വെച്ച് ഇഷ്ടമുള്ളതൊക്കെയും ചെയ്യിച്ചു.
തതഃ പിപീലികാ ജന്തും കദാചിദദശത്സ്ഫിചി। സ ദഷ്ടോ ഹ്യരുദദ്രാജംസ്തേന ദുഃഖേന ബാലകഃ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ, ഒരു ചെറുപുഴു ജന്തുവിനെ കുന്തിയിൽ കടിച്ചു. കടിയേറ്റ ബാലൻ വേദനയിൽ കരയിത്തുടങ്ങി.
തതസ്താ മാതരഃ സര്വാഃ പ്രാക്രോശന്ഭൃശദുഃഖിതാഃ। പ്രവാര്യ ജനതും സഹസാ സ ശബ്ദസ്തുമുലോഽഭവത്
അപ്പോൾ എല്ലാ മാതാക്കളും അതിയായി ദുഃഖിച്ച്, ജന്തുവിനുവേണ്ടി ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു. വലിയ ശബ്ദം അവിടെ ഉയർന്നു.
തമാര്തനാദം സഹസാ ശുശ്രാവ സ മഹീപതിഃ। അമാത്യപര്ഷദോ മധ്യേ ഉപവിഷ്ടഃ സഹര്ത്വിജാ
അങ്ങനെ ആർത്തനാദം അപ്രതീക്ഷിതമായി രാജാവിന്റെ ചെവിയിൽ എത്തി. മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടിയിരുന്നപ്പോഴായിരുന്നു അത്.
തതഃ പ്രസ്ഥാപയാമാസ കിമേതദിതി പാര്ഥിവഃ। തസ്മൈ ക്ഷത്താ യഥാവൃത്തമാചചക്ഷേ സുതം പ്രതി
അതുകണ്ട രാജാവ്, എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയാൻ ആളെ അയച്ചു. തന്റെ മകനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭവങ്ങൾ കൃത്യമായി ആ ശുശ്രൂഷകൻ അറിയിച്ചു.
ത്വരമാണഃ സ ചോത്ഥായ സോമകഃ സഹ മന്ത്രിഭിഃ। പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം പുത്രമാശ്വാസയദരിംദമഃ
ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ സോമകൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അകത്തേക്ക് പോയി, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സാന്ത്വയിത്വാ തു തം പുത്രം നിഷ്ക്രമ്യാന്തഃപുരാന്നൃപഃ। ഋത്വിജാ സഹിതോ രാജന്സഹാമാത്യ ഉപാവിശത്
മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം രാജാവ് അകത്തുള്ള മുറികളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു, പുരോഹിതന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും കൂട്ടി ഇരുന്നു.
ധിഗസ്ത്വിഹൈകപുത്രത്വമപുത്രത്വം വരം ഭവേത്। നിത്യാതുരത്വാദ്ഭൂതാനാം ശോക ഏവൈകപുത്രതാ
ഒരു മകൻ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നത് ദുർഭാഗ്യമാണ്; മക്കളില്ലാത്തതാണോ അതിലും നല്ലത്. ജീവികൾക്ക് എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്ന വിഷമം ഒരുമകൻ മാത്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ്.
ഇദം ഭാര്യാശതം ബ്രഹ്മന്പരീക്ഷ്യസദൃശം പ്രഭോ। പുത്രാര്ഥിനാ മയാ വോഢം ന താസാം വിദ്യതേ പ്രജാ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഈ നൂറ് ഭാര്യമാരെയും പരിശോധിച്ചു, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ അവരെ വിവാഹം കഴിച്ചു; എങ്കിലും അവരിൽ ആരും മക്കളെ പ്രസവിച്ചില്ല.
ഏകഃ കഥംചിദുത്പന്നഃ പുത്രോ ജന്തുരയം മമ। യതമാനാസു സര്വാസു കിംനു ദുഃഖമതഃ പരമ്
എന്തോ വിധത്തിൽ ഈ ജീവൻ, എന്റെ മകൻ, അവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; ഇതിൽക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം എന്ത് ഉണ്ടാകും?
വയശ്ച സമതീതം മേ സഭാര്യസ്യം ദ്വിജോത്തമ। ആസാം പ്രാണാഃ സമായത്താ മമ ചാത്രൈകപുത്രകേ
എന്റെ യൗവനം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു പോയി, മഹാനുഭാവാ; ഇവരുടെ ജീവനും എന്റെതും ഇപ്പോൾ ഈ ഒരുമകനിൽ തന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്യാത്തു കര്മ തഥാ യുക്തം യേന പുത്രശതം ഭവേത്। മഹതാ ലഘുനാ വാഽപി കര്മണാ ദുഷ്കരേണ വാ
ഏതെങ്കിലും വലിയോ ചെറുതോ, എളുപ്പമോ കഠിനമോ ആയ ഒരു കര്മ്മം ഉണ്ടോ, അതിലൂടെ നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കാമോ?