സംവാദം പന്നഗേന്ദ്രസ്യ കാശ്യപസ്യ ച കസ്തദാ। ശ്രുതവാന്ദൃഷ്ടവാംശ്ചാപി ഭവത്സു കഥമാഗതമ്। ശ്രുത്വാ തസ്യ വിധാസ്യേഽഹം പന്നഗാന്തകരീം മതിമ്
'പാതയിൽ പാമ്പുകളുടെ രാജാവും കശ്യപനും തമ്മിൽ നടന്ന സംഭാഷണം അവിടെ ആരാണ് കണ്ടോ കേട്ടോ? അതു ഞാൻ അറിഞ്ഞാൽ, പാമ്പുകളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തും.'
ശൃണു രാജന്യഥാസ്മാകം യേന തത്കഥിതം പുരാ। സമാഗതം ദ്വിജേന്ദ്രസ്യ പന്നഗേന്ദ്രസ്യ ചാധ്വനി
രാജാവേ, അതു എങ്ങനെ ഞങ്ങൾക്കു മുമ്പ് പറഞ്ഞുവെന്നതും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനും പാമ്പുകളുടെ രാജാവും വഴിയിൽ എങ്ങനെ കണ്ടുമുട്ടിയെന്നതും നീ കേൾക്കുക.
തസ്മിന്വൃക്ഷേ നരഃ കശ്ചിദിന്ധനാര്ഥായ പാര്ഥിവ। വിചിന്വന്പൂര്വമാരൂഢഃ ശുഷ്കശാഖാവനസ്പതൌ
അന്നൊരു മനുഷ്യൻ, രാജാവേ, വനംപിടിക്കാൻ വറ്റിയ കൊമ്പുകളുള്ള ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ കയറി തിരഞ്ഞു.
ന ബുധ്യേതാമുഭൌ തൌ ച നഗസ്ഥം പന്നഗദ്വിജൌ। സഹ തേനൈവ വൃക്ഷേണ ഭസ്മീഭൂതോഽഭവന്നൃപ
ആ വൃക്ഷത്തിൽ ഇരുന്ന പാമ്പിനെയും ബ്രാഹ്മണനെയും ആ മനുഷ്യൻ കാണാതെ ഇരുന്നു; അവരോടൊപ്പം ആ വൃക്ഷവും കത്തിപൊടിയായി, രാജാവേ.
ദ്വിജപ്രഭാവാദ്രാജേന്ദ്ര വ്യജീവത്സ വനസ്പതിഃ। തേനാഗമ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പുംസാഽസ്മാസു നിവേദിതമ്
ബ്രാഹ്മണന്റെ ശക്തിയാൽ ആ വൃക്ഷം രക്ഷപ്പെട്ടു, രാജേന്ദ്രാ; പിന്നീടു അവിടെ വന്ന മറ്റൊരു മനുഷ്യൻ ഈ സംഭവം ഞങ്ങളോടു പറഞ്ഞു.
യഥാ വൃത്തം തു തത്സര്വം തക്ഷകസ്യ ദ്വിജസ്യ ച। ഏതത്തേ കഥിതം രാജന്യഥാദൃഷ്ടം ശ്രുതം ച യത്। ശ്രുത്വാ ച നൃപശാര്ദൂല വിധത്സ്വ യദനന്തരമ്
തക്ഷകനെയും ആ ബ്രാഹ്മണനെയും കുറിച്ചുള്ള സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതും പോലെ മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതന്നു, രാജാവേ; ഇതു കേട്ടശേഷം നിങ്ങൾക്ക് ഉചിതമായതു ചെയ്യുക.
മന്ത്രിണാം തു വചഃ ശ്രുത്വാ സ രാജാ ജനമേജയഃ। പര്യതപ്യത ദുഃഖാര്തഃ പ്രത്യപിംഷത്കരം കരേ
അവന്റെ മന്ത്രിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ജനമേജയൻ ഏറെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി, കൈ വായിൽ ചേർത്ത് വേദനിച്ചു.
നിഃശ്വാസമുഷ്ണമസകൃദ്ദീര്ഘം രാജീവലോചനഃ। മുമോചാശ്രൂണി ച തദാ നേത്രാഭ്യാം പ്രരുദന്നൃപഃ
താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ള രാജാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘമായ ചൂടുള്ള നെടുവീർപ്പുകൾ വിട്ടു, കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി കരഞ്ഞു.
ഉവാച ച മഹീപാലോ ദുഃഖശോകസമന്വിതഃ। ദുര്ധരം ബാഷ്പമുത്സൃജ്യ സ്പൃഷ്ട്വാ ചാപോ യഥാവിധി
ഭൂമിയുടെ അധിപൻ വേദനയിലും ദുഃഖത്തിലും മുങ്ങി, കണ്ണുനീർ വല്ലാതെ വിട്ടു, വെള്ളം സ്പർശിച്ച് വിധിപ്രകാരം സംസാരിച്ചു.
മുഹൂര്തമിവ ച ധ്യാത്വാ നിശ്ചിത്യ മനസാ നൃപഃ। അമര്ഷീ മന്ത്രിണഃ സര്വാനിദം വചനമബ്രവീത്
ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച് മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, രാജാവ് ക്രോധത്തോടെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ശ്രുത്വൈതദ്ഭവതാം വാക്യം പിതുര്മേ സ്വര്ഗതിം പ്രതി। നിശ്ചിതേയം മമ മതിര്യാ ച താം മേ നിബോധത। അനന്തരം ച മന്യേഽഹം തക്ഷകായ ദുരാത്മനേ
നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എന്റെ അച്ഛന്റെ ഗതിയെക്കുറിച്ച് എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനം വന്നിരിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു എന്ന് കേൾക്കൂ. ഇനി തക്ഷകനെ, ആ ദുഷ്ടനെ, ഞാൻ നേരിടും.
പ്രതികര്തവ്യമിത്യേവം യേന മേ ഹിംസിതഃ പിതാ। ശൃങ്ഗിണം ഹേതുമാത്രം യഃ കൃത്വാ ദഗ്ധ്വാ ച പാര്ഥിവമ്
എന്റെ അച്ഛനെ കൊല്ലാൻ കാരണം ആയവനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യണം; ശ്രിംഗിയെ വെറും ഉപാധിയാക്കി രാജാവിനെ കത്തിച്ചവനാണ് അവൻ.
ഇയം ദുരാത്മതാ തസ്യ കാശ്യപം യോ ന്യവര്തയത്। യദ്യാഗച്ഛേത്സ വൈ വിപ്രോ നനു ജീവേത്പിതാ മമ
കശ്യപനെ തിരിച്ചു അയച്ചത് തക്ഷകന്റെ ദുഷ്ടതയായിരുന്നു; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ എന്റെ അച്ഛൻ ഉറപ്പായും രക്ഷപെടുമായിരുന്നു.
പരിഹീയേത കിം തസ്യ യദി ജീവേത്സ പാര്ഥിവഃ। കാശ്യപസ്യ പ്രസാദേന മന്ത്രിണാം വിനയേന ച
കശ്യപന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും മന്ത്രിമാരുടെ ഉപദേശത്താലും രാജാവ് രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ തക്ഷകനെ എന്ത് നഷ്ടമാകുമായിരുന്നു?
സ തു വാരിതവാന്മോഹാത്കാശ്യപം ദ്വിജസത്തമമ്। സംജിജീവയിഷും പ്രാപ്തം രാജാനമപരാജിതമ്
പക്ഷേ, അവൻ മോഹത്തിൽപ്പെട്ട് രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ വന്ന മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ കശ്യപനെ തിരിച്ചു അയച്ചു.
മഹാനതിക്രമോ ഹ്യേഷ തക്ഷകസ്യ ദുരാത്മനഃ। ദ്വിജസ്യ യോഽദദദ്ദ്രവ്യം മാ നൃപം ജീവയേദിതി
തക്ഷകന്റെ ഈ വലിയ പാപം തന്നെയാണ് — രാജാവിനെ രക്ഷിക്കരുതെന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണനോട് പണം കൊടുത്തത്.
ഉത്തങ്കസ്യ പ്രിയം കര്തുമാത്മനശ്ച മഹത്പ്രിയമ്। ഭവതാം ചൈവ സര്വേഷാം ഗച്ഛാമ്യപചിതിം പിതുഃ
ഉത്തങ്കനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും, എനിക്കു തന്നെ വലിയ ഗുണം ചെയ്യാനും, നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും വേണ്ടി, എന്റെ അച്ഛന്റെ ശുദ്ധികർമ്മം ഞാൻ നടത്തും.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ ശ്രീമാന്മന്ത്രിഭിശ്ചാനുമീദിതഃ। ആരുരോഹ പ്രതിജ്ഞാം സ സര്പസത്രായ പാര്ഥിവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മന്ത്രിമാരുടെ സമ്മതത്തോടെ ആ മഹാരാജാവ് പാമ്പുകളെ നശിപ്പിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
ബ്രഹ്മന്ഭരതശാര്ദൂലോ രാജാ പാരിക്ഷിതസ്തദാ। പുരോഹിതമഥാഹൂയ ഋത്വിജോ വസുധാധിപഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഭാരതകുലത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് പാർക്ഷിതന്റെ മകൻ തന്റെ പുരോഹിതനെയും യാഗികരെയും വിളിച്ചു.
അബ്രവീദ്വാക്യസംപന്നഃ കാര്യസംപത്കരം വചഃ। യോ മേ ഹിംസിതവാംസ്താതം തക്ഷകഃ സ ദുരാത്മവാന്
വാക്കിൽ നൈപുണ്യമുള്ള അവൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അച്ഛനെ കൊല്ലാൻ കാരണം ആയ ആ ദുഷ്ടൻ തക്ഷകൻ...'
പ്രതികുര്യാം യഥാ തസ്യ തദ്ഭവന്തോ ബ്രുവന്തു മേ। അപി തത്കര്മ വിദിതം ഭവതാം യേന പന്നഗമ്
അവനോടു ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ. ആ പാമ്പ് എന്ത് വഴി ഇതിന് കാരണം ആയെന്നു നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
തക്ഷകം സംപ്രദീപ്തേഽഗ്നൌ പ്രക്ഷിപേയം സബാന്ധവമ്। യഥാ തേന പിതാ മഹ്യം പൂര്വം ദഗ്ധോ വിഷാഗ്നിനാ।। തഥാഽഹമപി തം പാപം ദഗ്ധുമിച്ഛാമി പന്നഗമ്
എന്റെ അച്ഛനെ പാമ്പിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് നേരത്തെ ചുട്ടതുപോലെ, ഞാൻ ടക്ഷകനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ ഇടണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ദുഷ്ട പാമ്പിനെ ഞാൻ അങ്ങനെ ചുട്ടുകളയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസ്തി രാജന്മഹാത്സത്രം ത്വദര്ഥം ദേവനിര്മിതമ്। സര്വസത്രമിതി ഖ്യാതം പുരാണേ പരിപഠ്യതേ
രാജാവേ, ദേവന്മാർ നിന്റെ വേണ്ടി ഒരുക്കിയ മഹത്തായ ഒരു യജ്ഞം ഉണ്ട്. പുരാണങ്ങളിൽ അതിനെ സർവ്വയജ്ഞം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ആഹര്താ തസ്യ സത്രസ്യ ത്വന്നാന്യോഽസ്തി നരാധിപ। ഇതി പൌരാണികാഃ പ്രാഹുരസ്മാകം ചാസ്തി സ ക്രതുഃ
പുരാണപ്രകാരവും മറ്റുള്ളവരുടെയും അഭിപ്രായപ്രകാരം, മനുഷ്യരിൽ നീ മാത്രമാണ് ആ യജ്ഞം നടത്താൻ യോഗ്യൻ. ആ യജ്ഞം ഞങ്ങൾക്കുണ്ട്.
ഏവമുക്തഃ സ രാജര്ഷിര്മേനേ ദഗ്ധം ഹി തക്ഷകമ്। ഹുതാശനമുഖേ ദീപ്തേ പ്രവിഷ്ടമിതി സത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രാജർഷി ടക്ഷകൻ തീയിൽ കത്തിപ്പോയി എന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
തതോഽബ്രവീന്മന്ത്രവിദസ്താന്രാജാ ബ്രാഹ്മണാംസ്തദാ। ആഹരിഷ്യാമി തത്സത്രം സംഭാരാഃ സംഭ്രിയന്തു മേ
അപ്പോൾ മന്ത്രജ്ഞനായ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണരോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ആ യജ്ഞം നടത്തും, അതിനുള്ള സകല സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിക്കൊടുക്കൂ.'
തതസ്ത ഋത്വിജസ്തസ്യ ശാസ്ത്രതോ ദ്വിജസത്തമ। തം ദേശം മാപയാമാസുര്യജ്ഞായതനകാരണാത്
ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള യജ്ഞികർ യജ്ഞവേദി നിർമിക്കാൻ ആ സ്ഥലത്ത് അളന്നു നോക്കി.
യഥാവദ്വേദവിദ്വാംസഃ സര്വേ ബുദ്ധേഃ പരംഗതാഃ। ഋദ്ധ്യാ പരമയാ യുക്തമിഷ്ടം ദ്വിജഗണൈര്യുതമ്
വേദങ്ങൾക്കു പരിചയമുള്ള, ഉന്നതമായ ജ്ഞാനവും സമ്പത്തും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും കൂട്ടമായി അവിടെ എത്തി.
പ്രഭൂതധനധാന്യാഢ്യമൃത്വിഗ്ഭിഃ സുനിഷേവിതമ്। നിര്മായ ചാപി വിധിവദ്യജ്ഞായതനമീപ്സിതമ്
ധനം ധാന്യം സമൃദ്ധമായതും, യജ്ഞികർ നല്ല രീതിയിൽ സേവിച്ചതുമായ ആ സ്ഥലത്ത്, അവർ വിധിപ്രകാരം യജ്ഞവേദി നിർമ്മിച്ചു.
രാജാനം ദീക്ഷയാമാസുഃ സര്പസത്രാപ്തയേ തദാ। ഇദം ചാസീത്തത്ര പൂര്വം സര്പസത്രേ ഭവിഷ്യതി
അപ്പോൾ അവർ രാജാവിനെ സർപ്പയജ്ഞത്തിനായി ദീക്ഷിച്ചു. സർപ്പയജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം നടന്നത് ഇതായിരുന്നു.