തം ദൃഷ്ട്വാ ഘോരവദനം മദം ദേവഃ ശതക്രതുഃ। ആയാന്തം ഭക്ഷയിഷ്യന്തം വ്യാത്താനനമിവാന്തകമ്
ആ ഭയങ്കരമായ മുഖം കണ്ടു, ദേവൻ ശതക്രതു മദം നിറഞ്ഞവനായി; മരണൻപോലെ വായ് തുറന്ന് തിന്നാൻ അടുത്തുവന്നു.
ഭയാത്സംസ്തമ്ഭിതഭുജഃ സൃക്വിണീ ലേലിഹന്മുഹുഃ। തതോഽവ്രവീദ്ദേവരാജശ്ച്യവനം ഭയപീഡിതഃ
ഭയത്തിൽ അവന്റെ കൈകൾ കട്ടിയായി, അധരങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ഭയത്തിൽ പീഡിതനായ ദേവരാജാവ് അപ്പോൾ ച്യവനനോട് പറഞ്ഞു.
സോമാര്ഹാവശ്വിനാവേതാവദ്യ പ്രഭൃതി ഭാര്ഗവ। ഭവിഷ്യതഃ സത്യമേതദ്വചോ വിപ്ര പ്രസീദ മേ
ഇനി മുതൽ, ഭാർഗവാ, അശ്വിനികൾക്കും സോമപാനം ലഭിക്കും; ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്, മഹർഷേ, ദയവായി എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം.
ന തേ മിഥ്യാ സമാരമ്ഭോ ഭവത്വേഷ പരോ വിധിഃ। ജാനാമി ചാഹം വിപ്രര്ഷേ ന മിഥ്യാ ത്വം കരിഷ്യസി
നിന്റെ ശ്രമം വൃഥയാകരുത്; ഇതാണ് പരമോന്നത വിധി. മഹർഷേ, നീ കപടമായി ഒന്നും ചെയ്യില്ലെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം.
സോമപാവശ്വിനാവേതൌ യഥാ വാദ്യ കൃതൌ ത്വയാ। `തഥൈവ മാമപി ബ്രഹ്മഞ്ശ്രേയസാ യോക്തുമര്ഹസി
നീ അശ്വിനികൾക്ക് സോമപാനം അനുവദിച്ചതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണാ, എനിക്കുമൊന്നു വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകണം.
ഭൂയ ഏവ തു തേ വീര്യം പ്രകാശേദിതി ഭാര്ഗവ। സുകന്യായാഃ പിതുശ്ചാസ്യ ലോകേ കീര്തിഃ പ്രഥേദിതി
ഭാർഗവാ, വീണ്ടും ഒരു പ്രാവശ്യം നിന്റെ ശക്തി ലോകത്ത് തെളിയിക്കണം, സുകന്യയുടെ പിതാവിന്റെ കീര്ത്തി എല്ലാ ലോകത്തും പടരണമെന്നു.
അതോ മയൈതദ്വിഹിതം തവ വീര്യപ്രകാശനമ്। തസ്മാന്പ്രസാദം കുരു മേ ഭവത്വേവം യഥേച്ഛസി
അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ശക്തി ലോകത്തിന് കാണിക്കാൻ ഞാൻ ഇതെല്ലാം ഒരുക്കിയതാണ്; അതിനാൽ ദയവായി എന്നോട് അനുകൂലമായി പെരുമാറണം, നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ എല്ലാം നടക്കട്ടെ.
ഏവമുക്തസ്യ ശക്രേണ ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ। സ മന്യുര്വ്യഗമച്ഛീഘ്രം സുമോച ച പുരംദരമ്
ശക്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ച്യവനൻ അതിവേഗം കോപം വിട്ട് പുരന്ദരനെ മോചിപ്പിച്ചു.
മദം ച വ്യഭജദ്രാജന്പാനേ സ്ത്രീഷു ച വീര്യവാന്। അക്ഷേഷു മൃഗയായാം ച പൂര്വസൃഷ്ടം പുനഃ പുനഃ
ശക്തനായ മഹർഷി, രാജാവേ, മദം പാനം, സ്ത്രീകൾ, പാശം, വേട്ട എന്നിവയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വിഭജിച്ചു.
തദാ മദം വിനിക്ഷിപ്യ ശക്രം സംതര്പ്യ ചേന്ദുനാ। അശ്വിഭ്യാം സഹിതാന്ദേവാന്യാജയിത്വാ ച തം നൃപമ്
ശക്രന്റെ മദം നീക്കി, സോമപാനത്തോടെ അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, അശ്വിനികളെയും രാജാവിനെയും കൂട്ടി യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
വിഖ്യാപ്യ വീര്യം ലോകേഷു സര്വേഷു വദതാംവരഃ। സുകന്യയാ സഹാരണ്യേ വിജഹാരാനുകൂലയാ
ലോകങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും തന്റെ ശക്തി പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠൻ, സുകന്യയുമായി അനുരാഗത്തോടെ വനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
തസ്യൈതദ്ദ്വിജസംഘുഷ്ടം സരോ രാജന്പ്രകാശതേ। അത്രത്വം സഹ സോദര്യൈഃ പിതൃഡന്ദേവാംശ്ച തര്പയ
ബ്രാഹ്മണരുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന ആ തടാകം, രാജാവേ, പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇവിടെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പിതൃദേവന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
ഏതദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹീപാല സികതാക്ഷം ച ഭാരത। സൈന്ധവാരണ്യമാസാദ്യ കുല്യാനാം കുരു ദര്ശനമ്
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഈ മണൽ നിറഞ്ഞ പ്രദേശവും, ഭാരതവംശജനായ നീ സിന്ധു കാടുകളിലേക്കെത്തുമ്പോഴും, അവിടെയുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും നീ കാണണം.
പുഷ്കരേഷു മഹാരാജ സര്വേഷു ച ജലം സ്പൃശ। സ്ഥാണോര്മന്ത്രാണി ച ജപന്സിദ്ധിം പ്രാപ്സ്യസി ഭാരത
മഹാരാജാവേ, എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും നീ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം; സ്ഥാണുവിന്റെ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ, നീ വിജയത്തെ നേടും, ഭാരതവംശജ.
സംധിര്ദ്വയോര്നരശ്രേഷ്ഠ ത്രേതായാ ദ്വാപരസ്യ ച। അയം ഹി ദൃശ്യതേ പാര്ഥ സര്വപാപപ്രണാശനഃ। അത്രോപസ്പൃശ ചൈവ ത്വം സര്വപാപപ്രണാശനേ
നരശ്രേഷ്ഠനായ പാർഥാ, ഇതാണ് ത്രേതായും ദ്വാപരയുഗവും തമ്മിലുള്ള സംഗമസ്ഥലം; എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്ന ഈ സ്ഥലം കാണാം. ഇവിടെ നീ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റാം.
ആര്ചീകപര്വതശ്ചൈവ നിവാസൌ വൈ മനീഷിണാമ്। സദാഫലഃ സദാസ്രോതോ മരുതാം സ്താനമുത്തമമ്
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ആർച്ചികപർവതം, ജ്ഞാനികൾക്ക് വാസസ്ഥലവും, എപ്പോഴും ഫലപ്രദവും, എപ്പോഴും ഒഴുകുന്നതുമായ, മരുത് ദേവന്മാരുടെ ഉത്തമസ്ഥലവുമാണ്.
ചൈത്യാശ്ചൈതേ ബഹുവിധാസ്ത്രിദശാനാം യുധിഷ്ഠിര। ഏതച്ചന്ദ്രമസസ്തീര്ഥമൃഷയഃ പര്യുപാസതേ। വൈഖാനസപ്രഭൃതയോ വാലഖില്യാസ്തഥൈവ ച
യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ഇവിടെ ദേവന്മാരുടെ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളും, ചന്ദ്രന്റെ തിരുത്തും ഉണ്ട്; വൈഖാനസന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും മറ്റു മഹർഷികളും ഇവിടം ആരാധിക്കുന്നു.
ശൃങ്ഗാണി ത്രീണി പുണ്യാനി ത്രീണി പ്രസര്വണാനി ച। സര്വാണ്യനുപരിക്രമ്യ യഥാകാമമുപസ്പൃശ
മൂന്ന് പുണ്യശിഖരങ്ങളും, മൂന്ന് തിരുത്തുകളും ഇവിടെയുണ്ട്; അവയെല്ലാം സന്ദർശിച്ച്, ഇഷ്ടം പോലെ നീ സ്നാനം ചെയ്യൂ.
ശാന്തനുശ്ചാത്ര രാജേന്ദ്ര ശുനകശ്ച നരാധിപഃ। നരനാരായണൌ ചോഭൌ തപസ്തപ്ത്വാ ചിരം നൃപ। സ്ഥാനം സനാതനം പ്രാപ്താവീശ്വരധ്യാനതത്പരൌ
രാജാവേ, ഇവിടെ തന്നെയാണ് ശാന്തനുവും, ശുണകനെന്ന രാജാവും, നരനും നാരായണനും ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു, ഈശ്വരധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി, ശാശ്വതസ്ഥിതിയിൽ എത്തിയത്.
ഇഹ നിത്യാശ്രയാ ദേവാഃ പിതരശ്ച മഹര്ഷിഭിഃ। ആര്ചീകപര്വതേ തേപുസ്താന്യജസ്വ യുധിഷ്ഠിര
ഇവിടെ ദേവന്മാരും, പിതാക്കളും മഹർഷികളോടൊപ്പം, ആർച്ചികപർവതത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു; നീയും ഇവിടെ യജ്ഞം നടത്തണം, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
ഇഹ തേ വൈ ചരൂന്പ്രാശ്നന്നൃഷയശ്ച വിശാംപതേ। യമുനാ ചാക്ഷയസ്രോതാഃ കൃഷ്ണശ്ചേഹ തപോരതഃ
മഹാരാജാവേ, ഇവിടെ മഹർഷികൾ ഹവിസ്സ് കഴിച്ചു; അക്ഷയമായ ഒഴുക്കുള്ള യമുനയും, തപസ്സിൽ ലീനനായ കൃഷ്ണനും ഇവിടെയുണ്ട്.
യമൌ ച ഭീമസേനശ്ച കൃഷ്ണാ ചാമിത്രകര്ശന। സര്വേ ചാത്ര ഗമിഷ്യാമസ്ത്വയൈവ സഹ പാണ്ഡവ
അമിത്രവീരനേ, ഇവിടെ യമനും, ഭീമസേനനും, കൃഷ്ണയും, ഞങ്ങളൊക്കെയും, നീയോടൊപ്പം ഈ സ്ഥലത്ത് എത്തും, പാണ്ഡവാ.
ഏതത്പ്രസ്രവണം പുണ്യമിന്ദ്രസ്യ മനുജേശ്വര। യത്രധാതാ വിധാതാ ച വപരുണശ്ചോര്ധ്വമാഗതാഃ
മനുഷ്യരാജാവേ, ഇതാണ് ഇന്ദ്രന്റെ പുണ്യപ്രസ്രവണം; ഇവിടെ തന്നെയാണ് ധാതാവും, വിധാതാവും, വരുണനും മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നത്.
ഇഹ തേഽപ്യവസന്രാജഞ്ശാന്താഃ പരമധര്മിണഃ। മൈത്രാണാമൃജുബുദ്ധീനാമയം ഗിരിവരഃ ശുഭഃ
രാജാവേ, ഇവിടെ തന്നെയാണ് ശാന്തരും, പരമധാർമ്മികരുമായവർ താമസിച്ചത്; സൗഹൃദവും നേരായ മനസ്സും ഉള്ളവർക്ക് ഈ മനോഹരമായ പർവതം അനുയോജ്യമാണ്.
ഏഷാ സാ യമുനാ രാജന്മഹര്ഷിഗണസേവിതാ। നാനായജ്ഞചിതാ രാജന്പുണ്യാ പാപഭയാപഹാ
രാജാവേ, മഹർഷികൾ സേവിക്കുന്നതും, വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ കൊണ്ട് വിശുദ്ധമായതും, പുണ്യവും പാപഭയങ്ങൾ അകറ്റുന്നതുമായ യമുനയാണ് ഇതു.
അത്രരാജാ മഹേഷ്വാസോ മാംധാതാഽയജത സ്വയമ്। സാഹദേവിശ്ച കൌന്തേയ സോമകോ ദദതാംവരഃ
കൗന്തേയാ, മഹേഷ്വാസിയായ രാജാവ് മാംധാതാ ഇവിടെ തന്നെ യജ്ഞം നടത്തി; സഹദേവനും, ദാനത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ള സോമകനും ഇവിടെ യജ്ഞം ചെയ്തു.
മാന്ധാതാ രാജശാര്ദൂലസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ। കഥം ജാതോ മഹാബ്രഹ്മന്യൌവനാശ്വോ നൃപോത്തമഃ
രാജശാർദൂലാ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ മാംധാതാവ് എങ്ങനെ ജനിച്ചു? മഹാബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായ യുവനാശ്വൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്ന് പറയൂ.
കഥം ചൈനാം പരാം ഖ്യാതിം പ്രാപ്തവാനമിതദ്യുതിഃ। യസ്യ ലോകാസ്ത്രയോ വശ്യാ വിഷ്ണോരിവ മഹാത്മനഃ
അവൻ എങ്ങനെ ഈ അതുല്യമായ പ്രശസ്തി നേടി? മൂന്ന് ലോകങ്ങളും അവന്റെ വശമായത്, മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ, എങ്ങനെ എന്നതും പറയൂ.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും ചരിതം തസ്യ ധീമതഃ। `സത്യകീര്തേര്ഹി മാന്ധാതുഃ കഥ്യമാനം ത്വയാഽനഘ
അവൻ ധീരനായ മാംധാതാവിന്റെ കഥ ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; സത്യകീര്ത്തിയുള്ള മാംധാതാവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ നീ പറയാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.
യഥാ മാന്ധാതൃശബ്ദശ്ച തസ്യ ശക്രസമദ്യുതേ। ജന്മ ചാപ്രതിവീര്യസ് കുശലോ ഹ്യസി ഭാഷിതുമ്
ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ തേജസ്സുള്ള മാംധാതാവ് എന്ന പേര് അവനു എങ്ങനെ കിട്ടി? അതുല്യശക്തിയുള്ള അവന്റെ ജനനവും നീ വിശദമായി പറയൂ.