ഏവമുക്തഃ സ്മയന്നിന്ദ്രമഭിവീക്ഷ്യസ ഭാര്ഗവഃ। ജഗ്രാഹ വിധിവത്സോമമശ്വിഭ്യാമുത്തമം ഗ്രഹമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൃഗുവംശത്തിൽ പെട്ടവൻ ചിരിച്ച് ഇന്ദ്രനെ നോക്കി, വിധിപ്രകാരം അശ്വിനീദേവന്മാർക്ക് ഉത്തമമായ സോമം നൽകി.
തതോഽസ്മൈ പ്രാഹരദ്വജ്രം ഘോരരൂപം ശചീപതിഃ। തസ്യ പ്രഹരതോ ബാഹും സ്തമ്ഭയാമാസ ഭാര്ഗവഃ
അപ്പോൾ ശചിദേവിയുടെ ഭർത്താവ് ഭയങ്കരമായ വജ്രം അവന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞു; എന്നാൽ ച്യവനൻ അതവിടെ തന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ കൈ അപ്രാപ്തമാക്കി.
തം സ്തമ്ഭയിത്വാ ച്യവനോ ജുഹുവേ മന്ത്രതോഽനലമ്। കൃത്യാര്ഥീ സുമഹാതേജാ ദേവം ഹിംസിതുമുദ്യതഃ
ഇന്ദ്രനെ അപ്രാപ്തനാക്കിയ ശേഷം, മഹാ തേജസ്സുള്ള ച്യവനൻ, തന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, മന്ത്രശക്തിയാൽ അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിച്ചു, ദേവനെ ദണ്ഡിപ്പിക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു.
തതഃ കൃത്യാഽഥ സംജജ്ഞേ മുനേസ്തസ്യ തപോബലാത്। മദോ നാമ മഹാവീര്യോ ബൃഹത്കായോ മഹാസുരഃ
അപ്പോൾ ആ മുനിയുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ, 'കൃത്യ' എന്ന പേരിൽ ഒരു മഹാശക്തിയുള്ള, വലിയ ശരീരമുള്ള, മഹാസുരനായ 'മദ' എന്ന ഭയങ്കരൻ അവിടെ ഉദിച്ചുവന്നു.
ശരീരം യസ് നിര്ദേഷ്ടുമശക്യം തു സുരാസുരൈഃ। തസ്യാസ്യമഭവദ്ധോരം തീക്ഷ്ണാഗ്രദശനം മഹത്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോലും വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അത്ഭുതമായ ശരീരത്തിൽ, ഭയങ്കരമായ ഒരു വായ് ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ വലിയതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ പല്ലുകളും കാഴ്ചവെച്ചു.
ഹനുരേകാ സ്ഥിതാ ത്വസ്യ ഭൂമാവേകാ ദിവം ഗതാ। ചതസ്രശ്ചായതാ ദംഷ്ട്രാ യോജനാനാം ശതംശതമ്
അവന്റെ ഒരു താടിമൂല്യം ഭൂമിയിൽ താങ്ങി, മറ്റേത് ആകാശത്തോളം ഉയർന്നു; നാലു നീണ്ട ദന്തങ്ങൾ ഓരോന്നും നൂറു യോജന ദൂരം നീണ്ടിരുന്നു.
ഇതരേ തസ്യ ദശനാ ബഭൂവുര്ദശയോജനാഃ। പ്രാസാദശിഖരാകാരാഃ ശൂലാഗ്രസമദര്ശനാഃ
മറ്റു പല്ലുകൾ ഓരോന്നും പത്ത് യോജന നീളത്തിൽ, കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഗോപുരംപോലെയും കൂർത്ത കുന്തത്തിന്റെ അഗ്രംപോലെയും ഭയങ്കരമായിരുന്നു.
ബാഹൂ പരിഘസംകാശാവായതാവയുതം സമൌ। നേത്രേ രവിശശിപ്രഖ്യേ വക്രം കാലാഗ്നിസംനിഭമ്
അവന്റെ രണ്ടു കൈകളും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെ വലുതും ശക്തവുമായിരുന്നു; കണ്ണുകൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെയും, വളഞ്ഞതും കലാഗ്നിപോലെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.
ലേലിഹഞ്ജിഹ്വയാ വക്രം വിദ്യുച്ചപലലോലയാ। വ്യാത്താനനോ ഘോരദൃഷ്ടിര്ഗ്രസന്നിവ ജഗദ്ബലാത്
മിന്നലിന്റെ ചലനമുള്ള വളഞ്ഞ നാവുകൊണ്ട്, പല്ലുകൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് വായ് പൂർണ്ണമായി തുറന്ന്, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാഴ്ചയോടെ, ലോകം മുഴുവൻ തിന്നുന്നവനായി അവൻ തോന്നി.
സ ഭക്ഷയിഷ്യന്സംക്രുദ്ധഃ ശതക്രതുമുപാദ്രവത്। മഹതാ ഘോരരൂപേണ ലോകാഞ്ശബ്ദേന നാദയത്
കോപത്തോടെ ലോകങ്ങളെ മുഴുവൻ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭയങ്കര രൂപവും വലിയ ശബ്ദവും പുറത്ത് വിട്ട്, ശതക്രതുവിനെ തിന്നാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അവൻ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ഘോരവദനം മദം ദേവഃ ശതക്രതുഃ। ആയാന്തം ഭക്ഷയിഷ്യന്തം വ്യാത്താനനമിവാന്തകമ്
ആ ഭയങ്കരമായ മുഖം കണ്ടു, ദേവൻ ശതക്രതു മദം നിറഞ്ഞവനായി; മരണൻപോലെ വായ് തുറന്ന് തിന്നാൻ അടുത്തുവന്നു.
ഭയാത്സംസ്തമ്ഭിതഭുജഃ സൃക്വിണീ ലേലിഹന്മുഹുഃ। തതോഽവ്രവീദ്ദേവരാജശ്ച്യവനം ഭയപീഡിതഃ
ഭയത്തിൽ അവന്റെ കൈകൾ കട്ടിയായി, അധരങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ഭയത്തിൽ പീഡിതനായ ദേവരാജാവ് അപ്പോൾ ച്യവനനോട് പറഞ്ഞു.
സോമാര്ഹാവശ്വിനാവേതാവദ്യ പ്രഭൃതി ഭാര്ഗവ। ഭവിഷ്യതഃ സത്യമേതദ്വചോ വിപ്ര പ്രസീദ മേ
ഇനി മുതൽ, ഭാർഗവാ, അശ്വിനികൾക്കും സോമപാനം ലഭിക്കും; ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്, മഹർഷേ, ദയവായി എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം.
ന തേ മിഥ്യാ സമാരമ്ഭോ ഭവത്വേഷ പരോ വിധിഃ। ജാനാമി ചാഹം വിപ്രര്ഷേ ന മിഥ്യാ ത്വം കരിഷ്യസി
നിന്റെ ശ്രമം വൃഥയാകരുത്; ഇതാണ് പരമോന്നത വിധി. മഹർഷേ, നീ കപടമായി ഒന്നും ചെയ്യില്ലെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം.
സോമപാവശ്വിനാവേതൌ യഥാ വാദ്യ കൃതൌ ത്വയാ। `തഥൈവ മാമപി ബ്രഹ്മഞ്ശ്രേയസാ യോക്തുമര്ഹസി
നീ അശ്വിനികൾക്ക് സോമപാനം അനുവദിച്ചതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണാ, എനിക്കുമൊന്നു വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകണം.
ഭൂയ ഏവ തു തേ വീര്യം പ്രകാശേദിതി ഭാര്ഗവ। സുകന്യായാഃ പിതുശ്ചാസ്യ ലോകേ കീര്തിഃ പ്രഥേദിതി
ഭാർഗവാ, വീണ്ടും ഒരു പ്രാവശ്യം നിന്റെ ശക്തി ലോകത്ത് തെളിയിക്കണം, സുകന്യയുടെ പിതാവിന്റെ കീര്ത്തി എല്ലാ ലോകത്തും പടരണമെന്നു.
അതോ മയൈതദ്വിഹിതം തവ വീര്യപ്രകാശനമ്। തസ്മാന്പ്രസാദം കുരു മേ ഭവത്വേവം യഥേച്ഛസി
അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ശക്തി ലോകത്തിന് കാണിക്കാൻ ഞാൻ ഇതെല്ലാം ഒരുക്കിയതാണ്; അതിനാൽ ദയവായി എന്നോട് അനുകൂലമായി പെരുമാറണം, നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ എല്ലാം നടക്കട്ടെ.
ഏവമുക്തസ്യ ശക്രേണ ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ। സ മന്യുര്വ്യഗമച്ഛീഘ്രം സുമോച ച പുരംദരമ്
ശക്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ച്യവനൻ അതിവേഗം കോപം വിട്ട് പുരന്ദരനെ മോചിപ്പിച്ചു.
മദം ച വ്യഭജദ്രാജന്പാനേ സ്ത്രീഷു ച വീര്യവാന്। അക്ഷേഷു മൃഗയായാം ച പൂര്വസൃഷ്ടം പുനഃ പുനഃ
ശക്തനായ മഹർഷി, രാജാവേ, മദം പാനം, സ്ത്രീകൾ, പാശം, വേട്ട എന്നിവയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വിഭജിച്ചു.
തദാ മദം വിനിക്ഷിപ്യ ശക്രം സംതര്പ്യ ചേന്ദുനാ। അശ്വിഭ്യാം സഹിതാന്ദേവാന്യാജയിത്വാ ച തം നൃപമ്
ശക്രന്റെ മദം നീക്കി, സോമപാനത്തോടെ അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, അശ്വിനികളെയും രാജാവിനെയും കൂട്ടി യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
വിഖ്യാപ്യ വീര്യം ലോകേഷു സര്വേഷു വദതാംവരഃ। സുകന്യയാ സഹാരണ്യേ വിജഹാരാനുകൂലയാ
ലോകങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും തന്റെ ശക്തി പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠൻ, സുകന്യയുമായി അനുരാഗത്തോടെ വനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
തസ്യൈതദ്ദ്വിജസംഘുഷ്ടം സരോ രാജന്പ്രകാശതേ। അത്രത്വം സഹ സോദര്യൈഃ പിതൃഡന്ദേവാംശ്ച തര്പയ
ബ്രാഹ്മണരുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന ആ തടാകം, രാജാവേ, പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇവിടെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പിതൃദേവന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
ഏതദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹീപാല സികതാക്ഷം ച ഭാരത। സൈന്ധവാരണ്യമാസാദ്യ കുല്യാനാം കുരു ദര്ശനമ്
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഈ മണൽ നിറഞ്ഞ പ്രദേശവും, ഭാരതവംശജനായ നീ സിന്ധു കാടുകളിലേക്കെത്തുമ്പോഴും, അവിടെയുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും നീ കാണണം.
പുഷ്കരേഷു മഹാരാജ സര്വേഷു ച ജലം സ്പൃശ। സ്ഥാണോര്മന്ത്രാണി ച ജപന്സിദ്ധിം പ്രാപ്സ്യസി ഭാരത
മഹാരാജാവേ, എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും നീ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം; സ്ഥാണുവിന്റെ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ, നീ വിജയത്തെ നേടും, ഭാരതവംശജ.
സംധിര്ദ്വയോര്നരശ്രേഷ്ഠ ത്രേതായാ ദ്വാപരസ്യ ച। അയം ഹി ദൃശ്യതേ പാര്ഥ സര്വപാപപ്രണാശനഃ। അത്രോപസ്പൃശ ചൈവ ത്വം സര്വപാപപ്രണാശനേ
നരശ്രേഷ്ഠനായ പാർഥാ, ഇതാണ് ത്രേതായും ദ്വാപരയുഗവും തമ്മിലുള്ള സംഗമസ്ഥലം; എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്ന ഈ സ്ഥലം കാണാം. ഇവിടെ നീ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റാം.
ആര്ചീകപര്വതശ്ചൈവ നിവാസൌ വൈ മനീഷിണാമ്। സദാഫലഃ സദാസ്രോതോ മരുതാം സ്താനമുത്തമമ്
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ആർച്ചികപർവതം, ജ്ഞാനികൾക്ക് വാസസ്ഥലവും, എപ്പോഴും ഫലപ്രദവും, എപ്പോഴും ഒഴുകുന്നതുമായ, മരുത് ദേവന്മാരുടെ ഉത്തമസ്ഥലവുമാണ്.
ചൈത്യാശ്ചൈതേ ബഹുവിധാസ്ത്രിദശാനാം യുധിഷ്ഠിര। ഏതച്ചന്ദ്രമസസ്തീര്ഥമൃഷയഃ പര്യുപാസതേ। വൈഖാനസപ്രഭൃതയോ വാലഖില്യാസ്തഥൈവ ച
യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ഇവിടെ ദേവന്മാരുടെ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളും, ചന്ദ്രന്റെ തിരുത്തും ഉണ്ട്; വൈഖാനസന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും മറ്റു മഹർഷികളും ഇവിടം ആരാധിക്കുന്നു.
ശൃങ്ഗാണി ത്രീണി പുണ്യാനി ത്രീണി പ്രസര്വണാനി ച। സര്വാണ്യനുപരിക്രമ്യ യഥാകാമമുപസ്പൃശ
മൂന്ന് പുണ്യശിഖരങ്ങളും, മൂന്ന് തിരുത്തുകളും ഇവിടെയുണ്ട്; അവയെല്ലാം സന്ദർശിച്ച്, ഇഷ്ടം പോലെ നീ സ്നാനം ചെയ്യൂ.
ശാന്തനുശ്ചാത്ര രാജേന്ദ്ര ശുനകശ്ച നരാധിപഃ। നരനാരായണൌ ചോഭൌ തപസ്തപ്ത്വാ ചിരം നൃപ। സ്ഥാനം സനാതനം പ്രാപ്താവീശ്വരധ്യാനതത്പരൌ
രാജാവേ, ഇവിടെ തന്നെയാണ് ശാന്തനുവും, ശുണകനെന്ന രാജാവും, നരനും നാരായണനും ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു, ഈശ്വരധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി, ശാശ്വതസ്ഥിതിയിൽ എത്തിയത്.
ഇഹ നിത്യാശ്രയാ ദേവാഃ പിതരശ്ച മഹര്ഷിഭിഃ। ആര്ചീകപര്വതേ തേപുസ്താന്യജസ്വ യുധിഷ്ഠിര
ഇവിടെ ദേവന്മാരും, പിതാക്കളും മഹർഷികളോടൊപ്പം, ആർച്ചികപർവതത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു; നീയും ഇവിടെ യജ്ഞം നടത്തണം, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.