തത്രാപി ചാപ്ലുത്യ മഹാനുഭാവ സംതര്പയാമാസ പിതൃഡന്സുരാംശ്ച। ദ്വിജാതിമുഖ്യേഷു ധനം വിസൃജ്യ ഗോദാവരീം സാഗരഗാമഗച്ഛത്
അവിടെയും, സ്നാനം കഴിഞ്ഞ്, മഹാത്മാവൻ പിതാക്കള്ക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം നടത്തി; ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഗോദാവരിയിലേക്കു പോയി.
തതോ വിപാപ്മാ ദ്രവിഡേഷു രാജ- ന്സമുദ്രമാസാദ്യ ച ലോകപുണ്യമ്। അഗസ്ത്യതീര്ഥം ച മഹാപവിത്രം- നാരീതീര്ഥാന്യഥാ വീരോ ദദര്ശ
ശേഷം, പാപരഹിതനായ രാജാവ് ദ്രാവിഡദേശങ്ങളിൽ സമുദ്രം എത്തി, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ അഗസ്ത്യ തീർത്ഥവും സ്ത്രീകൾക്കുള്ള വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടു.
തത്രാര്ജുനസ്യാഗ്ര്യധനുര്ധരസ്യ നിശമ്യ തത്കര്മ പരൈരശക്യമ്। സംപൂജ്യമാനഃ പരമര്ഷിസങ്ഘൈഃ പരാം മുദം പാണഅഡുസുതഃ സ ലേഭേ
അവിടെ, മറ്റാർക്കും കഴിയാത്ത അർജുനന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തി കേട്ട്, മഹർഷിമാരുടെ സംഘങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സ തേഷു തീര്ഥേഷ്വഭിഷിക്തഗാത്രഃ കൃഷ്ണാസഹായഃ സഹിതോഽനുജൈശ്ച। സംപൂജയന്വിക്രമമര്ജുനസ്യ രമേ മഹീപാലപതിഃ പൃഥിവ്യാമ്
അവിടെയുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, കൃഷ്ണനും സഹോദരന്മാരുമായി, രാജാധിരാജൻ ഭൂമിയിൽ അർജുനന്റെ വീര്യം ആദരിക്കാനായി സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ സഹസ്രാണി ഗവാം പ്രദായ തീര്ഥേഷു തേഷ്വമ്ബുധരോത്തമസ്യ। ഹൃഷ്ടഃ സഹ ഭ്രാതൃഭിരര്ജുനസ്യ സംകീര്തയാമാസ ഗവാം പ്രദാനമ്
ശേഷം, ആ മഹാഗിരികളിലുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത്, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അർജുനന്റെ പശുദാനത്തെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിച്ചു പറയാൻ തുടങ്ങി.
സ താനി തീര്ഥാനി ച സാഗരസ്യ പുണ്യാനി ചാന്യാനി ബഹൂനി രാജന്। ക്രമേണ ഗച്ഛന്പരിപൂര്ണകാമഃ ശൂര്പാരകം പുണ്യതമം ദദര്ശ
അവൻ, രാജാവേ, ക്രമമായി ആ സമുദ്രതീരത്തുള്ള വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളും അനേകം മറ്റു പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ അവൻ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ശൂർപാരകം കണ്ടു.
തത്രോദധേഃ കംചിദതീത്യ ദേശം ഖ്യാതം പൃഥിവ്യാം വനമാസസാദ। തപ്തം സുരൈരത്ര തപഃ പുരസ്താ- ദിഷ്ടും കതഥാ പുണ്യപരൈര്നരേന്ദ്രൈഃ
അവിടെ, സമുദ്രത്തോട് ചേർന്ന ഒരു പ്രദേശം കടന്ന്, ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കാടിലെത്തിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ മുമ്പ് തപസ്സ് ചെയ്തതും ധർമ്മപരായണരായ രാജാക്കന്മാർ സന്ദർശിക്കേണ്ടതുമായ സ്ഥലം അവൻ കണ്ടു.
സ തത്ര താമഗ്ര്യധനുര്ധരസ്യ വേദീം ദദര്ശായതപീനബാഹുഃ। ഋചീകപുത്രസ്യ തപസ്വിസങ്ഘൈഃ സമാവൃതാം പുണ്യകൃദര്ചനീയാമ്
അവിടെ, വീര്യശാലിയായ അഗ്ര്യധനുര്ധരിയുടെ, വിശാലവും ശക്തമായ ഭുജങ്ങളുള്ള ഋചീകന്റെ മകനായവന്റെ യാഗവേദി, തപസ്വിമാരുടെ സംഘത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും പുണ്യശാലികൾക്ക് ആരാധനാർഹമായതുമായത് അവൻ കണ്ടു.
തതോ വസൂനാം വസുധാധിപഃ സ മരുദ്ഗണാനാം ച തഥാശ്വിനോശ്ച। വൈവസ്വതാദിത്യധനേശ്വരാണാ- മിന്ദ്രസ്യ വിഷ്ണോഃ സവിതുര്വിഭോശ്ച
ശേഷം, ഭൂമിയുടെ രാജാവ് വസുക്കളുടെ, മരുതുകളുടെ, അശ്വിനികളുടെ, വൈവസ്വതന്റെ, ആദിത്യന്റെ, ധനാധിപന്മാരുടെ, ഇന്ദ്രന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ, സവിതാവിന്റെ, മഹാശക്തന്റെ വിശുദ്ധ ആലയങ്ങൾ കണ്ടു.
ഭഗസ്യ ചന്ദ്രസ്യ ദിവാകരസ്യ പതേരപാം സാധ്യഗണസ്യ ചൈവ। ധാതുഃ പിതൄണാം ച തഥാ മഹാത്മാ രുദ്രസ്യ രാജന്സഗണസ്യ ചൈവ
അവൻ ഭഗയുടെ, ചന്ദ്രന്റെ, സൂര്യന്റെ, ജലാധിപനായ വരുണന്റെ, സാദ്ധ്യരുടെ സംഘത്തിന്റെ, ധാതുവിന്റെ, പിതാക്കന്മാരുടെ, മഹാത്മാവായ രുദ്രനും അവന്റെ സംഘവും അടങ്ങിയ വിശുദ്ധ ആലയങ്ങൾ കണ്ടു.
സരസ്വത്യാഃ സിദ്ധഗണസ്യ ചൈവ പൂഷ്ണശ്ച യേ ചാപ്യമരാസ്തഥാഽന്യേ। പുണ്യാനി ചാപ്യായതനാനി തേഷാം ദദര്ശ രാജാ സുമനോഹരാണി
അവൻ സരസ്വതിയുടെ, സിദ്ധരുടെ, പൂഷന്റെ, മറ്റു അമരന്മാരുടെയും മനോഹരവും വിശുദ്ധവുമായ ആലയങ്ങൾ കണ്ടു.
തേഷൂപവാസാന്വിബുധാനുപോഷ്യ ദുത്ത്വാ ച രത്നാനി മഹാന്തി രാജാ। തീര്ഥേഷു സര്വേഷു പരിപ്ലുതാങ്ഗഃ പുനഃ സ ശൂര്പാരകമാജഗാമ
അവിടങ്ങളിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ദേവന്മാരെ ആദരിച്ചു, വലിയ രത്നങ്ങൾ ദാനം ചെയ്ത്, രാജാവ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം കഴിച്ച് വീണ്ടും ശൂർപാരകത്തേക്ക് മടങ്ങി.
സ തേന തീരേണ തു സാഗരസ്യ പുനഃ പ്രയാതഃ സഹ സോദരീയൈഃ। ദ്വിജൈഃ പൃഥിവ്യാം പ്രഥിതം മഹദ്ഭി- സ്തീര്ഥം പ്രഭാസം സമുപാജഗാമ
അവൻ സഹോദരന്മാരോടും ദ്വിജന്മാരോടും കൂടി കടൽത്തീരം വഴി യാത്രചെയ്ത് ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തമായ മഹത്തായ പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തിച്ചു.
തത്രാഭിഷിക്തഃ പൃഥുലോഹിതാക്ഷഃ സഹാനുജൈര്ദേവഗണാന്പിതൄംശ്ച। സംതര്പയാമാസ തഥൈവ കൃഷ്ണാ തേ ചാപി വിപ്രാഃ സഹ ലോമശേന
അവിടെ, വിശാലമായ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സ്നാനം നടത്തി, ദേവന്മാര്ക്കും പിതൃകൾക്കും ഹോമം നടത്തി; അങ്ങനെ തന്നെ കൃഷ്ണയും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ലോമശനോടൊപ്പം അർപ്പണം നടത്തി.
കസ ദ്വാദശാഹം ജലവായുഭക്ഷഃ കുര്വന്ക്ഷപാഹഃസു തദാഽഭിഷേകമ്। സമന്തതോഽഗ്നീനുപദീപയിത്വാ തേപേ തപോ ധര്മഭൃതാംവരിഷ്ഠഃ
അവൻ പന്ത്രണ്ട് ദിവസം വെള്ളവും വായുവും മാത്രം കഴിച്ച്, രാവും പകലും സ്നാനവിധി നടത്തി; ചുറ്റും അഗ്നികൾ തെളിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ഉന്നതനായവൻ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
തമുഗ്രമാസ്ഥായ തപശ്ചരന്തം ശുശ്രാവ രാമശ്ച ജനാര്ദനശ്ച। തൌ സര്വവൃഷ്ണിപ്രവരൌ സസൈന്യൌ യുധിഷ്ഠിരം ജഗ്മതുരാജമീഢമ്
അവൻ ആ ഭയങ്കരമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാമനും ജനാർദ്ദനനും അതിന്റെ വിവരം അറിഞ്ഞു; വൃഷ്ണികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ആ ഇരുവരും സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം പ്രശസ്തനായ രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു ചെന്നു.
തേ വൃഷ്ണയഃ പാണ്ഡുസുതാന്സമീക്ഷ്യ ഭൂമൌ ശയാനാന്മലദിഗ്ധഗാത്രാന്। അനര്ഹതീം ദ്രൌപദീം ചാപി ദൃഷ്ട്വാ സുദുഃഖിതാശ്ചുക്രുശുരാര്തനാദാന്
വൃഷ്ണികൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ നിലത്ത് കിടന്നുകിടക്കുന്നതും, അവരുടെ ശരീരം മലത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടതും, ദ്രൗപദിയെ അർഹമല്ലാത്ത ദുഃഖത്തിൽ കാണുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, അതീവ ദുഃഖിതരായി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
തതഃ സ രാമം ച ജനാര്ദനം ച കാര്ഷ്ണി ച സാമ്ബം ച ശിനേശ്ച പൌത്രമ്। അന്യാംശ്ച വൃഷ്ണീനുപഗമ്യ പൂജാം ചക്രേ യഥാധര്മമഹീനസത്വഃ
അതിനുശേഷം, രാമനെയും ജനാർദ്ദനനെയും കാർഷ്ണിയെയും സാംബനെയും ശിനിയുടെ മകനെയും മറ്റു വൃഷ്ണികളെയും സമീപിച്ച്, ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും നിലനിൽക്കുന്നവനായി യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു.
തേ ചാപി സര്വാന്പ്രതിപൂജ്യ പാര്ഥാം- സ്തൈഃ സത്കൃതാഃ പാണ്ഡുസുതൈസ്തഥൈവ। യുധിഷ്ഠിരം സംപരിവാര്യ രാജ- ന്നുപാവിശന്ദേവഗണാ യഥേന്ദ്രമ്
അവരും പാര്ഥന്മാരെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ അവരെ ആദരിച്ചപ്പോൾ, അവർ രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ചുറ്റി ഇരുന്നു, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ.
തേഷാം സ സര്വം ചരിതം പരേഷാം വനേ ച വാസം പരമപ്രതീതഃ। അസ്ത്രാര്ഥമിന്ദ്രസ്യ ഗതം ച പാര്ഥം കൃഷ്ണേ ശശംസാമരരാജസൂനുമ്
അവർക്കായി, അവർക്കു സംഭവിച്ച എല്ലാം, വനവാസവും, അർജുനൻ ആയുധങ്ങൾക്കായി ഇന്ദ്രനോടു പോയതും, കൃഷ്ണനോടു സഹിതം വിശ്വസപൂർവ്വം വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ തു തേ തസ്യ വചഃ പ്രതീതാ- സ്താംശ്ചാപി ദൃഷ്ട്വാ സുകൃശനതീവ। നേത്രോദ്ഭവം സംമുമുചുര്മഹാര്ഹാ ദുഃഖാര്തിജം വാരി മഹാനുഭാവാഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടും, അവരെ അതീവ ക്ഷീണിതരായി കണ്ടും, ആ മഹാനുഭാവികൾ ദുഃഖഭാരത്തിൽ കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി.
പ്രഭാസതീര്ഥമാസാദ്യപാണ്ഡവാ വൃഷ്ണയസ്തഥാ। കിമകുര്വന്കഥാശ്ചൈഷാം കാസ്തത്രാസംസ്തപോധന
പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തിയ പാണ്ഡവർക്കും വൃഷ്ണികൾക്കും അവിടെ എന്ത് സംഭവിച്ചു? ആ തപസ്സുകാരുടെ ഇടയിൽ എന്തൊക്കെ കഥകളും സംഭവങ്ങളും നടന്നു?
തേ ഹി സര്വേ മഹാത്മാനഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദാഃ। വൃഷ്ണയഃ പാണ്ഡവാശ്ചൈവ സുഹൃദശ്ചപരസ്പരമ്
അവരൊക്കെയും മഹാത്മാക്കളും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ആയിരുന്നു — വൃഷ്ണികളും പാണ്ഡവരും പരസ്പരസ്നേഹിതരും.
പ്രഭാസതീര്ഥം സംപ്രാപ്യ പുണ്യം തീര്ഥം മഹോദധേഃ। വൃഷ്ണയഃ പാണ്ഡവാന്വീരാഃ പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ
മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ സമീപത്തുള്ള പുണ്യമായ പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി, വീര്യശാലികളായ വൃഷ്ണികൾ പാണ്ഡവരെ ചുറ്റി സമീപിച്ചു.
തതോ ഗോക്ഷീരകുന്ദേന്ദുമൃണആലരജതപ്രഭഃ। വനമാലീ ഹലീ രാമോ ബഭാഷേ പുഷ്കരേക്ഷണമ്
അപ്പോൾ, വനമാല ധരിച്ച, ഹലായുധനായ രാമൻ, പാൽ, കുണ്ടം, ചന്ദ്രൻ, മുത്ത്, വെള്ളി എന്നിവയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, കമലനയനനായ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു.
ന കൃഷ്ണ ധര്മശ്ചരിതോ ഭവായ ജന്തോരധര്മശ്ച പരാഭവായ। യുധിഷ്ഠിരോ യത്രജടീ മഹാത്മാ വനാശ്രയഃ ക്ലിശ്യതി ചീരവാസാഃ
കൃഷ്ണാ, ധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ സകലജീവികൾക്കും ക്ഷേമം ലഭിക്കും; അധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ നാശം വരും. എന്നാൽ മഹാത്മാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വനത്തിൽ വച്ച് ചീരധാരിയായി കഷ്ടപ്പെടുന്നു.
ദുര്യോധനശ്ചാപി മഹീം പ്രശാസ്തി ന ചാസ്യ ഭൂമിര്വിവരം ദദാതി। ധര്മാദധര്മശ്ചരിതോ വരീയാ- നിതീവ മന്യേത നരോഽല്പബുദ്ധിഃ
ദുര്യോധനൻ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഭൂമി അവനെ വിഴുങ്ങുന്നില്ല; അധർമ്മം ധർമ്മത്തെക്കാൾ മേലാണെന്ന് ഒരു ബുദ്ധിഹീനൻ കരുതും.
ശങ്കാ മിഥഃ സംജനിതാ നരാണാമ്
ഇങ്ങനെ, മനുഷ്യരിൽ പരസ്പര സംശയം ഉണർത്തപ്പെട്ടു.
അയം സ ധര്മപ്രഭവോ നരേന്ദ്രോ ധര്മേ ധൃതഃ സത്യധൃതിഃ പ്രദാതാ। ചലേദ്ധി രാജ്യാച്ച സുഖാച്ച പാര്ഥോ ധര്മാദപേതസ്തു കഥം വിവര്ധേത്
ധർമ്മത്തിന്റെ ഉറവിടമായ ഈ രാജാവ് സത്യത്തിലും ദാനത്തിലും ഉറച്ചവനാണ്; പാർഥൻ രാജ്യവും സുഖവും നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അധർമ്മം എങ്ങനെ വളരും?
കഥം നു ഭീഷ്മശ്ച കൃപശ്ച വിപ്രോ ദ്രോണശ്ച രാജാ ച കുലസ്യ വൃദ്ധഃ। പ്രവ്രാജ്യ പാര്ഥാന്സുമാപ്നുവന്തി ധിക്പാപബുദ്ധീന്ഭരതപ്രധാനാന്
ഭീഷ്മനും, ബ്രാഹ്മണനായ കൃപനും, ദ്രോണമുനിയും, വംശത്തിലെ മുതിർന്ന രാജാവും, പാര്ഥന്മാരെ വനത്തിലേക്ക് അയച്ചിട്ടും എങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു? ഭാരതവംശത്തിലെ പാപബുദ്ധിയുള്ള നേതാക്കൾക്ക് ലജ്ജയാകട്ടെ.