മമാപരാധാത്തൈഃ ക്ഷുദ്രൈര്ഹതസ്ത്വം താത ബാലിശൈഃ। കാര്തവീര്യസ്യ ദായാദൈര്വനേ മൃഗ ഇവേഷുഭിഃ
എന്റെ തെറ്റുകൊണ്ടാണ്, അപ്പാ, കാർതവീര്യന്റെ ആ ചെറുപ്പവും നിസ്സാരവുമായ പുത്രന്മാർ, കാട്ടിൽ അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തിയ മാൻപോലെ നിന്നെ കൊന്നത്.
ധര്മജ്ഞസ്യ കഥം താത വര്തമാനസ്യ സത്പഥേ। മൃത്യുരേവംവിധോ യുക്തഃ സര്വഭൂതേഷ്വനാഗസഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, സത്പഥത്തിൽ നടക്കുന്നതുമായ, എല്ലാ ജീവികളോടും കുറ്റമില്ലാത്തവനായ അപ്പാ, ഇങ്ങനെ ഒരു മരണം എങ്ങനെ യുക്തിയുള്ളതാകാം?
കിംനു തൈര്ന കൃതംപാപം യൈര്ബവാംസ്തപസി സ്തിതഃ। അയുധ്യമാനോ വൃദ്ധഃ സന്ഹതഃ ശരശതൈഃ ശിതൈഃ
നീ തപസ്സിൽ ഉറച്ചു നിന്നപ്പോഴും, യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്ന വൃദ്ധനായ നിന്നെ നൂറുകണക്കിന് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചവരാൽ എന്ത് പാപം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല?
കിംനു തേ തത്ര വക്ഷ്യന്തി സചിവേഷു സുഹൃത്സു ച। അയുധ്യമാനം ധര്മജ്ഞമേകം ഹത്വാഽനപത്രപാഃ
യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്ന ഒരാൾ, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, ഒരുത്തനെ കൊന്നശേഷം, അവർ അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളോടും ഉപദേശകരോടും എന്ത് ലജ്ജയില്ലാതെ പറയും?
ലാലപ്യൈവം സകുസ്ന്ണം ബഹു നാനാവിധം നൃപ। പ്രേതകാര്യാണി സര്വാണി പിതുശ്ചക്രേ മഹാതപാഃ
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാതപസ്സുകാരൻ അപ്പനു വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ ശവകർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
ദദാഹ പിതരം ചാഗ്നൌ രാമഃ പരപുരംജയഃ। പ്രതിജജ്ഞേ വധം ചാപി സര്വക്ഷത്രസ്യ ഭാരത
ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച രാമൻ അപ്പനെ അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചു, പിന്നെ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും നശിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
സംക്രുദ്ധോഽതിബലഃ സങ്ഖ്യേ ശസ്ത്രമാദായ വീര്യവാന്। ജഘ്നിവാന്കാര്തവീര്യസ്യ സുതാനേകോഽന്തകോപമഃ
അവൻ അതീവ കോപത്തോടെയും വലിയ ശക്തിയോടെയും ആയുധം എടുത്തു യുദ്ധത്തിൽ കാർതവീര്യന്റെ പുത്രന്മാരെ മരണൻപോലെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
തേഷാം ചാനുഗതാ യേ ച ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ। താംശ്ച സര്വാനവാമൃദ്ഗാദ്രാമഃ പ്രഹരതാംവരഃ
അവരെ പിന്തുടർന്നിരുന്ന എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ അവരെല്ലാവരെയും സംഹരിച്ചു.
ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീം കൃത്വാ നിഃക്ഷിത്രിയാം പ്രഭുഃ। സമന്തപഞ്ചകേ പഞ്ച ചകാര രുധിരഹ്രദാന്
അവൻ ഭൂമി പതിനേഴു പ്രാവശ്യം ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി, സമന്തപഞ്ചകത്തിൽ രക്തം നിറഞ്ഞ അഞ്ചു തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
സ തേഷു തര്പയാമാസ പിതൄന്ഭൃഗുകുലോദ്വഹഃ। സാക്ഷാദ്ദദര്ശ ചര്ചീകം സ ച രാമം ന്യവാരയത്
അവിടത്ത് ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ പിതാക്കന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; അവിടെ തന്നെ രിചീകം നേരിട്ട് കണ്ടു, അവൻ രാമനെ തടഞ്ഞു.
തതോ യജ്ഞേന മഹതാ ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന്। തര്പയാമാസ ദേവേന്ദ്രമൃത്വിഗ്ഭ്യഃ പ്രദദൌ മഹീമ്
പിന്നീട് മഹത്തായ യാഗം നടത്തി, ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ ഇന്ദ്രനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഭൂമി യാഗികന്മാർക്ക് നൽകി.
വേദീം ചാപ്യദദദ്ധൈമീം കശ്യപായ മഹാത്മനേ। ദശവ്യാമായതാം കൃത്വാ നവോത്സേധാം വിശാംപതേ
അവൻ പത്തു വ്യാമം നീളവും ഒൻപതു ഉയരവും ഉള്ള പൊൻവേദി മഹാത്മാവായ കശ്യപന് നൽകി.
താം കശ്യപസ്യാനുമതേ ബ്രാഹ്മണാഃ ഖണ്ഡശസ്തദാ। വ്യഭജംസ്തേ തദാ രാജന്പ്രഖ്യാതാഃ ഖാണ്ഡവായനാഃ
കശ്യപന്റെ സമ്മതത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ വേദിയെ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു; അങ്ങനെ രാജാവേ, പ്രശസ്തരായ ഖാണ്ഡവായനർ ജനിച്ചു.
സ പ്രദായ മഹീം തസ്മൈ കശ്യപായ മഹാത്മനേ। `തപഃ സുമഹദാസ്ഥായ മഹാബലപരാക്രമഃ'। അസ്മിന്മഹേന്ദ്രേ ശൈലേന്ദ്രേ വസത്യമിതവിക്രമഃ
അവൻ ഭൂമി മഹാത്മാവായ കശ്യപന് നൽകി, അതിനുശേഷം മഹത്തായ തപസ്സിൽ ഇരുന്നു; ആ മഹാശക്തനും വീരനും ഈ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ ഇപ്പോൾ വസിക്കുന്നു.
ഏവം വൈരമഭൂത്തസ്യ ക്ഷത്രിയൈര്ലോകവാസിഭിഃ। പൃഥിവീ ചാപി വിജിതാ രാമേണാമിതതേജസാ
അങ്ങനെ, ക്ഷത്രിയരും ലോകവാസികളും അവനോടു വൈരം പുലർത്തി; അതുപോലെ, അതിശയപ്രഭയുള്ള രാമൻ ഭൂമിയും കീഴടക്കി.
തതശ്ചതുര്ദശീം രാമഃ സമയേന മഹാമനാഃ। ദര്ശയാമാസ താന്വിപ്രാന്ധര്മരാജം ജ സാനുജമ്
ശേഷം, നിശ്ചിത സമയത്ത്, മഹാമനസ്സുള്ള രാമൻ പതിനാലാം ദിവസം ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ധർമ്മരാജാവിനെയും സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പ്രത്യക്ഷമായി കാണിച്ചു.
സ തമാനര്ച രാജേന്ദ്ര ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ പ്രഭുഃ। ദ്വിജാനാം ച പരാം പൂജാം ചക്രേ നൃപതിസത്തമഃ
അവിടെ, രാജാവായ പ്രഭു സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അവനെ ആദരിച്ചു; രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ പൂജിച്ചു.
അര്ജിത്വാ ജാമദഗ്ന്യം സ പൂജിതസ്തേന ചോദിതഃ। മഹേന്ദ്ര ഉഷ്യ താം രാത്രിം പ്രയയൌ ദക്ഷിണാമുഖഃ
ജാമദഗ്നിയുടെ മകനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് അവനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട മഹേന്ദ്രൻ ആ രാത്രി അവിടെ താമസിച്ച്, ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് യാത്രയായി.
ഗച്ഛന്സ തീര്ഥാനി മഹാനുഭാവഃ। പുണ്യാനി രമ്യാണി ദദര്ശ രാജാ। സര്വാണി വൈപ്രൈരുപശോഭിതാനി ക്വചിത്ക്വചിദ്ഭാരത സാഗരമ്യ
യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ, മഹാത്മാവായ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ തീർത്ഥങ്ങൾ കാണുകയും, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ സമുദ്രത്താൽ ഭംഗിയാർന്നവ കാണുകയും ചെയ്തു.
സ വൃത്തവാംസ്തേഷു കൃതാഭിഷേകഃ സഹാനുജഃ പാര്ഥിവപുത്രപൌത്രഃ। സമുദ്രഗാം പുണ്യതമാം പ്രശസ്താം ജഗാമ പാരിക്ഷിത പാണ്ഡുപുത്രഃ
അവിടങ്ങളിൽ നിർബന്ധമായ സ്നാനം നടത്തി, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, രാജാവിന്റെ മകനും മകനുമായ പാരിക്ഷിതിന്റെ പുത്രനായ പാണ്ഡവൻ, സമുദ്രത്തോട് ചേർന്ന ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും പ്രശസ്തവുമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തത്രാപി ചാപ്ലുത്യ മഹാനുഭാവ സംതര്പയാമാസ പിതൃഡന്സുരാംശ്ച। ദ്വിജാതിമുഖ്യേഷു ധനം വിസൃജ്യ ഗോദാവരീം സാഗരഗാമഗച്ഛത്
അവിടെയും, സ്നാനം കഴിഞ്ഞ്, മഹാത്മാവൻ പിതാക്കള്ക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം നടത്തി; ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഗോദാവരിയിലേക്കു പോയി.
തതോ വിപാപ്മാ ദ്രവിഡേഷു രാജ- ന്സമുദ്രമാസാദ്യ ച ലോകപുണ്യമ്। അഗസ്ത്യതീര്ഥം ച മഹാപവിത്രം- നാരീതീര്ഥാന്യഥാ വീരോ ദദര്ശ
ശേഷം, പാപരഹിതനായ രാജാവ് ദ്രാവിഡദേശങ്ങളിൽ സമുദ്രം എത്തി, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ അഗസ്ത്യ തീർത്ഥവും സ്ത്രീകൾക്കുള്ള വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടു.
തത്രാര്ജുനസ്യാഗ്ര്യധനുര്ധരസ്യ നിശമ്യ തത്കര്മ പരൈരശക്യമ്। സംപൂജ്യമാനഃ പരമര്ഷിസങ്ഘൈഃ പരാം മുദം പാണഅഡുസുതഃ സ ലേഭേ
അവിടെ, മറ്റാർക്കും കഴിയാത്ത അർജുനന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തി കേട്ട്, മഹർഷിമാരുടെ സംഘങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സ തേഷു തീര്ഥേഷ്വഭിഷിക്തഗാത്രഃ കൃഷ്ണാസഹായഃ സഹിതോഽനുജൈശ്ച। സംപൂജയന്വിക്രമമര്ജുനസ്യ രമേ മഹീപാലപതിഃ പൃഥിവ്യാമ്
അവിടെയുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, കൃഷ്ണനും സഹോദരന്മാരുമായി, രാജാധിരാജൻ ഭൂമിയിൽ അർജുനന്റെ വീര്യം ആദരിക്കാനായി സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ സഹസ്രാണി ഗവാം പ്രദായ തീര്ഥേഷു തേഷ്വമ്ബുധരോത്തമസ്യ। ഹൃഷ്ടഃ സഹ ഭ്രാതൃഭിരര്ജുനസ്യ സംകീര്തയാമാസ ഗവാം പ്രദാനമ്
ശേഷം, ആ മഹാഗിരികളിലുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത്, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അർജുനന്റെ പശുദാനത്തെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിച്ചു പറയാൻ തുടങ്ങി.
സ താനി തീര്ഥാനി ച സാഗരസ്യ പുണ്യാനി ചാന്യാനി ബഹൂനി രാജന്। ക്രമേണ ഗച്ഛന്പരിപൂര്ണകാമഃ ശൂര്പാരകം പുണ്യതമം ദദര്ശ
അവൻ, രാജാവേ, ക്രമമായി ആ സമുദ്രതീരത്തുള്ള വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളും അനേകം മറ്റു പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ അവൻ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ശൂർപാരകം കണ്ടു.
തത്രോദധേഃ കംചിദതീത്യ ദേശം ഖ്യാതം പൃഥിവ്യാം വനമാസസാദ। തപ്തം സുരൈരത്ര തപഃ പുരസ്താ- ദിഷ്ടും കതഥാ പുണ്യപരൈര്നരേന്ദ്രൈഃ
അവിടെ, സമുദ്രത്തോട് ചേർന്ന ഒരു പ്രദേശം കടന്ന്, ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കാടിലെത്തിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ മുമ്പ് തപസ്സ് ചെയ്തതും ധർമ്മപരായണരായ രാജാക്കന്മാർ സന്ദർശിക്കേണ്ടതുമായ സ്ഥലം അവൻ കണ്ടു.
സ തത്ര താമഗ്ര്യധനുര്ധരസ്യ വേദീം ദദര്ശായതപീനബാഹുഃ। ഋചീകപുത്രസ്യ തപസ്വിസങ്ഘൈഃ സമാവൃതാം പുണ്യകൃദര്ചനീയാമ്
അവിടെ, വീര്യശാലിയായ അഗ്ര്യധനുര്ധരിയുടെ, വിശാലവും ശക്തമായ ഭുജങ്ങളുള്ള ഋചീകന്റെ മകനായവന്റെ യാഗവേദി, തപസ്വിമാരുടെ സംഘത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും പുണ്യശാലികൾക്ക് ആരാധനാർഹമായതുമായത് അവൻ കണ്ടു.
തതോ വസൂനാം വസുധാധിപഃ സ മരുദ്ഗണാനാം ച തഥാശ്വിനോശ്ച। വൈവസ്വതാദിത്യധനേശ്വരാണാ- മിന്ദ്രസ്യ വിഷ്ണോഃ സവിതുര്വിഭോശ്ച
ശേഷം, ഭൂമിയുടെ രാജാവ് വസുക്കളുടെ, മരുതുകളുടെ, അശ്വിനികളുടെ, വൈവസ്വതന്റെ, ആദിത്യന്റെ, ധനാധിപന്മാരുടെ, ഇന്ദ്രന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ, സവിതാവിന്റെ, മഹാശക്തന്റെ വിശുദ്ധ ആലയങ്ങൾ കണ്ടു.
ഭഗസ്യ ചന്ദ്രസ്യ ദിവാകരസ്യ പതേരപാം സാധ്യഗണസ്യ ചൈവ। ധാതുഃ പിതൄണാം ച തഥാ മഹാത്മാ രുദ്രസ്യ രാജന്സഗണസ്യ ചൈവ
അവൻ ഭഗയുടെ, ചന്ദ്രന്റെ, സൂര്യന്റെ, ജലാധിപനായ വരുണന്റെ, സാദ്ധ്യരുടെ സംഘത്തിന്റെ, ധാതുവിന്റെ, പിതാക്കന്മാരുടെ, മഹാത്മാവായ രുദ്രനും അവന്റെ സംഘവും അടങ്ങിയ വിശുദ്ധ ആലയങ്ങൾ കണ്ടു.