തതോ ജ്യേഷ്ഠോ ജാമദഗ്ന്യോ രുമണ്വാന്നാമ നാമതഃ। ആജഗാമ സുഷേണശ്ച വസുര്വിശ്വാവസുസ്തഥാ
അതിനുശേഷം ജ്യേഷ്ഠനായ ജാമദഗ്ന്യൻ, റുമൺവാൻ, സുഷേണൻ, വസു, വിശ്വാവസു എന്നിവരും അവിടെ എത്തി.
താനാനുപൂര്വ്യാദ്ഭഗവാന്വധേ മാതുരചോദയത്। ന ച തേ ജാതസംമോഹാഃ കിംചിദൂചുര്വിചേതസഃ
അവരെ ഓരോരുത്തരെയും അമ്മയെ കൊല്ലാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ അവർക്കൊന്നും മനസ്സു കുഴപ്പമില്ലാതെ, അവർ ഒന്നും പറയാതെ നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
തതഃ ശശാപ താന്ക്രോധാത്തേ ശപ്താശ്ചൈതനാം ജഹുഃ। മൃഗപക്ഷിസധര്മാണഃ ക്ഷിപ്രമാസഞ്ജഡോപമാഃ
അപ്പോൾ കോപത്തിൽ അദ്ദേഹം അവരെ ശപിച്ചു. ശാപം ലഭിച്ചവർക്കു ഉടനെ ബുദ്ധിശക്തി നഷ്ടമായി, മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും പോലെ മന്ദബുദ്ധികളായി.
തതോ രാമോഽഭ്യയാത്പശ്ചാദാശ്രമം പരവീരഹാ। തമുവാച മഹാമന്യുര്ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ
അതിനുശേഷം ശത്രുസംഹാരിയായ രാമൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി. മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി, വലിയ ക്രോധത്തോടെ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
ജഹീമാം മാതരം പാപാം മാ ച പുത്ര വ്യഥാം കൃഥാഃ। തത ആദായ പരശും രാമോ മാതു ശിരോഽഹരത്
'മകനേ, ഈ പാപിനിയായ അമ്മയെ കൊല്ലൂ. ദുഃഖിക്കേണ്ട.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാമൻ പരശു എടുത്ത് അമ്മയുടെ തല വെട്ടി.
തതസ്തസ്യ മഹാരാജ ജമദഗ്നേര്മഹാത്മനഃ। കോപോഽഭ്യഗച്ഛത്സഹസാ പ്രസന്നശ്ചാബ്രവീദിദമ്
അതിന്റെ പിന്നാലെ മഹാത്മാവായ ജമദഗ്നിക്ക് വൻ കോപം വന്നു; ഉടനെ മനസ്സു ശാന്തനായി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മമേദം വചനാത്താത കൃതം തേ കര്മ ദുഷ്കരമ്। വൃണീഷ്വ കാമാന്ധര്മജ്ഞ യാവതോ വാഞ്ഛസേ ഹൃദാ
'എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് നീ ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു. ധർമ്മം അറിയുന്ന മകനേ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെ ചോദിക്കൂ.'
സ വവ്രേ മാതുരുത്ഥാനമസ്മൃതിം ച വധസ്യ വൈ। പാപേന തേന ചാസ്പര്ശം ഭ്രാതൄണാം പ്രകൃതിം തഥാ
അപ്പോൾ രാമൻ അമ്മയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണം, കൊലപാതകത്തിന്റെ ഓർമ്മ അവളിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാക്കണം, ആ പാപം തനിക്കു സ്പർശിക്കരുത്, സഹോദരന്മാർക്ക് പഴയ സ്വഭാവം തിരികെ കിട്ടണം എന്നിങ്ങനെ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അപ്രതിദ്വന്ദ്വതാം യുദ്ധേ ദീര്ഘമായുശ്ച ഭാരത। ദദൌ ച സര്വാന്കാമാംസ്താഞ്ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവുന്ന ശക്തിയും ദീർഘായുസും കൂടി രാമൻ ചോദിച്ചു. മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി ആഗ്രഹിച്ചവയെല്ലാം അവനു നൽകി.
കദാചിത്തു തഥൈവാസ്യ വിനിഷ്ക്രാന്താഃ സുതാഃ പ്രഭോ। അഥാനൂപപതിര്വീരഃ കാര്തവീര്യോഽഭ്യവര്തത
ഒരു ദിവസം, പുത്രന്മാർ പുറത്തുപോയ സമയത്ത്, വീരനായ അനൂപരാജാവ് കാർതവീര്യൻ അവിടെ എത്തി.
തമാശ്രമപദം പ്രാപ്തമൃഷിരര്ധ്യാത്സമാര്ചയത്। സ യുദ്ധമദസംമത്തോ നാഭ്യനന്ദത്തഥാഽര്ചനമ്
കാർതവീര്യൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഋഷി യഥായോഗ്യം ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ അവൻ ആ ആദരം വിലമതിച്ചില്ല.
പ്രമഥ്യ ചാശ്രമാത്തസ്മാദ്ധോമധേനോസ്തതോബലാത്। ജഹാര വത്സം ക്രോശന്ത്യാ ബഭഞ്ജ ച മഹാദ്രുമാന്
ശക്തിയാൽ ആശ്രമത്തെ കീഴടക്കി, അവൻ ഹോമത്തിനുള്ള പശുവിനെ അവൾ കരയുമ്പോഴും പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ തകർത്തു.
ആഗതായ ച രാമായ തദാചഷ്ട പിതാ സ്വയമ്। ഗാം ച രോരുദതീം ദൃഷ്ട്വാ കോപോ രാമം സമാവിശത്। സ മന്യുവശമാപന്നഃ കാര്തവീര്യമുപാദ്രവത്
രാമൻ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, അച്ഛൻ സംഭവിച്ചതു എല്ലാം പറഞ്ഞു. പശു കരയുന്നത് കണ്ട രാമനെ വലിയ കോപം പിടിച്ചു; അതുകൊണ്ട് കാർതവീര്യനെ പിന്തുടർന്നു.
തസ്യാഥ യുധി വിക്രമ്യ ഭാര്ഗവഃ പരവീരഹാ। ചിച്ഛേദ നിശിതൈര്ഭല്ലൈര്ബാഹൂന്പരിഘസംനിഭാന്
അതിനുശേഷം യുദ്ധത്തിൽ, ശത്രുസംഹാരിയായ ഭാർഗവൻ, ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയുള്ള കാർതവീര്യന്റെ കൈകൾ വെട്ടി.
സഹസ്രസംമിതാന്രാജന്പ്രഗൃഹ്യ രുചിരം ധനുഃ। അഭിഭൂതഃ സ രാമേണ സംയുക്തഃ കാലധര്മണാ
അയാള്ക്ക് ആയിരം കൈകളും മനോഹരമായ വില്ലും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, രാജാവേ, രാമന്റെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ അവൻ തോറ്റു; അതു വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ ആയിരുന്നു.
അര്ജുനസ്യാഥ ദായാദാ രാമേണ കൃതമന്യവഃ। ആശ്രമസ്ഥം വിനാ രാമം ജമദഗ്നിമുപാദ്രവന്
അർജുനന്റെ പുത്രന്മാർ, രാമനോടുള്ള കോപത്തിൽ, രാമൻ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ ആശ്രമത്തിൽ ജമദഗ്നിയെ ആക്രമിച്ചു.
തേ തം ജഘ്നുര്മഹാവീര്യമയുധ്യന്തം തപസ്വിനമ്। അസകൃദ്രാമരാമേതി വിക്രോശന്തമനാഥവത്
അവൻ മഹത്തായ ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന തപസ്സുകാരനെയും, പലതവണ 'രാമാ, രാമാ' എന്നു ആരും ഇല്ലാത്തവനുപോലെ വിളിച്ചവനെയും അവർ കൊന്നു.
കാര്തവീര്യസ്യ പുത്രാസ്തു ജമദഗ്നിം യുധിഷ്ഠിര। ഘാതയിത്വാ ശരൈര്ജഗ്മുര്യഥാഗതമരിംദമാഃ
കാർതവീര്യന്റെ പുത്രന്മാർ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവർ, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ജമദഗ്നിയെ കൊല്ലുകയും, വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോകുകയും ചെയ്തു.
അപക്രാന്തേഷു വൈ തേഷു ജമദഗ്നൌ തഥാ ഗതേ। സമിത്പാണിരുപാഗച്ഛദാശ്രമം ഭൃഗുനന്ദനഃ
അവർ പോയതിനു ശേഷം, ജമദഗ്നിയും അങ്ങനെ മരിച്ചപ്പോൾ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രൻ കയറ്റിനുള്ളി കൊണ്ടു ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
സ ദൃഷ്ട്വാ പിതരം വീരസ്തദാ മൃത്യുവശം ഗതമ്। അനര്ഹം തം തഥാഭൂതം വിലലാപ സുദുഃഖിതഃ
അവൻ അപ്പനെ മരണത്തിൻ കീഴിൽ വീണ നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അത്തരമൊരു വിധിയ്ക്ക് അർഹനല്ലാത്ത അപ്പനെ കണ്ടു, ആ വീരൻ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
മമാപരാധാത്തൈഃ ക്ഷുദ്രൈര്ഹതസ്ത്വം താത ബാലിശൈഃ। കാര്തവീര്യസ്യ ദായാദൈര്വനേ മൃഗ ഇവേഷുഭിഃ
എന്റെ തെറ്റുകൊണ്ടാണ്, അപ്പാ, കാർതവീര്യന്റെ ആ ചെറുപ്പവും നിസ്സാരവുമായ പുത്രന്മാർ, കാട്ടിൽ അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തിയ മാൻപോലെ നിന്നെ കൊന്നത്.
ധര്മജ്ഞസ്യ കഥം താത വര്തമാനസ്യ സത്പഥേ। മൃത്യുരേവംവിധോ യുക്തഃ സര്വഭൂതേഷ്വനാഗസഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, സത്പഥത്തിൽ നടക്കുന്നതുമായ, എല്ലാ ജീവികളോടും കുറ്റമില്ലാത്തവനായ അപ്പാ, ഇങ്ങനെ ഒരു മരണം എങ്ങനെ യുക്തിയുള്ളതാകാം?
കിംനു തൈര്ന കൃതംപാപം യൈര്ബവാംസ്തപസി സ്തിതഃ। അയുധ്യമാനോ വൃദ്ധഃ സന്ഹതഃ ശരശതൈഃ ശിതൈഃ
നീ തപസ്സിൽ ഉറച്ചു നിന്നപ്പോഴും, യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്ന വൃദ്ധനായ നിന്നെ നൂറുകണക്കിന് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചവരാൽ എന്ത് പാപം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല?
കിംനു തേ തത്ര വക്ഷ്യന്തി സചിവേഷു സുഹൃത്സു ച। അയുധ്യമാനം ധര്മജ്ഞമേകം ഹത്വാഽനപത്രപാഃ
യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്ന ഒരാൾ, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, ഒരുത്തനെ കൊന്നശേഷം, അവർ അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളോടും ഉപദേശകരോടും എന്ത് ലജ്ജയില്ലാതെ പറയും?
ലാലപ്യൈവം സകുസ്ന്ണം ബഹു നാനാവിധം നൃപ। പ്രേതകാര്യാണി സര്വാണി പിതുശ്ചക്രേ മഹാതപാഃ
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാതപസ്സുകാരൻ അപ്പനു വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ ശവകർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
ദദാഹ പിതരം ചാഗ്നൌ രാമഃ പരപുരംജയഃ। പ്രതിജജ്ഞേ വധം ചാപി സര്വക്ഷത്രസ്യ ഭാരത
ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച രാമൻ അപ്പനെ അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചു, പിന്നെ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും നശിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
സംക്രുദ്ധോഽതിബലഃ സങ്ഖ്യേ ശസ്ത്രമാദായ വീര്യവാന്। ജഘ്നിവാന്കാര്തവീര്യസ്യ സുതാനേകോഽന്തകോപമഃ
അവൻ അതീവ കോപത്തോടെയും വലിയ ശക്തിയോടെയും ആയുധം എടുത്തു യുദ്ധത്തിൽ കാർതവീര്യന്റെ പുത്രന്മാരെ മരണൻപോലെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
തേഷാം ചാനുഗതാ യേ ച ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ। താംശ്ച സര്വാനവാമൃദ്ഗാദ്രാമഃ പ്രഹരതാംവരഃ
അവരെ പിന്തുടർന്നിരുന്ന എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ അവരെല്ലാവരെയും സംഹരിച്ചു.
ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീം കൃത്വാ നിഃക്ഷിത്രിയാം പ്രഭുഃ। സമന്തപഞ്ചകേ പഞ്ച ചകാര രുധിരഹ്രദാന്
അവൻ ഭൂമി പതിനേഴു പ്രാവശ്യം ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി, സമന്തപഞ്ചകത്തിൽ രക്തം നിറഞ്ഞ അഞ്ചു തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
സ തേഷു തര്പയാമാസ പിതൄന്ഭൃഗുകുലോദ്വഹഃ। സാക്ഷാദ്ദദര്ശ ചര്ചീകം സ ച രാമം ന്യവാരയത്
അവിടത്ത് ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ പിതാക്കന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; അവിടെ തന്നെ രിചീകം നേരിട്ട് കണ്ടു, അവൻ രാമനെ തടഞ്ഞു.