സ വേദാധ്യയനേ യുക്തോ ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ। തപസ്തേപേ തതോ ദേവാന്നിയമാദ്വശമാനയത്
വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി, കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ദേവന്മാരെ സ്വന്താധീനത്തിലാക്കി.
സ പ്രസേനജിതം രാജന്നധിഗമ്യ നരാധിപമ്। രേണുകാം വരയാമാസ സ ച തസ്മൈ ദദൌ നൃപഃ
അവൻ രാജാവായ പ്രസേനജിതിനെ സമീപിച്ചു, രേണുകയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു; രാജാവ് അവളെ അവനു നൽകി.
രേണുകാം ത്വഥ സംപ്രാപ്യ ഭാര്യാം ഭാര്ഗവനന്ദനഃ। ആശ്രമസ്ഥസ്തയാ സാര്ധം തപസ്തേപേഽനുകൂലയാ
ഭാർഗവവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ജമദഗ്നി, രേണുകയെ ഭാര്യയായി നേടി, ആശ്രമത്തിൽ അവളോടൊപ്പം തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
തസ്യാഃ കുമാരാശ്ചത്വാരോ ജജ്ഞിരേ രാമപഞ്ചമാഃ। സര്വേഷാമജഘന്യസ്തു രാമ ആസീഞ്ജഘന്യജഃ
അവള്ക്ക് നാലു മക്കൾ ജനിച്ചു; രാമൻ അഞ്ചാമത്തവനായി ജനിച്ചു. അവരിൽ രാമൻ ഏറ്റവും ഇളയവനായിരുന്നു.
ഫലാഹാരേഷു സര്വേഷു ഗതേഷ്വഥ സുതേഷു വൈ। രേണുകാ സ്നാതുമഗമത്കദാചിന്നിയതവ്രതാ
എല്ലാ മക്കളും പഴം ശേഖരിക്കാൻ പോയപ്പോൾ, വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന രേണുക ഒരിക്കൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
സാ തു ചിത്രരഥം നാമ മാര്തികാവതകം നൃപമ്। ദദര്ശ രേണുകാ രാജന്നാഗച്ഛന്തീ യദൃച്ഛയാ
അപ്പോൾ, രാജാവായ ചിത്രരഥനെ, മാർത്തികാവത എന്നറിയപ്പെടുന്നവനെ, രേണുക യാദൃശ്ചികമായി കണ്ടു.
ക്രീഡന്തം സലിലേ ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം പദ്മമാലിനമ്। ഋദ്ധിമന്തം തതസ്തസ്യ സ്പൃഹയാമാസ രേണുകാ
അവൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ജലത്തിൽ കളിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയും, താമരമാലകൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുകയും, മഹത്തായ ഐശ്വര്യമുണ്ടായിരിക്കുകയും ചെയ്തതും രേണുക കണ്ടു; അവള്ക്ക് അവനെ ആഗ്രഹം തോന്നി.
വ്യഭിചാരാച്ച തസ്മാത്സാ ക്ലിന്നാമ്ഭസി വിചേതനാ। `അന്തരിക്ഷാന്നിപതിതാ നര്മദായാം മഹാഹ്രദേ
അവളുടെ മനസ്സിലെ വ്യഭിചാരത്തിന്റെ ഫലമായി, രേണുക മനസ്സില്ലാതെ ജലത്തിൽ കുളിർന്നു; പിന്നെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് നർമദാനദിയിലെ വലിയ കുളത്തിലേക്ക് വീണു.
ഉതീര്യ ചാപി സാ യത്നാജ്ജഗാമ ഭരതര്ഷഭ'। പ്രവിവേശാശ്രമം ത്രസ്താ താം വൈ ഭര്താന്വബുധ്യത
കഷ്ടപ്പെട്ട് അപ്പുറം കടന്ന്, ഭയത്തോടെ അവൾ ആശ്രമത്തിൽ കയറി. ഭരതവംശശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവ് അവളെ ശ്രദ്ധിച്ചു.
സ താം ദൃഷ്ട്വാച്യുതാംധൈര്യാദ്ബ്രാഹ്മ്യാ ലക്ഷ്മ്യാ വിവര്ജിതാമ്। ശ്രിക്ശബ്ദേന മഹാതേജാ ഗര്ഹയാമാസ വീര്യവാന്
അവളെ, ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ബ്രാഹ്മണതേജസ്സ് വിട്ടുപോയ നിലയിൽ കണ്ട മഹാതേജസ്വിയായ ഭർത്താവ് 'ശ്രീ' എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് അവളെ നിന്ദിച്ചു.
തതോ ജ്യേഷ്ഠോ ജാമദഗ്ന്യോ രുമണ്വാന്നാമ നാമതഃ। ആജഗാമ സുഷേണശ്ച വസുര്വിശ്വാവസുസ്തഥാ
അതിനുശേഷം ജ്യേഷ്ഠനായ ജാമദഗ്ന്യൻ, റുമൺവാൻ, സുഷേണൻ, വസു, വിശ്വാവസു എന്നിവരും അവിടെ എത്തി.
താനാനുപൂര്വ്യാദ്ഭഗവാന്വധേ മാതുരചോദയത്। ന ച തേ ജാതസംമോഹാഃ കിംചിദൂചുര്വിചേതസഃ
അവരെ ഓരോരുത്തരെയും അമ്മയെ കൊല്ലാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ അവർക്കൊന്നും മനസ്സു കുഴപ്പമില്ലാതെ, അവർ ഒന്നും പറയാതെ നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
തതഃ ശശാപ താന്ക്രോധാത്തേ ശപ്താശ്ചൈതനാം ജഹുഃ। മൃഗപക്ഷിസധര്മാണഃ ക്ഷിപ്രമാസഞ്ജഡോപമാഃ
അപ്പോൾ കോപത്തിൽ അദ്ദേഹം അവരെ ശപിച്ചു. ശാപം ലഭിച്ചവർക്കു ഉടനെ ബുദ്ധിശക്തി നഷ്ടമായി, മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും പോലെ മന്ദബുദ്ധികളായി.
തതോ രാമോഽഭ്യയാത്പശ്ചാദാശ്രമം പരവീരഹാ। തമുവാച മഹാമന്യുര്ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ
അതിനുശേഷം ശത്രുസംഹാരിയായ രാമൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി. മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി, വലിയ ക്രോധത്തോടെ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
ജഹീമാം മാതരം പാപാം മാ ച പുത്ര വ്യഥാം കൃഥാഃ। തത ആദായ പരശും രാമോ മാതു ശിരോഽഹരത്
'മകനേ, ഈ പാപിനിയായ അമ്മയെ കൊല്ലൂ. ദുഃഖിക്കേണ്ട.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാമൻ പരശു എടുത്ത് അമ്മയുടെ തല വെട്ടി.
തതസ്തസ്യ മഹാരാജ ജമദഗ്നേര്മഹാത്മനഃ। കോപോഽഭ്യഗച്ഛത്സഹസാ പ്രസന്നശ്ചാബ്രവീദിദമ്
അതിന്റെ പിന്നാലെ മഹാത്മാവായ ജമദഗ്നിക്ക് വൻ കോപം വന്നു; ഉടനെ മനസ്സു ശാന്തനായി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മമേദം വചനാത്താത കൃതം തേ കര്മ ദുഷ്കരമ്। വൃണീഷ്വ കാമാന്ധര്മജ്ഞ യാവതോ വാഞ്ഛസേ ഹൃദാ
'എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് നീ ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു. ധർമ്മം അറിയുന്ന മകനേ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെ ചോദിക്കൂ.'
സ വവ്രേ മാതുരുത്ഥാനമസ്മൃതിം ച വധസ്യ വൈ। പാപേന തേന ചാസ്പര്ശം ഭ്രാതൄണാം പ്രകൃതിം തഥാ
അപ്പോൾ രാമൻ അമ്മയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണം, കൊലപാതകത്തിന്റെ ഓർമ്മ അവളിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാക്കണം, ആ പാപം തനിക്കു സ്പർശിക്കരുത്, സഹോദരന്മാർക്ക് പഴയ സ്വഭാവം തിരികെ കിട്ടണം എന്നിങ്ങനെ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അപ്രതിദ്വന്ദ്വതാം യുദ്ധേ ദീര്ഘമായുശ്ച ഭാരത। ദദൌ ച സര്വാന്കാമാംസ്താഞ്ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവുന്ന ശക്തിയും ദീർഘായുസും കൂടി രാമൻ ചോദിച്ചു. മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി ആഗ്രഹിച്ചവയെല്ലാം അവനു നൽകി.
കദാചിത്തു തഥൈവാസ്യ വിനിഷ്ക്രാന്താഃ സുതാഃ പ്രഭോ। അഥാനൂപപതിര്വീരഃ കാര്തവീര്യോഽഭ്യവര്തത
ഒരു ദിവസം, പുത്രന്മാർ പുറത്തുപോയ സമയത്ത്, വീരനായ അനൂപരാജാവ് കാർതവീര്യൻ അവിടെ എത്തി.
തമാശ്രമപദം പ്രാപ്തമൃഷിരര്ധ്യാത്സമാര്ചയത്। സ യുദ്ധമദസംമത്തോ നാഭ്യനന്ദത്തഥാഽര്ചനമ്
കാർതവീര്യൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഋഷി യഥായോഗ്യം ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ അവൻ ആ ആദരം വിലമതിച്ചില്ല.
പ്രമഥ്യ ചാശ്രമാത്തസ്മാദ്ധോമധേനോസ്തതോബലാത്। ജഹാര വത്സം ക്രോശന്ത്യാ ബഭഞ്ജ ച മഹാദ്രുമാന്
ശക്തിയാൽ ആശ്രമത്തെ കീഴടക്കി, അവൻ ഹോമത്തിനുള്ള പശുവിനെ അവൾ കരയുമ്പോഴും പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ തകർത്തു.
ആഗതായ ച രാമായ തദാചഷ്ട പിതാ സ്വയമ്। ഗാം ച രോരുദതീം ദൃഷ്ട്വാ കോപോ രാമം സമാവിശത്। സ മന്യുവശമാപന്നഃ കാര്തവീര്യമുപാദ്രവത്
രാമൻ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, അച്ഛൻ സംഭവിച്ചതു എല്ലാം പറഞ്ഞു. പശു കരയുന്നത് കണ്ട രാമനെ വലിയ കോപം പിടിച്ചു; അതുകൊണ്ട് കാർതവീര്യനെ പിന്തുടർന്നു.
തസ്യാഥ യുധി വിക്രമ്യ ഭാര്ഗവഃ പരവീരഹാ। ചിച്ഛേദ നിശിതൈര്ഭല്ലൈര്ബാഹൂന്പരിഘസംനിഭാന്
അതിനുശേഷം യുദ്ധത്തിൽ, ശത്രുസംഹാരിയായ ഭാർഗവൻ, ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയുള്ള കാർതവീര്യന്റെ കൈകൾ വെട്ടി.
സഹസ്രസംമിതാന്രാജന്പ്രഗൃഹ്യ രുചിരം ധനുഃ। അഭിഭൂതഃ സ രാമേണ സംയുക്തഃ കാലധര്മണാ
അയാള്ക്ക് ആയിരം കൈകളും മനോഹരമായ വില്ലും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, രാജാവേ, രാമന്റെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ അവൻ തോറ്റു; അതു വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ ആയിരുന്നു.
അര്ജുനസ്യാഥ ദായാദാ രാമേണ കൃതമന്യവഃ। ആശ്രമസ്ഥം വിനാ രാമം ജമദഗ്നിമുപാദ്രവന്
അർജുനന്റെ പുത്രന്മാർ, രാമനോടുള്ള കോപത്തിൽ, രാമൻ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ ആശ്രമത്തിൽ ജമദഗ്നിയെ ആക്രമിച്ചു.
തേ തം ജഘ്നുര്മഹാവീര്യമയുധ്യന്തം തപസ്വിനമ്। അസകൃദ്രാമരാമേതി വിക്രോശന്തമനാഥവത്
അവൻ മഹത്തായ ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന തപസ്സുകാരനെയും, പലതവണ 'രാമാ, രാമാ' എന്നു ആരും ഇല്ലാത്തവനുപോലെ വിളിച്ചവനെയും അവർ കൊന്നു.
കാര്തവീര്യസ്യ പുത്രാസ്തു ജമദഗ്നിം യുധിഷ്ഠിര। ഘാതയിത്വാ ശരൈര്ജഗ്മുര്യഥാഗതമരിംദമാഃ
കാർതവീര്യന്റെ പുത്രന്മാർ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവർ, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ജമദഗ്നിയെ കൊല്ലുകയും, വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോകുകയും ചെയ്തു.
അപക്രാന്തേഷു വൈ തേഷു ജമദഗ്നൌ തഥാ ഗതേ। സമിത്പാണിരുപാഗച്ഛദാശ്രമം ഭൃഗുനന്ദനഃ
അവർ പോയതിനു ശേഷം, ജമദഗ്നിയും അങ്ങനെ മരിച്ചപ്പോൾ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രൻ കയറ്റിനുള്ളി കൊണ്ടു ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
സ ദൃഷ്ട്വാ പിതരം വീരസ്തദാ മൃത്യുവശം ഗതമ്। അനര്ഹം തം തഥാഭൂതം വിലലാപ സുദുഃഖിതഃ
അവൻ അപ്പനെ മരണത്തിൻ കീഴിൽ വീണ നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അത്തരമൊരു വിധിയ്ക്ക് അർഹനല്ലാത്ത അപ്പനെ കണ്ടു, ആ വീരൻ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.