തസ്മൈ പ്രാദാത്സഹസ്രം വൈ വാജിനാം വരുണസ്തദാ। തദശ്വതീര്ഥം വിഖ്യാതമുത്ഥിതാ യത്ര തേ ഹയാഃ
അപ്പോൾ വരുണൻ അവനു കുതിരകൾ ആയിരം നൽകി. ആ കുതിരകൾ പുറപ്പെട്ട സ്ഥലം 'അശ്വതീർത്ഥം' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.
ഗങ്ഗായാം കാന്യകുബ്ജേ വൈ ദദൌ സത്യവതീം തദാ। തതോ ഗാധിഃ സുതാം ചാസ്മൈ ജന്യാശ്ചാസന്സുരാസ്തദാ
ഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ള കന്യാകുബ്ജയിൽ, അന്നേ സമയം ഗാധി സത്യവതിയെ ഋചീകനു നൽകി. പിന്നെ ഗാധി തന്റെ മകളെ അവനു വിവാഹം നൽകി; അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ ജനിച്ചു.
ലബ്ധം ഹയസഹസ്രം തു താം ച ദൃഷ്ട്വാ ദിവൌകസഃ। `വിസ്മയം പരമം ജഗ്മുസ്തമേവ ദിവി സംസ്തുവന്
കുതിരകൾ ആയിരം ലഭിച്ചതും, സത്യവതിയെ കണ്ടതും ദേവന്മാർക്ക് അത്യന്തം അത്ഭുതം തോന്നി; അവർ ആകാശത്തിൽ ഋചീകനെ സ്തുതിച്ചു.
ധര്മേണ ലബ്ധ്വാ താം ഭാര്യാമൃചീകോ ദ്വിജസത്തമഃ। യഥാകാമം യഥാജോഷം തയാ രേമേ സുമധ്യയാ
ധർമ്മപ്രകാരം ആ ഭാര്യയെ ലഭിച്ച ഋചീകൻ, സുന്ദരമായ അരയുള്ള അവളോടൊപ്പം ഇഷ്ടം പോലെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തം വിവാഹേ കൃതേരാജന്സഭാര്യമവലോകകഃ। ആജഗാമ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠഃ പുത്രം ദൃഷ്ട്വാ നനന്ദ ച
വിവാഹസമയത്ത്, രാജാവേ, ഭൃഗുവംശത്തിലെ പ്രധാനി തന്റെ മകനെയും ഭാര്യയെയും കാണാൻ വന്നു, അവരെ കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
ഭാര്യാപതീ തമാസീനം ഭൃഗും സുരഗണാര്ചിതമ്। അര്ചിത്വാ പര്യുപാസീനൌ പ്രാഞ്ജലീ തസ്ഥതുസ്തദാ
ഭാര്യയും ഭർത്താവും, ദേവന്മാർ ആദരിക്കുന്ന ഭൃഗുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവനെ ആദരിച്ചു, കയ്യുകൂപ്പി മുന്നിൽ നിന്നു.
തതഃ സ്നുഷാം സ ഭഗവാന്പ്രഹൃഷ്ടോ ഭൃഗുരബ്രവീത്। വരം വൃണീഷ്വ സുഭഗേ ദാതാ ഹ്യസ്മി തവേപ്സിതമ്
അപ്പോൾ ആ ഭാഗ്യശാലിയായ മരുമകളോടു സന്തോഷത്തോടെ ഭൃഗു പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. ഞാൻ നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാം.'
സാ വൈ പ്രസാദയാഭാസ തം ഗുരും പുത്രകാരണാത്। ആത്മനശ്ചൈവ മാതുശ്ച പ്രസാദം ച ചകാര സഃ
അവൾ, ഒരു മകൻ ലഭിക്കാനായി ഗുരുവിനോട് വിനയപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ചു. ഭൃഗു അവളെയും അമ്മയെയും അനുഗ്രഹിച്ചു.
ഋതൌ ത്വം ചൈവ മാതാ ച സ്നാതേ പുംസവനായ വൈ। ആലിങ്ഗേതാം പൃഥഗ്വൃക്ഷൌ സാഽസ്വത്ഥം ത്വമുദുമ്ബരമ്
'ശുദ്ധമായ സമയത്ത്, നീയും നിന്റെ അമ്മയും, പുനർജനനത്തിനായി കുളിച്ച്, ഓരോരുത്തരും വേറേ ഒരു വൃക്ഷത്തെ അണുകൂടണം. നീ അശ്വത്ത വൃക്ഷത്തെയും, അമ്മ ഉദുംബര വൃക്ഷത്തെയും.'
ചരുദ്വയമിദം ഭദ്രേ ജനന്യാശ്ച തവൈവ ച। വിശ്വമാവര്തയിത്വാ തു മയാ യത്നേന സാധിതമ്
'പ്രിയേ, ഈ രണ്ട് ചാരുവും, നിനക്കും നിന്റെ അമ്മയ്ക്കുമായി ഞാൻ വലിയ ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കിയതാണ്. ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റി, ഞാൻ ഇതു ഒരുക്കി.'
പ്രാശിതവ്യം പ്രയത്നേന തേത്യുക്ത്വാഽദര്ശനം ഗതഃ। ആലിങ്ഗനേ ചരൌ ചൈവ ചക്രതുസ്തേ വിപര്യയമ്
അത് ശ്രദ്ധയോടെ കഴിക്കണം എന്നു പറഞ്ഞ്, അദൃശ്യനായവൻ. ആലിംഗനത്തിലും ചോറിലും അവർ മറിച്ചാണ് ചെയ്തത്.
തതഃ പുന സ ഭഗവാന്കാലേ ബഹുതിഥേ ഗതേ। ദിവ്യജ്ഞാനാദ്വിദിത്വാ തു ഭഗവാനാഗതഃ പുനഃ
അതിനുശേഷം, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യജ്ഞാനത്താൽ എല്ലാം അറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവിടെ എത്തി.
അഥോവാച മഹാതേജാ ഭൃഗുഃ സത്യവതീം ശ്നുഷാമ്
അപ്പോൾ മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ഭൃഗു, സത്യവതിയുടെ മരുമകളോടു പറഞ്ഞു.
ഉപയുക്തശ്ചരുര്ഭദ്രേ വൃക്ഷേ ചാലിങ്ഗനം കൃതമ്। വിപരീതേന തേ സുഭ്രൂര്മാത്രാ ചൈവാസി വഞ്ചിതാ
സുന്ദരിയായവളേ, ചോറ് കഴിച്ചു, വൃക്ഷത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്തു, പക്ഷേ രണ്ടും മറിച്ചാണ് ചെയ്തതുകൊണ്ട് നിന്റെ അമ്മ വഞ്ചിതയായി.
ക്ഷത്രിയോ ബ്രാഹ്മണാചാരോ മാതുസ്തവ സുതോ മഹാന്। ഭവിഷ്യതി മഹാവീര്യഃ സാധൂനാം മാര്ഗമാസ്ഥിതഃ
നിന്റെ മകൻ ക്ഷത്രിയൻ ആയിരിക്കും, എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കും. മഹാശക്തിയുള്ളവനും നല്ലവരുടെ വഴിയിൽ നടക്കുന്നതുമായവനാകും.
തതഃ പ്രസാദയാമാസ ശ്വശുരം സാ പുനഃപുനഃ। ന മേ പുത്രോ ഭവേദീദൃക്കാമം പൌത്രോ ഭവേദിതി
അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തൻറെ അച്ഛനമ്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു: 'എന്റെ മകൻ ഇങ്ങനെ ആകരുത്, എന്റെ മകനിന്റെ മകൻ ആഗ്രഹിച്ചപോലെ ആകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമസ്ത്വിതി സാ തേന പാണ്ഡവ പ്രതിനന്ദിതാ। ക്രാലം പ്രതീക്ഷതീ ഗര്ഭം ധാരയാമാസ യത്നതഃ
അങ്ങനെ, പാണ്ഡവാ, അവൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ചു അവളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവൾ സമയത്തേക്കായി കഷ്ടപ്പെടുംവരെ ഗർഭം സൂക്ഷിച്ചു.
ജമദഗ്നിം തതഃ പുത്രം ജജ്ഞേ സാ കാല ആഗതേ। തേജസാ വര്ചസാ ചൈവ യുക്തം ഭാര്ഗവനന്ദനമ്
ശേഷം, സമയം വന്നപ്പോൾ, ഭാർഗവ വംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ജമദഗ്നിയെ അവൾ പ്രസവിച്ചു; അവൻ തേജസ്സിലും പ്രകാശത്തിലും സമ്പന്നനായിരുന്നു.
സ വര്ധമാനസ്തേജസ്വീ വേദസ്യാധ്യയനേന ച। ബഹൂനൃഷീന്മഹാതേജാഃ പാണ്ഡവേയാത്യവര്തത
അവൻ വളരുമ്പോൾ, ജമദഗ്നി വേദപഠനത്തിൽ അതിപ്രഭാവം നേടി, പാണ്ഡുവംശജാ, അനേകം മഹർഷികളെ മറികടന്നു.
തം തു കൃത്സ്നോ ധനുര്വേദഃ പ്രത്യഭാദ്ഭരതര്ഷഭ। ചതുര്വിധാനി ചാസ്ത്രാണി ഭാസ്കരോപമവര്ചസമ്
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവനിൽ മുഴുവൻ ധനുർവേദവും നാലു വിധം ആയുധങ്ങളും വെളിപ്പെട്ടു; അവന്റെ തേജസ് സൂര്യനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
സ വേദാധ്യയനേ യുക്തോ ജമദഗ്നിര്മഹാതപാഃ। തപസ്തേപേ തതോ ദേവാന്നിയമാദ്വശമാനയത്
വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട മഹാതപസ്സുള്ള ജമദഗ്നി, കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ദേവന്മാരെ സ്വന്താധീനത്തിലാക്കി.
സ പ്രസേനജിതം രാജന്നധിഗമ്യ നരാധിപമ്। രേണുകാം വരയാമാസ സ ച തസ്മൈ ദദൌ നൃപഃ
അവൻ രാജാവായ പ്രസേനജിതിനെ സമീപിച്ചു, രേണുകയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു; രാജാവ് അവളെ അവനു നൽകി.
രേണുകാം ത്വഥ സംപ്രാപ്യ ഭാര്യാം ഭാര്ഗവനന്ദനഃ। ആശ്രമസ്ഥസ്തയാ സാര്ധം തപസ്തേപേഽനുകൂലയാ
ഭാർഗവവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ജമദഗ്നി, രേണുകയെ ഭാര്യയായി നേടി, ആശ്രമത്തിൽ അവളോടൊപ്പം തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
തസ്യാഃ കുമാരാശ്ചത്വാരോ ജജ്ഞിരേ രാമപഞ്ചമാഃ। സര്വേഷാമജഘന്യസ്തു രാമ ആസീഞ്ജഘന്യജഃ
അവള്ക്ക് നാലു മക്കൾ ജനിച്ചു; രാമൻ അഞ്ചാമത്തവനായി ജനിച്ചു. അവരിൽ രാമൻ ഏറ്റവും ഇളയവനായിരുന്നു.
ഫലാഹാരേഷു സര്വേഷു ഗതേഷ്വഥ സുതേഷു വൈ। രേണുകാ സ്നാതുമഗമത്കദാചിന്നിയതവ്രതാ
എല്ലാ മക്കളും പഴം ശേഖരിക്കാൻ പോയപ്പോൾ, വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന രേണുക ഒരിക്കൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
സാ തു ചിത്രരഥം നാമ മാര്തികാവതകം നൃപമ്। ദദര്ശ രേണുകാ രാജന്നാഗച്ഛന്തീ യദൃച്ഛയാ
അപ്പോൾ, രാജാവായ ചിത്രരഥനെ, മാർത്തികാവത എന്നറിയപ്പെടുന്നവനെ, രേണുക യാദൃശ്ചികമായി കണ്ടു.
ക്രീഡന്തം സലിലേ ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം പദ്മമാലിനമ്। ഋദ്ധിമന്തം തതസ്തസ്യ സ്പൃഹയാമാസ രേണുകാ
അവൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ജലത്തിൽ കളിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയും, താമരമാലകൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുകയും, മഹത്തായ ഐശ്വര്യമുണ്ടായിരിക്കുകയും ചെയ്തതും രേണുക കണ്ടു; അവള്ക്ക് അവനെ ആഗ്രഹം തോന്നി.
വ്യഭിചാരാച്ച തസ്മാത്സാ ക്ലിന്നാമ്ഭസി വിചേതനാ। `അന്തരിക്ഷാന്നിപതിതാ നര്മദായാം മഹാഹ്രദേ
അവളുടെ മനസ്സിലെ വ്യഭിചാരത്തിന്റെ ഫലമായി, രേണുക മനസ്സില്ലാതെ ജലത്തിൽ കുളിർന്നു; പിന്നെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് നർമദാനദിയിലെ വലിയ കുളത്തിലേക്ക് വീണു.
ഉതീര്യ ചാപി സാ യത്നാജ്ജഗാമ ഭരതര്ഷഭ'। പ്രവിവേശാശ്രമം ത്രസ്താ താം വൈ ഭര്താന്വബുധ്യത
കഷ്ടപ്പെട്ട് അപ്പുറം കടന്ന്, ഭയത്തോടെ അവൾ ആശ്രമത്തിൽ കയറി. ഭരതവംശശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവ് അവളെ ശ്രദ്ധിച്ചു.
സ താം ദൃഷ്ട്വാച്യുതാംധൈര്യാദ്ബ്രാഹ്മ്യാ ലക്ഷ്മ്യാ വിവര്ജിതാമ്। ശ്രിക്ശബ്ദേന മഹാതേജാ ഗര്ഹയാമാസ വീര്യവാന്
അവളെ, ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ബ്രാഹ്മണതേജസ്സ് വിട്ടുപോയ നിലയിൽ കണ്ട മഹാതേജസ്വിയായ ഭർത്താവ് 'ശ്രീ' എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് അവളെ നിന്ദിച്ചു.