ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചോ രാജ്ഞോ ഗങ്ഗാ ലോകനമസ്കൃതാ। ഭഗീരഥമിദം വാക്യം സുപ്രീതാ സമഭാഷത
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ലോകങ്ങൾക്കൊക്കെയും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഗംഗാ, ഭഗീരഥനോടു വളരെ സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കരിഷ്യാമി മാഹാരാജ വചസ്തേ നാത്ര സംശയഃ। വേഗം തു മമ ദുര്ധാര്യം പതന്ത്യാ ഗഗനാച്ച്യുതമ്
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും വേണ്ട. പക്ഷേ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു വീഴുന്ന എന്റെ ഒഴുക്കിനെ നിയന്ത്രിക്കാനാവുക വളരെ കഷ്ടമാണ്.
ന ശക്തസ്ത്രിഷു ലോകേഷു കശ്ചിദ്ധാരയിതും നൃപ। അന്യത്ര വിബുധശ്രേഷ്ഠാന്നീലകണ്ഠാന്മഹേശ്വരാത്
മഹാരാജാവേ, മൂന്നു ലോകത്തിലും എന്നെ താങ്ങാൻ ആരാലും കഴിയില്ല; ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ നീലകണ്ഠനായ മഹേശ്വരനല്ലാതെ.
തം തോഷയ രമഹാബാഹോ തപസാ വരദം ഹരമ്। സ തു മാം പ്രച്യുതാം ദേവഃ ശിരസാ ധാരയിഷ്യതി
വളരെ ശക്തനായവനേ, നീ തപസ്സുകൊണ്ട് വരദായകനായ ഹരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. അപ്പോൾ ആ ദൈവം ഞാൻ താഴെ വീഴുമ്പോൾ തന്റെ തലയിൽ എന്നെ സ്വീകരിക്കും.
സ കരിഷ്യതി തേ രകാമം പിതൄണാം ഹിതകാമ്യയാ। `തപസാഽഽരാധിതഃ ശംഭുര്ഭഗര്വാഁല്ലോകഭാവനഃ
നിന്റെ പിതാക്കന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഹരൻ നിറവേറ്റും; ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശംഭു, നിന്റെ തപസ്സിൽ സന്തോഷിച്ചാൽ അതെല്ലാം സാധിക്കും.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തതോ രാജന്മഹാരാജോ ഭഗീരഥഃ। കൈലാസം പര്വതം ഗത്വാ തോഷയാമാസ ശംകരമ്
ഇത് കേട്ട ശേഷം, മഹാരാജാവായ ഭഗീരഥൻ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി ശങ്കരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതസ്തേന സമാഗമ്യ കാലയോഗേന കേനചിത്। `ഗഹ്ഗാവതരണം രാജന്നയാചത മഹീപതിഃ
ശങ്കരനുമായി ഒരു നിശ്ചിത സമയത്ത് കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി, രാജാവ് ഗംഗയുടെ അവതാരത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു.
അഗൃഹ്ണാച്ച വരം തസ്മാദ്ഗങ്ഗായാ ധാരണേ നൃപ। സ്വര്ഗേ വാസം സമുദ്ദിശ് പിതൄണാം സ നരോത്തമഃ
അവിടുന്ന് ഭഗീരഥൻ ഗംഗയെ സ്വീകരിക്കാനും പിതാക്കന്മാർക്ക് സ്വർഗത്തിൽ വാസം ലഭിക്കാനും അനുഗ്രഹം നേടി.
ഏഷാ ദേവനദീ പുണ്യാ കൌശികീ ഭരതര്ഷഭ। വിശ്വാമിത്രാശ്രമോ രമ്യ ഏഷ ചാത്ര പ്രകാശതേ
ഭരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതാണ് ദേവന്മാരുടെ വിശുദ്ധനദിയായ കൗശികി. ഇവിടെ തന്നെയാണ് വിശ്വാമിത്രന്റെ മനോഹരമായ ആശ്രമം തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്.
ആശ്രമശ്ചൈവ പുണ്യാഖ്യഃ കാശ്യപസ്യ മഹാത്മനഃ। ഋശ്യശൃങ്ഗഃ സുതോ യസ് തപസ്വീ സംയതേന്ദ്രിയഃ
ഇവിടെയാണ് മഹാത്മാവായ കശ്യപന്റെ വിശുദ്ധമായ ആശ്രമവും. അവന്റെ മകനായ ഋശ്യശൃംഗൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച തപസ്വിയാണ്.
തപസോ യഃ പ്രഭാവേന വര്ഷയാമാസ വാസവമ്। അനാവൃഷ്ഠ്യാം ഭയാദ്യസ്യ വവര്ഷ ബലവൃത്രഹാ
തന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ, അവൻ ഇന്ദ്രനെ മഴ പെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു; വരൾച്ചയുടെ ഭയത്താൽ ശക്തനായ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ മഴ പെയ്യിച്ചു.
മൃഗ്യാം ജാതഃ സ തേജസ്വീ കാശ്യപസ്യ സുതഃ പ്രഭുഃ। വിഷയേ ലോമപാദസ്യ യശ്ചകാരാദ്ഭുതം മഹത്
മൃഗങ്ങളിൽ ജനിച്ച കശ്യപന്റെ തേജസ്സുള്ള ആ മകൻ, ലോമപാദന്റെ രാജ്യത്ത് വലിയ അത്ഭുതം നടത്തി.
നിര്വര്തിതേഷു സസ്യേഷു യസ്മൈ ശാന്താം ദദൌ നൃപഃ। ലോമപാദോ ദുഹിതരം സാവിത്രീം സവിതാ യഥാ
വിത്ത് വിളഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് ലോമപാദൻ തന്റെ മകളായ ശാന്തയെ, സാവിത്രിയെ സാവിതാവ് നൽകിയതുപോലെ, അവനു നൽകി.
ഋശ്യശൃങ്ഗഃ കഥം മൃഗ്യാമുത്പന്നഃ കാശ്യപാത്മജഃ। വിരുദ്ധയോനിസംസര്ഗഃ കഥം ച തപസാ യുതഃ
കശ്യപന്റെ മകനായ ഋശ്യശൃംഗൻ എങ്ങനെ മൃഗങ്ങളിൽ ജനിച്ചു? എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായ ജനനമായിട്ടും തപസ്സിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി?
കിമര്ഥം ച ഭയാച്ഛക്രസ്തസ്യ ബാലസ്യ ധീമതഃ। അനാവൃഷ്ട്യാം പ്രവൃത്തായാം വവര്ഷ ബലവൃത്രഹാ
വൃത്രനെ സംഹരിച്ച ശക്തനായ ഇന്ദ്രൻ, ആ ധീരനായ ബാലന്റെ ഭയത്താൽ വരൾച്ചക്കാലത്ത് മഴ പെയ്യാൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് തീരുമാനിച്ചത്?
കഥംരൂപാ ച സാ ശാന്താ രാജപുത്രീ പതിവ്രതാ। ലോഭയാമാസ യാ ചേതോ മൃഗഭൂസ്യ തസ്യ വൈ
രാജകുമാരിയായ ശാന്ത, പതിവ്രതയായ അവൾ, മൃഗങ്ങളിൽ ജനിച്ചവന്റെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു?
ലോമപാദശ്ച രാജര്ഷിര്യദാഽശ്രൂയത ധാര്മികഃ। കഥം വൈ വിഷയേ തസ്യ നാവര്ഷത്പാകശാസനഃ
ധാർമികനായ രാജർഷിയായ ലോമപാദൻ, തന്റെ രാജ്യത്ത് ഇന്ദ്രൻ മഴ നിർത്തിയെന്ന വിവരം എങ്ങനെ അറിഞ്ഞു?
ഏതന്മേ ഭഗവന്സര്വം വിസ്തരേണ യഥാതഥമ്। വക്തുമര്ഹസി ശുശ്രൂഷോര്ഋശ്യശൃങ്ഗസ് ചേഷ്ടിതമ്
ഭഗവനേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം സത്യത്തോടും വിശദമായും ദയവായി പറയണം; ഋശ്യശൃംഗന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഞാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വിഭാണ്ഡകസ്യ ബ്രഹ്മര്ഷേസ്തപസാ ഭാവിതാത്മനഃ। അമോഘവീര്യസ്യ സതഃ പ്രജാപതിസമദ്യുതേഃ
തപസ്സിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധമായ, പരാജയമില്ലാത്ത ശക്തിയുള്ള, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ പ്രജാപതിയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണമുനിയായ വിഭാണ്ഡകന്റെ കഥയാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
ശൃണു പുത്രോ യഥാ ജാത ഋശ്യശൃങ്ഗഃ പ്രതാപവാന്। മഹാഹ്രദേ മഹാതേജാ ബാലഃ സ്ഥവിരസംഭതഃ
കുട്ടാ, വലിയ ശക്തിയുള്ള ഋശ്യശൃംഗൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്നത് കേൾക്കൂ. ഒരു വലിയ തടാകത്തിൽ, ഒരു മുതിർന്നവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളർന്ന ബാലനായിരുന്നു അവൻ.
മഹാഹ്രദം സമാസാദ്യ കാശ്യപസ്തപസി സ്ഥിതഃ। ദീര്ഘകാലം രിശ്രാന്ത ഋഷിര്ദേവര്ഷിസംമിതഃ
കശ്യപകുലത്തിൽ പെട്ട ആ മഹർഷി, വലിയ തടാകം എത്തി, ദീർഘകാലം തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു. ദൈവമുനിമാരെപ്പോലെ മഹത്വമുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.
തസ്യ രേതഃ പ്രചസ്കന്ദ ദൃഷ്ട്വാഽപ്സരസമുര്വശീമ്। അപ്സൂപസ്പൃശതോ രാജന്മൃഗീ തച്ചാപിബത്തദാ। സഹ തോയേന തൃഷിതാ ഗര്ഭിണീ ചാഭവത്തതഃ
അവിടെ, അർവശി എന്ന അപ്സരസിനെ കണ്ടപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹർഷിയുടെ വീര്യം പുറത്തുവന്നു. അപ്പോൾ ദാഹംകൂടിയ ഒരു മാൻ ആ വെള്ളം കുടിച്ചു, അതിനാൽ അവൾ ഗർഭിണിയായി.
സാ പുരോക്താ ഭഗവതാ ബ്രഹ്മണാ ലോകകര്തൃണാ। ദേവകന്യാ മൃഗീ ഭൂത്വാ മുനിം സൂയ വിമോക്ഷ്യസേ
ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ മഹാഭാഗവതനായ ബ്രഹ്മാവ് മുൻകൂട്ടി പറഞ്ഞതുപോലെ, 'നീ ദേവകന്യയായ് മാൻ രൂപത്തിൽ ജനിച്ച്, ഈ മുനിയുടെ പുത്രനെ പ്രസവിക്കും' എന്നായിരുന്നു.
അമോഘത്വാദ്വിധേശ്ചൈവ ഭാവിത്വാദ്ദൈവനിര്മിതാത്। തസ്യാം മൃഗ്യാം സമഭവത്തസ്വ പുത്രോ മഹാനൃഷിഃ। ഋശ്യശൃങ്ഗസ്തപോനിത്യോ വന ഏവാഭ്യവര്ധത
വിധിയുടെ അച്യുതത്വം കൊണ്ടും ദൈവികമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും, ആ മാൻകുഞ്ഞിൽ നിന്നാണ് മഹർഷിയായ ഋശ്യശൃംഗൻ ജനിച്ചത്. അവൻ എപ്പോഴും തപസ്സിൽ ലീനനായി കാടിൽ വളർന്നു.
തസ്യ ശൃങ്ഗം ശിരസി വൈ രാജന്നാസീന്മഹാത്മനഃ। തേനര്ശ്യശൃങ്ഗ ഇത്യേവം തദാ സ പ്രഥിതോഽഭവത്
രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ തലയിൽ ഒരു കൊമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ ഋശ്യശൃംഗൻ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്; ആ പേരിൽ അവൻ പ്രശസ്തനായി.
ന തേന ദൃഷ്ടപൂര്വോഽന്യഃ പിതുരന്യത്രമാനുഷഃ। തസ്മാത്തസ്യ മനോ നിത്യം ബ്രഹ്മചര്യേഽഭവന്നൃപ
അവൻ തന്റെ അച്ഛനൊഴികെ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും കണ്ടിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവന്റെ മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിന്നത്, രാജാവേ.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സഖാ ദശരശസ്യ വൈ। കലോമപാദ ഇതിഖ്യാതോ ഹ്യങ്ഗാനാമീശ്വരോഽഭവത്
അത് തന്നെയാണ് കാലത്ത്, ദശരഥന്റെ സുഹൃത്ത് ആയ കല്മഷപാദൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ അങ്ങ രാജാവായിരുന്നത്.
തേന കാമഃ കൃതോ മിഥ്യാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യ ഇതി ശ്രുതിഃ। `ദൈവോപഹതസത്ത്വേന ധര്മജ്ഞേനാപി ഭാരത'। സ ബ്രാഹ്മണൈഃ പരിത്യക്തസ്തദാ ഭരതസത്തമ
ഭാഗ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ധർമ്മം അറിയുന്നവനാണെങ്കിലും, ആ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് തെറ്റു ചെയ്തു എന്നാണ് കേൾക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ വിട്ടുപോയി.
പുരോഹിതാപചാരാച്ച തസ്യ രാജ്ഞോ യദച്ഛയാ। ന വവര്ഷ സഹസ്രാക്ഷസ്തതോഽപീഡ്യന്ത വൈ പ്രജാഃ
രാജാവിന്റെ പുരോഹിതനോട് ചെയ്ത അപരാധം കാരണം, രാജാവേ, ഇന്ദ്രൻ മഴ നല്കിയില്ല. അതിനാൽ ജനങ്ങൾ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടി.
സ ബ്രാഹ്മണാന്പര്യപൃച്ഛത്തപോയുക്താന്മനീഷിണഃ। പ്രവര്ഷണേ സുരേന്ദ്രസ്യ സമര്ഥാന്പൃഥിവീപതേ
അപ്പോൾ രാജാവ് തപസ്സിൽ ലീനരായ, ജ്ഞാനികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് ചോദിച്ചു: മഴ പെയ്യിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവരാരാണെന്ന് അന്വേഷിച്ചു.