തദാഽലാബും സമുത്സ്രഷ്ടും മനശ്ചക്രേ സ പാര്ഥിവഃ। അഥാന്തരിക്ഷാച്ഛുശ്രാവ വാചം ഗംഭീരനിഃസ്വനാമ്
അപ്പോൾ രാജാവിന് ആ മത്തങ്ങ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് തോന്നി; എന്നാൽ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു.
രാജന്മാ സാഹസംകാര്ഷീഃ പുത്രാന്ന ത്യക്തുമര്ഹസി। അലാബുമധ്യാന്നിഷ്കൃഷ്യ വീജം യത്നേന ഗോപ്യതാമ്
'രാജാവേ, നീ അത്യാവശ്യപ്രവർത്തനം ചെയ്യരുത്, മക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ആ മത്തങ്ങയിൽ നിന്നുള്ള വിത്ത് സൂക്ഷ്മമായി എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കണം.'
സോപസ്വേദേഷു പാത്രേഷു ഘൃതപൂര്ണേഷു ഭാഗശഃ। തതഃ പുത്രസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിം പ്രാപ്സ്യസി പാര്ഥിവ
'നീ എണ്ണയാൽ നിറച്ച പാത്രങ്ങളിൽ ഓരോ ഭാഗത്തായി വെച്ചാൽ, രാജാവേ, അറുപതിനായിരം മക്കൾ നിനക്കു ലഭിക്കും.'
മഹാദേവേന ദിഷ്ടം തേ പുത്രജന്മ നരാധിപ। അനേന ക്രമയോഗേന മാ തേ ബുദ്ധിരതോഽന്യഥാ
'മഹാദേവൻ നിനക്കു മക്കളുടെ ജനനം നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരാജാവേ; ഈ രീതിയിലാണ് അത് നടക്കേണ്ടത്, മനസ്സിനെ വേറൊന്നിലേക്കു തിരിക്കരുത്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാന്തരിക്ഷാച്ച സ രാജാ രാജസത്തമഃ। യഥോക്തം തച്ചരാകാഥ ശ്രദ്ദധദ്ഭരതര്ഷഭ
ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കേട്ട രാജാവു, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, വിശ്വാസപൂർവ്വം പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം നടപ്പാക്കി, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
[ഏകൈകശസ്തതഃ കൃത്വാ ബീജം ബീജം നരാധിപഃ। ഘൃതപൂര്ണേഷു കുമ്ഭേഷു താന്ഭാഗാന്വിദധേ തതഃ
അതിനുശേഷം, ഓരോ വിത്തും വേർതിരിച്ച്, രാജാവ് എണ്ണയാൽ നിറച്ച കുമ്പങ്ങളിൽ അവയെ വെച്ചു, ഓരോ ഭാഗത്തായി വിഭജിച്ചു.
ധാത്രീശ്ചൈകൈകശഃ പ്രാദാത്പുത്രരക്ഷണതത്പരഃ। തതഃ കാലേന മഹതാ സമുത്തസ്ഥുര്മഹാബലാഃ ।।]
മക്കളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്സുകനായ രാജാവ് ഓരോ വിത്തും ഓരോ ദായമാര്ക്കും നൽകി; പിന്നെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലികളായ മക്കൾ ഉയർന്നു.
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രണി തസ്യാപ്രതിമതേജസഃ। രുദ്രപ്രസാദാദ്രാജര്ഷേഃ സമജായന്ത പാര്ഥിവ
അപ്രതിമമായ തേജസ്സുള്ള അറുപതിനായിരം മക്കൾ ആ രാജർഷിക്ക് ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ.
തേ ഘോരാഃ ക്രൂരകര്മാണ ആകാശപരിസര്പിണഃ। ബഹുത്വാച്ചാവജാനന്തഃ സര്വാല്ലോഁകാന്സഹാമരാന്
അവർ ഭയങ്കരരും ക്രൂരപ്രവൃത്തികളുമുള്ളവരും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; അവരുടെ വലിയ സംഖ്യ കാരണം അവർ ദേവന്മാരടക്കം എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അവഹേളിച്ചു.
ത്രിദശാംശ്ചാപ്യബാധന്ത തഥാ ഗന്ധര്വരാക്ഷസാന്। സര്വാണി ചൈവ ഭൂതാനി ശൂരാ സമരശാലിനഃ
അവർ ദേവന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും പോലും ഉപദ്രവിച്ചു; ധൈര്യശാലികളും യുദ്ധപ്രവൃത്തികളിൽ താൽപര്യമുള്ളവരുമായ അവർ എല്ലാ ജീവികളെയും ഉപദ്രവിച്ചു.
വധ്യമാനാസ്തദാ ലോകാഃ സാഗരൈര്മന്ദബുദ്ധിഭിഃ। ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുഃ സഹിതാഃ സര്വദൈവതൈഃ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, മനസ്സിന്റെ തീക്ഷ്ണതയില്ലാത്ത സാഗരന്മാർ ജനങ്ങളെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും ദേവന്മാരോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണമേറ്റു.
താനുവാച മഹാഭാഗഃ സര്വലോകപിതാമഹഃ। ഗച്ഛധ്വം ത്രിദശാഃ സര്വേ ലോകൈഃ സാര്ധം യഥാഗതമ്
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ മഹാപിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ജനങ്ങളോടൊപ്പം വന്നതുപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകൂ.'
നാതിദീര്ഘേണ കാലേന സാഗരാണാം ക്ഷയോ മഹാന്। വിഷ്യതി മഹാഘോരഃ സ്വകൃതൈഃ കര്മഭിഃ സുരാഃ
കുറച്ച് കാലത്തിനകം സാഗരന്മാർക്ക് വലിയ നാശം സംഭവിക്കും; അവരുടെ തന്നെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് ഈ ഭയങ്കര ദുരന്തം അവരെ ബാധിക്കുക, ദേവന്മാരേ.
ഏവമുക്താസ്തു തേ ദേവാ ലോകാശ് മനുജേശ്വര। പിതാമഹമനുജ്ഞാപ്യ വിപ്രജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മനുഷ്യരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സംഘം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങി.
തതഃ കാലേ ബഹുതിഥേ വ്യതീതേ ഭരതര്ഷഭ। ദീക്ഷിതഃ സഗരോ രാജാ ഹയമേധേന വീര്യവാന്
പല വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാശക്തനായ രാജാവ് സഗരൻ യാഗത്തിനായി ദീക്ഷയേറ്റു.
തസ്യാശ്വോ വ്യചരദ്ഭൂമിം പുത്രൈഃ സുപരിരക്ഷിതഃ। `സര്വൈരേവ മഹോത്സാഹൈഃ സ്വച്ഛന്ദപ്രചരോ നൃപ
അവന്റെ കുതിര, പുത്രന്മാർ ഉത്സാഹത്തോടെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വേച്ഛയോടെ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
സമുദ്രം സ സമാസാദ്യ നിസ്തോയം ഭീമദര്ശനമ്। രക്ഷ്യമാണഃ പ്രയത്നേന തത്രൈവാന്തരധീയത
അവ കുതിര സമുദ്രതീരത്ത് എത്തി, വെള്ളമില്ലാത്ത ഭയങ്കരമായ ആ കടലിൽ, എത്ര സൂക്ഷിച്ചാലും അവിടെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തതസ്തേ സാഗരാസ്താത ഹൃതം മത്വാ ഹയോത്തമമ്। ആഗമ്യ പിതുരാചഖ്യുരദൃശ്യം തുരഗം ഹൃതമ്। തേനോക്താ ദിക്ഷു സര്വാസു പുത്രാ മാര്ഗത വാജിനമ്
അപ്പോൾ സാഗരന്മാർ, അത്തുല്യമായ കുതിര മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി, അച്ഛനോടു ചെന്നു, കുതിര കാണാനില്ലെന്നും മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും അറിയിച്ചു. അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കുതിരയെ അന്വേഷിക്കൂ.'
തതസ്തേ പിതുരാജ്ഞായ ദിക്ഷു സര്വാസു തം ഹയമ്। അമാര്ഗന്ത മഹാരാജ സര്വംച പൃഥിവീതലമ്
അങ്ങനെ അച്ഛന്റെ കല്പനപ്രകാരം, മഹാരാജാവേ, സാഗരന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഭൂമിയിലുടനീളം കുതിരയെ അന്വേഷിച്ചു.
തതസ്തേ സാഗരാഃ സര്വേ സമുപേത്യ പരസ്പരമ്। നാധ്യഗച്ഛന്ത തുരഗമശ്വഹര്താരമേവ ച
അവരൊക്കെ ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും, പക്ഷേ കുതിരയെയും അതു മോഷ്ടിച്ചവനെയും കണ്ടെത്താനാവാതെ പോയി.
ആഗമ്യ പിതരം ചോചുസ്തതഃ പ്രാഞ്ജലയോഽഗ്രതഃ
അവൻമാർ അച്ഛനോടു സമീപിച്ചു, കൈകൂപ്പി മുന്നിൽ നിന്നു സംസാരിച്ചു.
സസമുദ്രവനദ്വീപാ സനദീനദകന്ദരാ। സപര്വതവനോദ്ദേശാ നിഖിലേന മഹീ നൃപ
രാജാവേ, സമുദ്രങ്ങൾ, വനങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, നദികൾ, കന്യോനുകൾ, പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ എന്നിവയൊക്കെ ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി മുഴുവൻ ഞങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചു.
അസ്മാഭിര്വിചിതാ രാജഞ്ശാസനാത്തവ പാര്ഥിവ। ന ചാശ്വമധിഗച്ഛാമോ നാശ്വഹര്താരമേവ ച
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ കല്പനപ്രകാരം ഞങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും അന്വേഷിച്ചു; പക്ഷേ കുതിരയെയും അതു മോഷ്ടിച്ചവനെയും കണ്ടെത്താനായില്ല.
ശ്രുത്വാ തു വചനം തേഷാം സ രാജാ ക്രോധമൂര്ചിതഃ। ഉവാച വചനം സര്വാംസ്തദാ ദൈവവശാന്നൃപ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് കോപത്തിൽ ആവേശഭരിതനായി, വിധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ, അവരോട് പറഞ്ഞു.
അനാഗമായ ഗച്ഛധ്വം ഭൂയോ മാര്ഗത വാജിനമ്। യാജ്ഞീയം തം വിനാഹ്യശ്വം നാഗന്തവ്യം ഹി പുത്രകാഃ
കുതിരയെ കണ്ടെത്താതെ തിരികെ വരരുത്; വീണ്ടും പോയി യാഗത്തിനുള്ള കുതിരയെ അന്വേഷിക്കൂ, എന്റെ മക്കളേ.
പ്രതിഗൃഹ്യ തു സംദേശം പിതുസ്തേ സഗരാത്മജാഃ। ഭൂയ ഏവ മഹീം കൃത്സ്നാം വിചേതുമുപചക്രമുഃ
അച്ഛന്റെ കല്പന സ്വീകരിച്ച ശേഷം, സഗരന്റെ പുത്രന്മാർ വീണ്ടും ഭൂമി മുഴുവൻ തിരയാൻ തുടങ്ങി.
അഥാപശ്യന്ത തേ വീരാഃ പൃഥിവീമവദാരിതാമ്। `സമുദ്രേ പൃഥിവീപാല പദം മാര്ഗം ച വാജിനഃ
അപ്പോൾ ആ വീരന്മാർ ഭൂമി പിളർന്നിരിക്കുന്നതും, സമുദ്രത്തിൽ കുതിരയുടെ പാതയും ചിഹ്നവും കണ്ടു.
സമാസാദ്യ ബിലം തച്ചാപ്യഖനന്സഗരാത്മജാഃ। കുദ്ദാലൈര്മുസലൈശ്ചൈവ സമുദ്രം യത്നമാസ്ഥിതാഃ
അവിടെ എത്തിയ സഗരന്റെ പുത്രന്മാർ ആ കുഴി കൂടി, കയ്യിൽ കുത്തിവാളുകളും ഉരുക്കുവടികളും ഉപയോഗിച്ച് സമുദ്രത്തിൽ അതിനെ കൂടുതൽ വെട്ടിത്തുറക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
സ ഖന്യമാനഃ സഹിതൈഃ സാഗരൈര്വരുണാലയഃ। അഗച്ഛത്പരമാമാര്തിം ദീര്യമാണഃ സമന്തതഃ
വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രം സഹിതം ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, അതു ചുറ്റും മുഴുവനും കീറിപ്പൊട്ടി അത്യന്തം വേദനയിലായി.
അസുരോരഗരക്ഷാംസി സത്വാനി വിവിധാനി ച। ആര്തനാദമകുര്വന്ത വധ്യമാനാനി സാഗരൈഃ
അസുരന്മാരും നാഗന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും മറ്റു പലവിധ ജീവികളും, സഗരന്റെ മക്കൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, വേദനയോടെ നിലവിളിച്ചു.