സ തപ്യമാനഃ സുമഹത്തപോയോഗസമന്വിതഃ। ആസസാദ മഹാത്മാനം ത്ര്യക്ഷം ത്രിപുരമര്ദനമ്
അവൻ വലിയ തപസ്സിൽ മുഴുകി, അത്യന്തം ശക്തിയോടെ, മഹാത്മാവായ മൂന്നു കണ്ണുള്ള ത്രിപുരസംഹാരിയെ സമീപിച്ചു.
ശംകരം ഭവമീശാനം പിനാകിം ശൂലപാണിനമ്। ത്ര്യമ്ബകം ശിവമുഗ്രേശം ബഹുരൂപമുമാപതിമ്
ശംകരൻ, ഭവൻ, ഈശാനൻ, പിനാകി, ശൂലധാരി, ത്ര്യംബകൻ, ശിവൻ, ഉഗ്രേശൻ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ഉമാപതി — അവനെയാണ് അവൻ സമീപിച്ചത്.
സ തം ദൃഷ്ട്വൈവ വരദം പത്നീഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ। പ്രണിപത്യ മഹാബാഹുഃ പുത്രാര്ഥേ സമയാചത
അവിടെ അനുഗ്രഹദായകനായ ശിവനെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കണ്ട രാജാവു, മഹാബലശാലിയായ അവൻ, ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു, ഒരു മകൻ ലഭിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
തം പ്രീതിമാന്ഹരഃ പ്രാഹ സഭാര്യം നൃപസത്തമമ്। യസ്മിന്വൃതോ മുഹൂര്തേഽഹം ത്വയേഹ നൃപതേ വരമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ശിവൻ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ ഏത് സമയത്താണെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്ന വേളയിൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നു നിന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകും.'
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി ശൂരാഃ പരമദര്പിതാഃ। ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യന്തി പത്ന്യാം നരവരോത്തമ
നിന്റെ ഒരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് അറുപതിനായിരം ധൈര്യശാലികളും അത്യന്തം അഭിമാനമുള്ളവരുമായ മക്കൾ ജനിക്കും, രാജാവേ.
തേ ചൈവസര്വേ സഹിതാഃ ക്ഷയം യാസ്യന്തി പാര്ഥിവ। ഏകോ വംശധരഃ ശൂര ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യതി
അവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് നശിച്ചുപോകും, രാജാവേ; എന്നാൽ മറ്റൊരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് വംശം തുടരുന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ജനിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു തം രുദ്രസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। സ ചാപി സഗരോ രാജാ ജഗാമ സ്വം നിവേശനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശിവൻ അവിടെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി; രാജാവായ സഗരനും തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പത്നീഭ്യാം സഹിതസ്തത്ര ഹോഽതിഹൃഷ്ടമനാസ്തദാ। `കാലം ശംഭുവരപ്രാപ്തം പ്രതീക്ഷന്സഗരോഽനയത്
അവിടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം സഗരൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്ന സമയം കാത്തിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ തേമനുജശ്രേഷ്ഠ ഭാര്യേ കലലോചനേ। വൈദര്ഭീ ചൈവ ശൈബ്യാ ച ഗര്ഭിണ്യൌ സംബഭൂവതുഃ
അപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വലിയ കണ്ണുകളുള്ള സഗരന്റെ ഭാര്യമാരായ വൈദർഭിയും ശൈബ്യയും ഗർഭിണികളായി.
തതഃ കാലേന വൈദര്ഭീ ഗര്ഭാലാബും വ്യജായത। ശൈവ്യാ ച സുഷുവേ പുത്രം കുമാരം ദേവരൂപിണമ്
സമയമായപ്പോൾ, വൈദർഭി ഒരു മത്തങ്ങപോലെയുള്ള ഗർഭം പ്രസവിച്ചു; ശൈബ്യയോ ദൈവസദൃശനായ ഒരു ബാലനെ പ്രസവിച്ചു.
തദാഽലാബും സമുത്സ്രഷ്ടും മനശ്ചക്രേ സ പാര്ഥിവഃ। അഥാന്തരിക്ഷാച്ഛുശ്രാവ വാചം ഗംഭീരനിഃസ്വനാമ്
അപ്പോൾ രാജാവിന് ആ മത്തങ്ങ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് തോന്നി; എന്നാൽ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു.
രാജന്മാ സാഹസംകാര്ഷീഃ പുത്രാന്ന ത്യക്തുമര്ഹസി। അലാബുമധ്യാന്നിഷ്കൃഷ്യ വീജം യത്നേന ഗോപ്യതാമ്
'രാജാവേ, നീ അത്യാവശ്യപ്രവർത്തനം ചെയ്യരുത്, മക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ആ മത്തങ്ങയിൽ നിന്നുള്ള വിത്ത് സൂക്ഷ്മമായി എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കണം.'
സോപസ്വേദേഷു പാത്രേഷു ഘൃതപൂര്ണേഷു ഭാഗശഃ। തതഃ പുത്രസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിം പ്രാപ്സ്യസി പാര്ഥിവ
'നീ എണ്ണയാൽ നിറച്ച പാത്രങ്ങളിൽ ഓരോ ഭാഗത്തായി വെച്ചാൽ, രാജാവേ, അറുപതിനായിരം മക്കൾ നിനക്കു ലഭിക്കും.'
മഹാദേവേന ദിഷ്ടം തേ പുത്രജന്മ നരാധിപ। അനേന ക്രമയോഗേന മാ തേ ബുദ്ധിരതോഽന്യഥാ
'മഹാദേവൻ നിനക്കു മക്കളുടെ ജനനം നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരാജാവേ; ഈ രീതിയിലാണ് അത് നടക്കേണ്ടത്, മനസ്സിനെ വേറൊന്നിലേക്കു തിരിക്കരുത്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാന്തരിക്ഷാച്ച സ രാജാ രാജസത്തമഃ। യഥോക്തം തച്ചരാകാഥ ശ്രദ്ദധദ്ഭരതര്ഷഭ
ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കേട്ട രാജാവു, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, വിശ്വാസപൂർവ്വം പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം നടപ്പാക്കി, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
[ഏകൈകശസ്തതഃ കൃത്വാ ബീജം ബീജം നരാധിപഃ। ഘൃതപൂര്ണേഷു കുമ്ഭേഷു താന്ഭാഗാന്വിദധേ തതഃ
അതിനുശേഷം, ഓരോ വിത്തും വേർതിരിച്ച്, രാജാവ് എണ്ണയാൽ നിറച്ച കുമ്പങ്ങളിൽ അവയെ വെച്ചു, ഓരോ ഭാഗത്തായി വിഭജിച്ചു.
ധാത്രീശ്ചൈകൈകശഃ പ്രാദാത്പുത്രരക്ഷണതത്പരഃ। തതഃ കാലേന മഹതാ സമുത്തസ്ഥുര്മഹാബലാഃ ।।]
മക്കളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്സുകനായ രാജാവ് ഓരോ വിത്തും ഓരോ ദായമാര്ക്കും നൽകി; പിന്നെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലികളായ മക്കൾ ഉയർന്നു.
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രണി തസ്യാപ്രതിമതേജസഃ। രുദ്രപ്രസാദാദ്രാജര്ഷേഃ സമജായന്ത പാര്ഥിവ
അപ്രതിമമായ തേജസ്സുള്ള അറുപതിനായിരം മക്കൾ ആ രാജർഷിക്ക് ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ.
തേ ഘോരാഃ ക്രൂരകര്മാണ ആകാശപരിസര്പിണഃ। ബഹുത്വാച്ചാവജാനന്തഃ സര്വാല്ലോഁകാന്സഹാമരാന്
അവർ ഭയങ്കരരും ക്രൂരപ്രവൃത്തികളുമുള്ളവരും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; അവരുടെ വലിയ സംഖ്യ കാരണം അവർ ദേവന്മാരടക്കം എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അവഹേളിച്ചു.
ത്രിദശാംശ്ചാപ്യബാധന്ത തഥാ ഗന്ധര്വരാക്ഷസാന്। സര്വാണി ചൈവ ഭൂതാനി ശൂരാ സമരശാലിനഃ
അവർ ദേവന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും പോലും ഉപദ്രവിച്ചു; ധൈര്യശാലികളും യുദ്ധപ്രവൃത്തികളിൽ താൽപര്യമുള്ളവരുമായ അവർ എല്ലാ ജീവികളെയും ഉപദ്രവിച്ചു.
വധ്യമാനാസ്തദാ ലോകാഃ സാഗരൈര്മന്ദബുദ്ധിഭിഃ। ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുഃ സഹിതാഃ സര്വദൈവതൈഃ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, മനസ്സിന്റെ തീക്ഷ്ണതയില്ലാത്ത സാഗരന്മാർ ജനങ്ങളെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും ദേവന്മാരോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണമേറ്റു.
താനുവാച മഹാഭാഗഃ സര്വലോകപിതാമഹഃ। ഗച്ഛധ്വം ത്രിദശാഃ സര്വേ ലോകൈഃ സാര്ധം യഥാഗതമ്
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ മഹാപിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ജനങ്ങളോടൊപ്പം വന്നതുപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകൂ.'
നാതിദീര്ഘേണ കാലേന സാഗരാണാം ക്ഷയോ മഹാന്। വിഷ്യതി മഹാഘോരഃ സ്വകൃതൈഃ കര്മഭിഃ സുരാഃ
കുറച്ച് കാലത്തിനകം സാഗരന്മാർക്ക് വലിയ നാശം സംഭവിക്കും; അവരുടെ തന്നെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് ഈ ഭയങ്കര ദുരന്തം അവരെ ബാധിക്കുക, ദേവന്മാരേ.
ഏവമുക്താസ്തു തേ ദേവാ ലോകാശ് മനുജേശ്വര। പിതാമഹമനുജ്ഞാപ്യ വിപ്രജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മനുഷ്യരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സംഘം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങി.
തതഃ കാലേ ബഹുതിഥേ വ്യതീതേ ഭരതര്ഷഭ। ദീക്ഷിതഃ സഗരോ രാജാ ഹയമേധേന വീര്യവാന്
പല വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാശക്തനായ രാജാവ് സഗരൻ യാഗത്തിനായി ദീക്ഷയേറ്റു.
തസ്യാശ്വോ വ്യചരദ്ഭൂമിം പുത്രൈഃ സുപരിരക്ഷിതഃ। `സര്വൈരേവ മഹോത്സാഹൈഃ സ്വച്ഛന്ദപ്രചരോ നൃപ
അവന്റെ കുതിര, പുത്രന്മാർ ഉത്സാഹത്തോടെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വേച്ഛയോടെ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
സമുദ്രം സ സമാസാദ്യ നിസ്തോയം ഭീമദര്ശനമ്। രക്ഷ്യമാണഃ പ്രയത്നേന തത്രൈവാന്തരധീയത
അവ കുതിര സമുദ്രതീരത്ത് എത്തി, വെള്ളമില്ലാത്ത ഭയങ്കരമായ ആ കടലിൽ, എത്ര സൂക്ഷിച്ചാലും അവിടെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തതസ്തേ സാഗരാസ്താത ഹൃതം മത്വാ ഹയോത്തമമ്। ആഗമ്യ പിതുരാചഖ്യുരദൃശ്യം തുരഗം ഹൃതമ്। തേനോക്താ ദിക്ഷു സര്വാസു പുത്രാ മാര്ഗത വാജിനമ്
അപ്പോൾ സാഗരന്മാർ, അത്തുല്യമായ കുതിര മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി, അച്ഛനോടു ചെന്നു, കുതിര കാണാനില്ലെന്നും മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും അറിയിച്ചു. അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കുതിരയെ അന്വേഷിക്കൂ.'
തതസ്തേ പിതുരാജ്ഞായ ദിക്ഷു സര്വാസു തം ഹയമ്। അമാര്ഗന്ത മഹാരാജ സര്വംച പൃഥിവീതലമ്
അങ്ങനെ അച്ഛന്റെ കല്പനപ്രകാരം, മഹാരാജാവേ, സാഗരന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഭൂമിയിലുടനീളം കുതിരയെ അന്വേഷിച്ചു.
തതസ്തേ സാഗരാഃ സര്വേ സമുപേത്യ പരസ്പരമ്। നാധ്യഗച്ഛന്ത തുരഗമശ്വഹര്താരമേവ ച
അവരൊക്കെ ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും, പക്ഷേ കുതിരയെയും അതു മോഷ്ടിച്ചവനെയും കണ്ടെത്താനാവാതെ പോയി.