ഗച്ഛധ്വം വിബുധാഃ സര്വേ യഥാകാമം യഥേപ്സിതമ്। മഹതാ കാലയോഗേന പ്രകൃതിം യാസ്യതേഽര്ണവഃ
നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ദേവന്മാരെല്ലാവരും പോകട്ടെ; സമയമാകുമ്പോൾ വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ സമുദ്രം സ്വാഭാവിക നിലയിലേക്കു മടങ്ങും.
ജ്ഞാതീംശ്ച കാരണം കൃത്വാ മഹാരാജോ ഭഗീഥഃ। `പൂരയിഷ്യതി തോയൌഘൈഃ സമുദ്രം നിധിമമ്ഭസാമ്
ഭഗീരഥൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ കാരണമാക്കി, വെള്ളം ഒഴുക്കുകളാൽ ആ ജലനിധിയായ സമുദ്രം നിറയ്ക്കും.
പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേ വിബുധസത്തമാഃ। കാലയോഗം പ്രതീക്ഷന്തോ ജഗ്മുശ്ചാപി യഥാഗതമ്
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും സമയത്തെ കാത്ത് വന്നപോലെ തിരികെ പോയി.
കഥം വൈ ജ്ഞാതയോബ്രഹ്മന്കാരണം ചാത്ര കിം മുനേ। കഥം സമുദ്രഃ പൂര്ണശ്ച ഭഗീരഥപരിശ്രമാത്
ബ്രഹ്മനേ, ബന്ധുക്കൾ ഇവിടെ എങ്ങനെ കാരണമായ്, എന്താണ് അതിന്റെ കാരണം, മഹർഷേ? ഭഗീരഥന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ സമുദ്രം എങ്ങനെ നിറഞ്ഞു?
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ തപോധന। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര രാജ്ഞാം ചരിതമുത്തമമ്
തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്തായ കഥകൾ നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക, ഞാൻ അതു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു വിപ്രേന്ദ്രോ ധര്മരാജ്ഞാ മഹാത്മനാ। കഥയാമാസ മാഹാത്മ്യം സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ സഗരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതഃ സഗരോ നാമ പാര്ഥിവഃ। രൂപസത്വബലോപേതഃ സ ചാപുത്രഃ പ്രതാപവാന്
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച സഗരൻ എന്ന രാജാവിന് സൗന്ദര്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ അവൻ പുത്രനില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
സ ഹൈഹയാന്സമുത്സാദ്യ താലജങ്ഘാംശ്ച ഭാരത। വശേ ച കൃത്വാ രാജന്യാന്സ്വരാജ്യമനുശിഷ്ടവാന്
ഭാരതാവേ, സഗരൻ ഹൈഹയന്മാരെയും താളജംഘന്മാരെയും കീഴടക്കി, രാജവംശങ്ങളെ വശീകരിച്ച് സ്വന്തം ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യേ ത്വഭവതാം രൂപയൌവനദര്പിതേ। വൈദര്ഭീ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശൈവ്യാ ച ഭരതര്ഷഭ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, സഗരന്റെ ഭാര്യമാർക്ക് വൈദർഭിയും, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനമുള്ളവളായ ശൈവ്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സപുത്രകാമോ നൃപതിസ്തപ്യതേ സ്മ മഹത്തപഃ। പത്നീഭ്യാം സഹ രാജേന്ദ്ര കൈലാസം ഗിരിമാശ്രിതഃ
പുത്രാഗ്രഹമുള്ള രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കയിലാസപർവ്വതത്തിൽ വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
സ തപ്യമാനഃ സുമഹത്തപോയോഗസമന്വിതഃ। ആസസാദ മഹാത്മാനം ത്ര്യക്ഷം ത്രിപുരമര്ദനമ്
അവൻ വലിയ തപസ്സിൽ മുഴുകി, അത്യന്തം ശക്തിയോടെ, മഹാത്മാവായ മൂന്നു കണ്ണുള്ള ത്രിപുരസംഹാരിയെ സമീപിച്ചു.
ശംകരം ഭവമീശാനം പിനാകിം ശൂലപാണിനമ്। ത്ര്യമ്ബകം ശിവമുഗ്രേശം ബഹുരൂപമുമാപതിമ്
ശംകരൻ, ഭവൻ, ഈശാനൻ, പിനാകി, ശൂലധാരി, ത്ര്യംബകൻ, ശിവൻ, ഉഗ്രേശൻ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ഉമാപതി — അവനെയാണ് അവൻ സമീപിച്ചത്.
സ തം ദൃഷ്ട്വൈവ വരദം പത്നീഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ। പ്രണിപത്യ മഹാബാഹുഃ പുത്രാര്ഥേ സമയാചത
അവിടെ അനുഗ്രഹദായകനായ ശിവനെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കണ്ട രാജാവു, മഹാബലശാലിയായ അവൻ, ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു, ഒരു മകൻ ലഭിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
തം പ്രീതിമാന്ഹരഃ പ്രാഹ സഭാര്യം നൃപസത്തമമ്। യസ്മിന്വൃതോ മുഹൂര്തേഽഹം ത്വയേഹ നൃപതേ വരമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ശിവൻ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ ഏത് സമയത്താണെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്ന വേളയിൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നു നിന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകും.'
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി ശൂരാഃ പരമദര്പിതാഃ। ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യന്തി പത്ന്യാം നരവരോത്തമ
നിന്റെ ഒരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് അറുപതിനായിരം ധൈര്യശാലികളും അത്യന്തം അഭിമാനമുള്ളവരുമായ മക്കൾ ജനിക്കും, രാജാവേ.
തേ ചൈവസര്വേ സഹിതാഃ ക്ഷയം യാസ്യന്തി പാര്ഥിവ। ഏകോ വംശധരഃ ശൂര ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യതി
അവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് നശിച്ചുപോകും, രാജാവേ; എന്നാൽ മറ്റൊരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് വംശം തുടരുന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ജനിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു തം രുദ്രസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। സ ചാപി സഗരോ രാജാ ജഗാമ സ്വം നിവേശനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശിവൻ അവിടെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി; രാജാവായ സഗരനും തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പത്നീഭ്യാം സഹിതസ്തത്ര ഹോഽതിഹൃഷ്ടമനാസ്തദാ। `കാലം ശംഭുവരപ്രാപ്തം പ്രതീക്ഷന്സഗരോഽനയത്
അവിടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം സഗരൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്ന സമയം കാത്തിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ തേമനുജശ്രേഷ്ഠ ഭാര്യേ കലലോചനേ। വൈദര്ഭീ ചൈവ ശൈബ്യാ ച ഗര്ഭിണ്യൌ സംബഭൂവതുഃ
അപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വലിയ കണ്ണുകളുള്ള സഗരന്റെ ഭാര്യമാരായ വൈദർഭിയും ശൈബ്യയും ഗർഭിണികളായി.
തതഃ കാലേന വൈദര്ഭീ ഗര്ഭാലാബും വ്യജായത। ശൈവ്യാ ച സുഷുവേ പുത്രം കുമാരം ദേവരൂപിണമ്
സമയമായപ്പോൾ, വൈദർഭി ഒരു മത്തങ്ങപോലെയുള്ള ഗർഭം പ്രസവിച്ചു; ശൈബ്യയോ ദൈവസദൃശനായ ഒരു ബാലനെ പ്രസവിച്ചു.
തദാഽലാബും സമുത്സ്രഷ്ടും മനശ്ചക്രേ സ പാര്ഥിവഃ। അഥാന്തരിക്ഷാച്ഛുശ്രാവ വാചം ഗംഭീരനിഃസ്വനാമ്
അപ്പോൾ രാജാവിന് ആ മത്തങ്ങ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് തോന്നി; എന്നാൽ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു.
രാജന്മാ സാഹസംകാര്ഷീഃ പുത്രാന്ന ത്യക്തുമര്ഹസി। അലാബുമധ്യാന്നിഷ്കൃഷ്യ വീജം യത്നേന ഗോപ്യതാമ്
'രാജാവേ, നീ അത്യാവശ്യപ്രവർത്തനം ചെയ്യരുത്, മക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ആ മത്തങ്ങയിൽ നിന്നുള്ള വിത്ത് സൂക്ഷ്മമായി എടുത്ത് സൂക്ഷിക്കണം.'
സോപസ്വേദേഷു പാത്രേഷു ഘൃതപൂര്ണേഷു ഭാഗശഃ। തതഃ പുത്രസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിം പ്രാപ്സ്യസി പാര്ഥിവ
'നീ എണ്ണയാൽ നിറച്ച പാത്രങ്ങളിൽ ഓരോ ഭാഗത്തായി വെച്ചാൽ, രാജാവേ, അറുപതിനായിരം മക്കൾ നിനക്കു ലഭിക്കും.'
മഹാദേവേന ദിഷ്ടം തേ പുത്രജന്മ നരാധിപ। അനേന ക്രമയോഗേന മാ തേ ബുദ്ധിരതോഽന്യഥാ
'മഹാദേവൻ നിനക്കു മക്കളുടെ ജനനം നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരാജാവേ; ഈ രീതിയിലാണ് അത് നടക്കേണ്ടത്, മനസ്സിനെ വേറൊന്നിലേക്കു തിരിക്കരുത്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാന്തരിക്ഷാച്ച സ രാജാ രാജസത്തമഃ। യഥോക്തം തച്ചരാകാഥ ശ്രദ്ദധദ്ഭരതര്ഷഭ
ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കേട്ട രാജാവു, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, വിശ്വാസപൂർവ്വം പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം നടപ്പാക്കി, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
[ഏകൈകശസ്തതഃ കൃത്വാ ബീജം ബീജം നരാധിപഃ। ഘൃതപൂര്ണേഷു കുമ്ഭേഷു താന്ഭാഗാന്വിദധേ തതഃ
അതിനുശേഷം, ഓരോ വിത്തും വേർതിരിച്ച്, രാജാവ് എണ്ണയാൽ നിറച്ച കുമ്പങ്ങളിൽ അവയെ വെച്ചു, ഓരോ ഭാഗത്തായി വിഭജിച്ചു.
ധാത്രീശ്ചൈകൈകശഃ പ്രാദാത്പുത്രരക്ഷണതത്പരഃ। തതഃ കാലേന മഹതാ സമുത്തസ്ഥുര്മഹാബലാഃ ।।]
മക്കളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്സുകനായ രാജാവ് ഓരോ വിത്തും ഓരോ ദായമാര്ക്കും നൽകി; പിന്നെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലികളായ മക്കൾ ഉയർന്നു.
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രണി തസ്യാപ്രതിമതേജസഃ। രുദ്രപ്രസാദാദ്രാജര്ഷേഃ സമജായന്ത പാര്ഥിവ
അപ്രതിമമായ തേജസ്സുള്ള അറുപതിനായിരം മക്കൾ ആ രാജർഷിക്ക് ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ചു, രാജാവേ.
തേ ഘോരാഃ ക്രൂരകര്മാണ ആകാശപരിസര്പിണഃ। ബഹുത്വാച്ചാവജാനന്തഃ സര്വാല്ലോഁകാന്സഹാമരാന്
അവർ ഭയങ്കരരും ക്രൂരപ്രവൃത്തികളുമുള്ളവരും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; അവരുടെ വലിയ സംഖ്യ കാരണം അവർ ദേവന്മാരടക്കം എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അവഹേളിച്ചു.
ത്രിദശാംശ്ചാപ്യബാധന്ത തഥാ ഗന്ധര്വരാക്ഷസാന്। സര്വാണി ചൈവ ഭൂതാനി ശൂരാ സമരശാലിനഃ
അവർ ദേവന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും പോലും ഉപദ്രവിച്ചു; ധൈര്യശാലികളും യുദ്ധപ്രവൃത്തികളിൽ താൽപര്യമുള്ളവരുമായ അവർ എല്ലാ ജീവികളെയും ഉപദ്രവിച്ചു.