നിഹതാന്ദാനവാന്ദൃഷ്ട്വാ ത്രിദശാ മുനിപുഹ്ഗവമ്। തുഷ്ടുവുര്വിവിധൈര്വാക്യൈരിദം വചനമബ്രുവന്
ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതുകണ്ട ദേവന്മാരും പ്രധാന ഋഷിമാരും വിവിധ വാക്കുകളിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാബാഹോ ലോകൈഃ പ്രാപ്തം മഹത്സുഖമ്। ത്വത്തേജസാ ച നിഹതാഃ കാലേയാഃ ക്രൂരവിക്രമാഃ
മഹാബാഹുവായവനേ, നിന്റെ കൃപയാൽ ലോകങ്ങൾ വലിയ സന്തോഷം നേടി; നിന്റെ ശക്തിയാൽ ക്രൂരവും ധൈര്യശാലികളുമായ കാലേയന്മാർ നശിച്ചു.
പൂരസ്വ മഹാബാഹോ സമുദ്രം ലോകഭാവന। യത്ത്വയാ സലിലം പീതം തദസ്മിന്പുനരുത്സൃജ
ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന മഹാബാഹുവേ, നീ കുടിച്ച വെള്ളം വീണ്ടും ഈ സമുദ്രത്തിൽ ഒഴിച്ച് സമുദ്രം നിറയ്ക്കുക.
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച ഭഗവാന്മുനിപുങ്ഗവഃ। `താംസ്തദാ സഹിതാന്ദേവാനഗസ്ത്യഃസപുരന്ദരാന്
ഇങ്ങനെ അഭ്യർത്ഥിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യൻ ദേവന്മാരോടും ഇന്ദ്രനോടും മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജീര്ണം തദ്ധി മയാ തോയമുപായോഽന്യഃ പ്രചിന്ത്യതാമ്। പൂരണാര്ഥം സമുദ്രസ്യ ഭവദ്ഭിര്യത്നമാസ്ഥിതൈഃ
അവ വെള്ളം പഴകിയതാണല്ലോ; സമുദ്രം നിറയ്ക്കാൻ മറ്റൊരു വഴി നിങ്ങൾ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആലോചിക്കണം.
കേതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ। വിസ്മിതാശ്ച വിഷണ്ണാശ്ച ബഭൂവുഃ സഹിതാഃ സുരാഃ
ആ മഹർഷിയുടെ ഉജ്ജ്വലമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിലും നിരാശയിലും ആകി.
പരസ്പരമനുജ്ഞാപ്യപ്രണമ്യ മുനിപുങ്ഗവമ്। പ്രജാഃ സര്വാ മഹാരാജ വിപ്രജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
അവർ പരസ്പരം വിടപറഞ്ഞ് ആ മഹർഷിയെ നമസ്കരിച്ച്, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ ജീവികളും വന്നപോലെ തിരികെ പോയി.
ത്രിദശാ വിഷ്ണുനാ സാര്ധമുപജഗ്മുഃ പിതാമഹമ്। പൂരണാര്ഥം സമുദ്രസ്യ മന്ത്രയിത്വാ പുനഃ പുനഃ
ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ചേർന്ന് സമുദ്രം നിറയ്ക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് പിതാമഹനോടു സമീപിച്ചു.
തേ ധാതാരമുപാഗമ്യ ത്രിദശാഃ സഹ വിഷ്ണുനാ। ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ സാഗരസ്യാഭിപൂരണമ്
ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം സൃഷ്ടാവനോടു ചെന്നു, കൈകൂപ്പി എല്ലാവരും സമുദ്രം വീണ്ടും നിറയ്ക്കേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
താനുവാച സമേതാംസ്തു ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ। `നിര്ഹ്രാദിന്യാ ഗിരാ രാജന്ദേവാനാശ്വാസയംസ്തദാ
ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവു അവരെ ഒന്നിച്ച് കണ്ടു, ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ദേവന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗച്ഛധ്വം വിബുധാഃ സര്വേ യഥാകാമം യഥേപ്സിതമ്। മഹതാ കാലയോഗേന പ്രകൃതിം യാസ്യതേഽര്ണവഃ
നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ദേവന്മാരെല്ലാവരും പോകട്ടെ; സമയമാകുമ്പോൾ വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ സമുദ്രം സ്വാഭാവിക നിലയിലേക്കു മടങ്ങും.
ജ്ഞാതീംശ്ച കാരണം കൃത്വാ മഹാരാജോ ഭഗീഥഃ। `പൂരയിഷ്യതി തോയൌഘൈഃ സമുദ്രം നിധിമമ്ഭസാമ്
ഭഗീരഥൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ കാരണമാക്കി, വെള്ളം ഒഴുക്കുകളാൽ ആ ജലനിധിയായ സമുദ്രം നിറയ്ക്കും.
പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേ വിബുധസത്തമാഃ। കാലയോഗം പ്രതീക്ഷന്തോ ജഗ്മുശ്ചാപി യഥാഗതമ്
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും സമയത്തെ കാത്ത് വന്നപോലെ തിരികെ പോയി.
കഥം വൈ ജ്ഞാതയോബ്രഹ്മന്കാരണം ചാത്ര കിം മുനേ। കഥം സമുദ്രഃ പൂര്ണശ്ച ഭഗീരഥപരിശ്രമാത്
ബ്രഹ്മനേ, ബന്ധുക്കൾ ഇവിടെ എങ്ങനെ കാരണമായ്, എന്താണ് അതിന്റെ കാരണം, മഹർഷേ? ഭഗീരഥന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ സമുദ്രം എങ്ങനെ നിറഞ്ഞു?
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ തപോധന। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര രാജ്ഞാം ചരിതമുത്തമമ്
തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്തായ കഥകൾ നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക, ഞാൻ അതു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു വിപ്രേന്ദ്രോ ധര്മരാജ്ഞാ മഹാത്മനാ। കഥയാമാസ മാഹാത്മ്യം സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ സഗരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതഃ സഗരോ നാമ പാര്ഥിവഃ। രൂപസത്വബലോപേതഃ സ ചാപുത്രഃ പ്രതാപവാന്
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച സഗരൻ എന്ന രാജാവിന് സൗന്ദര്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ അവൻ പുത്രനില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
സ ഹൈഹയാന്സമുത്സാദ്യ താലജങ്ഘാംശ്ച ഭാരത। വശേ ച കൃത്വാ രാജന്യാന്സ്വരാജ്യമനുശിഷ്ടവാന്
ഭാരതാവേ, സഗരൻ ഹൈഹയന്മാരെയും താളജംഘന്മാരെയും കീഴടക്കി, രാജവംശങ്ങളെ വശീകരിച്ച് സ്വന്തം ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യേ ത്വഭവതാം രൂപയൌവനദര്പിതേ। വൈദര്ഭീ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശൈവ്യാ ച ഭരതര്ഷഭ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, സഗരന്റെ ഭാര്യമാർക്ക് വൈദർഭിയും, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനമുള്ളവളായ ശൈവ്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സപുത്രകാമോ നൃപതിസ്തപ്യതേ സ്മ മഹത്തപഃ। പത്നീഭ്യാം സഹ രാജേന്ദ്ര കൈലാസം ഗിരിമാശ്രിതഃ
പുത്രാഗ്രഹമുള്ള രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കയിലാസപർവ്വതത്തിൽ വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
സ തപ്യമാനഃ സുമഹത്തപോയോഗസമന്വിതഃ। ആസസാദ മഹാത്മാനം ത്ര്യക്ഷം ത്രിപുരമര്ദനമ്
അവൻ വലിയ തപസ്സിൽ മുഴുകി, അത്യന്തം ശക്തിയോടെ, മഹാത്മാവായ മൂന്നു കണ്ണുള്ള ത്രിപുരസംഹാരിയെ സമീപിച്ചു.
ശംകരം ഭവമീശാനം പിനാകിം ശൂലപാണിനമ്। ത്ര്യമ്ബകം ശിവമുഗ്രേശം ബഹുരൂപമുമാപതിമ്
ശംകരൻ, ഭവൻ, ഈശാനൻ, പിനാകി, ശൂലധാരി, ത്ര്യംബകൻ, ശിവൻ, ഉഗ്രേശൻ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ഉമാപതി — അവനെയാണ് അവൻ സമീപിച്ചത്.
സ തം ദൃഷ്ട്വൈവ വരദം പത്നീഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ। പ്രണിപത്യ മഹാബാഹുഃ പുത്രാര്ഥേ സമയാചത
അവിടെ അനുഗ്രഹദായകനായ ശിവനെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കണ്ട രാജാവു, മഹാബലശാലിയായ അവൻ, ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു, ഒരു മകൻ ലഭിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
തം പ്രീതിമാന്ഹരഃ പ്രാഹ സഭാര്യം നൃപസത്തമമ്। യസ്മിന്വൃതോ മുഹൂര്തേഽഹം ത്വയേഹ നൃപതേ വരമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ശിവൻ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ ഏത് സമയത്താണെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്ന വേളയിൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നു നിന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകും.'
ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി ശൂരാഃ പരമദര്പിതാഃ। ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യന്തി പത്ന്യാം നരവരോത്തമ
നിന്റെ ഒരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് അറുപതിനായിരം ധൈര്യശാലികളും അത്യന്തം അഭിമാനമുള്ളവരുമായ മക്കൾ ജനിക്കും, രാജാവേ.
തേ ചൈവസര്വേ സഹിതാഃ ക്ഷയം യാസ്യന്തി പാര്ഥിവ। ഏകോ വംശധരഃ ശൂര ഏകസ്യാം സംഭവിഷ്യതി
അവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് നശിച്ചുപോകും, രാജാവേ; എന്നാൽ മറ്റൊരു ഭാര്യയിൽനിന്ന് വംശം തുടരുന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ജനിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു തം രുദ്രസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। സ ചാപി സഗരോ രാജാ ജഗാമ സ്വം നിവേശനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശിവൻ അവിടെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി; രാജാവായ സഗരനും തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പത്നീഭ്യാം സഹിതസ്തത്ര ഹോഽതിഹൃഷ്ടമനാസ്തദാ। `കാലം ശംഭുവരപ്രാപ്തം പ്രതീക്ഷന്സഗരോഽനയത്
അവിടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം സഗരൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്ന സമയം കാത്തിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ തേമനുജശ്രേഷ്ഠ ഭാര്യേ കലലോചനേ। വൈദര്ഭീ ചൈവ ശൈബ്യാ ച ഗര്ഭിണ്യൌ സംബഭൂവതുഃ
അപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വലിയ കണ്ണുകളുള്ള സഗരന്റെ ഭാര്യമാരായ വൈദർഭിയും ശൈബ്യയും ഗർഭിണികളായി.
തതഃ കാലേന വൈദര്ഭീ ഗര്ഭാലാബും വ്യജായത। ശൈവ്യാ ച സുഷുവേ പുത്രം കുമാരം ദേവരൂപിണമ്
സമയമായപ്പോൾ, വൈദർഭി ഒരു മത്തങ്ങപോലെയുള്ള ഗർഭം പ്രസവിച്ചു; ശൈബ്യയോ ദൈവസദൃശനായ ഒരു ബാലനെ പ്രസവിച്ചു.