ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം മൈത്രാവരുണിരച്യുതഃ। സമുദ്രമപിബത്ക്രുദ്ധഃ സര്വലോകസ്യ പശ്യതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മൈത്രാവരുണൻ ക്രുദ്ധനായി, എല്ലാ ലോകങ്ങളും നോക്കുന്പോൾ സമുദ്രം മുഴുവൻ കുടിച്ചു.
പീയമാനം സമുദ്രം തം ദൃഷ്ട്വാ സേന്ദ്രാസ്തദാഽമരാഃ। വിസ്മയം പരമം ജഗ്മുഃ സ്തുതിഭിശ്ചാപ്യപൂജയന്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും ആ സമുദ്രം കുടിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു അത്ഭുതത്തോടെ അവനെ സ്തുതികളോടെ ആദരിച്ചു.
ത്വം നസ്ത്രാതാ വിധാതാ ച ലോകാനാം ലോകഭാവന। ത്വത്പ്രസാദാത്സമുച്ഛേദം ന ഗച്ഛേത്സാമരം ജഗത്
ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നീയാണു; നിന്റെ കൃപയാൽ ഈ ലോകവും അമരന്മാരും ഒരിക്കലും നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
സ പൂജ്യമാനസ്ത്രിദശൈര്മഹാത്മാ ഗന്ധര്വതൂര്യേഷു നദത്സു സര്വശഃ। ദിവ്യൈശ്ച പുഷ്പൈരവകീര്യമാണോ മഹാര്ണവം നിഃസലിലം ചകാര
ദേവന്മാർ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, ഗന്ധർവന്മാർ എല്ലാ ദിക്കിലും സംഗീതം വായിച്ചു, ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ ചൊരിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് വലിയ സമുദ്രം വെള്ളമില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റി.
ദൃഷ്ട്വാ കൃതംനിഃസലിലം മഹാര്ണവം സുരാഃ സമസ്താഃ പരമപ്രഹൃഷ്ടാഃ। ്രഗൃഹ്യ ദിവ്യാനിവരായുധാനി താന്ദാനവാഞ്ജഘ്രുരദീനസത്വാഃ
മഹാസമുദ്രം ഉണങ്ങിയതുകണ്ട ദേവന്മാർ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ദിവ്യായുധങ്ങൾ എടുത്തു, ഭയമില്ലാതെ ദാനവന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
തേ വധ്യമാനാസ്ത്രിദശൈര്മഹാത്മഭി- ര്മഹാബലൈര്വേഗിഭിരുന്നദദ്ഭിഃ। ന സേഹിരേവേഗവതാം മഹാത്മനാം വേഗം തദാ ധാരയിതും ദിവൌകസാമ്
വലിയ ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള ദേവന്മാർ ഉച്ചത്തിൽ ആർത്തുവിളിച്ചു ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, ദാനവന്മാർ അവരുടെ പ്രബലതയെ താങ്ങാൻ കഴിയാതെ പോയി.
തേ വധ്യമാനാസ്ത്രിദശൈര്ദാനവാ ഭീമനിഃസ്വനാഃ। രചക്രു സുതുമുലം യുദ്ധം മുഹൂര്തമിവ ഭാരത
ദേവന്മാർ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ, ഭയാനകമായ ശബ്ദത്തോടെ ദാനവന്മാർ ഒരു നിമിഷം അതീവ ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടത്തി.
തേ പൂര്വം തപസാ ദഗ്ധാ മുനിഭിര്ഭാവിതാത്മഭിഃ। യതമാനാഃ പരം ശക്ത്യാ ത്രിദശൈര്വിനിഷൂദിതാഃ
പൂർവ്വം തപസ്സുകൊണ്ട് മഹർഷിമാർ അവരെ ദഹിപ്പിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ അവർ എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ദേവന്മാർ അവരെ സംഹരിച്ചു.
തേഹേമനിഷ്കാഭരണാഃ കുണ്ഡലാങ്ഗദധാരിണഃ। നിഹതാ ബഹ്വശോഭന്ത പുഷ്പിതാ ഇവ കിംശുകാഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ, കുണ്ഡലങ്ങൾ, വലയങ്ങൾ ധരിച്ച ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ പുഷ്പിച്ച കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ഹതശേഷാസ്തതഃ കേചിത്കാലേയാ മനുജോത്തമ। വിദാര്യ വസുധാം ദേവീം പാതാലതലമാസ്ഥിതാഃ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവിടെ ചില ശേഷിച്ച കാലേയന്മാർ ഭൂമിയെ ചിരിഞ്ഞ് പാതാളത്തിലേക്ക് ഒളിച്ചുപോയി.
നിഹതാന്ദാനവാന്ദൃഷ്ട്വാ ത്രിദശാ മുനിപുഹ്ഗവമ്। തുഷ്ടുവുര്വിവിധൈര്വാക്യൈരിദം വചനമബ്രുവന്
ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതുകണ്ട ദേവന്മാരും പ്രധാന ഋഷിമാരും വിവിധ വാക്കുകളിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാബാഹോ ലോകൈഃ പ്രാപ്തം മഹത്സുഖമ്। ത്വത്തേജസാ ച നിഹതാഃ കാലേയാഃ ക്രൂരവിക്രമാഃ
മഹാബാഹുവായവനേ, നിന്റെ കൃപയാൽ ലോകങ്ങൾ വലിയ സന്തോഷം നേടി; നിന്റെ ശക്തിയാൽ ക്രൂരവും ധൈര്യശാലികളുമായ കാലേയന്മാർ നശിച്ചു.
പൂരസ്വ മഹാബാഹോ സമുദ്രം ലോകഭാവന। യത്ത്വയാ സലിലം പീതം തദസ്മിന്പുനരുത്സൃജ
ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന മഹാബാഹുവേ, നീ കുടിച്ച വെള്ളം വീണ്ടും ഈ സമുദ്രത്തിൽ ഒഴിച്ച് സമുദ്രം നിറയ്ക്കുക.
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച ഭഗവാന്മുനിപുങ്ഗവഃ। `താംസ്തദാ സഹിതാന്ദേവാനഗസ്ത്യഃസപുരന്ദരാന്
ഇങ്ങനെ അഭ്യർത്ഥിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യൻ ദേവന്മാരോടും ഇന്ദ്രനോടും മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജീര്ണം തദ്ധി മയാ തോയമുപായോഽന്യഃ പ്രചിന്ത്യതാമ്। പൂരണാര്ഥം സമുദ്രസ്യ ഭവദ്ഭിര്യത്നമാസ്ഥിതൈഃ
അവ വെള്ളം പഴകിയതാണല്ലോ; സമുദ്രം നിറയ്ക്കാൻ മറ്റൊരു വഴി നിങ്ങൾ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആലോചിക്കണം.
കേതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ। വിസ്മിതാശ്ച വിഷണ്ണാശ്ച ബഭൂവുഃ സഹിതാഃ സുരാഃ
ആ മഹർഷിയുടെ ഉജ്ജ്വലമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിലും നിരാശയിലും ആകി.
പരസ്പരമനുജ്ഞാപ്യപ്രണമ്യ മുനിപുങ്ഗവമ്। പ്രജാഃ സര്വാ മഹാരാജ വിപ്രജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
അവർ പരസ്പരം വിടപറഞ്ഞ് ആ മഹർഷിയെ നമസ്കരിച്ച്, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ ജീവികളും വന്നപോലെ തിരികെ പോയി.
ത്രിദശാ വിഷ്ണുനാ സാര്ധമുപജഗ്മുഃ പിതാമഹമ്। പൂരണാര്ഥം സമുദ്രസ്യ മന്ത്രയിത്വാ പുനഃ പുനഃ
ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ചേർന്ന് സമുദ്രം നിറയ്ക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് പിതാമഹനോടു സമീപിച്ചു.
തേ ധാതാരമുപാഗമ്യ ത്രിദശാഃ സഹ വിഷ്ണുനാ। ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ സാഗരസ്യാഭിപൂരണമ്
ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം സൃഷ്ടാവനോടു ചെന്നു, കൈകൂപ്പി എല്ലാവരും സമുദ്രം വീണ്ടും നിറയ്ക്കേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
താനുവാച സമേതാംസ്തു ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ। `നിര്ഹ്രാദിന്യാ ഗിരാ രാജന്ദേവാനാശ്വാസയംസ്തദാ
ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവു അവരെ ഒന്നിച്ച് കണ്ടു, ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ദേവന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗച്ഛധ്വം വിബുധാഃ സര്വേ യഥാകാമം യഥേപ്സിതമ്। മഹതാ കാലയോഗേന പ്രകൃതിം യാസ്യതേഽര്ണവഃ
നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ദേവന്മാരെല്ലാവരും പോകട്ടെ; സമയമാകുമ്പോൾ വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ സമുദ്രം സ്വാഭാവിക നിലയിലേക്കു മടങ്ങും.
ജ്ഞാതീംശ്ച കാരണം കൃത്വാ മഹാരാജോ ഭഗീഥഃ। `പൂരയിഷ്യതി തോയൌഘൈഃ സമുദ്രം നിധിമമ്ഭസാമ്
ഭഗീരഥൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ കാരണമാക്കി, വെള്ളം ഒഴുക്കുകളാൽ ആ ജലനിധിയായ സമുദ്രം നിറയ്ക്കും.
പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേ വിബുധസത്തമാഃ। കാലയോഗം പ്രതീക്ഷന്തോ ജഗ്മുശ്ചാപി യഥാഗതമ്
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും സമയത്തെ കാത്ത് വന്നപോലെ തിരികെ പോയി.
കഥം വൈ ജ്ഞാതയോബ്രഹ്മന്കാരണം ചാത്ര കിം മുനേ। കഥം സമുദ്രഃ പൂര്ണശ്ച ഭഗീരഥപരിശ്രമാത്
ബ്രഹ്മനേ, ബന്ധുക്കൾ ഇവിടെ എങ്ങനെ കാരണമായ്, എന്താണ് അതിന്റെ കാരണം, മഹർഷേ? ഭഗീരഥന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ സമുദ്രം എങ്ങനെ നിറഞ്ഞു?
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ തപോധന। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര രാജ്ഞാം ചരിതമുത്തമമ്
തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്തായ കഥകൾ നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക, ഞാൻ അതു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു വിപ്രേന്ദ്രോ ധര്മരാജ്ഞാ മഹാത്മനാ। കഥയാമാസ മാഹാത്മ്യം സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ സഗരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതഃ സഗരോ നാമ പാര്ഥിവഃ। രൂപസത്വബലോപേതഃ സ ചാപുത്രഃ പ്രതാപവാന്
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച സഗരൻ എന്ന രാജാവിന് സൗന്ദര്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ അവൻ പുത്രനില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
സ ഹൈഹയാന്സമുത്സാദ്യ താലജങ്ഘാംശ്ച ഭാരത। വശേ ച കൃത്വാ രാജന്യാന്സ്വരാജ്യമനുശിഷ്ടവാന്
ഭാരതാവേ, സഗരൻ ഹൈഹയന്മാരെയും താളജംഘന്മാരെയും കീഴടക്കി, രാജവംശങ്ങളെ വശീകരിച്ച് സ്വന്തം ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യേ ത്വഭവതാം രൂപയൌവനദര്പിതേ। വൈദര്ഭീ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശൈവ്യാ ച ഭരതര്ഷഭ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, സഗരന്റെ ഭാര്യമാർക്ക് വൈദർഭിയും, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും അഭിമാനമുള്ളവളായ ശൈവ്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സപുത്രകാമോ നൃപതിസ്തപ്യതേ സ്മ മഹത്തപഃ। പത്നീഭ്യാം സഹ രാജേന്ദ്ര കൈലാസം ഗിരിമാശ്രിതഃ
പുത്രാഗ്രഹമുള്ള രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കയിലാസപർവ്വതത്തിൽ വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.