രരക്ഷ പൃഥിവീം ദേവീം ശ്രീമാനതുലവിക്രമഃ। ദ്വേഷ്ടാരസ്തസ്യ നൈവാസന്സ ച ദ്വേഷ്ടി ന കംചന
അസമാന വീര്യശാലിയായ ആ മഹാപ്രതാപൻ ഭൂമിദേവിയെ സംരക്ഷിച്ചു. അവനു ശത്രുക്കളൊന്നുമില്ലായിരുന്നു; അവൻ ആരെയും വെറുക്കിയിരുന്നില്ല.
സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു പ്രജാപതിരിവാഭവത്। ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ചൈവ സ്വകര്മസു
അവൻ എല്ലാ ജീവികളോടും സമദർശിയായിരുന്നു, സൃഷ്ടികർത്താവിനെപ്പോലെ. ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ നിലനിന്നിരുന്നു.
സ്ഥിതഃ സുമനസോ രാജംസ്തേന രാജ്ഞാ സ്വധിഷ്ഠിതാഃ। വിധവാനാഥവികലാന്കൃപണാംശ്ച ബഭാര സഃ
ആ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് എല്ലാവരും മനസ്സിൽ സന്തോഷത്തോടെയും സ്ഥിരതയോടെയും ജീവിച്ചു. വിധവകൾ, അനാഥർ, ദുർബലർ, ദാരിദ്ര്യപീഡിതർ എന്നിവരെ അവൻ സംരക്ഷിച്ചു.
സുദര്ശഃ സര്വഭൂതാനാമാസീത്സോമ ഇവാപരഃ। തുഷ്ടപുഷ്ടജനഃ ശ്രീമാന്സത്യവാഗ്ദൃഢവിക്രമഃ
അവൻ എല്ലാ ജീവികളിലും മനോഹരനായവനായിരുന്നു, മറ്റൊരു സോമനെപ്പോലെ. സമൃദ്ധിയുള്ളവൻ, ബലവാനായവൻ, സത്യവാനായവൻ, ദൃഢമായ വീര്യശാലിയുമായിരുന്നു.
ധനുര്വേദേ തു ശിഷ്യോഽഭൂന്നൃപഃ ശാരദ്വതസ്യ സഃ। ഗോവിന്ദസ്യ പ്രിയശ്ചാസീത്പിതാ തേ ജനമേജയ
ധനുര്വേദത്തിൽ രാജാവ് ശാരദ്വതന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. ഗോവിന്ദനു പ്രിയനായവനും നിന്റെ അച്ഛനും ജനമേജയനുമായിരുന്നു.
ലോകസ്യ ചൈവ സര്വസ്യ പ്രിയ ആസീന്മഹായശാഃ। പരിക്ഷീണേഷു കുരുഷു സോത്തരായാമജീജനത്
ആ മഹാപ്രതാപൻ എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനായിരുന്നു. കുരുക്കൾ നശിച്ചശേഷം, അവൻ ഉത്തരയിൽ ഒരു മകനെ ജനിപ്പിച്ചു.
പരിക്ഷിദഭവത്തേന സൌഭദ്രസ്യാത്മജോ ബലീ। രാജധര്മാര്ഥകുശലോ യുക്തഃ സര്വഗുണൈര്വൃതഃ
അവനിൽ നിന്നാണ് സൗഭദ്രന്റെ ബലവാനായ മകനായ പരിക്ഷിത് ജനിച്ചത്. രാജധർമ്മത്തിലും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലും പ്രാവീണ്യവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജിതേന്ദ്രിയശ്ചാത്മവാംശ്ച മേധാവീ ധര്മസേവിതാ। ഷഡ്വര്ഗജിന്മഹാബുദ്ധിര്നീതിശാസ്ത്രവിദുത്തമഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവൻ, ബുദ്ധിശാലിയും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായിരുന്നു. ആറു ആന്തരിക ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനും, നയശാസ്ത്രത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
പ്രജാ ഇമാസ്തവ പിതാ ഷഷ്ടിവര്ഷാണ്യപാലയത്। തതോ ദിഷ്ടാന്തമാപന്നഃ സര്വേഷാം ദുഃഖമാവഹന്
നിന്റെ അച്ഛൻ ഈ ജനങ്ങളെ അറുപത് വർഷം സംരക്ഷിച്ചു. അതിനുശേഷം, വിധിയുടെ വിധിയനുസരിച്ച്, അവൻ മരണത്തെ ഏറ്റുവാങ്ങി, എല്ലാവർക്കും ദുഃഖം വരുത്തി.
തതസ്ത്വം പുരുഷശ്രേഷ്ഠ ധര്മേണ പ്രതിപേദിവാന്। ഇദം വര്ഷസഹസ്രാണി രാജ്യം കുരുകുലാഗതമ്। ബാല ഏവാഭിഷിക്തസ്ത്വം സര്വഭൂതാനുപാലകഃ
അതിനുശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ, ധർമ്മപഥം സ്വീകരിച്ചു. ഈ കുരുകുലത്തിലെ രാജ്യം ആയിരം വർഷത്തേക്ക് നിനക്കു ലഭിച്ചു. നീ ബാലനായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അഭിഷേകം ലഭിച്ചു, എല്ലാ ജീവികളും സംരക്ഷിക്കാൻ നീ നിയോഗിതനായി.
നാസ്മിന്കുലേ ജാതു ബഭൂവ രാജാ യോ ന പ്രജാനാം പ്രിയകൃത്പ്രിയശ്ച। വിശേഷതഃ പ്രേക്ഷ്യ പിതാമഹാനാം വൃത്തം മഹദ്വൃത്തപരായണാനാമ്
ഈ വംശത്തിൽ ഒരിക്കലും ജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയങ്കരനും പ്രിയനുമായ രാജാവില്ലാതിരുന്നിട്ടില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് നമ്മുടെ പിതാമഹന്മാരുടെ മഹത്തായ ജീവിതം കണ്ടാൽ, അവർ നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
കഥം നിധനമാപന്നഃ പിതാ മമ തഥാവിധഃ। ആചക്ഷധ്വം യഥാവന്മേ ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ
എന്താണ് അങ്ങനെ മഹത്തായ എന്റെ അച്ഛൻ മരണത്തിലേക്ക് എത്തിയത്? ദയവായി എനിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ; ഞാൻ സത്യമായുള്ളത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവം സംചോദിതാ രാജ്ഞാ മന്ത്രിണസ്തേ നരാധിപമ്। ഊചുഃ സര്വേ യഥാവൃത്തം രാജ്ഞഃ പ്രിയഹിതൈഷിണഃ
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, രാജാവിന്റെ ഭാവുകത്വവും പ്രീതിയും ആഗ്രഹിച്ച മന്ത്രിമാർ എല്ലാം സംഭവിച്ചതു പോലെ സത്യമായി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സ രാജാ പൃഥിവീപാലഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। ബഭൂവ മൃഗയാശീലസ്തവ രാജന്പിതാ സദാ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനും യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമായ രാജാവായ നിന്റെ അച്ഛൻ, രാജാവേ, എപ്പോഴും വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുന്നവനായിരുന്നു.
യഥാ പാണ്ഡുര്മഹാബാഹുര്ധനുര്ധരവരോ യുധി। അസ്മാസ്വാസജ്യ സര്വാണി രാജകാര്യാണ്യശേഷതഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള പാണ്ഡു, യുദ്ധത്തിൽ അമ്പെടുപ്പിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, രാജകാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഞങ്ങൾക്കു വിടുവിച്ചിരുന്നതുപോലെ—
സ കദാചിദ്വനഗതോ മൃഗം വിവ്യാധ പത്രിണാ। വിദ്ധ്വാ ചാന്വസരത്തൂര്ണം തം മൃഗം ഗഹനേ വനേ
ഒരു ദിവസം, കാട്ടിലേക്ക് പോയി, അമ്പുകൊണ്ടു ഒരു മാൻ വെടിവച്ചു; അതിനെ വെടിവച്ച ശേഷം, അതി വേഗത്തിൽ ആ മാൻ കാട്ടിനുള്ളിൽ പിന്തുടർന്നു.
പദാതിര്ബദ്ധനിസ്ത്രിംശസ്തതായുധകലാപവാന്। ന ചാസസാദ ഗഹനേ മൃഗം നഷ്ടം പിതാ തവ
കാലിൽ നടന്നു, വാൾ കെട്ടി, വില്ലും അമ്പൊടിയുമേന്തി, നിന്റെ അച്ഛൻ ആ കാട്ടിൽ ആ മാൻ കാണാനായില്ല.
പരിശ്രാന്തോ വയസ്ഥശ്ച ഷഷ്ടിവര്ഷോ ജരാന്വിതഃ। ക്ഷുധിതഃ സ മഹാരണ്യേ ദദര്ശ മുനിസത്തമമ്
വയസ്സും ക്ഷീണവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചും, അറുപത് വയസ്സുകാരനായി, വയസ്സിന്റെ ബാധയാൽ ക്ഷീണിച്ചും, വിശന്നും, ആ മഹാവനത്തിൽ ഒരു മഹാനായ മുനിയെ കണ്ടു.
സ തം പപ്രച്ഛ രാജേന്ദ്രോ മുനിം മൌനവ്രതേ സ്ഥിതമ്। ന ച കിംചിദുവാചേദം പൃഷ്ടോഽപി സമുനിസ്തദാ
അപ്പോൾ രാജാവ്, മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായവൻ, മൗനവ്രതത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ആ മുനിയോട് ചോദിച്ചു; എന്നാൽ ചോദിച്ചിട്ടും ആ മുനി ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
തതോ രാജാ ക്ഷുച്ഛ്രമാര്തസ്തം മുനിം സ്ഥാണുവത്സ്ഥിതമ്। മൌനവ്രതധരം ശാന്തം സദ്യോ മന്യുവശം ഗതഃ
അപ്പോൾ രാജാവ്, വിശപ്പും ക്ഷീണവും കൊണ്ട് പീഡിതനായി, ആ മുനിയെ അചഞ്ചലമായി, ശാന്തനായി, മൗനവ്രതം പാലിച്ച് നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അപ്രതീക്ഷിതമായി കോപം പിടിച്ചു.
ന ബുബോധ ച തം രാജാ മൌനവ്രതധരം മുനിമ്। സ തം ക്രോധസമാവിഷ്ടോ ധര്ഷയാമാസ തേ പിതാ
മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്നവനാണെന്നു രാജാവ് മനസ്സിലാക്കിയില്ല; അതിനാൽ, കോപത്തിൽ ആകി, നിന്റെ അച്ഛൻ ആ മുനിയെ അപമാനിച്ചു.
മൃതം സര്പം ധനുഷ്കോട്യാ സമുത്ക്ഷിപ്യ ധരാതലാത്। തസ്യ ശുദ്ധാത്മനഃ പ്രാദാത്സ്കന്ധേ ഭരതസത്തമ
മരിച്ചുപോയ ഒരു പാമ്പിനെ വില്ലിന്റെ അറ്റത്താൽ നിലത്ത് നിന്ന് എടുത്ത്, ആ ശുദ്ധഹൃദയനായ മുനിയുടെ ഭുജത്തിൽ വെച്ചു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ന ചോവാച സ മേധാവീ തമഥോ സാധ്വസാധു വാ। തസ്ഥൌ തഥൈവ ചാക്രുദ്ധഃ സര്പം സ്കന്ധേന ധാരയന്
ആ ജ്ഞാനിയായ മുനി അതിനെക്കുറിച്ച് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല; അവൻ അപ്രതികരിച്ച്, കോപം കൂടാതെ, പാമ്പ് ഭുജത്തിൽ വച്ചുകൊണ്ട് അങ്ങനെ തന്നെ നിന്നു.
തതഃ സ രാജാ രാജേന്ദ്ര സ്കന്ധേ തസ്യ ഭുജംഗമമ്। മുനേഃ ക്ഷുത്ക്ഷാമ ആസജ്യ സ്വപുരം പ്രയയൌ പുനഃ
അതിനുശേഷം ആ രാജാവ്, രാജാധിരാജാ, ആ പാമ്പിനെ മുനിയുടെ ഭുജത്തിൽ വെച്ച ശേഷം, തിരിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഋഷേസ്തസ്യ തു പുത്രോഽഭൂദ്ഗതി ജാതോ മഹായശാഃ। ശൃങ്ഗീ നാമ മഹാതേജാസ്തിഗ്മവീര്യോഽതികോപനഃ
ആ മുനിക്ക് ഗതിയെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തിയും വലിയ തേജസ്സും ശക്തിയും ഉള്ള, വളരെ കോപം കൂടുന്ന ശൃംഗി എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മാണം സമുപാഗമ്യ മുനിഃ പൂജാം ചകാര ഹ। സോഽനുജ്ഞാതസ്തതസ്തത്ര ശൃങ്ഗീ ശുശ്രാവ തം തദാ
മുനി ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ച് പൂജ നടത്തി; അതിനുശേഷം, അവന്റെ അനുമതിയോടെ, ശൃംഗി ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു.
സഖ്യുഃ സകാശാത്പിതരം പിത്രാ തേ ധര്ഷിതം പുരാ। മൃതം സര്പം സമാസക്തം സ്ഥാണുഭൂതസ്യ തസ്യ തമ്
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീയുടെ സുഹൃത്തിന്റെ അച്ഛനാൽ നിന്റെ അച്ഛന് ഒരിക്കൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ അവൻ അചഞ്ചലനായി നിന്നു, മരിച്ച ഒരു പാമ്പ് അവന്റെ മേൽ കിടന്നിരുന്നു.
വഹന്തം രാജശാര്ദൂല സ്കന്ധേനാനപകാരിണമ്। തപസ്വിനമതീവാഥ തം മുനിപ്രവരം നൃപ
അവൻ കുറ്റമില്ലാത്തവനായിരുന്നു, രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ വ്രതശക്തിയുള്ള മഹാനായ ഒരു തപസ്വി. അവൻ തന്റെ ഭുജത്തിൽ ആ മരിച്ച പാമ്പിനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ജിതേന്ദ്രിയം വിശുദ്ധം ച സ്ഥിതം കര്മണ്യഥാദ്ഭുതമ്। തപസാ ദ്യോതിതാത്മാനം സ്വേഷ്വങ്ഗേഷു യതം തദാ
അവൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും, ശുദ്ധനും, അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ സ്ഥിരനുമായിരുന്നു. തപസ്സിന്റെ പ്രകാശം അവന്റെ ഉള്ളിൽ തെളിഞ്ഞിരുന്നു; അപ്പോൾ അവൻ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും നിയന്ത്രണമുണ്ടായിരുന്നു.
ശുഭാചാരം ശുഭകഥം സുസ്ഥിതം തമലോലുപമ്। അക്ഷുദ്രമനസൂയം ച വൃദ്ധം മൌനവ്രതേ സ്ഥിതമ്। ശരണ്യം സര്വഭൂതാനാം പിത്രാ വിനികൃതം തവ
അവൻ നല്ല ആചാരമുള്ളവനും, നല്ലത് മാത്രം സംസാരിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരനുമായിരുന്നു. അവനിൽ ആഗ്രഹമോ, ചുരുങ്ങിയ മനസ്സോ, അസൂയയോ ഇല്ലായിരുന്നു. വൃദ്ധനും മൗനവ്രതത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായവനുമായിരുന്നു. എന്നാൽ നിന്റെ അച്ഛൻ അവനെ അപമാനിച്ചു.