തീര്താനി ഹി മഹാബാഹോ തപോവിഘ്നകരൈഃ സദാ। അനുകീര്ണാനി രക്ഷോഭിസ്തേഭ്യോ നസ്ത്രാതുമര്ഹസി
മഹാബാഹുവായവനേ, തീർത്ഥങ്ങൾ എപ്പോഴും തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദാനവന്മാരാൽ അലങ്കോലമാകാറുണ്ട്; അവരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം.
തീര്ഥാന്യുക്താനി ധൌമ്യേന നാരദേന ച ധീമതാ। യാന്യുവാച ച ദേവര്ഷിര്ലോമശഃ സുമഹാതപാഃ
ധൌമ്യനും ജ്ഞാനിയായ നാരദനും, മഹാതപസ്സുള്ള ദൈവമുനിയായ ലോമശനും പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും—
വിധിവത്താനി സര്വാണി പര്യടസ്വ നരാധിപ। ധൂതപാപ്മാ സഹാസ്മാഭിര്ലോമശേനാബിപാലിതഃ
രാജാവേ, നീ ലോമശന്റെ സംരക്ഷണത്തിലും ഞങ്ങളോടൊപ്പം, പാപങ്ങൾ കഴുകി, ആ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യഥാവിധി സന്ദർശിക്കണം.
സ രാജാ പൂജ്യമാനസ്തൈര്ഹര്ഷാദശ്രുപരിപ്ലുതഃ। ഭീമസേനാദിഭിര്വീരൈര്ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ
അവരെല്ലാവരും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച രാജാവ്, ഭീമസേനൻ അടങ്ങിയ വീരനായ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സന്തോഷവും കണ്ണീരും നിറഞ്ഞു.
ബാഢമിത്യബ്രവീത്സര്വാംസ്താനൃഷീന്പാണ്ഡവര്ഷഭഃ। ലോമശം സമനുജ്ഞാപ്യ ധൌമ്യം ചൈവ പുരോഹിതമ്
പാണ്ഡവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ ഋഷിമാരോടും സമ്മതം പറഞ്ഞു. ലോമശനും പുരോഹിതനായ ധൗമ്യനും വിടപറഞ്ഞു.
തതഃ സ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ വശീ। ദ്രൌപദ്യാ ചാനവദ്യാങ്ഗ്യാ ഗമനായ മനോ ദധേ
അതിനുശേഷം ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ആ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠൻ സഹോദരന്മാരോടും ദ്രൗപദി എന്ന കുഴപ്പമില്ലാത്ത ദേവിയോടും കൂടെ യാത്രക്കായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
അഥ വ്യാസോ മഹാഭാഗസ്തഥാ പര്വതനാരദൌ। ദാമ്യകേ പാണ്ഡവംദ്രഷ്ടും സമാജഗ്മുര്മനീഷിണഃ
അതിനുശേഷം മഹാത്മാവായ വ്യാസനും, പർവതനും നാരദനും, ആ ജ്ഞാനികൾ, ദാമ്യകത്തിൽ പാണ്ഡവനെ കാണാൻ എത്തി.
തേഷാം യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ പൂജാം ചക്രേ യഥാവിധി। സത്കൃതാസ്തേ മഹാഭാഗാ യുധിഷ്ഠിരമഥാബ്രുവന്
അവരെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പതിവുപോലെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെട്ട മഹാത്മാക്കൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു പറഞ്ഞു.
യുധിഷ്ഠിരയമൌ ഭീമ മനസാ കുരുതാര്ജവമ്। മനസാ കൃതശൌചാ വൈ ശദ്ധാസ്തീര്ഥാനി യാസ്യഥ
യുദ്ധിഷ്ഠിര, ഭീമ, സഹോദരന്മാരേ, മനസ്സിൽ സത്യത്വം പുലർത്തുവിൻ. മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച് വിശ്വാസത്തോടെ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുവിൻ.
ശരീരനിയമം പ്രാഹുര്ബ്രാഹ്മണാ മാനുഷം വ്രതമ്। മനോവിശുദ്ധാം ബുദ്ധിം ച ദൈവമാഹുര്വ്രതം ദ്വിജാഃ
ശരീരനിയമം മനുഷ്യരുടെ വ്രതമാണെന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറയുന്നു. മനസ്സിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും ശുദ്ധി ദൈവികവ്രതമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
മനോ ഹ്യദുഷ്ടം ശൌചായ പര്യാപ്തം വൈ നരാധിപ। മൈത്രീം ബുദ്ധിം സമാസ്ഥായ ശുദ്ധാസ്തീര്ഥാനി ഗച്ഛത
രാജാവേ, ദുഷ്ടതയില്ലാത്ത മനസ്സ് ശുദ്ധിക്ക് മതിയാകുന്നു. സൗഹൃദവും ജ്ഞാനവും ഉൾക്കൊണ്ട് ശുദ്ധരായി തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുവിൻ.
തേ യൂയം മാനസൈഃ ശുദ്ധാഃ ശരീരനിയമവ്രതൈഃ। ദൈവം വ്രതം സമാസ്ഥായ യഥോക്തം ഫലമാപ്സ്യഥ
നിങ്ങൾ മനസ്സിൽ ശുദ്ധരായി ശരീരനിയമം പാലിച്ച് ദൈവികവ്രതം സ്വീകരിച്ചാൽ, പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഫലം നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കും.
തേ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ കൃഷ്ണയാ സഹ പാണ്ഡവാഃ। കൃതസ്വസ്ത്യയനാഃ സര്വേ മുനിഭിര്ദേവമാനുഷൈഃ
അങ്ങനെ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ശേഷം പാണ്ഡവന്മാരും കൃഷ്ണയും എല്ലാ ദൈവമനുഷ്യമുനിമാരോടും കൂടെ ശുഭപ്രവൃത്തികൾ നടത്തി.
ലോമശസ്യോപസംഗൃഹ്യ പാദൌ ദ്വൈപായനസ് ച। നാരദസ്യ ച രാജേന്ദ്ര ദേവര്ഷേഃ പര്വതസ്യ ച
അവർ ലോമശന്റെ കാലുകളും ദ്വൈപായനനായ വ്യാസന്റെയും നാരദന്റെയും ദൈവമുനിയായ പർവതന്റെയും കാലുകൾ സ്പർശിച്ച് ആദരിച്ചു.
ധൌമ്യേന സഹിതാ വീരാസ്തഥാ തൈര്വനവാസിഭിഃ। മാര്ഗശീര്ഷ്യാമതീതായാം പുഷ്യേണ പ്രയയുസ്തതഃ
ധൗമ്യനും വനവാസികളുമായുള്ള വീരന്മാർ മാർഗശീർഷമാസം കഴിഞ്ഞ് പുഷ്യമാസത്തിൽ യാത്ര ആരംഭിച്ചു.
കഠിനാനി സമാദായ ചീരാജിനജടാധരാഃ। അഭേദ്യൈഃ കവചൈര്യുക്താസ്തീര്ഥാന്യന്വചരംസ്തതഃ
കഠിനമായ വസ്ത്രങ്ങളും മൃഗചർമ്മവും ജടയും ധരിച്ച്, ഭേദിക്കാനാകാത്ത കവചം അണിഞ്ഞ്, അവർ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു.
ഇന്ദ്രസേനാദിഭിര്ഭൃത്യൈ രഥൈഃ പരിചതുര്ദശൈഃ। മഹാനസവ്യാപൃതൈശ്ച തഥാഽന്യൈഃ പരിചാരകൈഃ
ഇന്ദ്രസേനനും മറ്റു ഭൃത്യന്മാരും പതിനാലു രഥങ്ങളും, പാചകക്കാരും മറ്റു സേവകരുമൊക്കെയും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
സായുധാ ബദ്ധനിസ്ത്രിംശാസ്തൂണവന്തഃ സമാര്ഗണാഃ। പ്രാങ്യുഖാഃ പ്രയയുര്വീരാഃ പാണ്ഡവാ ജനമേജയ
അയുധങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, വാൾ കെട്ടി, അമ്പും തൂണിയും ഒരുക്കിയ്, കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച്, പാണ്ഡവ വീരന്മാർ യാത്രയായി, ജനമേജയ.
ന വൈ നിര്ഗുണമാത്മാനം മന്യേ ദേവര്ഷിസത്തമ। തഥാഽസ്മി ദുഃഖസംതപ്തോ യഥാ നാന്യോ മഹീപതിഃ
ദൈവമുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ സ്വയം ഗുണരഹിതനാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. മറ്റൊരു രാജാവിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവനാണ് ഞാൻ.
പരാംശ്ച നിര്ഗുണാന്മന്യേ ന ച ധ്രമഗതാനപി। തേ ച ലോമശ ലോകേഽസ്മിന്നൃധ്യന്തേ കേ ന ഹേതുനാ
മറ്റുള്ളവരെയും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരെയും ഞാൻ ഗുണരഹിതരാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. ലോമശ, ഈ ലോകത്തിൽ ആരാണ് യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ വിജയിക്കാത്തത്?
നാത്ര ദുഃഖം ത്വയാ രാജന്കാര്യം പാര്ഥ കഥംചന। യദധര്മേണ വര്ധേയുരധര്മരുചയോ ജനാഃ
രാജാവേ, അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവർ അധർമ്മം വഴി വളർന്നാൽ പോലും, അതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല, പാർഥ.
വര്ധത്യധര്മേണ നരസ്തതോ ഭദ്രാണി പശ്യതി। തതഃ സപത്നാഞ്ജയതി സമൂലസ്തു വിനശ്യതി
ഒരു മനുഷ്യൻ അധർമ്മം വഴി വളർന്നാൽ, നല്ല കാര്യങ്ങൾ കാണുകയും, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുകയും ചെയ്യാം. പക്ഷേ, അവസാനം അവൻ മുഴുവൻ നശിച്ചുപോകും.
യത്ര ധര്മേണ വര്ധന്തേ രാജാനോ രാജസത്തമ। സര്വാന്സപത്നാന്വാധന്തേ രാജ്യം ചൈഷാം വിവര്ധതേ
നീതിയിലൂടെ രാജാക്കന്മാർ വളരുന്നിടത്ത്, രാജാവേ, അവർ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച്, അവരുടെ രാജ്യം സമൃദ്ധിയിലാകും.
മയാ ഹി ദൃഷ്ടാ ദൈതേയാ ദാനവാശ്ച മഹീപതേ। വര്ധമാനാ ഹ്യധര്മേണ ക്ഷയം ചോപഗതാഃ പുനഃ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഞാൻ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും അനീതിയിലൂടെ വളർന്നതും, ഒടുവിൽ അവർ നശിച്ചതും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
പുരാ ദേവയുഗേ ചൈവ ദൃഷ്ടം സര്വം മയാ വിഭോ। അരോചയന്സുരാ ധര്മം ധര്മം തത്യജിരേഽസുരാഃ
പഴയ ദേവയുഗത്തിൽ, മഹാനേ, ഞാൻ എല്ലാം കണ്ടു; ദേവന്മാർ നീതിയെ ആസ്വദിച്ചു, അസുരന്മാർ അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തീര്താനി ദേവാ വിവിശുര്നാവിശന്ഭാരതാസുരാഃ। താനധര്മകൃതോ ദര്പഃ പൂര്വമേവ സമാവിശത്
ദേവന്മാർ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കയറി, ഭാരത, അസുരന്മാർ അങ്ങോട്ട് പോയില്ല; അനീതിയിൽ നിന്നുള്ള അഹങ്കാരം അവരെ നേരത്തെ പിടിച്ചിരുന്നതാണ്.
ദര്പാന്മാനഃ സമഭവന്മാനാത്ക്രോധോ വ്യജായത। ക്രോധാദഹീസ്തതോഽലഞ്ജാ വൃത്തം തേഷാം തതോഽനശത്
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് അഭിമാനം, അഭിമാനത്തിൽ നിന്ന് കോപം, കോപത്തിൽ നിന്ന് ലജ്ജയില്ലായ്മ, അതിനുശേഷം അവരുടെ നല്ല പെരുമാറ്റം നശിച്ചു.
താനലജ്ജാന്ഗതശ്രീകാന്ഹീനവൃത്താന്വൃഥാവ്രതാന്। ക്ഷമാ ലക്ഷ്മീഃ സ്വധര്മശ്ച നചിരാത്പ്രജഹുസ്തതഃ
അവർ ലജ്ജയില്ലാതായി, ഐശ്വര്യം നഷ്ടമായി, നല്ല പെരുമാറ്റം ഇല്ലാതായി, വൃഥാ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചവരായി, ഉടൻ ക്ഷമയും ഭാഗ്യവും സ്വന്തം കർത്തവ്യവും വിട്ടുപോയി.
ലക്ഷ്മീസ്തു ദേവാനഗമദലക്ഷ്മീരസുരാന്നൃപ
ഭാഗ്യം ദേവന്മാരുടെ ഭാഗമായപ്പോൾ, രാജാവേ, ദുർഭാഗ്യം അസുരന്മാരെ പിടിച്ചു.
താനലക്ഷ്മീസമാവിഷ്ടാന്ദര്പോപഹതചേതസഃ। ദൈതേയാന്ദാനവാംശ്ചൈവ കലിരപ്യാവിശത്തതഃ
ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ദുർഭാഗ്യവും അഹങ്കാരവും പിടിച്ചപ്പോൾ, അവരിൽ കലിയുഗവും പ്രവേശിച്ചു.