ഭിക്ഷാഭുജോ നിവര്തന്താം ബ്രാഹ്മണാ യതയശ്ച യേ
ഭിക്ഷയിലൂടെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരും ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഉള്ള യതികളും മടങ്ങിപ്പോകട്ടെ.
ക്ഷുത്തൃഡധ്വശ്രമായാസശീതാര്തിമസഹിഷ്ണവഃ। തേ സര്വേ വിനിവര്തന്താം യേ ച മൃഷ്ടഭുജോ ദ്വിജാഃ
വിഷമാവസ്ഥകള് സഹിക്കാനാവാത്തവരും, വിശേഷിച്ച് വിശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാരും അവരും എല്ലാവരും മടങ്ങട്ടെ.
പക്വാന്നലേഹ്യപാനാനാം മാംസാനാം ച വികല്പകാഃ। തേഽപി സര്വേ നിവര്തന്താം യേ ച സൂദാനുയായിനഃ। മയാ യഥോചിതാഽഽജീവ്യൌഃ സംവിഭക്താശ്ച വൃത്തിഭിഃ
പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം, ലേഹ്യം, പാനീയങ്ങള്, മാംസം എന്നിവ ആവശ്യമുള്ളവരും, പാചകരോടൊപ്പം നടക്കുന്നവരും എല്ലാവരും മടങ്ങട്ടെ; ഞാന് അവരെ യോജിച്ച രീതിയില് പോഷിപ്പിക്കുകയും അവരുമായി ഭക്ഷണം പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
യേ ചാപ്യനുഗതാഃ പൌരാ രാജഭക്തിപുരഃസരാഃ। ധൃതരാഷ്ട്രം മഹാരാജമഭിഗച്ഛന്തു തേ ച വൈ। സ ദാസ്യതി യഥാകാലമുചിതാ യസ്യ യാ ഭൃതിഃ
രാജാവിനോടുള്ള ഭക്തിയില് ഞങ്ങളോടൊപ്പം വന്ന നഗരവാസികളും ധൃതരാഷ്ട്രന് മഹാരാജാവിനോട് പോകട്ടെ; അവന് അവര്ക്ക് സമയോചിതമായി യോജിച്ച സഹായം നല്കും.
സ ചേദ്യഥോചിതാം വൃത്തിം ന ദദ്യാന്മനുജേശ്വരഃ। അസ്മത്പ്രിയഹിതാര്ഥായപാഞ്ചാല്യോ വഃ പ്രദാസ്യതി
മനുഷ്യരുടെ രാജാവ് അവര്ക്ക് യോജിച്ച സഹായം നല്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്, ഞങ്ങളുടെ പ്രിയവും നന്മയ്ക്കുമായി പാഞ്ചാലി നിങ്ങള്ക്ക് സഹായം നല്കും.
തതോ ഭൂയിഷ്ഠശഃ പൌരാ ഗുരൌ ഭാരേ സമാഹിതേ। വിപ്രാശ്ച യതയോ മുഖ്യാ ജഗ്മുര്നാഗപുരം പ്രതി
അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുത്ത നഗരവാസികളില് ഭൂരിഭാഗവും, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും യതികളും നാഗപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
താന്സര്വാന്ധര്മരാജസ്യ പ്രേമ്ണാ രാജാഽമ്ബികാസുതഃ। പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിവദ്ധനൈശ്ച സമതര്പയത്
അംബികയുടെ മകനായ രാജാവ് എല്ലാവരെയും സ്നേഹത്തോടെ, യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു, ധനസമ്പത്തുകൊണ്ട് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തതഃ കുന്തീസുതോ രാജാ ലഘുഭിര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ। ലോമശേന ച സുപ്രീതസ്ത്രിരാത്രം കാമ്യകേഽവസത്
അതിനുശേഷം കുന്തിയുടെ മകനായ രാജാവ്, കുറച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ലോമശനോടും കൂടെ, കാമ്യകവനത്തിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തതഃ പ്രയാന്തം കൌന്തേയം ബ്രാഹ്മണാ വനവാസിനഃ। അഭിഗമ്യ തദാ രാജന്നിദം വചനമബ്രുവന്
അപ്പോൾ കുന്തിയുടെ മകൻ പുറപ്പെടാൻ പോകുമ്പോൾ, വനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ രാജാവിനോടു സമീപിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജംസ്തീര്ഥാനി ഗന്താസി പുണ്യാനി ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। ദേവര്ഷിണാ ച സഹിതോ ലോമശേന മഹാത്മനാ
രാജാവേ, നീ സഹോദരന്മാരോടും മഹാത്മാവായ ദൈവമുനിയായ ലോമശനോടും കൂടി, പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാൻ പോകുന്നു.
അസ്മാനപി മഹാരാജ നേതുമര്ഹസി പാണ്ഡവ। അസ്മാഭിര്ഹി ന ശക്യാനി ത്വദൃതേ താനി കൌരവ
മഹാരാജാവേ, പാണ്ഡവാ, ഞങ്ങളെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോകണം; കാരണം, കൌരവാ, നിന്റെ കൂടിയില്ലാതെ ആ സ്ഥലങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
ശ്വാപരദൈരുപസൃഷ്ടാനി ദുര്ഗാണി വിഷമാണി ച। അഗമ്യാനി നരൈരല്പൈസ്തീര്ഥാനി മനുജേശ്വര
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വന്യജീവികളും നായ്ക്കളും നിറഞ്ഞ്, കഠിനവും അപകടകരവുമായ വഴികളാണ് ആ തീർത്ഥങ്ങൾ; സാധാരണ മനുഷ്യർക്കു അവിടെയെത്താൻ കഴിയില്ല.
ഭവതോ ഭ്രാതരഃ ശൂരാ ധനുര്ധരവരാഃ സദാ। ഭവദ്ഭിഃ പാലിതാഃ ശൂരൈര്ഗച്ഛാമോ വയമപ്യുത
നിന്റെ സഹോദരന്മാർ എപ്പോഴും ധൈര്യശാലികളും വില്ലിനിപുണരുമാണ്; നിങ്ങൾ പോലുള്ള വീരന്മാർ നമ്മെ സംരക്ഷിച്ചാൽ ഞങ്ങൾക്കും അവിടെയെത്താൻ കഴിയും.
ഭവത്പ്രസാദാദ്ധി വയം പ്രാപ്നുയാമഃ സുഖം ഫലമ്। തീര്ഥാനാം പൃഥിവീപാല വനാനാം ച വിശാംപതേ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾക്കു തീർത്ഥങ്ങളിലും കാടുകളിലും പുണ്യഫലങ്ങൾ നേടാൻ കഴിയും.
തവ വീര്യപരിത്രാതാഃ ശുദ്ധാസ്തീര്ഥപരിപ്ലതാഃ। ഭവേമ ധൂതപാപ്മാനസ്തീര്ഥസംദര്ശനാന്നൃപ
രാജാവേ, നിന്റെ വീര്യത്തിൽ സംരക്ഷിതരായി, തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ച് ശുദ്ധരായി, പാപങ്ങൾ കഴുകി തീർത്ഥദർശനത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ വിശുദ്ധരാവും.
ഭവാനപി നരേന്ദ്രസ്യ കാര്തവീര്യസ്യ ഭാരത। അഷ്ടകസ്യ ച രാജര്ഷേര്ലോമപാദസ് ചൈവ ഹ
ഭാരതാ, നീയും കാർത്തവീര്യൻ, രാജർഷിയായ അഷ്ടകൻ, ലോമപാദൻ എന്നിവരുടെ പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത ലോകങ്ങൾ നേടും.
ഭരതസ്യ ച വീരസ്യ സാര്വഭൌമസ്യ പാര്തിവ। ധ്രുവം പ്രാപ്സ്യതി ദുഷ്പ്രാപാഁല്ലോകാംസ്തീര്ഥപരിപ്ലുതഃ
പാർത്തിവാ, സർവ്വഭൗമനായ വീരനായ ഭാരതന്റെ പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത ലോകങ്ങളും, തീർത്ഥങ്ങളിൽ മുങ്ങി നീ ഉറപ്പായും നേടും.
പ്രഭാസാദീനി തീര്ഥാനി മഹേന്ദ്രാദീംശ്ച പര്വതാന്। ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതശ്ചൈവ പ്ലക്ഷാദീംശ്ച പര്വതാന്
പ്രഭാസാദി തീർത്ഥങ്ങളും, മഹേന്ദ്രാദി പർവ്വതങ്ങളും, ഗംഗാദി നദികളും, പ്ലക്ഷാദി പർവ്വതങ്ങളും—
ത്വയാ സഹ മഹീപാല ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമഹേ വയമ്। `ഭവദ്ഭിഃ പാലിതാഃ ശൂരൈസ്തീര്ഥാന്യായതനാനി ച
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഞങ്ങൾക്കും നിങ്ങൾക്കൊപ്പമൊത്തു, നിങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ, ആ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്.
യദി തേ ബ്രാഹ്മണേഷ്വസ്തി കാചിത്പ്രീതിര്ജനാധിപ। കുരുക്ഷിപ്രം വചോഽസ്മാകം തതഃ ശ്രേയോഽഭിപത്സ്യസേ
ജനാധിപതിയായ രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു നിനക്ക് സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് കേൾക്കുക; അങ്ങനെ നിനക്ക് കൂടുതൽ ശ്രേയസ് ലഭിക്കും.
തീര്താനി ഹി മഹാബാഹോ തപോവിഘ്നകരൈഃ സദാ। അനുകീര്ണാനി രക്ഷോഭിസ്തേഭ്യോ നസ്ത്രാതുമര്ഹസി
മഹാബാഹുവായവനേ, തീർത്ഥങ്ങൾ എപ്പോഴും തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദാനവന്മാരാൽ അലങ്കോലമാകാറുണ്ട്; അവരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം.
തീര്ഥാന്യുക്താനി ധൌമ്യേന നാരദേന ച ധീമതാ। യാന്യുവാച ച ദേവര്ഷിര്ലോമശഃ സുമഹാതപാഃ
ധൌമ്യനും ജ്ഞാനിയായ നാരദനും, മഹാതപസ്സുള്ള ദൈവമുനിയായ ലോമശനും പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും—
വിധിവത്താനി സര്വാണി പര്യടസ്വ നരാധിപ। ധൂതപാപ്മാ സഹാസ്മാഭിര്ലോമശേനാബിപാലിതഃ
രാജാവേ, നീ ലോമശന്റെ സംരക്ഷണത്തിലും ഞങ്ങളോടൊപ്പം, പാപങ്ങൾ കഴുകി, ആ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യഥാവിധി സന്ദർശിക്കണം.
സ രാജാ പൂജ്യമാനസ്തൈര്ഹര്ഷാദശ്രുപരിപ്ലുതഃ। ഭീമസേനാദിഭിര്വീരൈര്ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ
അവരെല്ലാവരും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച രാജാവ്, ഭീമസേനൻ അടങ്ങിയ വീരനായ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സന്തോഷവും കണ്ണീരും നിറഞ്ഞു.
ബാഢമിത്യബ്രവീത്സര്വാംസ്താനൃഷീന്പാണ്ഡവര്ഷഭഃ। ലോമശം സമനുജ്ഞാപ്യ ധൌമ്യം ചൈവ പുരോഹിതമ്
പാണ്ഡവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ ഋഷിമാരോടും സമ്മതം പറഞ്ഞു. ലോമശനും പുരോഹിതനായ ധൗമ്യനും വിടപറഞ്ഞു.
തതഃ സ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ വശീ। ദ്രൌപദ്യാ ചാനവദ്യാങ്ഗ്യാ ഗമനായ മനോ ദധേ
അതിനുശേഷം ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ആ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠൻ സഹോദരന്മാരോടും ദ്രൗപദി എന്ന കുഴപ്പമില്ലാത്ത ദേവിയോടും കൂടെ യാത്രക്കായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
അഥ വ്യാസോ മഹാഭാഗസ്തഥാ പര്വതനാരദൌ। ദാമ്യകേ പാണ്ഡവംദ്രഷ്ടും സമാജഗ്മുര്മനീഷിണഃ
അതിനുശേഷം മഹാത്മാവായ വ്യാസനും, പർവതനും നാരദനും, ആ ജ്ഞാനികൾ, ദാമ്യകത്തിൽ പാണ്ഡവനെ കാണാൻ എത്തി.
തേഷാം യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ പൂജാം ചക്രേ യഥാവിധി। സത്കൃതാസ്തേ മഹാഭാഗാ യുധിഷ്ഠിരമഥാബ്രുവന്
അവരെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പതിവുപോലെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെട്ട മഹാത്മാക്കൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു പറഞ്ഞു.
യുധിഷ്ഠിരയമൌ ഭീമ മനസാ കുരുതാര്ജവമ്। മനസാ കൃതശൌചാ വൈ ശദ്ധാസ്തീര്ഥാനി യാസ്യഥ
യുദ്ധിഷ്ഠിര, ഭീമ, സഹോദരന്മാരേ, മനസ്സിൽ സത്യത്വം പുലർത്തുവിൻ. മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച് വിശ്വാസത്തോടെ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുവിൻ.
ശരീരനിയമം പ്രാഹുര്ബ്രാഹ്മണാ മാനുഷം വ്രതമ്। മനോവിശുദ്ധാം ബുദ്ധിം ച ദൈവമാഹുര്വ്രതം ദ്വിജാഃ
ശരീരനിയമം മനുഷ്യരുടെ വ്രതമാണെന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറയുന്നു. മനസ്സിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും ശുദ്ധി ദൈവികവ്രതമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.