യച്ച തേ മാനസം വീര തീര്ഥയാത്രാമിമാം പ്രതി। സ മഹര്ഷിര്ലോമശസ്തേ കഥയിഷ്യത്യസംശയമ്
ഈ തീർത്ഥയാത്രയെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സംശയങ്ങൾ മഹർഷിയായ ലോമശൻ തീർച്ചയായും നിനക്കു വിശദീകരിക്കും.
യച്ച കിംചിത്തപോയുക്തം ഫലം തീര്ഥേഷു ഭാരത। ബ്രഹ്മര്ഷിരേഷ ബ്രൂയാത്തേ ന തച്ഛ്രദ്ധേയമന്യഥാ
തീർത്ഥങ്ങളിൽ തപസ്സിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണോ, ഭാരതവംശജാ, ഈ ബ്രഹ്മർഷി നിനക്കു പറയും; അതിൽ ഒരു സംശയവും വയ്ക്കേണ്ടതില്ല.
ധനംജയേന ചാപ്യുക്തം യത്തച്ഛൃണു യുധിഷ്ഠിര। യുധിഷ്ഠിരം ഭ്രാതരം മേ യോജയേര്ധര്മ്യയാ ധിയാ
യുദിഷ്ഠിരാ, ധനഞ്ജയൻ പറഞ്ഞതും കേൾക്കു: 'നമ്മുടെ സഹോദരന്മാരെ നീ ധർമ്മബുദ്ധിയോടെ നയിക്കണം' എന്ന്.
ത്വം ഹി ധര്മാന്പരാന്വേത്ഥ തപാംസി ച തപോധന। ശ്രീമതാം ചാപി ജാനാസി ധര്മം രാജ്ഞാം സനാതനമ്
നീ ധർമ്മങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും തപസ്സിലും സമ്പന്നതയും ഉള്ളവനാണ്; രാജാക്കന്മാരുടെ ശാശ്വതധർമ്മവും നീ അറിയുന്നു.
സ ഭവാന്പരമം വേദ രപാവനം പുരുഷം പ്രതി। തേന സംയോജയേഥാസ്ത്വം തീര്ഥപുണ്യേന പാണ്ഡവാന്
നീ പരമമായ ശുദ്ധിമാർഗം അറിയുന്നവനാണ്; അതിലൂടെ നീ പാണ്ഡവന്മാരെ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പുണ്യഫലത്തിൽ പങ്കാളികളാക്കണം.
യഥാ തീര്ഥാനി ഗച്ഛേത ഗാശ്ച ദദ്യാത്സ പാര്ഥിവഃ। തഥാ സര്വാത്മനാ കാര്യമിതി മാമര്ജുനോഽബ്രവീത്
ഒരു രാജാവിന് തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം; അതുപോലെ, പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ഇതെല്ലാം നിർവഹിക്കണം എന്ന് അർജുനൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഭവതാ ചാനുഗുപ്തോഽസൌ ചരേത്തീര്ഥാനി സര്വശഃ। രക്ഷോഭ്യോ രക്ഷിതവ്യശ്ച ദുര്ഗേഷു വിഷമേഷു ച
നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സന്ദർശിക്കണം; ദുരിതകരമായ സ്ഥലങ്ങളിലും ഭീകരന്മാരിൽ നിന്നും അവനെ കാത്തു സൂക്ഷിക്കണം.
ദധീച ഇവ ദേവേന്ദ്രം യഥാ ചാപ്യങ്ഗിരാ രവിമ്। തഥാ രക്ഷസ്വ കൌന്തേയാന്രാക്ഷസേഭ്യോ ദ്വിജോത്തമ
ദധീചി ഇന്ദ്രനെ സംരക്ഷിച്ചതുപോലെയും, അങ്കിരാസ് സൂര്യനെ കാത്തതുപോലെയും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെ രാക്ഷസന്മാരിൽ നിന്ന് നീ സംരക്ഷിക്കണം.
യാതുധാനാ ഹി ബഹവോ രാക്ഷസാഃ പര്വതോപമാഃ। ത്വയാഽഭിഗുപ്താന്കൌന്തേയാന്ന വിവര്തേയുരന്തികമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെ നീ രക്ഷിക്കുമ്പോള് പര്വതത്തോളം ഭയങ്കരമായ അനേകം യാതുദാനന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും അടുത്ത് വരാന് പോലും ധൈര്യപ്പെടില്ല.
സോഽഹമിന്ദ്രസ്യ വചനാന്നിയോഗാദര്ജുനസ്യ ച। രക്ഷമാണോ ഭയേഭ്യസ്ത്വാം ചരിഷ്യാമി ത്വാ സഹ
അതിനാല് ഇന്ദ്രനും അര്ജുനനും പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, ഭയങ്ങളില് നിന്നു നിന്നെ കാത്തുകൊണ്ട് ഞാനും നിന്നോടൊപ്പം യാത്രചെയ്യും.
ദ്വിസ്തീര്ഥാനി മയാ പൂര്വം ദൃഷ്ടാനി കുരുനന്ദന। ഇദം തൃതീയം ദ്രക്ഷ്യാമി താന്യേവ ഭവതാ സഹ
കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, മുമ്പ് ഞാന് രണ്ട് തിരുത്തുകളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോള് ഈ മൂന്നാമത്തേത് ഞാന് നിന്നോടൊപ്പം കാണും.
ഇയം രാജര്ഷിഭിര്യാതാ പുണ്യകൃദ്ഭിര്യുധിഷ്ഠിര। മന്വാദിഭിര്മഹാരാജ തീര്ഥയാത്രാ ഭയാപഹാ
യുധിഷ്ഠിരാ, ഭയങ്ങള് നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഈ തിരുത്തയാത്ര രാജര്ഷിമാരും പുണ്യവാന്മാരും മനുവിനെ തുടങ്ങി മഹാരാജാക്കന്മാരും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
നാനൃജുര്നാകൃതാത്മാ ച നാവിദ്യോ ന ച പാപകൃത്। സ്നാതി തീര്ഥേഷു കൌരവ്യ ന ച വക്രമതിര്നരഃ
കൗരവാ, സത്യവിരുദ്ധനും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും അജ്ഞാനിയും പാപം ചെയ്യുന്നവനും വഞ്ചനാഭാവമുള്ളവനും തിരുത്തുകളില് കുളിക്കാറില്ല.
ത്വം തു ധര്മമതിര്നിത്യം ധര്മജ്ഞഃ സത്യസംഗരഃ। വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ ഭൂയ ഏവ ഭവിഷ്യസി
പക്ഷേ നീ എപ്പോഴും ധര്മത്തില് മനസ്സുള്ളവനും ധര്മം അറിയുന്നവനും സത്യത്തില് ഉറച്ചവനും ആകയാല് വീണ്ടും എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമുള്ള മോചനമുണ്ടാകും.
യഥാ ഭഗീരഥോ രാജാ രാജാനശ്ച ഗയാദയഃ। യഥാ യയാതിഃ കൌന്തേയ തഥാ ത്വമപി പാണ്ഡവ
ഭഗീരഥന് രാജാവും ഗയാദി രാജാക്കന്മാരും യയാതിയും ചെയ്തതുപോലെ, കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, പാണ്ഡവനേ, നീയും അതുപോലെ ചെയ്യും.
ന ഹര്ഷാത്സംപ്രപശ്യാമി വാക്യസ്യാസ്യോത്തരം ക്വചിത്। യന്മാം സ്മരതി ദേവേശഃ കിം നാമാഭ്യധികം തതഃ
ഈ വാക്കുകള്ക്ക് സന്തോഷത്തില് നിന്ന് മറുപടി പറയേണ്ടതുണ്ടെന്ന് എവിടെയും ഞാന് കാണുന്നില്ല; ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരന് എന്നെ ഓര്ക്കുന്നത് അതില് വലിയതെന്താണ്?
ഭവതാ സംഗമോ യസ് ഭ്രാതാ ചൈവ ധനംജയഃ। വാസവഃ സ്മരതേ യസ് കോ നാമാഭ്യധികസ്തതഃ
നീ സ്നേഹിക്കുന്നവനും, സഹോദരന് ധനഞ്ജയനുമാണ്, വാസവന് ഓര്ക്കുന്നവനും ആകുമ്പോള് അതില് വലിയവന് ആരാണ്?
യച്ച മാം ഭഗവാനാഹ തീര്ഥാനാം ഗമനം പ്രതി। ധൌമ്യസ്യ വചനാദേഷാ ബുദ്ധിഃ പൂര്വം കൃതൈവ മേ
ഭഗവാന് തിരുത്തയാത്രയെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറഞ്ഞത്—ധൗമ്യന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഞാന് ഇതിനകം തന്നെ ആ തീരുമാനമെടുത്തിരുന്നു.
തദ്യദാ മന്യസേ ബ്രഹ്മന്ഗമനം തീര്തദര്ശനേ। തദൈവ ഗന്താസ്മി തീര്താന്യേഷ മേ നിശ്ചയഃ പരഃ
അതിനാല്, ബ്രാഹ്മണനേ, തിരുത്തങ്ങള് കാണാന് പോകേണ്ട സമയം നീ തീരുമാനിക്കുന്നപ്പോള് തന്നെ ഞാന് പോകും; ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം.
ഗമനേ കൃതബുദ്ധിം തം പാണ്ഡവം ലോമശോഽബ്രവീത്। ലഘുര്ഭവ മഹാരാജ ലഘുഃ സ്വൈരം ഗമിഷ്യസി
പോകാന് മനസ്സുറച്ച പാണ്ഡവനോട് ലോമശന് പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നീ ലഘുവായി ഇരിക്കണം; നീ വേഗത്തില് സ്വതന്ത്രമായി യാത്രചെയ്യും.
ഭിക്ഷാഭുജോ നിവര്തന്താം ബ്രാഹ്മണാ യതയശ്ച യേ
ഭിക്ഷയിലൂടെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരും ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഉള്ള യതികളും മടങ്ങിപ്പോകട്ടെ.
ക്ഷുത്തൃഡധ്വശ്രമായാസശീതാര്തിമസഹിഷ്ണവഃ। തേ സര്വേ വിനിവര്തന്താം യേ ച മൃഷ്ടഭുജോ ദ്വിജാഃ
വിഷമാവസ്ഥകള് സഹിക്കാനാവാത്തവരും, വിശേഷിച്ച് വിശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാരും അവരും എല്ലാവരും മടങ്ങട്ടെ.
പക്വാന്നലേഹ്യപാനാനാം മാംസാനാം ച വികല്പകാഃ। തേഽപി സര്വേ നിവര്തന്താം യേ ച സൂദാനുയായിനഃ। മയാ യഥോചിതാഽഽജീവ്യൌഃ സംവിഭക്താശ്ച വൃത്തിഭിഃ
പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം, ലേഹ്യം, പാനീയങ്ങള്, മാംസം എന്നിവ ആവശ്യമുള്ളവരും, പാചകരോടൊപ്പം നടക്കുന്നവരും എല്ലാവരും മടങ്ങട്ടെ; ഞാന് അവരെ യോജിച്ച രീതിയില് പോഷിപ്പിക്കുകയും അവരുമായി ഭക്ഷണം പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
യേ ചാപ്യനുഗതാഃ പൌരാ രാജഭക്തിപുരഃസരാഃ। ധൃതരാഷ്ട്രം മഹാരാജമഭിഗച്ഛന്തു തേ ച വൈ। സ ദാസ്യതി യഥാകാലമുചിതാ യസ്യ യാ ഭൃതിഃ
രാജാവിനോടുള്ള ഭക്തിയില് ഞങ്ങളോടൊപ്പം വന്ന നഗരവാസികളും ധൃതരാഷ്ട്രന് മഹാരാജാവിനോട് പോകട്ടെ; അവന് അവര്ക്ക് സമയോചിതമായി യോജിച്ച സഹായം നല്കും.
സ ചേദ്യഥോചിതാം വൃത്തിം ന ദദ്യാന്മനുജേശ്വരഃ। അസ്മത്പ്രിയഹിതാര്ഥായപാഞ്ചാല്യോ വഃ പ്രദാസ്യതി
മനുഷ്യരുടെ രാജാവ് അവര്ക്ക് യോജിച്ച സഹായം നല്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്, ഞങ്ങളുടെ പ്രിയവും നന്മയ്ക്കുമായി പാഞ്ചാലി നിങ്ങള്ക്ക് സഹായം നല്കും.
തതോ ഭൂയിഷ്ഠശഃ പൌരാ ഗുരൌ ഭാരേ സമാഹിതേ। വിപ്രാശ്ച യതയോ മുഖ്യാ ജഗ്മുര്നാഗപുരം പ്രതി
അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുത്ത നഗരവാസികളില് ഭൂരിഭാഗവും, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും യതികളും നാഗപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
താന്സര്വാന്ധര്മരാജസ്യ പ്രേമ്ണാ രാജാഽമ്ബികാസുതഃ। പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിവദ്ധനൈശ്ച സമതര്പയത്
അംബികയുടെ മകനായ രാജാവ് എല്ലാവരെയും സ്നേഹത്തോടെ, യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു, ധനസമ്പത്തുകൊണ്ട് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തതഃ കുന്തീസുതോ രാജാ ലഘുഭിര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ। ലോമശേന ച സുപ്രീതസ്ത്രിരാത്രം കാമ്യകേഽവസത്
അതിനുശേഷം കുന്തിയുടെ മകനായ രാജാവ്, കുറച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ലോമശനോടും കൂടെ, കാമ്യകവനത്തിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തതഃ പ്രയാന്തം കൌന്തേയം ബ്രാഹ്മണാ വനവാസിനഃ। അഭിഗമ്യ തദാ രാജന്നിദം വചനമബ്രുവന്
അപ്പോൾ കുന്തിയുടെ മകൻ പുറപ്പെടാൻ പോകുമ്പോൾ, വനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ രാജാവിനോടു സമീപിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജംസ്തീര്ഥാനി ഗന്താസി പുണ്യാനി ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। ദേവര്ഷിണാ ച സഹിതോ ലോമശേന മഹാത്മനാ
രാജാവേ, നീ സഹോദരന്മാരോടും മഹാത്മാവായ ദൈവമുനിയായ ലോമശനോടും കൂടി, പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാൻ പോകുന്നു.