മയാ സ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ജിഷ്ണുഃ സത്യപരാക്രമഃ। അസ്ത്രഹേതോര്മഹാബാഹുരമിതാത്മാ വിവാസിതഃ
നാനാണ് ആ പുരുഷസിംഹനായ, സത്യപരാക്രമിയുമായ, മഹാബാഹുവായ, അതുല്യാത്മാവായ ജിഷ്ണുവിനെ ആയുധങ്ങൾക്കായിട്ടാണ് അയച്ചത്.
സ ഹി വീരോഽനുരക്തശ് സമര്ഥശ്ച തപോധനഃ। കൃതീ ച ഭൃശമപ്യസ്ത്രേ വാസുദേവ ഇവ പ്രഭുഃ
അവൻ ധീരനും ഭക്തനുമാണ്, ശക്തനും തപസ്സിൽ സമ്പന്നനുമാണ്; ആയുധവിദ്യയിൽ വാസുദേവനോടു തുല്യനാണ്, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്.
അഹം ഹ്യേതാവുഭൌ ബ്രഹ്മന്കൃഷ്ണാവരിവിഘാതിനൌ। അഭിജാനാമി വിക്രാന്തൌ തഥാ വ്യാസഃ പരന്തപൌ
ബ്രാഹ്മണേ, ദ്രൗപദിയുടെ അപമാനം തടഞ്ഞ ഈ വീരന്മാരെ ഞാൻ അറിയുന്നു, വ്യാസൻപോലെയും ശത്രുനാശകരായവരാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ത്രിയുഗൌ പുണ്ഡരീകാക്ഷൌ വാസുദേവധനംജയൌ। നാരദോഽപിതഥാ വേദ യോഷ്യശംസത്സദാ മമ
മൂന്നു യുഗങ്ങളിലും പ്രശസ്തരായ കമലനയനായ വാസുദേവനും ധനഞ്ജയനും, ഇവരെപ്പറ്റി നാരദനും എപ്പോഴും എന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
തഥാഽഹമപി ജാനാമി നരനാരായണാവൃഷീ। ശക്തോഽയമിത്യതോ മത്വാ മയാ സ പ്രേഷിതോഽര്ജുനഃ
അങ്ങനെ, ഇവർ നരനും നാരായണനും ആണെന്ന് ഞാനും അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഈശ്വരൻ എന്നറിഞ്ഞ് ഞാൻ അർജുനനെ അയച്ചത്.
ഇന്ദ്രാദനവരഃ ശക്രം സുരസൂനുഃ സുരാധിപമ്। ദ്രഷ്ടുമസ്ത്രാണി ചാദാതുമിന്ദ്രാദിതി വിവാസിതഃ
ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനായവൻ, ദേവേന്ദ്രനെയും ആയുധങ്ങൾ നേടാനും കാണാനും വേണ്ടി അയച്ചതാണ്.
ഭീഷ്മദ്രോണാവതിരഥൌ കൃപോ ദ്രൌണിശ്ച ദുര്ജയഃ। ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രേണ സുധൃതാഃ സുമഹാബലാഃ
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മഹാരഥന്മാരാണ്; കൃപനും ദ്രോണപുത്രനും ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരാണ്; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ പക്ഷത്തുള്ളവരായ ഇവർ അതിവിശാലശക്തിയുള്ളവരാണ്.
സര്വേ വേദവിദഃ ശൂരാഃ സര്വേഽസ്ത്രകുശലാസ്തഥാ। `സര്വേ മഹാരഥാ മുഖ്യാഃ സര്വേ ജിതപരിശ്രമാഃ'। യോദ്ധുകാമാശ്ച പാര്ഥേന സതതം യേ മഹാബലാഃ
അവരൊക്കെയും വേദപണ്ഡിതരും ധീരന്മാരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്; മഹാരഥന്മാരിൽ പ്രധാനികളാണ്; ക്ഷീണം ജയിച്ചവരാണ്; പാർത്ഥനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹമുള്ള ശക്തന്മാരാണ്.
സ ച ദിവ്യാസ്ത്രവിത്കര്ണഃ സൂതപുത്രോ മഹാരഥഃ। യോഽസ്ത്രവേഗാനിലബലഃ ശരാര്ചിസ്തലനിഃസ്വനഃ। രജോധൂമോഽസ്ത്രസംപാതോ ധാര്തരാഷ്ട്രാനിലോദ്ധതഃ
സൂതപുത്രനായ കർണ്ണനും ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹാരഥനാണ്; അവന്റെ ബാണങ്ങൾ കാറ്റുപോലെയാണ്, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉരുണ്ടു വീഴുന്ന അസ്ത്രങ്ങൾക്കൊപ്പം പൊടിയും ശബ്ദവും ഉയരുന്നു.
നിസൃഷ്ട ഇവ കാലേന യുഗാന്തജ്വലനോ യഥാ। മമ സൈന്യമയം കക്ഷം പ്രധക്ഷ്യതി ന സംശയഃ
കാലത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ മോചിതമായ യുഗാന്താഗ്നിപോലെ, അവൻ എന്റെ സൈന്യത്തെ കാടുപോലെ ദഹിപ്പിച്ചുകളയും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
തം സ കുഷ്ണാനിലോദ്ധൂതോ ദിവ്യാസ്ത്രജ്വലനോ മഹാന്। ശ്വേതവാജിബലാകാഭൃദ്ഗണ്ഡീവേന്ദ്രായുധോല്ബണഃ
പക്ഷേ, കൃഷ്ണന്റെ ശക്തിയിൽ ഉണർന്ന, ദിവ്യായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന, വെള്ളക്കുതിരകളുടെ മേഘംപോലെയുള്ള, ഗാണ്ഡീവവും ഇന്ദ്രായുധവും കൈവശമുള്ള മഹാശക്തനായ അർജുനൻ—
സംരബ്ധഃ ശരധാരാഭിഃ സുധീപ്തം കര്ണപാവകമ്। ഉദീര്ണോഽര്ജുനമേഘോഽയം ശമയിഷ്യതി സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിൽ ഉണർന്ന ആ അർജുനൻ, ബാണങ്ങളുടെ മഴയാൽ കർണ്ണന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കും.
സ സാക്ഷാദേവ സര്വാണി ശക്രാത്പരപുരംജയഃ। ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി വീഭത്സുര്യഥാവത്പ്രതിപത്സ്യതേ
ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിക്കുന്ന വിവത്സു, സ്വയം ശക്രനിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദിവ്യായുധങ്ങളും യഥാവിധി നേടും.
അലം സ തേഷാം സര്വേഷാമിതി മേ ധീയതേ മതിഃ। നാസ്തി ത്വതിക്രിയാ തസ് രണേഽരീണാം പ്രതിക്രിയാ
അവൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ അവരെ എല്ലാവരെയും നേരിടാൻ മതിയാകും എന്നതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം; യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ പ്രവർത്തികൾക്ക് എതിരാളികളിൽ യാതൊരു പ്രതിരോധവും ഇല്ല.
തേ വയം പാണ്ഡവം സര്വേ ഗൃഹീതാസ്ത്രമരിംദമമ്। ദ്രഷ്ടാരോ ന ഹി ബീഭത്സുര്ഭാരമുദ്യമ്യ സീദതി
നാം എല്ലാവരും ആയുധധാരിയായ മഹാവീരനായ പാണ്ഡവനെ കാണും; യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത ഭീമൻ തന്റെ കടമയുടെ ഭാരത്തിൽ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല.
വയം തു തമൃതേ വീരം വനേഽസ്മിന്ദ്വിപദാംവര। അവധാനം ന ഗച്ഛാമഃ കാമ്യകേ സഹ കൃഷ്ണയാ
എങ്കിൽ ആ വീരനെ കൂടാതെ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ കാമ്യകവനത്തിൽ കൃഷ്ണയോടൊപ്പം ഇരുന്നാലും ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കില്ല.
ഭവാനന്യദ്വനം സാധു ബഹ്വന്നം ഫലവച്ഛുചി। ആഖ്യാതു രമണീയം ച സേവിതം പുണ്യക്രമഭിഃ
നoble one, ദയവായി, ഭക്ഷണവും പഴങ്ങളും സമൃദ്ധമായി ലഭിക്കുന്ന, ശുദ്ധവും മനോഹരവും ധർമ്മപരനായവർ സേവിച്ച മറ്റൊരു വനത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
യത്രകംചിദ്വയം കാലം വസന്തഃ സത്യവിക്രമമ്। പ്രതീക്ഷാമോഽര്ജുനം വരം വൃഷ്ടികാമാ ഇവാമ്ബുദമ്
നാം കുറേ നാളുകൾ സത്യവും ധൈര്യവും പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഇവിടെ താമസിക്കാം. അർജുനനെ കാത്തിരിക്കുക, മഴക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ.
വിവിധാനാശ്രമാന്കാംശ്ചിദ്ദ്വിജാതിഭ്യഃ പ്രതിശ്രുതാന്। സരാംസി സരിതശ്ചൈവ രമണീയാംശ്ച പര്വതാന്
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി വാഗ്ദാനം ചെയ്ത色色തരത്തിലുള്ള ആശ്രമങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, മനോഹരമായ പർവതങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ആചക്ഷ്വ ന ഹി മേ ബ്രഹ്മന്രോചതേ തമൃതേഽര്ജുനമ്। വനേഽസ്മിന്കാമ്യകേ വാസോ ഗച്ഛാമോഽന്യാം ദിശംപ്രതി
ബ്രാഹ്മണനേ, അർജുനൻ ഇല്ലാതെ ഈ കാമ്യകവനത്തിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമില്ല. നാം മറ്റൊരു ദിശയിലേക്ക് പോകാം. അതിനാൽ ദയവായി ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
താന്സര്വാനുത്സുകാന്ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവാന്ദീനചേതസഃ। അശ്വാസയംസ്തഥാ ധൌമ്യോ ബൃഹസ്പതിസമോഽബ്രവീത്
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ഉത്സുകരും വിഷണ്ണരുമായി ഇരിക്കുന്നതു കണ്ട ധൗമ്യൻ, ബൃഹസ്പതിക്ക് സമമായ ജ്ഞാനത്തോടെ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണാനുമതാന്പുണ്യാനാശ്രമാന്ഭരതര്ഷഭ। ദിശസ്തീര്ഥാനി ശൈലാംശ്ച ശൃണു മേ വദതോഽനഘ
ഭരതവംശശ്രേഷ്ഠനായവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ അംഗീകരിച്ച പുണ്യമായ ആശ്രമങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ, തിര്ഥങ്ങൾ, മലകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
യാഞ്ശ്രുത്വാ ഗദതോ രാജന്വിശോകോ ഭവിതാസി ഹ। ദ്രൌപദ്യാ ചാനയാ സാര്ധം ഭ്രാതൃഭിശ്ച നരേശ്വര
രാജാവേ, ഞാൻ ഇവയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ നീയും ദ്രൗപദിയും സഹോദരന്മാരും ദുഃഖമില്ലാതെ ആകും.
ശ്രവണാച്ചൈവ തേഷാം ത്വം പുണ്യമാപ്സ്യസി പാണ്ഡവ। ഗത്വാ ശതഗുണം ചൈവ തേഭ്യ ഏവ നരോത്തമ
പാണ്ഡവാ, ഇവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ നീ വലിയ പുണ്യം നേടും; അവിടങ്ങളിൽ പോയാൽ നൂറിരട്ടിയോളം കൂടുതൽ പുണ്യം ലഭിക്കും.
ശൃണു പൂര്വാം ദിശം രാജന്ദേവര്ഷിഗണസേവിതാമ്। രമ്യാം തേ കഥയിഷ്യാമി യുധിഷ്ഠിര യഥാസ്മൃതി
രാജാവേ, ദേവർഷിമാർ സേവിക്കുന്ന മനോഹരമായ കിഴക്കൻ ദിക്കിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഓർമ്മിക്കുന്നതുപോലെ യുദ്ധിഷ്ഠിരനേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
തസ്യാം രദേവര്ഷിജുഷ്ടായാം നൈമിഷം നാമ ഭാരത। യത്രതീര്ഥാനി ദേവാനാം പുണ്യാനി ച പൃഥക് പൃഥക്
അവിടെയുള്ള പ്രദേശം ദൈവികമുനികൾക്ക് പ്രിയമായതും, ഭരത, അവിടെ നൈമിഷം എന്ന വിശുദ്ധസ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവന്മാരുടെ തിരുത്തങ്ങൾ ഓരോന്നും തനതായ മഹത്വത്തോടെ അവിടെ കാണാം.
യത്ര സാ ഗോമതീ പുണ്യാ രമ്യാ ദേവര്ഷിസേവിതാ। യജ്ഞഭൂമിശ്ച ദേവാനാം ശാമിത്രം ച വിവസ്വതഃ
അവിടെ ദൈവമുനികൾ ആരാധിക്കുന്ന, മനോഹരവും വിശുദ്ധവുമായ ഗോമതീ നദി ഒഴുകുന്നു. ദേവന്മാരുടെ യാഗഭൂമി അവിടെയുണ്ട്; കൂടാതെ വിവസ്വാന്റെ ശാമിത്രിയും അവിടെയാണ്.
തസ്യാം ഗിരിവരഃ പുണ്യോ ഗയോ രാജര്ഷിസത്കൃതഃ। ശിവം ബ്രഹ്മസരോ യത്രസേവിതം ത്രിദശര്ഷിഭിഃ
അവിടെയുള്ള ഗിരിവരമായ ഗയ പർവ്വതം രാജർഷിമാർ ആദരപൂർവ്വം ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നു. ശിവമായ ബ്രഹ്മാസരസ്സും അവിടെ, ദേവർഷിമാർ ആരാധിക്കുന്നതുമാണ്.
യദര്ഥേ പുരുഷവ്യാഘ്ര കീര്തയന്തി പുരാതനാഃ। ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോപി ഗയാം വ്രജേത്
ഇതിനാലാണ്, മനുഷ്യസിംഹ, പുരാതനർ പറയുന്നത്: 'അനവധി പുത്രന്മാർ ജനിക്കണം, കാരണം ഒരാൾ പോലും ഗയയിലേക്ക് പോയാൽ അതു മതി' എന്ന്.
ഗൌരീം വാ വരയേത്കന്യാം നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത്। ഉത്താരയതി സംതത്യാ ദശ പൂര്വാന്ദശാവരാന്
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചാലോ, നീല നിറമുള്ള കാളയെ വിട്ടയച്ചാലോ, ആൾ തന്റെ പിതൃവംശത്തിലെ പത്ത് തലമുറ മുൻപുള്ളവരെയും പത്ത് തലമുറ പിന്നെയുള്ളവരെയും ഉയർത്തുന്നു.