യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം തീര്ഥപുണ്യം നരഃ ശുചിഃ। ജാതീഃ സ സ്മരതേ ബഹ്വീര്നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ആർ എങ്കിലും ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ ഈ തീർത്ഥപുണ്യം ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അനേകം ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
ഗമ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കീര്തിതാന്യഗമാനി ച। മനസാ താനി ഗച്ഛേത സര്വതീര്ഥസമീക്ഷയാ
എത്താൻ പ്രയാസമുള്ളതോ കേട്ടുപറയപ്പെട്ടതോ ആയ തീർത്ഥങ്ങൾ മനസ്സിൽ സ്മരിച്ചാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതുപോലെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഏതാനി വസുഭിഃ സാധ്യൈരാദിത്യൈര്മരുദശ്വിഭിഃ। ഋഷിഭിര്ദേവകല്പൈശ്ച സ്നാതാനി സുകൃതൈഷിഭിഃ
വസുക്കൾ, ആദിത്യർ, മരുതുകൾ, അശ്വിനികൾ, മഹർഷിമാർ, ദൈവസമാനർ എന്നിവരും പുണ്യാന്വേഷികളായ സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇവിടങ്ങളിൽ കുളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏവം ത്വമപി കൌരവ്യ വിധിനാഽനേന സുവ്രത। വ്രത തീര്ഥാനി നിയതഃ പുണ്യം പുണ്യേന വര്ധയന്
അതിനാൽ, കൌരവാ, നീയും സത്യനിഷ്ഠയോടെ ഈ വിധിയിൽ, നിയന്ത്രണത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് പുണ്യം പുണ്യത്തോടെ വർദ്ധിപ്പിക്കണം.
ഭാഷിതൈഃ കരണൈഃ പൂര്വമാസ്തിക്യാച്ഛ്രുതിദര്ശനാത്। പ്രാപ്യന്തേ താനി തീര്താനി സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിഭിഃ। സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥതത്വജ്ഞൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ ഗമ്യതാമ്
വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളും വിശ്വാസവും ശ്രവണവും മൂലം, ശാസ്ത്രാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് ആ തീർത്ഥങ്ങൾ പ്രാപ്യമാണ്; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരം അറിയുന്ന നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം അവിടങ്ങളിൽ പോകണം.
നാവ്രതീ നാകൃതാത്മാ ച നാശുചിര്ന ച തസ്കരഃ। സ്നാതി തീര്ഥേഷു കൌരവ്യ ന ച വക്രമതിര്നരഃ
വ്രതം ഇല്ലാത്തവനും ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവനും അശുദ്ധനും കള്ളനും കപടബുദ്ധിയുള്ളവനും, കൌരവാ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കാൻ അർഹനല്ല.
ത്വയാ തു സമ്യഗ്വൃത്തേന നിത്യം ധര്മാര്ഥദര്ശിനാ। `പിതരസ്താത സര്വേ ച താരിതാഃ പ്രപിതാമഹാഃ
നീ സദാ ധർമ്മവും അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കി ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, പ്രിയനായവാ, നിന്റെ പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും എല്ലാവരും രക്ഷപ്പെടുന്നു.
പിതാ പിതാമഹസ്ചൈവ സര്വേ ച പ്രപിതാമഹാഃ। പിതാമഹപുരോഗാശ്ച ദേവാഃ സര്ഷിഗണാ നൃപ। തവ ധര്മേണ ധര്മജ്ഞ നിത്യമേവാഭിതോഷിതഃ
പിതാവും പിതാമഹനും എല്ലാ പൂർവ്വജന്മാരും, പിതാമഹന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും രാജാവേ, നിന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയാൽ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടരാണ്.
അവാപ്സ്യസി ത്വം ലോകാന്വൈ വസൂനാം വാസവോപമ। കീര്തിം ച മഹാതീം ഭീഷ്മ പ്രാപ്സ്യസേ ഭുവിശാശ്വതീം
നീ വാസുക്കളുടെ ലോകങ്ങൾ ഇന്ദ്രനു സമമായി നേടും, ഭീഷ്മാ, ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് മഹത്തായും ശാശ്വതമായും കീർത്തി ലഭിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാഽഭ്യനുജ്ഞായ പുലസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ। പ്രീതഃ പ്രീതേന മനസാ തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനുമതി നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ മഹർഷി പുലസ്ത്യൻ അവിടെയേൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഭീഷ്മശ്ച കുരുശാര്ദൂല ശാസ്ത്രതത്ത്വാര്ഥദര്ശിവാന്। പുലസ്ത്യവചനാച്ചൈവ പൃഥിവീം പരിചക്രമേ
കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമായ ഭീഷ്മനും, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയവനായി, പുലസ്ത്യന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവമേഷാ മഹാഭാഗാ പ്രതിഷ്ഠാനേ പ്രതിഷ്ഠിതാ। തീര്ഥയാത്രാ മഹാപുണ്യാ സര്വപാപപ്രമോചനീ
പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ മഹാഭാഗ്യമായ തീർത്ഥയാത്ര അത്യന്തം പുണ്യപ്രദവും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നൽകുന്നതുമാണ്.
അനേന വിധിനാ യസ്തു പൃഥിവീം സംചരിഷ്യതി। അശ്വമേധശതം സാഗ്രം ഫലം പ്രേത്യ സ ഭോക്ഷ്യതി
ഈ വിധത്തിൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ മരണത്തിന് ശേഷം നൂറു അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കും.
തതശ്ചാഷ്ടഗുണം പാര്ഥ പ്രാപ്സ്യസേ ധര്മമുത്തമമ്। ഭീഷ്മഃ കുരൂണാം പ്രവരോ യഥാ പൂര്വമവാപ്തവാന്
പാർഥാ, അതിനുശേഷം നീ എട്ടിരട്ടി ഉത്തമധർമ്മം നേടും, ഭീഷ്മൻ മുമ്പ് നേടിയതുപോലെ.
നേതാ ച ത്വമൃഷീന്യസ്മാത്തേന തേഽഷ്ടഗുണം ഫലമ്। രക്ഷോഗണബികീര്ണാനി തീര്ഥാന്യേതാനി ഭാരത। അഗമ്യാനി മനുഷ്യേന്ദ്രൈസ്ത്വാമൃതേ കുരുനന്ദന
കുരുനന്ദനാ, നീ മാത്രമേ ഈ മഹർഷിമാരുടെ നേതാവാകൂ; അതിനാൽ നിനക്ക് എട്ടിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും. ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ രാക്ഷസന്മാർ നിറഞ്ഞതും മനുഷ്യർക്കു പ്രാപ്യമല്ലാത്തതുമാണ്, നീയൊഴികെ.
ഇദം ദേവര്ഷിചരിതം സര്വതീര്താഭിസംവൃതമ്। യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാഽപിസര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും ഈ കഥ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായി, ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
ഋഷിമുഖ്യാഃ സദാ യത്രവാല്മീകിസ്ത്വഥ കശ്യപഃ। ആത്രേയഃ കുണ്ഡജഠരോ വിശ്വാമിത്രോഽഥ ഗൌതമഃ
വാല്മീകി, കശ്യപൻ, ആത്രേയൻ, കുണ്ഡജഠരൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഗൗതമൻ എന്നിവരെപ്പോലെ മഹർഷിമാർ എപ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്.
അസിതോ ദേവലശ്ചൈവ മാര്കണ്ഡേയോഽഥ ഗാലവഃ। ഭരദ്വാജോ വസിഷ്ഠശ്ച മുനിരുദ്ദാലകസ്തഥാ
അസിതൻ, ദേവളൻ, മാർക്കണ്ഡേയൻ, ഗാലവൻ, ഭരദ്വാജൻ, വസിഷ്ഠൻ, ഉദ്ദാലകമുനി എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
ശൌനകഃ സഹ പുത്രേണ വ്യാസശ്ച തപതാംവരഃ। ദുര്വാസാശ്ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ ജാബാലിശ്ച മഹാതപാഃ
പുത്രനോടൊപ്പം ശൗണകൻ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസൻ, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ ദുർവാസൻ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ജാബാലി എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
ഏതേ ഋഷിവരാഃ സര്വേ ത്വത്പ്രതീക്ഷാസ്തപോധനാഃ। ഏഭിഃ സഹ മഹാരാജ തീര്ഥാന്യേതാന്യനുവ്രജ
ഈ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായി, നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു; മഹാരാജാവേ, ഇവരോടൊപ്പം നീ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കണം.
ഏഷ തേ ലോമശോ നാമ മഹര്ഷിരമിതദ്യുതിഃ। സമേഷ്യതി മഹാരാജ തേന സാര്ധമനുവ്രജ
ഇവൻ അമിതപ്രഭയുള്ള മഹർഷി ലോമശൻ; അവൻ നിന്നെ കാണാൻ വരും, മഹാരാജാവേ, അവനോടൊപ്പം നീ പോവുക.
മയാഽപിസഹ ധര്മജ്ഞ തീര്ഥാന്യേതാന്യനുക്രമാത്। പ്രാപ്സ്യസേ മഹതീം കീര്തിം യഥാ രാജാ മഹാഭിഷക്
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഞാനുമൊപ്പം നീ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ സന്ദർശിക്കും; അതുപോലെ നീ മഹത്തായ കീർത്തി നേടും, മഹാബിഷഗിന്റെ രാജാവിനെപ്പോലെ.
യഥാ യയാതിര്ധര്മാത്മാ യഥാ രാജാ പുരൂരവാഃ। തഥാ ത്വം കുരുശാര്ദൂല സ്വേന ധര്മേണ ശോഭസേ
ധർമ്മാത്മാവായ യയാതിയും, രാജാവായ പുരൂരവസും പോലെ, കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമേ, നീയും നിന്റെ സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യഥാ ഭഗീരഥോ രാജാ യഥാ രാമശ്ച വിശ്രുതഃ। തഥാ ത്വം സര്വരാജഭ്യോ ഭ്രാജസേ രശ്മിവാനിവ
ഭഗീരഥരാജാവും, പ്രശസ്തനായ രാമനും പോലെ, നീയും എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യഥാ മനുര്യഥേക്ഷ്വാകുര്യഥാ പൂരുര്മഹായശാഃ। യഥാ വൈന്യോ മഹാരാജ തഥാ ത്വമപി വിശ്രുതഃ
മനുവും, ഇക്ഷ്വാകുവും, മഹാപ്രസിദ്ധനായ പുരുവും, വൈന്യനും പോലെ, മഹാരാജാവേ, നീയും പ്രശസ്തനാണ്.
യഥാ ച വൃത്രഹാ സര്വാന്സപത്നാന്നിര്ദഹന്പുരാ। ത്രൈലോക്യം പാലയാമാസ ദേവരാഡ്വിഗതജ്വരഃ
വൃത്രനെ സംഹരിച്ച ദേവരാജാവു പഴയകാലത്ത് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ദഹിപ്പിച്ച്, ത്രിലോകത്തെയും സംരക്ഷിച്ചതു പോലെ,
തഥാ ശത്രുക്ഷയം കൃത്വാ ത്വം പ്രജാഃ പാലയിഷ്യസി। സ്വധര്മവിജിതാമുര്വീം പ്രാപ്യ രാജീവലോചന। ഖ്യാതിം യാസ്യസി ധര്മേണ കാര്തവീര്യാര്ജുനോ യഥാ
ഇങ്ങനെ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, നീ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും; സ്വധർമ്മം പാലിച്ച് ഭൂമി നേടുമ്പോൾ, കമലനയനനായ നീ, കർത്തവീര്യാർജുനൻ പോലെ തന്നെ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രശസ്തി നേടും.
ഏവമാശ്വാസ്യ രാജാനം നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ। അനുജ്ഞാപ്യ മഹാരാജ തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, മഹാനായ നാരദമുനി അവിടുത്തെ രാജാവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി അപ്രത്യക്ഷനായി.
യുധിഷ്ഠിരോഷി ധര്മാത്മാ തമേവാര്ഥം വിചിന്തയന്। തീര്ഥയാത്രാശ്രിതം പുണ്യമൃഷീണാം പ്രത്യവേദയത്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അതേ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ച്, മഹർഷിമാരുടെ തീർത്ഥയാത്രയെ കുറിച്ച് അവിടെ സന്നിഹിതരായ ഋഷിമാരോട് അറിയിച്ചു.
ഭ്രാതൄണാം മതമാജ്ഞായ നാരദസ്യ ച ധീമതഃ। പിതാമഹസമം ധൌമ്യം പ്രാഹ രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃ
സഹോദരന്മാരുടെയും പ്രജ്ഞാനിയായ നാരദന്റെയും അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ ശേഷം, രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പിതാമഹനോടു തുല്യനായ ധൗമ്യനോട് പറഞ്ഞു.