പുനാതി കീര്തിതാ പാപം ദൃഷ്ടാ ഭദ്രം പ്രയച്ഛതി। അവഗാഢാ ച പീതാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്
പറയുമ്പോൾ പാപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; കാണുമ്പോൾ മംഗളം നൽകുന്നു; അതിൽ കുളിക്കുമ്പോഴും കുടിക്കുമ്പോഴും ഏഴാം തലമുറ വരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
യാവദസ്ഥി മനുഷ്യസ് ഗങ്ഗായാഃ സ്പൃശതേ ജലമ്। താവത്സ പുരുഷോ രാജന്സ്വര്ഗലോകേ മഹീപതേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളം സ്പർശിക്കുന്നതുവരെ, രാജാവേ, ആ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.
യഥാ പുണ്യാനി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യായതനാനി ച। ഉപാസ്യ പുണ്യം ലബ്ധ്വാ ച ഭവത്യമരലോകഭാക്
പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ദൈവാലയങ്ങളും ആരാധിച്ച് പുണ്യം നേടുമ്പോൾ, അവയെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ഭാഗം ലഭിക്കുന്നു.
ന ഗങ്ഗാസദൃശം തീര്ഥം ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പരം നാസ്തി ഏവമാഹ പിതാമഹഃ
ഗംഗയെപ്പോലെയുള്ള തീർത്ഥം ഇല്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവം ഇല്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരേക്കാൾ ഉന്നതം ഒന്നുമില്ല; ഇതാണ് പിതാമഹൻ പറഞ്ഞത്.
യത്ര ഗങ്ഗാ മഹാരാജ സ ദേശസ്തത്തപോകവനമ്। സിദ്ധിക്ഷേത്രം ച തജ്ജ്ഞേയം ഗങ്ഗാതീരസമാശ്രിതമ്
എവിടെയാണ് ഗംഗാ ഒഴുകുന്നത്, മഹാരാജാവേ, ആ ദേശം തപോവനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ളത് സിദ്ധിക്ഷേത്രം എന്നാണ് അറിയേണ്ടത്.
ഇദം സത്യംദ്വിജാതീനാം സാധൂനാമാത്മനോപി ച। സുഹൃദാം ച ജപേത്കര്മേ ശിഷ്യസ്യാനുഗതസ്യ ച
ഇത് ദ്വിജന്മാർക്കും സന്മാർഗ്ഗികൾക്കും സ്വയംക്കും സുഹൃത്തുകൾക്കും സത്യമാണ്; ശിഷ്യനും അനുയായിയും ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങൾക്കായി ഇതു ജപിക്കണം.
ഇദം ധന്യമിദം മേധ്യമിദം സ്വര്ഗ്യമിദം സുഖമ്। ഇദം പുണ്യമിദം രമ്യം പാവനം ധര്മ്യമുത്തമമ്
ഇത് ഭാഗ്യവാനും വിശുദ്ധവുമാണ്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു, സന്തോഷം നൽകുന്നു; ഇത് പുണ്യമുള്ളതും മനോഹരവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും ഉത്തമധർമ്മവുമാണ്.
മഹര്ഷീണാമിദം ഗുഹ്യം സര്വപാപപ്രമോചനമ്। അധീത്യദ്വിജമധ്യേ ച നിര്മലഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത്
ഇത് മഹർഷിമാരുടെ രഹസ്യമാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നതാണ്; ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പഠിച്ചാൽ, ശുദ്ധനായി സ്വർഗ്ഗം നേടാം.
ശ്രീമത്സ്വര്ഗ്യം തഥാ പുണ്യം സപത്നശമനം ശിവമ്। മേധാജനനമഗ്ര്യം വൈ തീര്ഥവംശാനുകീര്തനമ്
ഇത് മഹിമയുള്ളതും സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിക്കുള്ളതും പുണ്യമുള്ളതും ശത്രുനാശിനിയുമാണ്; ഇത് ഉത്തമമായ ബുദ്ധി നൽകുന്നതും തീർത്ഥവംശം വിവരിക്കുന്നതുമാണ്.
അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രമധനോ ധനമാപ്നുയാത്। ശൂദ്രോ യഥേപ്സിതാന്കാമാന്ബ്രാഹ്മണഃ പാരഗഃ പഠന്। മഹീം വിജയതേ രാജാ വൈശ്യോ ധനമവാപ്നുയാത്
മകനില്ലാത്തവന് മകൻ ലഭിക്കും, ദരിദ്രന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും; ശൂദ്രന് ഇഷ്ടമുള്ള സുഖങ്ങൾ ലഭിക്കും, ബ്രാഹ്മണൻ പാരായണം ചെയ്ത് മോക്ഷം നേടും; രാജാവ് ഭൂമി ജയിക്കും, വൈശ്യന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം തീര്ഥപുണ്യം നരഃ ശുചിഃ। ജാതീഃ സ സ്മരതേ ബഹ്വീര്നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ആർ എങ്കിലും ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ ഈ തീർത്ഥപുണ്യം ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അനേകം ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
ഗമ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കീര്തിതാന്യഗമാനി ച। മനസാ താനി ഗച്ഛേത സര്വതീര്ഥസമീക്ഷയാ
എത്താൻ പ്രയാസമുള്ളതോ കേട്ടുപറയപ്പെട്ടതോ ആയ തീർത്ഥങ്ങൾ മനസ്സിൽ സ്മരിച്ചാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതുപോലെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഏതാനി വസുഭിഃ സാധ്യൈരാദിത്യൈര്മരുദശ്വിഭിഃ। ഋഷിഭിര്ദേവകല്പൈശ്ച സ്നാതാനി സുകൃതൈഷിഭിഃ
വസുക്കൾ, ആദിത്യർ, മരുതുകൾ, അശ്വിനികൾ, മഹർഷിമാർ, ദൈവസമാനർ എന്നിവരും പുണ്യാന്വേഷികളായ സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇവിടങ്ങളിൽ കുളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏവം ത്വമപി കൌരവ്യ വിധിനാഽനേന സുവ്രത। വ്രത തീര്ഥാനി നിയതഃ പുണ്യം പുണ്യേന വര്ധയന്
അതിനാൽ, കൌരവാ, നീയും സത്യനിഷ്ഠയോടെ ഈ വിധിയിൽ, നിയന്ത്രണത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് പുണ്യം പുണ്യത്തോടെ വർദ്ധിപ്പിക്കണം.
ഭാഷിതൈഃ കരണൈഃ പൂര്വമാസ്തിക്യാച്ഛ്രുതിദര്ശനാത്। പ്രാപ്യന്തേ താനി തീര്താനി സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിഭിഃ। സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥതത്വജ്ഞൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ ഗമ്യതാമ്
വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളും വിശ്വാസവും ശ്രവണവും മൂലം, ശാസ്ത്രാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് ആ തീർത്ഥങ്ങൾ പ്രാപ്യമാണ്; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരം അറിയുന്ന നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം അവിടങ്ങളിൽ പോകണം.
നാവ്രതീ നാകൃതാത്മാ ച നാശുചിര്ന ച തസ്കരഃ। സ്നാതി തീര്ഥേഷു കൌരവ്യ ന ച വക്രമതിര്നരഃ
വ്രതം ഇല്ലാത്തവനും ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവനും അശുദ്ധനും കള്ളനും കപടബുദ്ധിയുള്ളവനും, കൌരവാ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കാൻ അർഹനല്ല.
ത്വയാ തു സമ്യഗ്വൃത്തേന നിത്യം ധര്മാര്ഥദര്ശിനാ। `പിതരസ്താത സര്വേ ച താരിതാഃ പ്രപിതാമഹാഃ
നീ സദാ ധർമ്മവും അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കി ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, പ്രിയനായവാ, നിന്റെ പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും എല്ലാവരും രക്ഷപ്പെടുന്നു.
പിതാ പിതാമഹസ്ചൈവ സര്വേ ച പ്രപിതാമഹാഃ। പിതാമഹപുരോഗാശ്ച ദേവാഃ സര്ഷിഗണാ നൃപ। തവ ധര്മേണ ധര്മജ്ഞ നിത്യമേവാഭിതോഷിതഃ
പിതാവും പിതാമഹനും എല്ലാ പൂർവ്വജന്മാരും, പിതാമഹന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും രാജാവേ, നിന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയാൽ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടരാണ്.
അവാപ്സ്യസി ത്വം ലോകാന്വൈ വസൂനാം വാസവോപമ। കീര്തിം ച മഹാതീം ഭീഷ്മ പ്രാപ്സ്യസേ ഭുവിശാശ്വതീം
നീ വാസുക്കളുടെ ലോകങ്ങൾ ഇന്ദ്രനു സമമായി നേടും, ഭീഷ്മാ, ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് മഹത്തായും ശാശ്വതമായും കീർത്തി ലഭിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാഽഭ്യനുജ്ഞായ പുലസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ। പ്രീതഃ പ്രീതേന മനസാ തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനുമതി നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ മഹർഷി പുലസ്ത്യൻ അവിടെയേൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഭീഷ്മശ്ച കുരുശാര്ദൂല ശാസ്ത്രതത്ത്വാര്ഥദര്ശിവാന്। പുലസ്ത്യവചനാച്ചൈവ പൃഥിവീം പരിചക്രമേ
കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമായ ഭീഷ്മനും, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയവനായി, പുലസ്ത്യന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവമേഷാ മഹാഭാഗാ പ്രതിഷ്ഠാനേ പ്രതിഷ്ഠിതാ। തീര്ഥയാത്രാ മഹാപുണ്യാ സര്വപാപപ്രമോചനീ
പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ മഹാഭാഗ്യമായ തീർത്ഥയാത്ര അത്യന്തം പുണ്യപ്രദവും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നൽകുന്നതുമാണ്.
അനേന വിധിനാ യസ്തു പൃഥിവീം സംചരിഷ്യതി। അശ്വമേധശതം സാഗ്രം ഫലം പ്രേത്യ സ ഭോക്ഷ്യതി
ഈ വിധത്തിൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ മരണത്തിന് ശേഷം നൂറു അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കും.
തതശ്ചാഷ്ടഗുണം പാര്ഥ പ്രാപ്സ്യസേ ധര്മമുത്തമമ്। ഭീഷ്മഃ കുരൂണാം പ്രവരോ യഥാ പൂര്വമവാപ്തവാന്
പാർഥാ, അതിനുശേഷം നീ എട്ടിരട്ടി ഉത്തമധർമ്മം നേടും, ഭീഷ്മൻ മുമ്പ് നേടിയതുപോലെ.
നേതാ ച ത്വമൃഷീന്യസ്മാത്തേന തേഽഷ്ടഗുണം ഫലമ്। രക്ഷോഗണബികീര്ണാനി തീര്ഥാന്യേതാനി ഭാരത। അഗമ്യാനി മനുഷ്യേന്ദ്രൈസ്ത്വാമൃതേ കുരുനന്ദന
കുരുനന്ദനാ, നീ മാത്രമേ ഈ മഹർഷിമാരുടെ നേതാവാകൂ; അതിനാൽ നിനക്ക് എട്ടിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും. ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ രാക്ഷസന്മാർ നിറഞ്ഞതും മനുഷ്യർക്കു പ്രാപ്യമല്ലാത്തതുമാണ്, നീയൊഴികെ.
ഇദം ദേവര്ഷിചരിതം സര്വതീര്താഭിസംവൃതമ്। യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാഽപിസര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും ഈ കഥ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായി, ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
ഋഷിമുഖ്യാഃ സദാ യത്രവാല്മീകിസ്ത്വഥ കശ്യപഃ। ആത്രേയഃ കുണ്ഡജഠരോ വിശ്വാമിത്രോഽഥ ഗൌതമഃ
വാല്മീകി, കശ്യപൻ, ആത്രേയൻ, കുണ്ഡജഠരൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഗൗതമൻ എന്നിവരെപ്പോലെ മഹർഷിമാർ എപ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്.
അസിതോ ദേവലശ്ചൈവ മാര്കണ്ഡേയോഽഥ ഗാലവഃ। ഭരദ്വാജോ വസിഷ്ഠശ്ച മുനിരുദ്ദാലകസ്തഥാ
അസിതൻ, ദേവളൻ, മാർക്കണ്ഡേയൻ, ഗാലവൻ, ഭരദ്വാജൻ, വസിഷ്ഠൻ, ഉദ്ദാലകമുനി എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
ശൌനകഃ സഹ പുത്രേണ വ്യാസശ്ച തപതാംവരഃ। ദുര്വാസാശ്ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ ജാബാലിശ്ച മഹാതപാഃ
പുത്രനോടൊപ്പം ശൗണകൻ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസൻ, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ ദുർവാസൻ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ജാബാലി എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
ഏതേ ഋഷിവരാഃ സര്വേ ത്വത്പ്രതീക്ഷാസ്തപോധനാഃ। ഏഭിഃ സഹ മഹാരാജ തീര്ഥാന്യേതാന്യനുവ്രജ
ഈ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായി, നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു; മഹാരാജാവേ, ഇവരോടൊപ്പം നീ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കണം.