ന വേദവചനാത്താത ന ലോകവചനാദപി। മതിരുത്ക്രമണീയാ തേ പ്രയാഗമരണം പ്രതി
വേദവാക്യങ്ങൾ കൊണ്ടോ, ലോകവാക്കുകൾ കൊണ്ടോ, പ്രയാഗത്തിൽ മരിക്കേണ്ടതിൽ നിന്നു മനസ്സ് മാറ്റരുത്.
ദശതീര്തസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിഃ കോട്യസ്തഥാഽപരാഃ। യേഷാം സാന്നിധ്യമത്രൈവ കീര്തിതം കുരുന്ദന
കുരുനന്ദനാ, ഇവിടെ പത്ത് ആയിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് കോടിയോളം മറ്റും സന്നിധിയിലുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
ചതുര്വിദ്യേ ച യത്പുണ്യം സത്യവാദിഷു ചൈവ യത്। സ്നാത ഏവ തദാപ്നോതി ഗങ്ഗായമുനസംഗമേ
നാലു വേദങ്ങളിൽ നിന്നോ സത്യവാദികളിൽ നിന്നോ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതു തന്നെ ലഭിക്കും.
തത്ര ഭോഗവതീ നാമ വാസുകേസ്തീര്ഥമുത്തമമ്। തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത്
വാസുകിയുടെ ഭോഗവതിയെന്നു പേരുള്ള ഉത്തമതീർത്ഥം അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര ഹംസപ്രപതനം തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്। ദശാശ്വമേധികം ചൈവ ഗങ്ഗായാം കുരുനന്ദന
മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഹംസപ്രപതനം എന്ന തീർത്ഥവും, ഗംഗയിൽ പത്തു അശ്വമേധയാഗഫലമുള്ള സ്ഥലവും അവിടെയുണ്ട്, കുരുനന്ദനാ.
കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗങ്ഗാ യത്രതത്രാവഗാഹിതാ। വിശേഷോ വൈ കനഖലേ പ്രയാഗേ പരമം മഹത്
ഗംഗയിൽ എവിടെയായാലും സ്നാനം ചെയ്താൽ അതു കുരുക്ഷേത്രത്തിനെ തുല്യമാണ്. എന്നാൽ കനഖലയും പ്രയാഗവും അതിൽ പ്രത്യേകമായി മഹത്ത്വമുള്ളവയാണ്.
യദ്യകാര്യശതം കൃത്വാ കൃതംഗങ്ഗാവസേചനമ്। സര്വം തത്തസ്യ ഗങ്ഗാപോ ദഹത്യഗ്നിരിവേന്ധനമ്
നൂറ് തെറ്റുകൾ ചെയ്തവനും ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ പാപങ്ങൾ എല്ലാം തീപൊലിവിൽ ഇന്ധനം പോലെ ഗംഗാജലം ദഹിപ്പിക്കും.
സര്വം കൃതയുഗേ പുണ്യംത്രേതായാം പുഷ്കരം സ്മൃതമ്। ദ്വാപരേഽപി കുരുക്ഷേത്രം ഗങ്ഗാ കലിയുഗേ സ്മൃതാ
കൃതയുഗത്തിലെ എല്ലാ പുണ്യവും പുഷ്കരത്തിൽ ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ പുഷ്കരത്തിൽ; ദ്വാപരത്തിൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ; കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗയിൽ.
പുഷ്കരേ തു തപസ്തപ്യേദ്ദാനം ദദ്യാന്മഹാലയേ। മലയേ ത്വഗ്നിമാരോഹേദ്ഭൃഗുതുന്ദേ ത്വനാശനമ്
പുഷ്കരത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യണം; മഹാലയത്തിൽ ദാനം നൽകണം; മലയിൽ അഗ്നിയിൽ കയറിയിരിക്കണം; ഭൃഗുതുണ്ടിൽ ഉപവാസം പാലിക്കണം.
പുഷ്കരേ തു കുരുക്ഷേത്രേ രഗങ്ഗായാം മഗധേഷു ച। സ്നാത്വാ താരയതേ ജന്തുഃ സപ്തസപ്താവരാംസ്തഥാ
പുഷ്കരത്തിലും കുരുക്ഷേത്രത്തിലും ഗംഗയിലും മഗധദേശത്തിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഒരാൾക്ക് ഇരുവശത്തുമുള്ള ഏഴു തലമുറക്കാർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
പുനാതി കീര്തിതാ പാപം ദൃഷ്ടാ ഭദ്രം പ്രയച്ഛതി। അവഗാഢാ ച പീതാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്
പറയുമ്പോൾ പാപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; കാണുമ്പോൾ മംഗളം നൽകുന്നു; അതിൽ കുളിക്കുമ്പോഴും കുടിക്കുമ്പോഴും ഏഴാം തലമുറ വരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
യാവദസ്ഥി മനുഷ്യസ് ഗങ്ഗായാഃ സ്പൃശതേ ജലമ്। താവത്സ പുരുഷോ രാജന്സ്വര്ഗലോകേ മഹീപതേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളം സ്പർശിക്കുന്നതുവരെ, രാജാവേ, ആ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.
യഥാ പുണ്യാനി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യായതനാനി ച। ഉപാസ്യ പുണ്യം ലബ്ധ്വാ ച ഭവത്യമരലോകഭാക്
പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ദൈവാലയങ്ങളും ആരാധിച്ച് പുണ്യം നേടുമ്പോൾ, അവയെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ഭാഗം ലഭിക്കുന്നു.
ന ഗങ്ഗാസദൃശം തീര്ഥം ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പരം നാസ്തി ഏവമാഹ പിതാമഹഃ
ഗംഗയെപ്പോലെയുള്ള തീർത്ഥം ഇല്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവം ഇല്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരേക്കാൾ ഉന്നതം ഒന്നുമില്ല; ഇതാണ് പിതാമഹൻ പറഞ്ഞത്.
യത്ര ഗങ്ഗാ മഹാരാജ സ ദേശസ്തത്തപോകവനമ്। സിദ്ധിക്ഷേത്രം ച തജ്ജ്ഞേയം ഗങ്ഗാതീരസമാശ്രിതമ്
എവിടെയാണ് ഗംഗാ ഒഴുകുന്നത്, മഹാരാജാവേ, ആ ദേശം തപോവനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ളത് സിദ്ധിക്ഷേത്രം എന്നാണ് അറിയേണ്ടത്.
ഇദം സത്യംദ്വിജാതീനാം സാധൂനാമാത്മനോപി ച। സുഹൃദാം ച ജപേത്കര്മേ ശിഷ്യസ്യാനുഗതസ്യ ച
ഇത് ദ്വിജന്മാർക്കും സന്മാർഗ്ഗികൾക്കും സ്വയംക്കും സുഹൃത്തുകൾക്കും സത്യമാണ്; ശിഷ്യനും അനുയായിയും ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങൾക്കായി ഇതു ജപിക്കണം.
ഇദം ധന്യമിദം മേധ്യമിദം സ്വര്ഗ്യമിദം സുഖമ്। ഇദം പുണ്യമിദം രമ്യം പാവനം ധര്മ്യമുത്തമമ്
ഇത് ഭാഗ്യവാനും വിശുദ്ധവുമാണ്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു, സന്തോഷം നൽകുന്നു; ഇത് പുണ്യമുള്ളതും മനോഹരവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും ഉത്തമധർമ്മവുമാണ്.
മഹര്ഷീണാമിദം ഗുഹ്യം സര്വപാപപ്രമോചനമ്। അധീത്യദ്വിജമധ്യേ ച നിര്മലഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത്
ഇത് മഹർഷിമാരുടെ രഹസ്യമാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നതാണ്; ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പഠിച്ചാൽ, ശുദ്ധനായി സ്വർഗ്ഗം നേടാം.
ശ്രീമത്സ്വര്ഗ്യം തഥാ പുണ്യം സപത്നശമനം ശിവമ്। മേധാജനനമഗ്ര്യം വൈ തീര്ഥവംശാനുകീര്തനമ്
ഇത് മഹിമയുള്ളതും സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിക്കുള്ളതും പുണ്യമുള്ളതും ശത്രുനാശിനിയുമാണ്; ഇത് ഉത്തമമായ ബുദ്ധി നൽകുന്നതും തീർത്ഥവംശം വിവരിക്കുന്നതുമാണ്.
അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രമധനോ ധനമാപ്നുയാത്। ശൂദ്രോ യഥേപ്സിതാന്കാമാന്ബ്രാഹ്മണഃ പാരഗഃ പഠന്। മഹീം വിജയതേ രാജാ വൈശ്യോ ധനമവാപ്നുയാത്
മകനില്ലാത്തവന് മകൻ ലഭിക്കും, ദരിദ്രന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും; ശൂദ്രന് ഇഷ്ടമുള്ള സുഖങ്ങൾ ലഭിക്കും, ബ്രാഹ്മണൻ പാരായണം ചെയ്ത് മോക്ഷം നേടും; രാജാവ് ഭൂമി ജയിക്കും, വൈശ്യന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം തീര്ഥപുണ്യം നരഃ ശുചിഃ। ജാതീഃ സ സ്മരതേ ബഹ്വീര്നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ആർ എങ്കിലും ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ ഈ തീർത്ഥപുണ്യം ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അനേകം ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
ഗമ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കീര്തിതാന്യഗമാനി ച। മനസാ താനി ഗച്ഛേത സര്വതീര്ഥസമീക്ഷയാ
എത്താൻ പ്രയാസമുള്ളതോ കേട്ടുപറയപ്പെട്ടതോ ആയ തീർത്ഥങ്ങൾ മനസ്സിൽ സ്മരിച്ചാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതുപോലെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഏതാനി വസുഭിഃ സാധ്യൈരാദിത്യൈര്മരുദശ്വിഭിഃ। ഋഷിഭിര്ദേവകല്പൈശ്ച സ്നാതാനി സുകൃതൈഷിഭിഃ
വസുക്കൾ, ആദിത്യർ, മരുതുകൾ, അശ്വിനികൾ, മഹർഷിമാർ, ദൈവസമാനർ എന്നിവരും പുണ്യാന്വേഷികളായ സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇവിടങ്ങളിൽ കുളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏവം ത്വമപി കൌരവ്യ വിധിനാഽനേന സുവ്രത। വ്രത തീര്ഥാനി നിയതഃ പുണ്യം പുണ്യേന വര്ധയന്
അതിനാൽ, കൌരവാ, നീയും സത്യനിഷ്ഠയോടെ ഈ വിധിയിൽ, നിയന്ത്രണത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് പുണ്യം പുണ്യത്തോടെ വർദ്ധിപ്പിക്കണം.
ഭാഷിതൈഃ കരണൈഃ പൂര്വമാസ്തിക്യാച്ഛ്രുതിദര്ശനാത്। പ്രാപ്യന്തേ താനി തീര്താനി സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിഭിഃ। സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥതത്വജ്ഞൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ ഗമ്യതാമ്
വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളും വിശ്വാസവും ശ്രവണവും മൂലം, ശാസ്ത്രാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് ആ തീർത്ഥങ്ങൾ പ്രാപ്യമാണ്; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരം അറിയുന്ന നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം അവിടങ്ങളിൽ പോകണം.
നാവ്രതീ നാകൃതാത്മാ ച നാശുചിര്ന ച തസ്കരഃ। സ്നാതി തീര്ഥേഷു കൌരവ്യ ന ച വക്രമതിര്നരഃ
വ്രതം ഇല്ലാത്തവനും ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവനും അശുദ്ധനും കള്ളനും കപടബുദ്ധിയുള്ളവനും, കൌരവാ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കാൻ അർഹനല്ല.
ത്വയാ തു സമ്യഗ്വൃത്തേന നിത്യം ധര്മാര്ഥദര്ശിനാ। `പിതരസ്താത സര്വേ ച താരിതാഃ പ്രപിതാമഹാഃ
നീ സദാ ധർമ്മവും അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കി ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, പ്രിയനായവാ, നിന്റെ പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും എല്ലാവരും രക്ഷപ്പെടുന്നു.
പിതാ പിതാമഹസ്ചൈവ സര്വേ ച പ്രപിതാമഹാഃ। പിതാമഹപുരോഗാശ്ച ദേവാഃ സര്ഷിഗണാ നൃപ। തവ ധര്മേണ ധര്മജ്ഞ നിത്യമേവാഭിതോഷിതഃ
പിതാവും പിതാമഹനും എല്ലാ പൂർവ്വജന്മാരും, പിതാമഹന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും രാജാവേ, നിന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയാൽ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടരാണ്.
അവാപ്സ്യസി ത്വം ലോകാന്വൈ വസൂനാം വാസവോപമ। കീര്തിം ച മഹാതീം ഭീഷ്മ പ്രാപ്സ്യസേ ഭുവിശാശ്വതീം
നീ വാസുക്കളുടെ ലോകങ്ങൾ ഇന്ദ്രനു സമമായി നേടും, ഭീഷ്മാ, ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് മഹത്തായും ശാശ്വതമായും കീർത്തി ലഭിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാഽഭ്യനുജ്ഞായ പുലസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ। പ്രീതഃ പ്രീതേന മനസാ തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനുമതി നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ മഹർഷി പുലസ്ത്യൻ അവിടെയേൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.