പ്രതിശ്രുതേ തു നാഗേന ഭരിഷ്യേ ഭഗിനീമിതി। ജരത്കാരുസ്തദാ വേശ്മ ഭുജഗസ്യ ജഗാമ ഹ
പാമ്പ് 'എന്റെ സഹോദരിയെ ഞാൻ പോഷിക്കും' എന്ന് ഉറപ്പു നൽകിയപ്പോൾ, ജരത്കാരു പാമ്പിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തത്ര മന്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠസ്തപോവൃദ്ധോ മഹാവ്രതഃ। ജഗ്രാഹ പാണിം ധര്മാത്മാ വിധിമന്ത്രപുരസ്കൃതമ്
അവിടെ, മന്ത്രജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും തപസ്സിൽ വളർന്നവനും മഹാവ്രതനുമായ ധാർമ്മികൻ, യുക്തമായ ചടങ്ങുകളും മന്ത്രങ്ങളും അനുസരിച്ച് അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു.
തതോ വാസഗൃഹം രമ്യം പന്നഗേന്ദ്രസ്യ സംമതമ്। ജഗാമ ഭാര്യാമ ദായ സ്തൂയമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ
അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ച്, മഹർഷിമാർ വാഴ്ത്തിയപ്പോൾ, പാമ്പുകളുടെ അധിപൻ അംഗീകരിച്ച മനോഹരമായ വാസഗൃഹത്തിലേക്ക് അവൻ പോയി.
ശയനം തത്ര സംക്ലൃപ്തം സ്പര്ധ്യാസ്തരണസംവൃതമ്। തത്ര ഭാര്യാസഹായോ വൈ ജരത്കാരുരുവാസ ഹ
അവിടെ, മനോഹരമായ കിടക്കയും ഉത്തമമായ കിടക്കവസ്ത്രങ്ങളും ഒരുക്കിയിരുന്നു; അവിടെ ജരത്കാരു ഭാര്യയോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
സ തത്ര സമയം ചക്രേ ഭാര്യയാ സഹ സത്തമഃ। വിപ്രിയം മേ ന കര്തവ്യം ന ച വാച്യം കദാചന
അവിടെ, മഹാനായവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഒരു ഉടമ്പടി ചെയ്തു: 'എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തത് ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്, അത്തരം വാക്കുകളും പറയരുത്.'
ത്യജേയം വിപ്രിയേ ച ത്വാം കൃതേ വാസം ച തേ ഗൃഹേ। ഏതദ്ഗൃഹാണ വചനം മയാ യത്സമുദീരിതമ്
'നിനക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തത് ചെയ്താൽ, അത്തരം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞാൽ, ഞാൻ നിന്നെയും നിന്റെ വീട്ടിനെയും ഉപേക്ഷിക്കും. ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ നീ അംഗീകരിക്കണം.'
തതഃ പരമസംവിഗ്നാ സ്വസാ നാഗപതേസ്തദാ। അതിദുഃഖാന്വിതാ വാക്യം തമുവാചൈവമസ്ത്വിതി
അതിനു ശേഷം, അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ ആഹി രാജാവിന്റെ സഹോദരി, ദു:ഖഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞു, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തഥൈവ സാ ച ഭര്താരം ദുഃഖശീലമുപചാരത്। ഉപായൈഃ ശ്വേതകാകീയൈഃ പ്രിയകാമാ യശസ്വിനീ
അവളും അതുപോലെ തന്നെ, ദു:ഖം നിറഞ്ഞ ഭർത്താവിനെ സ്നേഹപൂർവ്വം, സാവധാനം, ഇഷ്ടം നേടാൻ ശ്രമിച്ചു, പ്രശസ്തയായ അവൾ ഭർത്താവിനെ മനസ്സോടെ പരിചരിച്ചു.
ഋതുകാലേ തതഃ സ്നാതാ കദാചിദ്വാസുകേഃ സ്വസാ। ഭര്താരം വൈ യഥാന്യായമുപതസ്ഥേ മഹാമുനിമ്
ശരിയായ സമയത്ത്, കുളിച്ച്, വാസുകിയുടെ സഹോദരി ഒരിക്കൽ മഹർഷിയായ ഭർത്താവിനെ യുക്തിയായി സമീപിച്ചു.
തത്ര തസ്യാഃ സമഭവദ്ഗര്ഭോ ജ്വലനസന്നിഭഃ। അതീവ തേജസാ യുക്തോ വൈശ്വാനരസമദ്യുതിഃ
അവളിൽ അഗ്നിപോലുള്ള, അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള, വൈശ്വാനരന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഗർഭം ഉദിച്ചു.
ശുക്ലപക്ഷേ യഥാ സോമോ വ്യവര്ധത തഥൈവ സഃ। തതഃ കതിപയാഹസ്തു ജരത്കാരുര്മഹായശാഃ
പക്ഷവധിയിൽ ചന്ദ്രൻ വളരുന്നതുപോലെ, ആ ഗർഭവും വളർന്നു; കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം, മഹാപ്രശസ്തനായ ജരത്കാരു—
ഉത്സങ്ഗേഽസ്യാഃ ശിരഃ കൃത്വാ സുഷ്വാപ പരിഖിന്നവത്। തസ്മിംശ്ച സുപ്തേ വിപ്രേന്ദ്രേ സവിതാസ്തമിയാദ്ഗിരിമ്
അവളുടെ മടിയിൽ തല വെച്ച്, അതീവ ക്ഷീണത്തോടെ ഉറങ്ങി; ആ മഹർഷി ഉറങ്ങുമ്പോൾ സൂര്യൻ മലക്കു പിന്നിൽ അസ്തമിച്ചു.
അഹ്നഃ പരിക്ഷയേ ബ്രഹ്മംസ്തതഃ സാഽചിന്തയത്തദാ। വാസുകേര്ഭഗിനീ ഭീതാ ധര്മലോപാന്മനസ്വിനീ
ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, വാസുകിയുടെ സഹോദരി, ധർമ്മം ലംഘിക്കുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
കിം നു മേ സുകൃതം ഭൂയാദ്ഭര്തുരുത്ഥാപനം ന വാ। ദുഃഖശീലോ ഹി ധര്മാത്മാ കഥം നാസ്യാപരാധ്നുയാമ്
എന്താണ് എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ടത്? ഭർത്താവിനെ ഉണർത്തണോ, ഉണർത്തരുതോ? അവൻ ദു:ഖിതനും ധാർമ്മികനും ആണല്ലോ— എങ്ങനെ ഞാൻ അവനോട് തെറ്റ് ചെയ്യാതെ ഇരിക്കാം?
കോപോ വാ ധര്മശീലസ്യ ധര്മലോപോഽഥവാ പുനഃ। ധര്മലോപോ ഗരീയാന്വൈ സ്യാദിത്യത്രാകരോന്മതിമ്
ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനിൽ കോപമോ, അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മം ലംഘിക്കലോ ഉണ്ടാകാം; പക്ഷേ ധർമ്മ ലംഘനം വലിയതാണെന്ന് അവൾ വിചാരിച്ചു.
ഉത്ഥാപയിഷ്യേ യദ്യേനം ധ്രുവം കോപം കരിഷ്യതി। ധര്മലോപോ ഭവേദസ്യ സന്ധ്യാതിക്രമണേ ധ്രുവമ്
ഞാൻ അവനെ ഉണർത്തിയാൽ അവൻ ഉറപ്പായും കോപിക്കും; ഉണർത്താതെ ഇരുന്നാൽ ധർമ്മ ലംഘനം സംഭവിക്കും, കാരണം സന്ധ്യാ സമയമാകാം.
ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ ജരത്കാരുര്ഭുജംഗമാ। തമൃഷിം ദീപ്തതപസം ശയാനമനലോപമമ്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, ജരത്കാരുവിന്റെ പാമ്പ് വംശജയായ ഭാര്യ, തീപോലുള്ള തപസ്സോടെ കിടന്നിരുന്ന മഹർഷിയെ സമീപിച്ചു.
ഉവാചേദം വചഃ ശ്ലക്ഷ്ണം തതോ മധുരഭാഷിണീ। ഉത്തിഷ്ഠ ത്വം മഹാഭാഗ സൂര്യോഽസ്തമുപഗച്ഛതി
ശാന്തവും മധുരവുമായ വാക്കുകളിൽ അവൾ പറഞ്ഞു: 'എഴുന്നേൽക്കൂ മഹാഭാഗാ, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു.'
സന്ധ്യാമുപാസ്സ്വ ഭഗവന്നപഃ സ്പൃഷ്ട്വാ യതവ്രതഃ। പ്രാദുഷ്കൃതാഗ്നിഹോത്രോഽയം മുഹൂര്തോ രമ്യദാരുണഃ
'ഭഗവൻ, നീ സന്ധ്യാ വന്ദനം നടത്തൂ, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനേ; അഗ്നിഹോത്രത്തിനുള്ള മനോഹരമായ ഈ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
സന്ധ്യാ പ്രവര്തതേ ചേയം പശ്ചിമായാം ദിശി പ്രഭോ। ഏവമുക്തഃ സ ഭഗവാഞ്ജരത്കാരുര്മഹാതപാഃ
'സന്ധ്യാ ആരംഭിക്കുന്നു, പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ, പ്രഭോ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുള്ള ജരത്കാരു—
ഭാര്യാം പ്രസ്ഫുരമാണൌഷ്ഠ ഇദം വചനമബ്രവീത്। അവമാനഃ പ്രയുക്തോഽയം ത്വയാ മമ ഭുജംഗമേ
ഭാര്യയോട്, അധരങ്ങൾ വിറയച്ചു കൊണ്ട്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'പാമ്പ് വംശജേ, നീ എന്നെ അവമാനിച്ചു.'
സമീപേ തേ ന വത്സ്യാമി ഗമിഷ്യാമി യഥാഗതമ്। ശക്തിരസ്തി ന വാമോരു മയി സുപ്തേ വിഭാവസോഃ
'നിന്റെ അടുത്ത് ഇനി ഞാൻ താമസിക്കില്ല; ഞാൻ വന്നപോലെ തന്നെ പോകും. നീയോ, സുന്ദരിയായവളേ, ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.'
അസ്തം ഗന്തും യഥാകാലമിതി മേ ഹൃദി വര്തതേ। ന ചാപ്യവമതസ്യേഹ വാസോ രോചേത കസ്യചിത്
'സമയമാകുമ്പോൾ ഞാൻ പോകേണ്ടതാണെന്നു എന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ട്; അവമാനിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് ആരും താമസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.'
കിം പുനര്ധര്മശീലസ്യ മമ വാ മദ്വിധസ്യ വാ। ഏവമുക്താ ജരത്കാരുര്ഭര്ത്രാ ഹൃദയകമ്പനമ്
'ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്കോ, എനിക്ക് പോലുള്ളവർക്കോ, പിന്നെ എന്ത് പറയണം?' ഭർത്താവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജരത്കാരുവിന്റെ ഹൃദയം വിറച്ചു.
അബ്രവീദ്ഭഗിനീ തത്ര വാസുകേഃ സന്നിവേശനേ। നാവമാനാത്കൃതവതീ തവാഹം വിപ്രേ ബോധനമ്
അവിടെ വാസുകിയുടെ സഭയില്, സഹോദരി പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, നിങ്ങളെ ഉണര്ത്തിയത് അപമാനിക്കാനല്ലായിരുന്നു.'
ധര്മലോപോ ന തേ വിപ്ര സ്യാദിത്യേതന്മയാ കൃതമ്। ഉവാച ഭാര്യാമിത്യുക്തോ ജരത്കാരുര്മഹാതപാഃ
'നിങ്ങളുടെ ധര്മ്മം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനാണ് ഞാന് അങ്ങനെ ചെയ്തത്. എന്റെ ഭര്ത്താവ് മഹാതപസ്വിയായ ജരത്കാരു പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് ഞാന് സംസാരിച്ചത്.'
ഋഷിഃ കോപസമാവിഷ്ടസ്ത്യക്തുകാമോ ഭുജംഗമാമ്। ന മേ വാഗനൃതം പ്രാഹ ഗമിഷ്യേഽഹം ഭുജംഗമേ
മുനി കോപത്തോടെ, ആ പാമ്പുപെണ്ണിനെ ഉപേക്ഷിക്കാന് തീരുമാനിച്ചു: 'എന്റെ വാക്കുകള് ഒരിക്കലും പൊയല്ല, ഞാന് നിന്നെ വിട്ടുപോകും.'
സമയോ ഹ്യേഷ മേ പൂര്വം ത്വയാ സഹ മിഥഃ കൃതഃ। സുഖമസ്മ്യുഷിതോ ഭദ്രേ ബ്രൂയാസ്ത്വം ഭ്രാതരം ശുഭേ
'നമുക്ക് തമ്മില് മുമ്പ് ഇങ്ങനെ ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭദ്രേ, ഞാന് സന്തോഷത്തോടെ നിന്നോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു. ഇനി നീ ഈ കാര്യം നിന്റെ സഹോദരനോട് പറയണം.'
ഇതോ മയി ഗതേ ഭീരു ഗതഃ സ ഭഗവാനിതി। ത്വം ചാപി മയി നിഷ്ക്രാന്തേ ന ശോകം കര്തുമര്ഹസി
'ഞാന് ഇവിടെ നിന്ന് പോയാല്, ഭയക്കുന്നവളേ, അവന് അറിയട്ടെ ഞാന് പോയെന്ന്. ഞാന് പോയശേഷം നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.'
ഇത്യുക്താ സാഽനവദ്യാങ്ഗീ പ്രത്യുവാച മുനിം തദാ। ജരത്കാരും ജരത്കാരുശ്ചിന്താശോകപരായണാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ആ പിഴവില്ലാത്ത സ്ത്രീ, മനസ്സില് ആശങ്കയും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞു, ജരത്കാരുവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.