ഗൃഹേ ഭീമസ്യ നൃപതേഃ പരസ്പരസുഖൈഷിണൌ। വസേതാം ഹൃഷ്ടസംകല്പൌ വൈദര്ഭീ ച നലശ് ഹ
രാജാവ് ഭീമന്റെ വീട്ടിൽ, പരസ്പര സന്തോഷം തേടി, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ നളനും വൈദർഭിയും താമസിച്ചു.
സ ചതുര്ഥേ തതോ വര്ഷേ സംഗമ്യ സഹ ഭാര്യയാ। സര്വകാമൈഃ സുസിദ്ധാര്ഥോ ലബ്ധവാന്പരമാം മുദമ്
അങ്ങനെ നാലാം വർഷത്തിൽ ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേർന്ന്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, പരമാനന്ദം നളൻ അനുഭവിച്ചു.
ദമയന്ത്യപി ഭര്താരമാസാദ്യാപ്യായിതാ ഭൃശമ്। അര്ധസംജാതസസ്യേവ തോയം പ്രാപ്യ വസുംധരാ
ദമയന്തിയും ഭർത്താവിനെ വീണ്ടും ലഭിച്ചപ്പോൾ, പകുതി വിതച്ച നിലത്തിൽ വെള്ളം ലഭിച്ച ഭൂമി പോലെ, വളരെ സന്തോഷത്തോടെ പുനരുജ്ജീവനം നേടി.
സൈവം സമേത്യ വ്യപനീയ തന്ദ്രാം ശാന്തജ്വരാ ഹര്ഷവിവൃദ്ധസത്ത്വാ। രരാജ ഭൈമീ സമവാപ്തകാമാ ശീതാംശുനാ രാത്രിരിവോദിതേന
അങ്ങനെ വീണ്ടും ചേർന്ന്, തളർച്ച മാറ്റി, ജ്വരം ശമിച്ചു, സന്തോഷത്തിൽ ആത്മാവ് ഉയർന്നു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ച ഭീമിയുടെ മകൾ, ഉദിച്ച ചന്ദ്രനാൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രാത്രിപോലെ, ദീപ്തിയായി.
അഥ താം വ്യുഷിതോ രാത്രിം നലോ രാജാ സ്വലംകൃതഃ। വൈദര്ഭ്യാ സഹിതഃ കാല്യം ദദര്ശ വസുധാധിപമ്
അതിനുശേഷം, രാത്രി കഴിച്ച ശേഷം, അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച നളൻ വൈദർഭിയോടൊപ്പം പുലർച്ചെ ഭൂമിയുടെ രാജാവിനെ കണ്ടു.
തതോഽഭിവാദയാമാസ പ്രയതഃ ശ്വശുരം നലഃ। തതോ നു ദമയന്തീ ച വവന്ദേ പിതരം ശുഭാ
അപ്പോൾ നളൻ ഭക്തിയോടെ തന്റെ അച്ഛനായി ഭീമനെ വന്ദിച്ചു. ദമയന്തിയും ശുഭമായവൾ തന്റെ പിതാവിനെ വണങ്ങി.
തം ഭീമഃ പ്രതിജഗ്രാഹ പുത്രവത്പരയാ മുദാ। യഥാര്ഹം പൂജയിത്വാ ച സമാശ്വാസയത പ്രഭുഃ
ഭീമൻ അവനെ മകനായി ഏറ്റുവാങ്ങി, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ യഥായോഗ്യം ആദരിച്ചു, ആശ്വാസം നൽകി.
നലേന സഹിതാം തത്രദമയന്തീം പതിവ്രതാമ്। `അനുജഗ്രാഹ മഹതാ സത്കാരേണ ക്ഷിതീശ്വരഃ
അവിടെ, ഭൂമിയുടെ രാജാവ്, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ദമയന്തിയെ നളനോടൊപ്പം വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
താമര്ഹണാം നലോ രാജാ പ്രതിഗൃഹ്യ യഥാവിധി। പരിചര്യാം സ്വകാം തസ്മൈ യഥാവത്പ്രത്യവേദയത്
നളൻ രാജാവ് അർഹമായ അർപ്പണങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, ആ അതിഥിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ സേവനം യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു.
തതോ ബഭൂവ നമരേ സുമഹാന്ഹര്ഷജഃ സ്വനഃ। ജനസ്യ സംപ്രഹൃഷ്ടസ്യ നലം ദൃഷ്ട്വാ തഥാഽഽഗതമ്
നളനെ അങ്ങനെ തിരിച്ചെത്തുന്നത് കണ്ട ജനങ്ങൾ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ മുദ്രാവാക്യം മുഴക്കി, വലിയ ആനന്ദശബ്ദം ഉയർന്നു.
അശോഭയച്ച നഗരീം പതാകാധ്വജമാലിനീമ്। സിക്താഃ സുമൃഷ്ടപുഷ്പാഢ്യാ രാജമാര്ഗാഃ സ്വലംകൃതാഃ
പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിച്ച നഗരം അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങി; രാജപാതകൾ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച് വെള്ളം തളിച്ച് ശുചിത്വത്തോടെ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
ദ്വാരിദ്വാരി ച പൌരാണാം പുഷ്പഭങ്ഗഃ പ്രകല്പിതഃ। അര്ചിതാനി ച സര്വാണി ദേവതായതനാനി ച
നഗരവാസികളുടെ ഓരോ വാതിലിലും പൂക്കളാൽ അലങ്കാരങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരുന്നു; ദേവതകളുടെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും അർച്ചനയോടെ ആദരിച്ചു.
ഋതുപര്ണോഽപിശുശ്രാവ ബാഹുകച്ഛദ്മിനം നലമ്। ദമയന്ത്യാ സമായുക്തം ജഹൃഷേ ച നരാധിപഃ
ബാഹുകൻ എന്ന പേരിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന നളൻ ദമയന്തിയോടൊപ്പം വീണ്ടും ചേർന്നുവെന്ന് ഋതുപർണൻ കേട്ടു; രാജാവ് അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തമാനായ്യ നലം രാജാ ക്ഷമയാമാസ പാര്ഥിവഃ। സ ച തം ക്ഷമയാമാസ ഹേതുഭിര്ബുദ്ധിസംമിതഃ
അവനെ വിളിച്ചു വരുത്തി രാജാവ് നളനെ ക്ഷമിച്ചു; നളനും വിവേകത്തോടെയും കാരണങ്ങളോടെയും അവനെ ക്ഷമിച്ചു.
സ സത്കൃതോമഹീപാലോ നൈഷധം വിസ്മിതാനനഃ। ദിഷ്ട്യാ സമേതോ ദാരൈഃ സ്വൈര്ഭവാനിത്യഭ്യനന്ദത
ആ രാജാവ് അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടു കൂടി നിഷധാധിപനായി വന്ന നളനെ ആദരിച്ചു; 'നിനക്ക് ഭാര്യയോടൊപ്പം വീണ്ടും ചേരാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു' എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു.
കച്ചിത്തു നാപരാധം തേ കൃതവാനസ്മി നൈഷധ। അജ്ഞാതവാസേ വസതോ മദ്ഗൃഹേവസുധാധിപ
നിഷധാധിപനേ, നീ മറഞ്ഞ് എന്റെ വീട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് യാതൊരു തെറ്റും ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു ഞാൻ ആശിക്കുന്നു.
യദി വാഽബുദ്ധിപൂര്വാണി യദി ബുദ്ധ്യാഽപി കാനിചിത്। മയാ കൃതാന്യകാര്യാണി താനി ത്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസി
എനിക്ക് അറിയാതെ അല്ലെങ്കിൽ അറിയാവുന്നുണ്ടായിരുന്നാലും ഞാൻ എന്തെങ്കിലും തെറ്റുകൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവയെല്ലാം നീ ക്ഷമിക്കണം.
ന മേഽപരാധം കൃതവാംസ്ത്വം സ്വല്പമപി പാര്ഥിവ। കൃതേഽപി ച ന മേ കോപഃ ക്ഷന്തവ്യം ഹി മയാ തവ
രാജാവേ, നീ എനിക്ക് ചെറിയൊരു തെറ്റുപോലും ചെയ്തിട്ടില്ല; ചെയ്തിരുന്നാലും എനിക്ക് കോപമില്ല, കാരണം ഞാൻ നിന്നെ ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്.
പൂര്വം ഹ്യാപി സഖാ മേഽസി സംബന്ധീ ച ജനാധിപ। അത ഊര്ധ്വം തു ഭൂയസ്ത്വം പ്രീതിമാഹര്തുമര്ഹസി
നീ എപ്പോഴും എന്റെ സുഹൃത്തും ബന്ധുവുമാണ്, ജനാധിപനേ; ഇനി മുതൽ നീ എന്നോട് കൂടുതൽ സ്നേഹം കാണിക്കണം.
സര്വകാമൈഃ സുവിഹിതൈഃ സുഖമസ്മ്യുഷിതസ്ത്വയി। ന തഥാ സ്വഗൃഹേരാജന്യഥാ തവ ഗൃഹേ സദാ
എനിക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ എത്രയും സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു; എന്റെ വീട്ടിൽ പോലും അങ്ങനെ ആയിരുന്നില്ല.
ഇദം ചൈവ ഹയജ്ഞാനം ത്വദീയം മയി തിഷ്ഠതി। തദുപാകര്തുമിച്ഛാമി മന്യസേ യദി പാര്ഥിവ
കുതിരകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ വിജ്ഞാനം നിന്റെതാണെങ്കിലും ഇപ്പോൾ എന്റെ കൈവശം ഉണ്ട്; രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ അത് നിനക്ക് തിരികെ നൽകാൻ തയ്യാറാണ്.
ഏവമുക്ത്വാ ദദൌ വിദ്യാമൃതുപര്ണായ നൈഷധഃ। സ ച താം പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിദൃഷ്ടേന ക്രമണാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നളൻ ആ വിജ്ഞാനം ഋതുപർണനു നൽകി; അവനും ആ വിജ്ഞാനം യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു.
ഗൃഹീത്വാ ചാശ്വഹൃദയം പ്രീതോ ഭാഗസ്വരിര്നൃപ। നിഷധാധിപതേശ്ചാപി ദത്താഽക്ഷഹൃദയം നൃപഃ। സൂതമന്യമുപാദായ യയൌ സ്വപുരമേവ ഹ
കുതിരകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിജ്ഞാനം ലഭിച്ച രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, ചതിയാട്ടത്തിന്റെ വിജ്ഞാനം നിഷധാധിപനു നൽകി; പിന്നെ മറ്റൊരു സാരഥിയെ കൂട്ടി തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഋതുപര്ണേ ഗതേ രാജന്നലോ രാജാ വിശാംപതേ। നഗരേ കുണ്ഡിനേ കാലം നാതിദീര്ഗമിവാവസത്
ഋതുപർണൻ പോയ ശേഷം, രാജാവായ നളൻ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ മാത്രം കുണ്ടിന നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു.
സ മാസമുഷ്യ കൌന്തേയ ഭീമമാമന്ത്ര്യ നൈഷധഃ। പുരാദല്പപരീവാരോ ജഗാമ നിഷധാന്പ്രതി
കുഞ്ഞി, ഒരു മാസം അവിടെ കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ഭീമനോട് വിടപറഞ്ഞ്, കുറച്ച് ആളുകളെ മാത്രം കൂട്ടി നളൻ നിഷധയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
രഥേനൈകേന ശുഭ്രേണ ദന്തിഭിഃ പരിഷോഡശൈ। പഞ്ചാശദ്ഭിര്ഹയൈശ്ചൈവ ഷട്ശതൈശ്ച പദാതിഭിഃ
ഒരു മനോഹരമായ രഥത്തിൽ, പതിനാറ് ആനകളോടും അമ്പത് കുതിരകളോടും അറുനൂറ് പടയാളികളോടും കൂടി അവൻ യാത്ര തിരിച്ചു.
സ കമ്പയന്നിവ മഹീം ത്വരമാണോ മഹാപുരീമ്। പ്രവിവേശാഥ സംരബ്ധസ്തരസൈവ മഹാമനാഃ
ഭൂമി നടുങ്ങുന്നപോലെ അതിവേഗത്തിൽ മഹാനഗരത്തിലേക്ക് അതിശയകരമായ മനസ്സോടെ നടന്നു കയറി, മഹാമനസ്സായ നളൻ.
തതഃ പുഷ്കരമാസാദ്യ വീരസേനസുതോ നലഃ। ഉവാച ദീവ്യാവ പുനര്ബഹുവിത്തം മയാഽര്ജിതമ്
അതിനുശേഷം പുഷ്കരനെ സമീപിച്ച വീരസേനയുടെ മകൻ നളൻ പറഞ്ഞു: 'വീണ്ടും പാശകം കളിക്കാം; ഞാൻ ധാരാളം സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.'
ദമയന്തീ ച യച്ചാന്യന്മമ കിംചന വിദ്യതേ। ഏഷ വൈ മമ സംന്യാസസ്തവ രാജ്യംതു പുഷ്കര
ദമയന്തിയും എന്നെ സംബന്ധിച്ചുള്ള മറ്റെല്ലാം വസ്തുക്കളും ഇതാ ഞാൻ പണയമിടുന്നു; രാജ്യം നിനക്കാകട്ടെ, പുഷ്കര.
പുനഃ പ്രവര്തതാം ദ്യൂതമിതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ। ഏകപാണേന ഭദ്രം തേ പ്രാണയോശ്ച പണാവഹേ
വീണ്ടും പാശകക്കളി തുടങ്ങട്ടെ എന്നതാണ് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം; ഒരു കൈകൊണ്ട് പണയമിടാം, നിനക്കു ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ, നമ്മുടെ ജീവൻ തന്നെയാണ് പണം.