ഇന്ദ്രസേനസ്യ ജനനീ കുപിതാ മാഽശപത്പുരാ। യദാ ത്വയാ പരിത്യക്താ തതോഽഹം ഭൃശപീഡിതഃ
"ഇന്ദ്രസേനയുടെ അമ്മ ഒരിക്കല് കോപിതയായി എന്നെ ശപിച്ചില്ല; പക്ഷേ നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടപ്പോള് ഞാന് അതീവ പീഡിതനായി."
അവസം ത്വയി രാജേന്ദ്ര സുദുഃഖഭപരാജിത। വിഷേണ നാഗരാജസ്യ ദഹ്യമാനോ ദിവാനിശമ്
"രാജാധിരാജാ, വലിയ ദു:ഖത്തില് കീഴടങ്ങി, ഞാന് നിന്നില് വസിച്ചു; പാമ്പിന്റെ വിഷം കൊണ്ടു രാവും പകലും ഞാന് ദഹിച്ചുപോയി."
ശരണം ത്വാം പ്രപന്നോസ്മി ശൃണു ചേദം വചോ മമ। യേ ച ത്വാം മനുജാ ലോകേ കീര്തയിഷ്യന്ത്യതന്ദ്രിതാഃ। മത്പ്രത്സൂതം ഭയം തേഷാം ന കദാചിദ്ഭവിഷ്യതി
"ഞാന് നിന്നെ ആശ്രയിച്ചു; എന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേള്ക്കൂ. ലോകത്ത് ആരെങ്കിലും ഉത്സാഹത്തോടെ നിന്നെ സ്തുതിച്ചാല്, അവര്ക്കു എന്നെക്കൊണ്ടു ജനിക്കുന്ന ഭയം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല."
ന തേഷാം മാനസം കിംചിച്ഛാരീരം വാചികം തഥാ। ഭവിഷ്യതി മഹാരാജ കീര്തയിഷ്യന്തി യേ നലമ്'। ഭയാര്തം ശരണം യാതം യദി മാം ത്വം ന ശപ്സ്യസേ
"മഹാരാജാവേ, നളനെ സ്തുതിക്കുന്നവര്ക്ക് മാനസികമായോ, ശരീരികമായോ, വാചികമായോ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. ഭയത്താല് എന്നെ ആശ്രയിച്ച നളനെ സ്തുതിക്കുന്നവര്ക്ക്, നീ എന്നെ ശപിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്."
ഏവമുക്തോ നലോ രാജാ ന്യയച്ഛത്കോപമാത്മനഃ। തതോ ബീതഃ കലിഃ ക്ഷിപ്രം പ്രവിവേശ വിഭീതകമ്। കലിസ്ത്വന്യേന നോ ദൃഷ്ടഃ കഥയന്നൈഷധേന വൈ
ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം നളന് തന്റെ കോപം നിയന്ത്രിച്ചു. അതോടെ ഭയപ്പെട്ട കലി വേഗത്തില് വിഭീതകവൃക്ഷത്തിലേക്ക് കടന്നു. പിന്നീട് കലിയെ മറ്റാര്ക്കും കാണാനായില്ല, നിഷധന് പറഞ്ഞതുപോലെ.
തതോ ഗതത്വരോ രാജാ നൈഷധഃ പരവീരഹാ। സംപ്രനഷ്ടേ കലൌ രാജാ സംഖ്യായാസ്യ ഫലാന്യുത
പിന്നീട് വൈരികളെയും ജയിക്കുന്ന നിഷധരാജാവ് വൈകാതെ മുന്നോട്ട് പോന്നു; കലി അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോള് രാജാവ് ആ വൃക്ഷത്തിലെ പഴങ്ങള് എണ്ണി.
മുദാ പരമയാ യുക്തസ്തേജസാഽഥ പരേണ വൈ। രഥമാരുഹ്യ തേജസ്വീ പ്രയയൌ ജവനൈര്ഹയൈഃ
പരമാനന്ദത്തിലും തിളങ്ങുന്ന ഉത്സാഹത്തിലും നിറഞ്ഞ മഹാത്മാവ് തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, അതിവേഗം ഓടുന്ന കുതിരകളാൽ മുന്നോട്ട് യാത്ര തുടർന്നു.
ബിഭീതകശ്ചാപ്രശസ്തഃ സംവൃത്തഃ കലിസംശ്രയാത്। `തതഃ പ്രഭൃതിരാജേന്ദ്ര ലോകേഽസ്മിന്പാണ്ഡുനന്ദന
കലിയുഗത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ബിഭീതകൻ അപകീർത്തിയിലായി; അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് പാണ്ഡുവിന്റെ മകനെ ആ പേരിൽ വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഹയോത്തഭാനുത്പതതോ ദ്വിജാനിവ പുനഃ പുനഃ। നലഃ സംചോദയാമാസ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
കുതിരകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്ന് ചാടുമ്പോൾ, അതിനെ ദ്വിജന്മാരെപ്പോലെ കാണാം; ആ സന്തോഷത്തോടെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് നളൻ അവരെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
വിദര്ഭാഭിമുഖോ രാജാ പ്രയയൌ സ മഹായശാഃ। നലേ തു സമതിക്രാന്തേ കലിരപ്യഗമദ്ഗൃഹമ്
പ്രശസ്തനായ രാജാവ് വിദർഭയിലേക്കു യാത്ര തുടർന്നു; നളൻ അവിടെ നിന്ന് പോയപ്പോൾ, കലിയും തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ ഗതജ്വരോ രാജാ നലോഽഭൂത്പൃഥിവീപതിഃ। വിമുക്തഃ കലിനാ രാജന്രൂപമാത്രവിയോജിതഃ
അതിനുശേഷം, ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവ് നളൻ രോഗമുക്തനായി, കലിയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, രൂപം മാത്രമേ വിട്ടുപോയുള്ളൂ.
തതോ വിദര്ഭാന്സംപ്രാപ്തം സായാഹ്നേ സത്യവിക്രമമ്। ഋതുപര്ണം ജനാ രാജ്ഞേ ഭീമായ പ്രത്യവേദയന്
അവസാനത്തിൽ, വൈകുന്നേരം, വിദർഭയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഋതുപർണ്ണനെ ജനങ്ങൾ ഭീമന് അറിയിച്ചു.
സ ഭീമവചനാദ്രാജാ കുണ്ഡിനം പ്രാവിശത്പുരമ്। നാദയന്രഥഘോഷേണ സര്വാഃ സ വിദിശോ ദിശഃ
ഭീമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാജാവ് കുണ്ടിന നഗരം പ്രവേശിച്ചു; അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നു.
തതസ്തം രഥനിര്ഘോഷം നലാശ്വാസ്തത്ര ശുശ്രുവുഃ। ശ്രുത്വാ തു സമഹൃഷ്യന്ത പുരേവ നലസന്നിധൌ
അപ്പോൾ ആ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം നളന്റെ കുതിരകൾ അവിടെ കേട്ടു; ആ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, നഗരത്തിൽ തന്നെ നളൻ എത്തിയതുപോലെ അവയ്ക്ക് സന്തോഷം തോന്നി.
ദമയന്തീ തു ശുശ്രാവ രഥഘോഷം നലസ്യ തമ്। യഥാ മേഘസ്യ നദതോ ഗമ്ഭീരം ജലദാഗമേ
ദമയന്തിയും ആ ഗംഭീരമായ നളന്റെ രഥശബ്ദം കേട്ടു, മഴക്കാലത്ത് മേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെയുള്ളത്.
പരം വിസ്മയമാപന്നാ ശ്രുത്വാ നാദം മഹാസ്വനമ്। നലേന സംഗൃഹീതേഷു പുരേവ നലവാജിഷു। സദൃശം രഥനിര്ഘോഷം മേനേ ഭൈമീ തഥാ ഹയാഃ
ആ മഹത്തായ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ അതിശയത്തോടെ ഭൈമി വിചാരിച്ചു: നഗരത്തിൽ നളൻ കുതിരകൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ രഥശബ്ദവും കുതിരകളും.
പ്രാസാദസ്ഥാശ്ച ശിഖിനഃ ശാലാസ്ഥാശ്ചൈവ വാരണാഃ। ഹയാശ്ച ശുശ്രുവുസ്തസ്യ രഥഘോഷം മഹീപതേഃ
പ്രാസാദത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന മയിൽകളും, കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന ആനകളും, കുതിരകളും—all അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം കേട്ടു.
തച്ഛ്രുത്വാ രഥനിര്ഘോഷം വാരണാഃ ശിഖിനസ്തഥാ। പ്രവേദുരുന്മുഖാ രാജന്ദൃഷ്ട്വേവ ജലദോദയമ്
ആ രഥശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ആനകളും മയിൽകളും മുഖം തിരിച്ചു നോക്കി, രാജാവേ, മഴമേഘം ഉയരുന്നത് കാണുന്നതുപോലെ.
യഥാഽസൌ രഥനിര്ഘോഷഃ പൂരയന്നിവ മേദിനീമ്। മമാഹ്ലാദയതേ ചേതോ നല ഏവ മഹീപതിഃ
ഈ രഥശബ്ദം ഭൂമി മുഴുവൻ നിറച്ച് എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ നളനും എന്നെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
അദ്യ നന്ദ്രാഭവക്രം തം ന പശ്യാമി നലം യദി। അസംഖ്യേയഗുണം വീരം വിനങ്ക്ഷ്യാമി ന സംശയഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ആ അനവധി ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള വീരനായ നളനെ കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിർബന്ധമായും നശിച്ചുപോകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യദി വൈ തസ്യ വീരസ്യ ഹാഹ്വോര്നാദ്യാഹമന്തരമ്। പ്രവിശാമി സുഖസ്പര്ശം നഭവിഷ്യാമ്യസംശയമ്
ആ വീരന്റെ മൃദുവായ കൈകളുടെ അങ്കത്തിൽ ഇന്ന് ഞാൻ പ്രവേശിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഞാൻ ജീവിക്കില്ല, സംശയമില്ല.
യദി മാം മേഘനിര്ഘോഷോ നോപഗച്ഛതി നൈഷധഃ। അദ്യ ചാമീകരപ്രഖ്യം പ്രവേക്ഷ്യാമി ഹുതാശനമ്
മേഘംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന രഥമുള്ള നൈഷധൻ ഇന്ന് എന്നെ സമീപിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഞാൻ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന അഗ്നിയിൽ ചാടും.
യദി മാം സിംഹവിക്രാന്തോ മത്തവാരണവിക്രമഃ। നാഭിഗച്ഛതിരാജേന്ദ്രോ വിനങ്ക്ഷ്യാമി ന സംശയഃ
സിംഹത്തിന്റെ വീര്യവും മദ്യപാനിയായ ആനയുടെ ചുവടുമുള്ള ആ രാജാവ് എന്നെ സമീപിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഞാൻ നിർബന്ധമായും നശിച്ചുപോകും.
ന സ്മരാമ്യനൃതം കിംചിന്ന സ്മരാമ്യപകാരതാമ്। ന ച പര്യുഷിതം വാക്യം സ്വൈരേഷ്വപി മഹാത്മനഃ
അവൻ ഒരിക്കലും കള്ളം പറഞ്ഞതോ, ദോഷം ചെയ്തതോ, കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞതോ ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല—even തമാശയിലേക്കും ആ മഹാത്മാവിന് അത്തരം ഒന്നുമില്ല.
പ്രഭുഃ ക്ഷമാവാന്വീരശ്ച ദാതാ ചാപ്യധികോ നൃപൈഃ। അഹോ നീചാനുവര്തീ ച ക്ലീബവന്മമ നൈഷധ
അവൻ ഒരു പ്രഭുവാണ്, ക്ഷമയുള്ളവനും ധൈര്യശാലിയുമാണ്, മറ്റു രാജാക്കന്മാരെക്കാൾ കൂടുതൽ ദാനശീലിയും. എന്നിരുന്നാലും, ദുർഭാഗ്യവശാൽ, എന്റെ നളൻ താഴ്ന്നവരെ പിന്തുടരുന്നു, ധൈര്യം ഇല്ലാത്തവനായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
ഗുണാംസ്തസ്യ സ്മരന്ത്യാ മേ തത്പരായാ ദിവാനിശമ്। ഹൃദയം ദീര്യത ഇദം ശോകാത്പ്രിയവിനാകൃതമ്
അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പകൽ രാത്രിയിലൊക്കെ ഓർക്കുമ്പോൾ, അവനോടുള്ള എന്റെ അഗാധമായ സ്നേഹത്തിൽ, പ്രിയനില്ലാത്ത ഈ ഹൃദയം ദു:ഖത്തിൽ കീറിപ്പോകുന്നു.
ഏവം വിലപമാനാ സാ നഷ്ടസംജ്ഞേവ ഭാരത। ആരുരോഹ മഹദ്വേശ്മ പുണ്യശ്ലോകദിദൃക്ഷയാ
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവൾ ബോധംകെട്ടുപോയതുപോലെ തോന്നി. മഹത്തായ ആ ഭവനത്തിലേക്ക്, മഹത്വം നേടിയവനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അവൾ കയറി.
തതോ മധ്യമകക്ഷായാം ദദര്ശ രഥമാസ്ഥിതമ്। ഋതുപര്ണം മഹീപാലം സഹവാര്ഷ്ണേയബാഹുകമ്
അവിടെ, നടുവിലുള്ള മുറിയിൽ, അവൾ രഥത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരുന്ന ഋതുപർണ രാജാവിനെയും വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ പെട്ട ബാഹുകനെയും കണ്ടു.
തതോഽവതീര്യ വാര്ഷ്ണഏയോ ബാഹുകശ്ച രഥോത്തമാത്। ഹയാംസ്താനവമുച്യാഥ സ്ഥാപയാമാസതൂ രഥമ്
അതിനുശേഷം വൃഷ്ണികുലത്തിൽ പെട്ട വീരനും ബാഹുകനും ആ ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, കുതിരകളെ അഴിച്ചു, രഥം ശരിയായി നിർത്തി.
സോഽവതീര്യ രഥോപസ്ഥാദൃതുപര്ണോ നരാധിപഃ। ഉപതസ്ഥേ മഹാരാജം ഭീമം ഭീമപരാക്രമമ്
അപ്പോൾ, ഋതുപർണ രാജാവ് രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, മഹാശക്തിയുള്ള ഭീമരാജാവിനരികിൽ എത്തി.