തതഃ സ വിസ്മയാവിഷ്ടോ രാജാനമിദമബ്രവീത്। ഗണയിത്വായഥോക്താനി താവന്ത്യേവ ഫലാനി തു
പിന്നീട് അത്ഭുതം കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ് അവന് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "നിങ്ങള് പറഞ്ഞതുപോലെ എണ്ണിയപ്പോള് അത്ര തന്നെ പഴങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു."
അത്യുദ്ഭുതമിദം രാജന്ദൃഷ്ടവാനസ്മി തേ ബലമ്। ശ്രോതുമിച്ഛാമി താം വിദ്യാം യയൈതജ്ജ്ഞായതേ നൃപ
"ഇത് അതീവ അത്ഭുതകരമാണ്, രാജാവേ; നിങ്ങളുടെ ശക്തി ഞാന് കണ്ടു. ഇതെങ്ങനെ അറിയാമെന്നു പഠിപ്പിക്കുന്ന ആ വിജ്ഞാനം ഞാന് അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാജാധിപനേ."
തമുവാച തതോ രാജാ ത്വരിതോ ഗമനേ നൃപ। വിദ്ധ്യക്ഷഹൃദയജ്ഞം മാം സംഖ്യാനേ ച വിശാരദമ്
പിന്നീട് രാജാവു, പോകാന് ഉത്സുകനായി, അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാനാണ് പാശകളുടെ രഹസ്യവും എണ്ണലിലും പ്രാവീണ്യവുമുള്ളവന് എന്നറിയുക."
ബാഹുകസ്തമുവാചാഥ ദേഹി വിദ്യാദ്വയം ച മേ। മത്തോഽപി ചാശ്വഹൃദയം ഗൃഹാണ പുരുപര്പഭ
അപ്പോള് ബാഹുകന് പറഞ്ഞു: "എനിക്കു ആ രണ്ടു വിജ്ഞാനങ്ങളും തരിക. അതോടൊപ്പം കുതിരകളെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ അറിവും നിങ്ങള് സ്വീകരിക്കണം, മഹാപ്രഭാവനേ."
ഋതുപര്ണസ്തതോ രാജാ ബാഹുകം കാര്യഗൌരവാത്। ഹയജ്ഞാനസ്യ ലോഭാച് തം തഥേത്യബ്രവീദ്വചഃ
അതിനുശേഷം, കര്മ്മത്തിന്റെ മഹത്വം മാനിച്ചും കുതിരവിദ്യയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടും, ഋതുപര്ണ രാജാവ് "ശരി" എന്നു സമ്മതിച്ചു.
യഥോക്തം ത്വം ഗൃഹാണേദമക്ഷാണാം ഹൃദയം പരമ്। നിക്ഷേപോ മേഽശ്വഹൃദയം ത്വയി തിഷ്ഠതു ബാഹുക। ഏവമുക്ത്വാ ദദൌ വിദ്യാമൃതുപര്ണോ നലായ വൈ
"നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ പാശങ്ങളുടെ പരമവിദ്യ സ്വീകരിക്കൂ; എന്റെ കുതിരവിദ്യ നിന്റെ കൈവശം ഇരിക്കട്ടെ, ബാഹുകാ." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഋതുപര്ണന് ആ വിജ്ഞാനം നളനു നല്കി.
തസ്യാക്ഷഹൃദയജ്ഞസ്യ ശരീരാന്നിഃസൃതഃ കലിഃ। കര്കോടകവിഷം തീക്ഷ്ണം മുഖാത്സതതമുദ്വമന്। കലേസ്തസ്യ തദാര്തസ്യ ശാപാഗ്നിഃ സ വിനിഃസൃതഃ
നളന് പാശങ്ങളുടെ രഹസ്യവിദ്യ കൈവരിച്ചപ്പോള്, കലി അവന്റെ ശരീരത്തില് നിന്ന് പുറത്ത് പോയി; അവന്റെ വായിലൂടെ കര്ക്കോടകന്റെ കഠിനവിഷം തുടർച്ചയായി പുറത്തുവന്നു. അതുകൊണ്ട് പീഡിതനായ കലി, ശാപത്തിന്റെ തീ അവനെ വിട്ടുപോയി.
സാതേന കര്ശിതോ രാജാദീര്ഘകാലമനാത്മവാന്
അത് കൊണ്ട്, ആത്മബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവ് ദീര്ഘകാലം വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചു.
തം ഭ്രാമ്തരൂപം നിഃശോഭം സംക്ലിഷ്ടമകരോത്കലിഃ'। തതോ വിഷവിമുക്താത്മാ സ്വംരൂപമകരോത്കലിഃ। തം ശപ്തുമൈച്ഛത്കുപിതോ നിഷധാധിപതിര്നലഃ
കലി അവനെ ഭ്രാന്തനായ രൂപത്തിലും ഭംഗിയില്ലാതെയും ദു:ഖിതനുമായി മാറ്റി. പിന്നീട് വിഷം വിട്ട് മോചിതനായ കലി തന്റെ യഥാര്ത്ഥ രൂപം തിരിച്ചു. ക്രുദ്ധനായ നിഷധരാജാവ് നളന് അവനെ ശപിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു.
തമുവാച കലിര്ഭീതോ വേപമാനഃ കൃതാഞ്ജലിഃ। കോപം സംയച്ഛ നൃപതേ കീര്തിം ദാസ്യാമി തേ പരാമ്
കലി ഭയത്താല് വിറയച്ചു, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ദയവായി കോപം നിയന്ത്രിക്കൂ; ഞാന് നിനക്കു മഹത്തായ കീര്ത്തി നല്കാം."
ഇന്ദ്രസേനസ്യ ജനനീ കുപിതാ മാഽശപത്പുരാ। യദാ ത്വയാ പരിത്യക്താ തതോഽഹം ഭൃശപീഡിതഃ
"ഇന്ദ്രസേനയുടെ അമ്മ ഒരിക്കല് കോപിതയായി എന്നെ ശപിച്ചില്ല; പക്ഷേ നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടപ്പോള് ഞാന് അതീവ പീഡിതനായി."
അവസം ത്വയി രാജേന്ദ്ര സുദുഃഖഭപരാജിത। വിഷേണ നാഗരാജസ്യ ദഹ്യമാനോ ദിവാനിശമ്
"രാജാധിരാജാ, വലിയ ദു:ഖത്തില് കീഴടങ്ങി, ഞാന് നിന്നില് വസിച്ചു; പാമ്പിന്റെ വിഷം കൊണ്ടു രാവും പകലും ഞാന് ദഹിച്ചുപോയി."
ശരണം ത്വാം പ്രപന്നോസ്മി ശൃണു ചേദം വചോ മമ। യേ ച ത്വാം മനുജാ ലോകേ കീര്തയിഷ്യന്ത്യതന്ദ്രിതാഃ। മത്പ്രത്സൂതം ഭയം തേഷാം ന കദാചിദ്ഭവിഷ്യതി
"ഞാന് നിന്നെ ആശ്രയിച്ചു; എന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേള്ക്കൂ. ലോകത്ത് ആരെങ്കിലും ഉത്സാഹത്തോടെ നിന്നെ സ്തുതിച്ചാല്, അവര്ക്കു എന്നെക്കൊണ്ടു ജനിക്കുന്ന ഭയം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല."
ന തേഷാം മാനസം കിംചിച്ഛാരീരം വാചികം തഥാ। ഭവിഷ്യതി മഹാരാജ കീര്തയിഷ്യന്തി യേ നലമ്'। ഭയാര്തം ശരണം യാതം യദി മാം ത്വം ന ശപ്സ്യസേ
"മഹാരാജാവേ, നളനെ സ്തുതിക്കുന്നവര്ക്ക് മാനസികമായോ, ശരീരികമായോ, വാചികമായോ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. ഭയത്താല് എന്നെ ആശ്രയിച്ച നളനെ സ്തുതിക്കുന്നവര്ക്ക്, നീ എന്നെ ശപിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്."
ഏവമുക്തോ നലോ രാജാ ന്യയച്ഛത്കോപമാത്മനഃ। തതോ ബീതഃ കലിഃ ക്ഷിപ്രം പ്രവിവേശ വിഭീതകമ്। കലിസ്ത്വന്യേന നോ ദൃഷ്ടഃ കഥയന്നൈഷധേന വൈ
ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം നളന് തന്റെ കോപം നിയന്ത്രിച്ചു. അതോടെ ഭയപ്പെട്ട കലി വേഗത്തില് വിഭീതകവൃക്ഷത്തിലേക്ക് കടന്നു. പിന്നീട് കലിയെ മറ്റാര്ക്കും കാണാനായില്ല, നിഷധന് പറഞ്ഞതുപോലെ.
തതോ ഗതത്വരോ രാജാ നൈഷധഃ പരവീരഹാ। സംപ്രനഷ്ടേ കലൌ രാജാ സംഖ്യായാസ്യ ഫലാന്യുത
പിന്നീട് വൈരികളെയും ജയിക്കുന്ന നിഷധരാജാവ് വൈകാതെ മുന്നോട്ട് പോന്നു; കലി അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോള് രാജാവ് ആ വൃക്ഷത്തിലെ പഴങ്ങള് എണ്ണി.
മുദാ പരമയാ യുക്തസ്തേജസാഽഥ പരേണ വൈ। രഥമാരുഹ്യ തേജസ്വീ പ്രയയൌ ജവനൈര്ഹയൈഃ
പരമാനന്ദത്തിലും തിളങ്ങുന്ന ഉത്സാഹത്തിലും നിറഞ്ഞ മഹാത്മാവ് തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, അതിവേഗം ഓടുന്ന കുതിരകളാൽ മുന്നോട്ട് യാത്ര തുടർന്നു.
ബിഭീതകശ്ചാപ്രശസ്തഃ സംവൃത്തഃ കലിസംശ്രയാത്। `തതഃ പ്രഭൃതിരാജേന്ദ്ര ലോകേഽസ്മിന്പാണ്ഡുനന്ദന
കലിയുഗത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ബിഭീതകൻ അപകീർത്തിയിലായി; അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് പാണ്ഡുവിന്റെ മകനെ ആ പേരിൽ വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഹയോത്തഭാനുത്പതതോ ദ്വിജാനിവ പുനഃ പുനഃ। നലഃ സംചോദയാമാസ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
കുതിരകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്ന് ചാടുമ്പോൾ, അതിനെ ദ്വിജന്മാരെപ്പോലെ കാണാം; ആ സന്തോഷത്തോടെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് നളൻ അവരെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
വിദര്ഭാഭിമുഖോ രാജാ പ്രയയൌ സ മഹായശാഃ। നലേ തു സമതിക്രാന്തേ കലിരപ്യഗമദ്ഗൃഹമ്
പ്രശസ്തനായ രാജാവ് വിദർഭയിലേക്കു യാത്ര തുടർന്നു; നളൻ അവിടെ നിന്ന് പോയപ്പോൾ, കലിയും തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ ഗതജ്വരോ രാജാ നലോഽഭൂത്പൃഥിവീപതിഃ। വിമുക്തഃ കലിനാ രാജന്രൂപമാത്രവിയോജിതഃ
അതിനുശേഷം, ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവ് നളൻ രോഗമുക്തനായി, കലിയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, രൂപം മാത്രമേ വിട്ടുപോയുള്ളൂ.
തതോ വിദര്ഭാന്സംപ്രാപ്തം സായാഹ്നേ സത്യവിക്രമമ്। ഋതുപര്ണം ജനാ രാജ്ഞേ ഭീമായ പ്രത്യവേദയന്
അവസാനത്തിൽ, വൈകുന്നേരം, വിദർഭയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ധൈര്യശാലിയായ ഋതുപർണ്ണനെ ജനങ്ങൾ ഭീമന് അറിയിച്ചു.
സ ഭീമവചനാദ്രാജാ കുണ്ഡിനം പ്രാവിശത്പുരമ്। നാദയന്രഥഘോഷേണ സര്വാഃ സ വിദിശോ ദിശഃ
ഭീമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാജാവ് കുണ്ടിന നഗരം പ്രവേശിച്ചു; അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നു.
തതസ്തം രഥനിര്ഘോഷം നലാശ്വാസ്തത്ര ശുശ്രുവുഃ। ശ്രുത്വാ തു സമഹൃഷ്യന്ത പുരേവ നലസന്നിധൌ
അപ്പോൾ ആ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം നളന്റെ കുതിരകൾ അവിടെ കേട്ടു; ആ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, നഗരത്തിൽ തന്നെ നളൻ എത്തിയതുപോലെ അവയ്ക്ക് സന്തോഷം തോന്നി.
ദമയന്തീ തു ശുശ്രാവ രഥഘോഷം നലസ്യ തമ്। യഥാ മേഘസ്യ നദതോ ഗമ്ഭീരം ജലദാഗമേ
ദമയന്തിയും ആ ഗംഭീരമായ നളന്റെ രഥശബ്ദം കേട്ടു, മഴക്കാലത്ത് മേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെയുള്ളത്.
പരം വിസ്മയമാപന്നാ ശ്രുത്വാ നാദം മഹാസ്വനമ്। നലേന സംഗൃഹീതേഷു പുരേവ നലവാജിഷു। സദൃശം രഥനിര്ഘോഷം മേനേ ഭൈമീ തഥാ ഹയാഃ
ആ മഹത്തായ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ അതിശയത്തോടെ ഭൈമി വിചാരിച്ചു: നഗരത്തിൽ നളൻ കുതിരകൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ രഥശബ്ദവും കുതിരകളും.
പ്രാസാദസ്ഥാശ്ച ശിഖിനഃ ശാലാസ്ഥാശ്ചൈവ വാരണാഃ। ഹയാശ്ച ശുശ്രുവുസ്തസ്യ രഥഘോഷം മഹീപതേഃ
പ്രാസാദത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന മയിൽകളും, കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന ആനകളും, കുതിരകളും—all അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം കേട്ടു.
തച്ഛ്രുത്വാ രഥനിര്ഘോഷം വാരണാഃ ശിഖിനസ്തഥാ। പ്രവേദുരുന്മുഖാ രാജന്ദൃഷ്ട്വേവ ജലദോദയമ്
ആ രഥശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ആനകളും മയിൽകളും മുഖം തിരിച്ചു നോക്കി, രാജാവേ, മഴമേഘം ഉയരുന്നത് കാണുന്നതുപോലെ.
യഥാഽസൌ രഥനിര്ഘോഷഃ പൂരയന്നിവ മേദിനീമ്। മമാഹ്ലാദയതേ ചേതോ നല ഏവ മഹീപതിഃ
ഈ രഥശബ്ദം ഭൂമി മുഴുവൻ നിറച്ച് എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ നളനും എന്നെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
അദ്യ നന്ദ്രാഭവക്രം തം ന പശ്യാമി നലം യദി। അസംഖ്യേയഗുണം വീരം വിനങ്ക്ഷ്യാമി ന സംശയഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ആ അനവധി ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള വീരനായ നളനെ കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിർബന്ധമായും നശിച്ചുപോകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.