നിഗൃഹ്ണീഷ്വ മഹാബുദ്ധേ ഹയാനേതാന്മഹാജവാന്। വാര്ഷ്ണേയോ യാവദേനം മേ പടമാനയതാമിഹ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈ വേഗമുള്ള കുതിരകളെ നിർത്തൂ. വാര്ഷ്ണേയൻ എന്റെ വസ്ത്രം തിരികെ കൊണ്ടുവരുംവരെ കാത്തിരിക്കുക.
നലസ്തം പ്രത്യുവാചാഥ ദൂരേ ഭ്രഷ്ടഃ പടസ്തവ। യോജനം സമതിക്രാന്തോ നാഹര്തും ശക്യതേ പുനഃ
നലൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: നിന്റെ വസ്ത്രം വളരെ ദൂരെയായി വീണുപോയി; ഒരു യോജനത്തേക്കാൾ അപ്പുറമാണ്. ഇനി അതു തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല.
ഏവമുക്തേ നലേനാഥ നാതിപ്രീതമനാ നൃപഃ। ആസസാദ വനേ രാജന്ഫലവന്തം ബിഭീതകമ്
ഇങ്ങനെ നലൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ അത്ര സന്തോഷം ഉണ്ടായില്ല. രാജാവ് കാട്ടിൽ ഫലമുള്ള ബിഭീതക വൃക്ഷത്തോടു സമീപിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ബാഹുകം രാജാ ത്വരമാണോഽഭ്യഭാപത। മമാപി സൂത പശ്യ ത്വം സംഖ്യാനേ പരമം ബലമ്
ആ ബാഹുകനെ കണ്ട രാജാവ് അതിവേഗം അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു: 'എൻറെ രഥസാരഥിയേ, കാണൂ, എണ്ണത്തിൽ എനിക്ക് എത്ര കഴിവുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കാണിക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
സര്വഃ സര്വം ന ജാനാതി സര്വജ്ഞോ നാസ്തി കശ്ചന। നൈകത്ര പരിനിഷ്ഠാഽസ്തി ജ്ഞാനസ്യ പുരുഷേ ക്വചിത്
ഏതൊരാളും എല്ലാം അറിയുന്നില്ല; എല്ലാം അറിയുന്നവൻ ആരുമില്ല. ഒരു മനുഷ്യനിലും അറിവ് മുഴുവനായി ഒന്നും ഇല്ല.
വൃക്ഷേഽസ്മിന്യാനി പര്ണാനി ഫലാമേകം ച ബാഹുക। പതിതാന്യപി യാന്യത്രതത്രൈകമധികം കൃതമ്
ബാഹുക, ഈ വൃക്ഷത്തിൽ എത്രയോ ഇലകളും ഒരു ഫലവും ഉണ്ട്. പല ഇലകളും ഇവിടെ അവിടെ വീണിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഫലത്തിൽ ഒന്ന് അധികമാണ്.
ഏവപത്രാധികം ചാത്ര ഫലമേകം ച ബാഹുക। ഫലകോട്യപി പത്രാണാം ദ്വയോരപി ച ശാഖയോഃ। `പ്രവക്ഷ്യാമി ഫലാന്യത്ര യാനി സംഖ്യാസ്യതേ ഭവാന്
ഇവിടെ ഇലകളെക്കാൾ ഒരു ഫലം അധികമാണ്, ബാഹുക. രണ്ടു ശാഖകളിലും ഫലങ്ങൾ ഇലകളെക്കാൾ രണ്ടെണ്ണം അധികമാണ്. നീ എണ്ണുമ്പോൾ എത്ര ഫലങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഞാൻ പറയും.
പ്രചിനുഹ്യസ്യ ശാഖേ ദ്വേ യാശ്ചാപ്യന്യാഃ പ്രശാഖികാഃ। ആഭ്യാം ഫലസഹസ്രേ ദ്വേ പഞ്ചോനം ശതമേവ ച
ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ രണ്ടു പ്രധാന ശാഖകളും മറ്റു ചെറുശാഖകളും എണ്ണൂ. അവയിൽ രണ്ട് ആയിരം ഫലങ്ങൾ ഉണ്ട്, അഞ്ചു നൂറ് കുറവാണ്.
തതോ രഥാദവപ്ലുത്യ രാജാനം ബാഹുകോഽബ്രവീത്। പരോക്ഷമിവ മേ രാജന്കത്ഥസേ ശത്രുകര്ശന
അതിനുശേഷം ബാഹുകൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്നോട് പരോക്ഷമായി പുകഴ്ത്തുകയാണ്'.
പ്രത്യക്ഷമേതത്കര്താഽസ്മി ശാതയിത്വാ വിഭീതകമ്। അഥ തേ ഗണിതേ രാജന്ദ്വിജാമാമ്യപരോക്ഷതാമ്
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ ഈ ബിഭീതക വൃക്ഷത്തിലെ ഫലങ്ങൾ പിഴുത് എണ്ണിക്കാണിക്കും. അപ്പോൾ എന്റെ നേരിട്ടുള്ള കഴിവ് നീ അറിയും.
പ്രത്യക്ഷം തേ മഹാരാജ് ഗണയിഷ്യേ വിഭീതകമ്। അഹം ഹി നാഭിജാനാമി ഭവേദേവ നവേതി വാ
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ ബിഭീതക ഫലങ്ങൾ എണ്ണിക്കാണിക്കും. എത്രയാണെന്നു എനിക്കറിയില്ല, ഒമ്പതാണോ അല്ലയോ എന്നറിയില്ല.
സംഖ്യാസ്യാമി ഫലാന്യസ്യ പശയ്തസ്തേ ജനാധിപ। മുഹൂര്തമപി വാര്ഷ്ണേയോ രശ്മീന്യച്ഛതു വാജിനാമ്
ഈ വൃക്ഷത്തിലെ ഫലങ്ങൾ ഞാൻ എണ്ണിക്കാണിക്കും; രാജാവേ, നീ തന്നെ കാണൂ. ഒരു നിമിഷം, വാര്ഷ്ണേയ, കുതിരകളുടെ കയറുകൾ പിടിച്ചിരിക്കുക.
തമബ്രവീന്നൃപഃ സൂതം നായം കാലോ വിലമ്ബിതുമ്। ബാഹുകസ്ത്വബ്രവീദേനം പരം യത്നം സമാസ്ഥിതഃ
രാജാവ് സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ വൈകാൻ സമയം അല്ല.' പക്ഷേ, ബാഹുകൻ വലിയ ശ്രമം എടുത്ത് മറുപടി പറഞ്ഞു.
പ്രതീക്ഷസ്വ മുഹൂര്തം ത്വമഥവാ ത്വരതേ ഭവാന്। ഏഷ യാതി ശിവഃ പന്ഥാ യാഹി വാര്ഷ്ണേയസാരഥിഃ
നീ ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ എത്രയും വേഗം പോകണം എങ്കിൽ നീ പോകൂ. ഈ വഴി സുരക്ഷിതമാണ്; വാര്ഷ്ണേയയുടെ സാരഥി, നീ പോകൂ.
അബ്രവീദൃതുപര്ണസ്തം സാന്ത്വയന്കുരുനന്ദന। ത്വഭേവ യന്താ നാന്യോസ്തി പൃഥിവ്യാമപി ബാഹുക
രിതുപർണൻ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ബാഹുക, ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്നെപ്പോലൊരു സാരഥി വേറെ ഇല്ല.'
ത്വത്കൃതേയാതുമിച്ഛാമി വിദര്ഭാന്ഹയകോവിദ। ശരണം ത്വാംപ്രപന്നോസ്മി ന വിഘ്നം കര്തുമര്ഹസി
കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനേ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഞാൻ വിദർഭയിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ദയവായി തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്.
കാമം ച തേ കരിഷ്യാമി യന്മാം വക്ഷ്യസി ബാഹുക। വിദര്ഭാന്യദി യാത്വാഽദ്യ സൂര്യം ദര്ശയിതാസി മേ
ബാഹുക, ഇന്ന് വിദർഭയിൽ എത്തി സൂര്യനെ എനിക്ക് കാണിച്ചാൽ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ നിർബന്ധമായും ചെയ്യും.
അഥാബ്രവീദ്ബാഹുകസ്തം സംഖ്യായച ബിഭീതകമ്। തതോ വിദര്ഭാന്യാസ്യാമി കുരുഷ്വൈവം വചോ മമ
അതിനുശേഷം ബാഹുകൻ ബിഭീതക ഫലങ്ങൾ എണ്ണിയശേഷം അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അതിനുശേഷം ഞാൻ വിദർഭയിലേക്ക് പോകും; നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം.'
അകാമ ഇവ തം രാജാ ഗണയസ്വേത്യുവാച ഹ। ഏകദേശം ച ശാഖായാഃ സമാദിഷ്ടം മയാഽനഘ
രാജാവു പറഞ്ഞു: "നിനക്കു ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി അതു എണ്ണൂ." അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനേ, ഞാന് അവനോട് ആ ശാഖയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം എണ്ണാന് പറഞ്ഞു.
ഗണയസ്വാശ്വതത്വജ്ഞ തതസ്ത്വംപ്രീതിമാവഹ। സോഽവതീര്യ രഥാത്തൂര്ണം ശാതയാമാസ തം ദ്രുമമ്
"കുതിരകളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നവനേ, എണ്ണൂ; എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ," എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ അവന് രഥത്തില് നിന്ന് വേഗത്തില് ഇറങ്ങി ആ വൃക്ഷം എണ്ണാന് തുടങ്ങി.
തതഃ സ വിസ്മയാവിഷ്ടോ രാജാനമിദമബ്രവീത്। ഗണയിത്വായഥോക്താനി താവന്ത്യേവ ഫലാനി തു
പിന്നീട് അത്ഭുതം കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ് അവന് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "നിങ്ങള് പറഞ്ഞതുപോലെ എണ്ണിയപ്പോള് അത്ര തന്നെ പഴങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു."
അത്യുദ്ഭുതമിദം രാജന്ദൃഷ്ടവാനസ്മി തേ ബലമ്। ശ്രോതുമിച്ഛാമി താം വിദ്യാം യയൈതജ്ജ്ഞായതേ നൃപ
"ഇത് അതീവ അത്ഭുതകരമാണ്, രാജാവേ; നിങ്ങളുടെ ശക്തി ഞാന് കണ്ടു. ഇതെങ്ങനെ അറിയാമെന്നു പഠിപ്പിക്കുന്ന ആ വിജ്ഞാനം ഞാന് അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാജാധിപനേ."
തമുവാച തതോ രാജാ ത്വരിതോ ഗമനേ നൃപ। വിദ്ധ്യക്ഷഹൃദയജ്ഞം മാം സംഖ്യാനേ ച വിശാരദമ്
പിന്നീട് രാജാവു, പോകാന് ഉത്സുകനായി, അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാനാണ് പാശകളുടെ രഹസ്യവും എണ്ണലിലും പ്രാവീണ്യവുമുള്ളവന് എന്നറിയുക."
ബാഹുകസ്തമുവാചാഥ ദേഹി വിദ്യാദ്വയം ച മേ। മത്തോഽപി ചാശ്വഹൃദയം ഗൃഹാണ പുരുപര്പഭ
അപ്പോള് ബാഹുകന് പറഞ്ഞു: "എനിക്കു ആ രണ്ടു വിജ്ഞാനങ്ങളും തരിക. അതോടൊപ്പം കുതിരകളെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ അറിവും നിങ്ങള് സ്വീകരിക്കണം, മഹാപ്രഭാവനേ."
ഋതുപര്ണസ്തതോ രാജാ ബാഹുകം കാര്യഗൌരവാത്। ഹയജ്ഞാനസ്യ ലോഭാച് തം തഥേത്യബ്രവീദ്വചഃ
അതിനുശേഷം, കര്മ്മത്തിന്റെ മഹത്വം മാനിച്ചും കുതിരവിദ്യയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടും, ഋതുപര്ണ രാജാവ് "ശരി" എന്നു സമ്മതിച്ചു.
യഥോക്തം ത്വം ഗൃഹാണേദമക്ഷാണാം ഹൃദയം പരമ്। നിക്ഷേപോ മേഽശ്വഹൃദയം ത്വയി തിഷ്ഠതു ബാഹുക। ഏവമുക്ത്വാ ദദൌ വിദ്യാമൃതുപര്ണോ നലായ വൈ
"നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ പാശങ്ങളുടെ പരമവിദ്യ സ്വീകരിക്കൂ; എന്റെ കുതിരവിദ്യ നിന്റെ കൈവശം ഇരിക്കട്ടെ, ബാഹുകാ." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഋതുപര്ണന് ആ വിജ്ഞാനം നളനു നല്കി.
തസ്യാക്ഷഹൃദയജ്ഞസ്യ ശരീരാന്നിഃസൃതഃ കലിഃ। കര്കോടകവിഷം തീക്ഷ്ണം മുഖാത്സതതമുദ്വമന്। കലേസ്തസ്യ തദാര്തസ്യ ശാപാഗ്നിഃ സ വിനിഃസൃതഃ
നളന് പാശങ്ങളുടെ രഹസ്യവിദ്യ കൈവരിച്ചപ്പോള്, കലി അവന്റെ ശരീരത്തില് നിന്ന് പുറത്ത് പോയി; അവന്റെ വായിലൂടെ കര്ക്കോടകന്റെ കഠിനവിഷം തുടർച്ചയായി പുറത്തുവന്നു. അതുകൊണ്ട് പീഡിതനായ കലി, ശാപത്തിന്റെ തീ അവനെ വിട്ടുപോയി.
സാതേന കര്ശിതോ രാജാദീര്ഘകാലമനാത്മവാന്
അത് കൊണ്ട്, ആത്മബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവ് ദീര്ഘകാലം വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചു.
തം ഭ്രാമ്തരൂപം നിഃശോഭം സംക്ലിഷ്ടമകരോത്കലിഃ'। തതോ വിഷവിമുക്താത്മാ സ്വംരൂപമകരോത്കലിഃ। തം ശപ്തുമൈച്ഛത്കുപിതോ നിഷധാധിപതിര്നലഃ
കലി അവനെ ഭ്രാന്തനായ രൂപത്തിലും ഭംഗിയില്ലാതെയും ദു:ഖിതനുമായി മാറ്റി. പിന്നീട് വിഷം വിട്ട് മോചിതനായ കലി തന്റെ യഥാര്ത്ഥ രൂപം തിരിച്ചു. ക്രുദ്ധനായ നിഷധരാജാവ് നളന് അവനെ ശപിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു.
തമുവാച കലിര്ഭീതോ വേപമാനഃ കൃതാഞ്ജലിഃ। കോപം സംയച്ഛ നൃപതേ കീര്തിം ദാസ്യാമി തേ പരാമ്
കലി ഭയത്താല് വിറയച്ചു, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ദയവായി കോപം നിയന്ത്രിക്കൂ; ഞാന് നിനക്കു മഹത്തായ കീര്ത്തി നല്കാം."