അപിചേദം വയസ്തുല്യം ബാഹുകസ്യ നലസ്യ ച। നായം നലോ മഹാവീര്യസ്തദ്വിദ്യശ്ച ഭവിഷ്യതി
കൂടാതെ, ബാഹുകനും നളനും ഒരേ പ്രായം തന്നെ. എങ്കിലും, ഈ മഹാവീരനായ നളൻ അല്ല, പക്ഷേ അവൻ ആ വിദ്യ കൈവശം വയ്ക്കും.
പ്രച്ഛന്നാ ഹി മഹാത്മാനശ്ചരന്തി പൃഥിവീമിമാമ്। ദൈവേന വിധിനാ യുക്താഃ ശാസ്ത്രോക്തൈശ്ച നിരൂപണൈഃ
മഹാത്മാക്കൾ ഈ ഭൂമിയിൽ മറഞ്ഞ് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ അവരിൽ കാണാം.
ഭവേന്ന മതിഭേദോ മേ ഗാത്രവൈരൂപ്യതാ പ്രതി। പ്രമാണാത്പരിഹീനസ്തു ഭവേദിതി മതിര്മമ
അവന്റെ രൂപം മാറിയതിനെക്കുറിച്ച് എന്റെ മനസ്സിൽ സംശയം ഉണ്ടാകരുത്; അവൻ രൂപത്തിൽ മാത്രം കുറവാണ് എന്നതാണ് എന്റെ വിചാരം.
വയഃപ്രമാണം തത്തുല്യം രൂപേണ തു വിപര്യയഃ। നലം സര്വഗുണൈര്യുക്തം മന്യേ ബാഹുകമന്തതഃ
ഇരുവരുടെയും പ്രായം തുല്യമാണ്, പക്ഷേ രൂപം വ്യത്യസ്തം. എങ്കിലും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവനാണ് നളൻ, അതുപോലെ ബാഹുകനും.
ഏവം വിചാര്യ ബഹുശോ വാര്ഷ്ണോയഃ പര്യചിന്തയത്। ഹൃദയേന മഹാരാജ പുണ്യശ്ലോകസ്യ സാരഥിഃ
ഇങ്ങനെ പലതവണ ആലോചിച്ച്, വൃഷ്ണിവംശത്തിൽപ്പെട്ടവൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മഹത്വമുള്ള രാജാവിന്റെ സാരഥിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
ഋതുപര്ണശ്ച രാജേനദ്രോ ബാഹുകസ്യ ഹയജ്ഞതാമ്। ചിന്തയന്മുമുദേ രാജാ സഹവാര്ഷ്ണേയസാരഥിഃ
രിതുപർണൻ രാജാവും വൃഷ്ണിവംശത്തിൽപ്പെട്ട സാരഥിയും ബാഹുകന്റെ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന കഴിവിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ച് സന്തോഷിച്ചു.
ഐകാഗ്ര്യം ച തഥോത്സാഹം ഹയസംഗ്രഹണം ച തത്। കൌശലം ചാപി സംപ്രേക്ഷ്യ പരാം സുദമവാപ ഹ
അവന്റെ ഏകാഗ്രതയും ഉത്സാഹവും കുതിരകളെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിലെ കഴിവും കണ്ടപ്പോൾ, സുദാമയ്ക്ക് അത്യന്തം സന്തോഷം ലഭിച്ചു.
സ നദീഃ പര്വതാംശ്ചൈവ വനാനി ച സരാംസി ച। അചിരേണാതിചക്രാമ സ്വേചരഃ ഖേ ചരന്നിവ
അവൻ നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവ വളരെ വേഗത്തിൽ കടന്നു, ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്നപോലെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിച്ചു.
തഥാ പ്രയാതേ തു രഥേ തദാ ഭാഗസ്വരിര്നൃപഃ। ഉത്തരീയമധോപശ്യദ്ധഷ്ടം പരപുരംജയഃ
അങ്ങനെ രഥം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, ഭാഗസ്വരി രാജാവ് തന്റെ മേൽവസ്ത്രം വീണുപോകുന്നത് കണ്ടു; ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവനും അത് ശ്രദ്ധിച്ചു.
തതഃ സ ത്വരമാണസ്തു പടേ നിപതിതേ തദാ। ഗ്രഹീഷ്യാമീതി തം രാജാ നലമാഹ മഹാമനാഃ
അപ്പോൾ, വസ്ത്രം വേഗത്തിൽ നിലത്ത് വീണപ്പോൾ, ആ മഹാമനസ്സുള്ള രാജാവ് നളനോട്, 'ഞാൻ അതു എടുക്കാം,' എന്നു പറഞ്ഞു.
നിഗൃഹ്ണീഷ്വ മഹാബുദ്ധേ ഹയാനേതാന്മഹാജവാന്। വാര്ഷ്ണേയോ യാവദേനം മേ പടമാനയതാമിഹ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈ വേഗമുള്ള കുതിരകളെ നിർത്തൂ. വാര്ഷ്ണേയൻ എന്റെ വസ്ത്രം തിരികെ കൊണ്ടുവരുംവരെ കാത്തിരിക്കുക.
നലസ്തം പ്രത്യുവാചാഥ ദൂരേ ഭ്രഷ്ടഃ പടസ്തവ। യോജനം സമതിക്രാന്തോ നാഹര്തും ശക്യതേ പുനഃ
നലൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: നിന്റെ വസ്ത്രം വളരെ ദൂരെയായി വീണുപോയി; ഒരു യോജനത്തേക്കാൾ അപ്പുറമാണ്. ഇനി അതു തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല.
ഏവമുക്തേ നലേനാഥ നാതിപ്രീതമനാ നൃപഃ। ആസസാദ വനേ രാജന്ഫലവന്തം ബിഭീതകമ്
ഇങ്ങനെ നലൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ അത്ര സന്തോഷം ഉണ്ടായില്ല. രാജാവ് കാട്ടിൽ ഫലമുള്ള ബിഭീതക വൃക്ഷത്തോടു സമീപിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ബാഹുകം രാജാ ത്വരമാണോഽഭ്യഭാപത। മമാപി സൂത പശ്യ ത്വം സംഖ്യാനേ പരമം ബലമ്
ആ ബാഹുകനെ കണ്ട രാജാവ് അതിവേഗം അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു: 'എൻറെ രഥസാരഥിയേ, കാണൂ, എണ്ണത്തിൽ എനിക്ക് എത്ര കഴിവുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കാണിക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
സര്വഃ സര്വം ന ജാനാതി സര്വജ്ഞോ നാസ്തി കശ്ചന। നൈകത്ര പരിനിഷ്ഠാഽസ്തി ജ്ഞാനസ്യ പുരുഷേ ക്വചിത്
ഏതൊരാളും എല്ലാം അറിയുന്നില്ല; എല്ലാം അറിയുന്നവൻ ആരുമില്ല. ഒരു മനുഷ്യനിലും അറിവ് മുഴുവനായി ഒന്നും ഇല്ല.
വൃക്ഷേഽസ്മിന്യാനി പര്ണാനി ഫലാമേകം ച ബാഹുക। പതിതാന്യപി യാന്യത്രതത്രൈകമധികം കൃതമ്
ബാഹുക, ഈ വൃക്ഷത്തിൽ എത്രയോ ഇലകളും ഒരു ഫലവും ഉണ്ട്. പല ഇലകളും ഇവിടെ അവിടെ വീണിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഫലത്തിൽ ഒന്ന് അധികമാണ്.
ഏവപത്രാധികം ചാത്ര ഫലമേകം ച ബാഹുക। ഫലകോട്യപി പത്രാണാം ദ്വയോരപി ച ശാഖയോഃ। `പ്രവക്ഷ്യാമി ഫലാന്യത്ര യാനി സംഖ്യാസ്യതേ ഭവാന്
ഇവിടെ ഇലകളെക്കാൾ ഒരു ഫലം അധികമാണ്, ബാഹുക. രണ്ടു ശാഖകളിലും ഫലങ്ങൾ ഇലകളെക്കാൾ രണ്ടെണ്ണം അധികമാണ്. നീ എണ്ണുമ്പോൾ എത്ര ഫലങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഞാൻ പറയും.
പ്രചിനുഹ്യസ്യ ശാഖേ ദ്വേ യാശ്ചാപ്യന്യാഃ പ്രശാഖികാഃ। ആഭ്യാം ഫലസഹസ്രേ ദ്വേ പഞ്ചോനം ശതമേവ ച
ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ രണ്ടു പ്രധാന ശാഖകളും മറ്റു ചെറുശാഖകളും എണ്ണൂ. അവയിൽ രണ്ട് ആയിരം ഫലങ്ങൾ ഉണ്ട്, അഞ്ചു നൂറ് കുറവാണ്.
തതോ രഥാദവപ്ലുത്യ രാജാനം ബാഹുകോഽബ്രവീത്। പരോക്ഷമിവ മേ രാജന്കത്ഥസേ ശത്രുകര്ശന
അതിനുശേഷം ബാഹുകൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്നോട് പരോക്ഷമായി പുകഴ്ത്തുകയാണ്'.
പ്രത്യക്ഷമേതത്കര്താഽസ്മി ശാതയിത്വാ വിഭീതകമ്। അഥ തേ ഗണിതേ രാജന്ദ്വിജാമാമ്യപരോക്ഷതാമ്
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ ഈ ബിഭീതക വൃക്ഷത്തിലെ ഫലങ്ങൾ പിഴുത് എണ്ണിക്കാണിക്കും. അപ്പോൾ എന്റെ നേരിട്ടുള്ള കഴിവ് നീ അറിയും.
പ്രത്യക്ഷം തേ മഹാരാജ് ഗണയിഷ്യേ വിഭീതകമ്। അഹം ഹി നാഭിജാനാമി ഭവേദേവ നവേതി വാ
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ ബിഭീതക ഫലങ്ങൾ എണ്ണിക്കാണിക്കും. എത്രയാണെന്നു എനിക്കറിയില്ല, ഒമ്പതാണോ അല്ലയോ എന്നറിയില്ല.
സംഖ്യാസ്യാമി ഫലാന്യസ്യ പശയ്തസ്തേ ജനാധിപ। മുഹൂര്തമപി വാര്ഷ്ണേയോ രശ്മീന്യച്ഛതു വാജിനാമ്
ഈ വൃക്ഷത്തിലെ ഫലങ്ങൾ ഞാൻ എണ്ണിക്കാണിക്കും; രാജാവേ, നീ തന്നെ കാണൂ. ഒരു നിമിഷം, വാര്ഷ്ണേയ, കുതിരകളുടെ കയറുകൾ പിടിച്ചിരിക്കുക.
തമബ്രവീന്നൃപഃ സൂതം നായം കാലോ വിലമ്ബിതുമ്। ബാഹുകസ്ത്വബ്രവീദേനം പരം യത്നം സമാസ്ഥിതഃ
രാജാവ് സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ വൈകാൻ സമയം അല്ല.' പക്ഷേ, ബാഹുകൻ വലിയ ശ്രമം എടുത്ത് മറുപടി പറഞ്ഞു.
പ്രതീക്ഷസ്വ മുഹൂര്തം ത്വമഥവാ ത്വരതേ ഭവാന്। ഏഷ യാതി ശിവഃ പന്ഥാ യാഹി വാര്ഷ്ണേയസാരഥിഃ
നീ ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ എത്രയും വേഗം പോകണം എങ്കിൽ നീ പോകൂ. ഈ വഴി സുരക്ഷിതമാണ്; വാര്ഷ്ണേയയുടെ സാരഥി, നീ പോകൂ.
അബ്രവീദൃതുപര്ണസ്തം സാന്ത്വയന്കുരുനന്ദന। ത്വഭേവ യന്താ നാന്യോസ്തി പൃഥിവ്യാമപി ബാഹുക
രിതുപർണൻ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ബാഹുക, ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്നെപ്പോലൊരു സാരഥി വേറെ ഇല്ല.'
ത്വത്കൃതേയാതുമിച്ഛാമി വിദര്ഭാന്ഹയകോവിദ। ശരണം ത്വാംപ്രപന്നോസ്മി ന വിഘ്നം കര്തുമര്ഹസി
കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനേ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഞാൻ വിദർഭയിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ദയവായി തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്.
കാമം ച തേ കരിഷ്യാമി യന്മാം വക്ഷ്യസി ബാഹുക। വിദര്ഭാന്യദി യാത്വാഽദ്യ സൂര്യം ദര്ശയിതാസി മേ
ബാഹുക, ഇന്ന് വിദർഭയിൽ എത്തി സൂര്യനെ എനിക്ക് കാണിച്ചാൽ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ നിർബന്ധമായും ചെയ്യും.
അഥാബ്രവീദ്ബാഹുകസ്തം സംഖ്യായച ബിഭീതകമ്। തതോ വിദര്ഭാന്യാസ്യാമി കുരുഷ്വൈവം വചോ മമ
അതിനുശേഷം ബാഹുകൻ ബിഭീതക ഫലങ്ങൾ എണ്ണിയശേഷം അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അതിനുശേഷം ഞാൻ വിദർഭയിലേക്ക് പോകും; നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം.'
അകാമ ഇവ തം രാജാ ഗണയസ്വേത്യുവാച ഹ। ഏകദേശം ച ശാഖായാഃ സമാദിഷ്ടം മയാഽനഘ
രാജാവു പറഞ്ഞു: "നിനക്കു ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി അതു എണ്ണൂ." അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനേ, ഞാന് അവനോട് ആ ശാഖയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം എണ്ണാന് പറഞ്ഞു.
ഗണയസ്വാശ്വതത്വജ്ഞ തതസ്ത്വംപ്രീതിമാവഹ। സോഽവതീര്യ രഥാത്തൂര്ണം ശാതയാമാസ തം ദ്രുമമ്
"കുതിരകളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നവനേ, എണ്ണൂ; എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ," എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ അവന് രഥത്തില് നിന്ന് വേഗത്തില് ഇറങ്ങി ആ വൃക്ഷം എണ്ണാന് തുടങ്ങി.