കുഞ്ജരദ്വീപിമഹിഷശാര്ദൂലര്ക്ഷമൃഗാനപി। പശ്യാമ്യസ്മിന്വനേ കൃത്സ്നേ ഹ്യമനുഷ്യനിഷേവിതേ
ഈ കാടിൽ, മനുഷ്യർ വരാറില്ലാത്തിടത്ത്, ആനകളെയും കാട്ടുപോത്തുകളെയും കടുവകളെയും കരടികളെയും മാൻമൃഗങ്ങളെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
ഋതേ ത്വാം മാനുഷീം മര്ത്യം ന പശ്യാമി മഹാവനേ। തഥാ നോ യക്ഷരാഡദ്യ മണിഭദ്രഃ പ്രസീദതു
നിനക്കു പുറമെ, ഈ വലിയ കാട്ടിൽ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഇന്ന് യക്ഷരാജാവായ മണിഭദ്രൻ ഞങ്ങൾക്കു ദയയുള്ളവനാകട്ടെ.
സാഽബ്രവീദ്വണിജഃ സര്വാന്സാര്ഥവാഹം ച തം തതഃ। ക്വനു യാസ്യതി സാര്ഥോഽയമേതദാഖ്യാതുമര്ഹസി
അവൾ എല്ലാ വ്യാപാരികളോടും അവരുടെ നേതാവിനോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ കഫിലോ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ദയവായി അതു ഞാനറിയണം.'
സാര്ഥോഽയം ചേദിരാജസ്യ സുബാഹോഃ സത്യദര്ശിനഃ। ക്ഷിപ്രം ജനപദം ഗന്താ ലാഭായ മനുജാത്മജേ
ഈ കഫിലോ സത്യസന്ധനായ ചെദിരാജാവായ സുബാഹുവിന്റെതാണ്; മനുഷ്യകുമാരിയെ, ലാഭത്തിനായി ഇത് ഉടൻ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകും.'
സാ തച്ഛ്രുത്വാഽനവദ്യാങ്ഗീ സാര്ഥവാഹവചസ്തദാ। ജഗാമ സഹ തേനൈവ സാര്ഥേന പതിലാലസാ
കഫിലനേതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട spotless അവൾ, ഭർത്താവിനോടുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ആ കഫിലിനൊപ്പം യാത്രയായി.
അഥ കാലേ ബഹുതിഥേ വനേ മഹതി ദാരുണേ। തടാകം സര്വതോഭദ്രം പദ്മസൌഗന്ധികായുതമ്
അനേകം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം, വലിയും ഭയാനകവുമായ കാടിൽ, എല്ലാ ദിക്കിലും ശുഭമായ, താമരകളും സുഗന്ധമുള്ള നീർമണികളും നിറഞ്ഞ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു.
ദദൃശുര്വണിജോ രമ്യം പ്രഭൂതയവസേന്ധനമ്। ബഹുമൂലഫലോപേതം നാനാപക്ഷിനിഷേവിതമ്
വ്യാപാരികൾ അവിടെ മനോഹരവും, പുല്ലും ഇന്ധനവും ധാരാളം ഉള്ളതുമായ, പലതരം കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ, പലതരം പക്ഷികൾ വന്നു പോകുന്ന ഒരു സ്ഥലം കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മൃഷ്ടസലിലം മനോഹാരി സുശീതലമ്। സുപരിശ്രാന്തവാഹാസ്തേ നിവേശായ മനോ ദധുഃ
ആ മനോഹരവും തണുത്തും സുതാര്യമുമായ വെള്ളം കണ്ടപ്പോൾ, അവരുടെ മൃഗങ്ങൾ വളരെ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട്, അവർക്കു അവിടെ തങ്ങാൻ മനസ്സ് ആയി.
സംമതേ സാര്ഥവാഹസ്യ വിവിശുര്വനമുത്തമമ്। ഉവാസ സാര്ഥഃ സുമഹാന്നിശാമാസാദ്യ പദ്മിനീമ്
കഫിലനേതാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ അവർ ആ ഉത്തമമായ കാടിലേക്ക് കയറി; വലിയ കഫിലം താമര നിറഞ്ഞ തടാകത്തിനരികിൽ രാത്രി താമസിച്ചു.
അഥാര്ധരാത്രസമയേ നിഃശബ്ദേ തിമിരേ തദാ। സുപ്തേ സാര്ഥേ പരിശ്രാന്തേ ഹസ്തിയൂഥമുപാഗമത്। പാനീയാര്ഥം ഗിരിതടാന്മദപ്രസ്രവണാവിലമ്
പകുതി രാത്രിയിലായിരുന്നു, ആഴമായ ഇരുട്ടിലും നിശബ്ദതയിലും, കഫിലം ഉറങ്ങി വിശ്രമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മലകളിൽ നിന്നു മദം ഒഴുകുന്ന ഒരു ആനക്കൂട്ടം വെള്ളം തേടി അവിടെ എത്തി.
[അഥാപശ്യത സാര്ഥം തം സാര്ഥജാന്സുബഹൂന്ഗജാന്
അപ്പോൾ ആ ആനകൾ കഫിലവും വ്യാപാരികളുടെ ആനകളെയും കണ്ടു.
തേ താന്ഗ്രാമ്യഗജാന്ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ വനഗജാസ്തദാ। സമാദ്രവന്ത വേഗേന ജിഘാംസന്തോ മദോത്കടാഃ
ആ വീട്ടാനകളെ കണ്ടപ്പോൾ, കാട്ടാനകൾ എല്ലാം മദം നിറഞ്ഞ്, കൊലചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വേഗത്തിൽ അവരിലേയ്ക്ക് പാഞ്ഞു.
തേഷാമാപതതാം വേഗഃ കരിണാം ദുഃസഹോഽഭവത്। നഗാഗ്രാദിവ ശീര്ണാനാം ശൃങ്ഗാണാം പതതാം ക്ഷിതൌ। സ്പന്ദതാമപി നാഗാനാം മാര്ഗാ നഷ്ടാ വനോദ്ഭവാഃ ।।]
ആനകൾ പാഞ്ഞെത്തിയ വേഗം അതിരൂക്ഷമായിരുന്നു; മലശിഖരങ്ങൾ നിലത്തേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെ, കാട്ടാനകൾ നടുങ്ങി കാടിന്റെ വഴികൾ പോലും കാണാതെ പോയി.
മാര്ഗം സംരുദ്ധ്യ സംസുപ്തം പദ്മിന്യാഃ സാര്ഥമുത്തമമ്। തേ തം മമര്ദുഃ സഹസാ വേഷ്ടമാനം മഹീതലേ
വഴി തടഞ്ഞ്, താമരക്കുളത്തിനരികിൽ ഉറങ്ങി കിടന്നിരുന്ന ആ ഉത്തമകഫിലത്തെ കാട്ടാനകൾ പെട്ടെന്ന് നിലത്തുവീഴ്ത്തി ചവിട്ടി.
മഹാരവം പ്രമുഞ്ചതോ വദ്ധ്യന്തേ ശരണാര്ഥിനഃ। വനഗുല്മാംശ്ച ധാവന്തോ നിദ്രയാ മഹതോ ഭയാത്
കൈരുതൽ തേടി വലിയാരവം വിളിച്ചവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ചിലർ വലിയ ഭയത്തിലും ഉറക്കത്തിലും കാട്ടിലെ കാടുകളിൽ ഓടി മറഞ്ഞു.
കേചിദ്ദന്തൈഃ കരൈഃ കേചിത്കേചിത്പദ്ഭ്യാം ഹതാ ഗജൈഃ
ചിലരെ ആനകൾ കല്ലുകളാൽ, ചിലരെ തുമ്പികളാൽ, ചിലരെ കാൽകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടു.
നിഹതോഷ്ട്രാശ്വബഹുലാഃ പദാതിജസംകുലാഃ। ഭയാദാധാവമാനാശ് പരസ്പരഹതാസ്തദാ
ഒട്ടകങ്ങളും കുതിരകളും കൊല്ലപ്പെട്ടു, പടയാളികൾ നിറഞ്ഞു; ഭയത്താൽ ഓടുമ്പോൾ അവർ പരസ്പരം ഇടിച്ചു വീണു.
ഘോരാന്നാദാന്വിമുഞ്ചന്തോ നിപേതുര്ധരണീതലേ। വൃക്ഷേഷ്വാസജ്യസംഭഗ്നാഃ പതിതാ വിഷമേഷു ച
ഭീകരമായ ആരവം പുറത്ത് വിട്ടു അവർ നിലത്തേക്ക് വീണു; ചിലർ മരങ്ങളിൽ ഇടിച്ചു പൊട്ടി, ചിലർ കുഴിയിലോ കട്ടിലോ വീണു.
ഏവംപ്രകാരൈര്ബഹുഭിര്ദൈവേനാക്രമ്യ ഹസ്തിഭിഃ। രാജന്വിനിഹതം സര്വം സമൃദ്ധം സാര്ഥമണ്ഡലമ്
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, പലവിധത്തിൽ, ദൈവവിധിയാൽ ആനകൾ ആ സമ്പന്നമായ കഫിലം മുഴുവൻ നശിപ്പിച്ചു.
ആരാവഃ സുമഹാംശ്ചാസീത്രൈലോക്യഭയകാരകഃ। ഏഷോഽഗ്നിരുത്ഥിതഃ കഷ്ടസ്ത്രായധ്വം ധാവതാഽധുനാ
വലിയാരവം ഉയർന്നു, മൂന്നു ലോകത്തിനും ഭയം പകരുന്നതായി: 'ഇവിടെ ഒരു ഭയങ്കരമായ തീ പടർന്നിരിക്കുന്നു! രക്ഷപ്പെടൂ, ഉടൻ ഓടൂ!' എന്നു.
രത്നരാശിര്വിശീര്ണോഽയം ഗൃഹ്ണീധ്വം കിം പ്രധാവത। സാമാന്യമേതദ്ദ്രവിണം ന മിഥ്യാ വചനം മമ
ഇവിടെ രത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം ചിതറിക്കിടക്കുന്നു — എടുക്കൂ, നിങ്ങള് എന്തിന് ഓടിക്കളയുന്നു? ഈ ധനം എല്ലാവര്ക്കും പൊതുവാണ്; എന്റെ വാക്കുകള് കള്ളമല്ല.
പുനരേവാഭിധാസ്യാമി ചിന്തയധ്വം സുകാതരാഃ। ഏവമേവാഭിഭാഷന്തോ വിദ്രവന്തി ഭയാത്തദാ
ഞാന് വീണ്ടും പറയുന്നു — നിങ്ങള് സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ. അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, അപ്പോള് അവര് ഭയത്താല് ഓടി മറഞ്ഞു.
തസ്മിംസ്തഥാ വര്തമാനേ ദാരുണേ ജനസംക്ഷയേ। ദമയന്തീ ച ബുബുധേ ഭയസംത്രസ്തമാനസാ। അപശ്യദ്വൈശസം തത്ര സര്വലോകഭയംകരമ്
അങ്ങനെയുള്ള ഭയാനകമായ മനുഷ്യനാശം നടക്കുമ്പോള്, ഭയത്താല് വിറങ്ങലിച്ച മനസ്സോടെ ദമയന്തി അവിടെയുള്ള ആ ദുരന്തം, എല്ലാവരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന അതിനെ, മനസ്സിലാക്കി.
അദൃഷ്ടപൂര്വം തദ്ദൃഷ്ട്വാ ബാലാ പദ്മനിഭേക്ഷണാ। സംസക്തവദനാശ്വാസാ ഉത്തസ്ഥൌ ഭയവിഹ്വലാ
മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തത് കണ്ടപ്പോള്, താമരപൂവ് പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ആ ബാല, ശ്വാസം കണങ്കലഞ്ഞ്, ഭയത്താല് വിറച്ച് എഴുന്നേറ്റു.
യേ തു തത്ര വിനിര്മുക്താഃ സാര്ഥാത്കേചിദവിക്ഷതാഃ। തേഽബ്രുവന്സഹിതാഃ സര്വേ കസ്യേദം കര്മണഃ ഫലമ്
അവിടെ ആ സാര്ഥത്തില് നിന്ന് പരിക്കില്ലാതെ രക്ഷപ്പെട്ടവര് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ചോദിച്ചു: ഇതെല്ലാം ആര്റെ കര്മ്മഫലമാണ്?
നൂനം ന പൂജിതോഽസ്മാഭിര്മണിഭദ്രോ മഹായശാഃ। തഥാ യക്ഷാധിപഃ ശ്രീമാന്ന വൈ വൈശ്രവണഃ പ്രഭുഃ
നമുക്ക് മനിഭദ്രന്, മഹത്വമുള്ളവനും പ്രശസ്തനും ആയവനും, യക്ഷാധിപതിയായ വൈശ്രവണനും, യഥോചിതമായി ആദരവ് നല്കിയില്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ന പൂജാ വിഘ്രകര്തൄണാമഥവാ പ്രഥമം കൃതാ
സാര്ഥത്തിന്റെ രക്ഷകര്ത്താക്കളെ ആദ്യം നാം ആരാധിച്ചുമില്ല.
ശകുനാനാം ഫലം വാഽഥ വിപരീതിമിദം ധ്രുവമ്। ഗ്രഹാ ന വിപരീതാസ്തു കിമന്യദിദമാഗതമ്
അല്ലെങ്കില് പക്ഷികളുടെ അശുഭഫലമോ, അല്ലെങ്കില് എന്തെങ്കിലും ദോഷം സംഭവിച്ചിരിക്കാം; ഗ്രഹങ്ങള് ദോഷകരമല്ല — ഇതിന് മറ്റെന്താണ് കാരണം?
അപരേ ത്വബ്രുവന്ദീനാ ജ്ഞാതിദ്രവ്യവിനാകൃതാ। യാഽസാവദ്യ മഹാസാര്ഥേ നാരീ ഹ്യുന്മത്തദര്ശനാ
കുടുംബവും സമ്പത്തും നഷ്ടപ്പെട്ട ദു:ഖിതരായ മറ്റുചിലര് പറഞ്ഞു: ആ മഹാസാര്ഥത്തില് വന്ന, ഭ്രാന്തുപിടിച്ചവളെപ്പോലെയുള്ള ആ സ്ത്രീ —
പ്രവിഷ്ടാ വികൃതാകാരാ കൃത്വാ രൂപമമാനുഷമ്। തയൈവം വിഹിതാ പൂര്വം മായാ പരമദാരുണാ
അവള് അകത്തേക്ക് കടന്ന്, രൂപം മാറ്റി, മനുഷ്യരല്ലാത്ത രൂപം ധരിച്ച്, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഈ മായാജാലം സൃഷ്ടിച്ചത് അവളാണ്.