തം തു നാഗം തതോ ദൃഷ്ട്വാ മന്ത്രിണസ്തേ പ്രദുദ്രുവുഃ। അപശ്യന്ത തഥാ യാന്തമാകാശേ നാഗമദ്ഭുതമ്
അപ്പോൾ ആ പാമ്പിനെ കണ്ട മന്ത്രിമാർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; ആ അത്ഭുതകരമായ പാമ്പ് ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതും അവർ കണ്ടു.
സീമന്തമിവ കുര്വാണം നഭസഃ പദ്മവര്ചസമ്। തക്ഷകം പന്നഗശ്രേഷ്ഠം ഭൃശം ശോകപരായണാഃ
പദ്മം പോലെ തിളങ്ങിയും ആകാശത്തിന്റെ അതിരുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയും, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ തക്ഷകനെ അവർ ദു:ഖഭാരമായി കണ്ടു.
തതസ്തു തേ തദ്ഗൃഹമഗ്നിനാ വൃതം പ്രദീപ്യമാനം വിഷജേന ഭോഗിനഃ। ഭയാത്പരിത്യജ്യ ദിശഃ പ്രപേദിരേ പപാത തച്ചാശനിതാഡിതം യഥാ
അപ്പോൾ ആ വീട്, തീയും പാമ്പിന്റെ വിഷവും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭയത്തിൽ എല്ലാവരും ദിശകളിലേക്ക് ഓടി; ആ വീട് മിന്നൽപോലെ ഇടിയേറ്റ് വീണുപോയി.
തതോ നൃപേ തക്ഷകതേജസാഹതേ പ്രയുജ്യ സര്വാഃ പരലോകസത്ക്രിയാഃ। ശുചിര്ദിജോ രാജപുരോഹിതസ്തദാ തഥൈവ തേ തസ്യ നൃപസ്യ മന്ത്രിണഃ
തക്ഷകന്റെ ശക്തിയിൽ രാജാവ് വീണു മരിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ശൗചകർമങ്ങളും ചെയ്തു; ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണനും രാജപുരോഹിതനും മന്ത്രിമാരും അങ്ങനെ തന്നെ ആ രാജാവിനുവേണ്ടി നിർവഹിച്ചു.
നൃപം ശിശും തസ്യ സുതം പ്രചക്രിരേ സമേത്യ സര്വേ പുരവാസിനോ ജനാഃ। നൃപം യമാഹുസ്തമമിത്രഘാതിനം കുരുപ്രവീരം ജനമേജയം ജനാഃ
അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും കൂടിച്ചേരുകയും, ആ ബാലനെ, അവന്റെ മകനായ ജനമേജയനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ച കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായ രാജാവെന്ന് ജനങ്ങൾ അവനെ വിളിച്ചു.
സ ബാല ഏവാര്യമതിര്നൃപോത്തമഃ സഹൈവ തൈര്മന്ത്രിപുരോഹിതൈസ്തദാ। ശശാസ രാജ്യം കുരുപുംഗവാഗ്രജോ യഥാഽസ്യ വീരഃ പ്രപിതാമഹസ്തഥാ
അവൻ ബാലനാണെങ്കിലും, നല്ല മനസ്സുള്ള മഹാരാജാവായി മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു. തന്റെ വീരനായ വലിയപ്പൻ ഭരിച്ചപോലെ തന്നെ അവനും രാജ്യം ഭരിച്ചു.
തതസ്തു രാജാനമമിത്രതാപനം സമീക്ഷ്യ തേ തസ്യ നൃപസ്യ മന്ത്രിണഃ। സുവര്ണവര്മാണമുപേത്യ കാശിപ വപുഷ്ടമാര്ഥം വരയാംപ്രചക്രമുഃ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആ രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ മന്ത്രിമാർ കാശി രാജ്യത്തിലെ സുവർണവർമ്മനോടു ചെന്നു, അവന്റെ വംശം നിലനിർത്താൻ അവന്റെ മകളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ സ രാജാ പ്രദദൌ വപുഷ്ടമാം കുരുപ്രവീരായ പരീക്ഷ്യ ധര്മതഃ। സ ചാപി താം പ്രാപ്യ മുദാ യുതോഽഭവ- ന്ന ചാന്യനാരീഷു മനോ ദധേ ക്വചിത്
അപ്പോൾ ആ രാജാവ്, ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച്, തന്റെ സുന്ദരിയായ മകളെ കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനനായവന് നൽകി. അവളെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; മറ്റൊരു സ്ത്രീയിലേക്കും മനസ്സു തിരിച്ചില്ല.
സരഃസു ഫുല്ലേഷു വനേഷു ചൈവ പ്രസന്നചേതാ വിജഹാര വീര്യവാന്। തഥാ സ രാജന്യവരോ വിജഹ്രിവാന് യഥോര്വശീം പ്രാപ്യ പുരാ പുരൂരവാഃ
പുഷ്പിച്ചിരിക്കുന്ന തടാകങ്ങളിലും കാടുകളിലും സന്തോഷത്തോടെ ആ ധൈര്യശാലിയായ രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു. പുരുരവസിന് ഉർവശിയെ ലഭിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ആനന്ദം പോലെ തന്നെ, രാജാവും അത്രയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
വപുഷ്ടമാ ചാപി വരം പതിവ്രതാ പ്രതീതരൂപാ സമവാപ്യ ഭൂപതിമ്। ഭാവേന രാമാ രമയാംബഭൂവ തം വിഹാരകാലേഷ്വവരോധസുന്ദരീ
വപുഷ്ടമ എന്ന പതിവ്രതയായ സുന്ദരിയും ഭർത്താവായ രാജാവിനെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഭാവത്തിൽ രമാദേവിയെപ്പോലെ അവനെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; വിനോദ സമയങ്ങളിൽ അവൾ അന്തഃപുരത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരിയായ സ്ത്രീയായി മാറി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ജരത്കാരുര്മഹാതപാഃ। ചചാര പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം യത്രസായംഗൃഹോ മുനിഃ
അത് അതേ സമയത്താണ് മഹാതപസ്സുകാരനായ ജരത്കാരു എന്ന മുനി, വീട്ടില്ലാതെ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചത്.
ചരന്ദീക്ഷാം മഹാതേജാ ദുശ്ചരാമകൃതാത്മഭിഃ। തീര്ഥേഷ്വാപ്ലവനം കുര്വന്പുണ്യേഷു വിചചാര ഹ
കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ ആചരിച്ച്, അശാന്തരായവർക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത വിധം, ആ മഹാതേജസ്വി തപസ്സുകാരൻ തിരുത്തുകളിലും, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും കുളിച്ച് സഞ്ചരിച്ചു.
വായുഭക്ഷോ നിരാഹാരഃ ശുഷ്യന്നഹരഹര്മുനിഃ। സം ദദര്ശ പിതൄന്ഗര്തേ ലമ്ബമാനാനധോമുഖാന്
വായുവാണ് ഭക്ഷ്യമായി, ഭക്ഷണം ഒന്നുമില്ലാതെ, ദിവസേന ക്ഷീണിച്ചുകൊണ്ട് ആ മുനി, ഒരു കുഴിയിൽ തലകീഴായി തൂങ്ങിയിരിക്കുന്ന തന്റെ പിതൃപുരുഷന്മാരെ കണ്ടു.
ഏകതന്ത്വവശിഷ്ടം വൈ വീരണസ്തമ്ബമാശ്രിതാന്। തം തന്തും ച ശനൈരാഖുമാദദാനം ബിലേശയമ്
അവർ ഒരു വൃക്ഷത്തിൻറെ ഒറ്റ തണ്ടിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് തൂങ്ങി, അതിനെ ഒരു പുഴു പതുക്കെ കടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
നിരാഹാരാന്കൃശാന്ദീനാന്ഗര്തേ സ്വത്രാണമിച്ഛതഃ। ഉപസൃത്യ സ താന്ദീനാന്ദീനരൂപോഽഭ്യഭാഷത
ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ ക്ഷീണിച്ചും ദു:ഖിതരായും, രക്ഷപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ചും, ആ ദു:ഖിതരായ പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ അടുത്ത് ചെന്നു, അവന്റെ രൂപവും അതുപോലെ ദു:ഖിതമായിത്തീർന്നു, അവരോട് സംസാരിച്ചു.
കേ ഭവന്തോഽവലമ്ബന്തേ വീരമസ്തമ്ബമാശ്രിതാഃ। ദുര്ബലം ഖാദിതൈര്മൂലൈരാഖുനാ ബിലവാസിനാ
നിങ്ങൾ ആരാണ്, ഈ ദുർബലമായ വൃക്ഷത്തണ്ടിൽ ആശ്രയിച്ച്, അതിനെ ഒരു പുഴു കടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഇവിടെ തൂങ്ങിയിരിക്കുന്നത്?
വീരണസ്തമ്ബകേ മൂലം യദപ്യേകമിഹ സ്ഥിതമ്। തദ്ഭപ്യയം ശനൈരാഖുരാദത്തേ ദശനൈഃ ശിതൈഃ
ഈ വൃക്ഷത്തണ്ടിൽ ഒറ്റ ഒരു വേരാണ് ഇപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നത്; അതും ആ പുഴു തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളാൽ പതുക്കെ കടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഛേത്സ്യതേഽല്പാവശിഷ്ടത്വാദേതദപ്യചിരാദിവ। തതസ്തു പതിതാരോഽത്ര ഗര്തേ വ്യക്തമധോമുഖാഃ
ഇനി അധികം വൈകാതെ, അവശേഷിക്കുന്ന ഈ വേരും മുറിഞ്ഞു പോകും; അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഈ കുഴിയിലേക്ക് തലകീഴായി വീഴും എന്ന് വ്യക്തമാണ്.
അത്ര മേ ദുഃഖമുത്പന്നം ദൃഷ്ട്വാ യുഷ്മാനധോമുഖാന്। കൃച്ഛ്രാമാപദമാപന്നാന്പ്രിയം കിം കരവാണി വഃ
നിങ്ങളെ ഇങ്ങനെ തലകീഴായി തൂങ്ങി ദു:ഖത്തിൽ ആകെയുള്ളത് കണ്ടപ്പോൾ, എനിക്ക് വലിയ ദു:ഖം തോന്നുന്നു. നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ എന്ത് പ്രിയപ്പെട്ട കാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും?
തപസോഽസ്യ ചതുര്ഥേന തൃതീയേനാഥ വാ പുനഃ। അര്ധേന വാപി നിസ്തര്തുമാപദം ബ്രൂത മാ ചിരമ്
എന്റെ തപസ്സിന്റെ നാലിലൊന്ന്, മൂന്നിലൊന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ പാതി ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ഈ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് മോചിതരാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഉടൻ പറയൂ.
അഥവാപി സമഗ്രേണ തരന്തു തപസാ മമ। ഭവന്തഃ സര്വ ഏവേഹ കാമമേവം വിധീയതാമ്
അല്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, എന്റെ മുഴുവൻ തപസ്സും ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മോചിതരാകട്ടെ. നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ വേണമെന്നോ അതുപോലെ ആകട്ടെ.
കുതോ ഭവാന്ബ്രഹ്മചാരീ യോ നസ്ത്രാതുമിഹേച്ഛസി। ന തു വിപ്രാഗ്ര്യ തപസാ ശക്യമേതദ്വ്യപോഹിതുമ്
നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യമാണ്? മഹത്തായ തപസ്സുകൊണ്ടും ഈ ദു:ഖം മാറ്റാൻ കഴിയില്ല.
അസ്തി നസ്താത തപസഃ ഫലം പ്രവദതാം വര। സംതാനപ്രക്ഷയാദ്ബ്രഹ്മന്പതാമോ നിരയേഽശുചൌ
ശ്രേഷ്ഠനായ വാക്കാളാ, ഈ തപസ്സിന് ഫലം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ? നമ്മുടെ വംശം നശിച്ചുപോകുന്നതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ അശുദ്ധമായ നരകത്തിലേക്ക് വീണുപോകുകയാണ്.
സന്താനം ഹി പരോ ധര്മം ഏവമാഹ പിതാമഹഃ। ലമ്ബതാമിഹ നസ്താത ന ജ്ഞാനം പ്രതിഭാതി വൈ
വംശം നിലനിൽക്കുന്നത് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മമാണെന്ന് നമ്മുടെ പിതാമഹൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, അപ്പാ, ഇവിടെ ഞങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; യാതൊരു ജ്ഞാനവും നമ്മെ കാണുന്നില്ല.
യേന ത്വാം നാഭിജാനീമോ ലോകേ വിഖ്യാതപൌരുഷമ്। വൃദ്ധോ ഭവാന്മഹാഭാഗോയോനഃ ശോച്യാന്സുദുഃഖിതാന
ലോകത്ത് വീര്യശാലിയായി പ്രശസ്തനായ നിങ്ങളെ ആരോ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. മഹാഭാഗ്യശാലിയായ മുതിർന്നവനാണ് നിങ്ങൾ; ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ പൂർവ്വികന്മാർ ദു:ഖിതരായി കരുണാർഹരാണ്.
ശോചതേ ചൈവ കാരുണ്യാച്ഛൃണു യേ വൈ വയം ദ്വിജ। യായാവരാ നാമ വയമൃഷയഃ സംശിതവ്രതാഃ
കരുണകൊണ്ട് ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നു, ദ്വിജാ, കേൾക്കൂ: ഞങ്ങൾ യായാവരന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, കഠിന വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയുള്ള ഋഷിമാരാണ്.
ലോകാത്പുമ്യാദിഹ ഭ്രഷ്ടാഃ സന്താനപ്രക്ഷയാന്മുനേ। പ്രണഷ്ടം നസ്തപസ്തീവ്രം ന ഹി നസ്തന്തുരസ്തി വൈ
മഹർഷേ, വംശം നശിച്ചുപോയതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ലോകത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ കഠിനമായ തപസ്സും നഷ്ടമായി; ഇനി ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സന്താനവും ഇല്ല.
അസ്തിത്വേകോഽദ്യ നസ്തന്തുഃ സോഽപി നാസ്തി യഥാ തഥാ। മന്ദഭാഗ്യോഽല്പഭാഗ്യാനാം തപ ഏകം സമാസ്ഥിതഃ
ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സന്താനമേ ശേഷിച്ചുള്ളൂ, അവനും നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെയാണ്; ദുർഭാഗ്യശാലികളിൽ ഏറ്റവും ദുർഭാഗ്യശാലിയാണ് അവൻ, തപസ്സിൽ മാത്രം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ജരത്കാരുരിതി ഖ്യാതോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ। നിയതാത്മാ മഹാത്മാ ച സുവ്രതഃ സുമഹാതപാഃ
ജരത്കാരു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനാണ് അവൻ; വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവൻ, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവൻ, മഹാത്മാവും, ദൃഢവ്രതനും, വലിയ തപസ്സുകാരനുമാണ്.
തേന സ്മ തപസോ ലോഭാത്കൃച്ഛ്രമാപാദിതാ വയമ്। ന തസ്യ ഭാര്യാ പുത്രോ വാ ബാന്ധവോ വാഽസ്തി കശ്ചന
അവന്റെ തപസ്സിനോടുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഈ കഷ്ടതയിൽപ്പെട്ടത്; അവനു ഭാര്യയോ മകനോ ബന്ധുക്കളോ ആരുമില്ല.