കഥം വാസോ വികര്തേയം ന ച ബുദ്ധ്യേത മേ പ്രിയാ। വിചിന്ത്യൈവം നലോ രാജാ സഭാം പര്യചരത്തദാ
എങ്ങനെ ഞാൻ വസ്ത്രം മുറിക്കാം, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾക്ക് അറിയാതെ? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, രാജാവ് നളൻ ആ സഭയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
പരിധാവന്നഥ നല ഇതശ്ചേതശ്ച ഭാരത। ആസസാദ സഭോദ്ദേശേ വികോശം സ്വങ്ഗമുത്തമമ്
അപ്പോൾ, ഭാരതാവംശജാ, നളൻ ഇവിടെ അങ്ങോട്ട് ഓടി, ആ സഭയിൽ തന്നെ വേണ്ടിയിരുന്ന ഒരു കത്തി കണ്ടെത്തി.
തേനാര്ധം വാസസശ്ഛിത്ത്വാ നിവസ് ച പരംതപഃ। സുപ്താമുത്സൃജ്യ വൈദര്ഭീം പ്രാദ്രവദ്ഗതചേതനാമ്
അവന് തന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ പകുതി കീറി, ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന വൈദര്ഭിയെ അവശയായി അവിടെ വിട്ട്, ശത്രുക്കളുടെ ഭയംകെട്ടവന് ഓടി പോയി.
തതോ നിബദ്ധഹൃദയഃ പുനരാഗമ് താം സഭാമ്। ദമയന്തീം തദാ ദൃഷ്ട്വാ രുരോദ നിഷധാധിപഃ
പിന്നീട്, ഹൃദയം സ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, വീണ്ടും ആ സഭയിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്നു; അവിടെ ദമയന്തിയെ കണ്ട നിഷധരാജാവ് കരഞ്ഞു.
യാം ന വായുര്ന ചാദിത്യഃ പുരാ പശ്യതി മേ പ്രിയാമ്। സേയമദ്യ സഭാമധ്യേ ശേതേ ഭൂമാവനാഥവത്
എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഇതുവരെ കാറ്റും സൂര്യനും ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലായിരുന്നു; ഇന്നിവള് സഭയുടെ നടുവില്, ഭൂമിയില് രക്ഷയില്ലാത്തവളെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു.
ഇയം വസ്ത്രാവകര്തേന സംവീതാ ചാരുഹാസിനീ। ഉന്മത്തേവ മയാ ഹീനാ കഥം ബുദ്ധ്വാ ഭവിഷ്യതി
സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ഇവള്, എന്റെ കൈകൊണ്ടു കീറപ്പെട്ട വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് വിട്ടുപോയതറിഞ്ഞ്, ഉണര്ന്നാല് ഇവള് എങ്ങനെയാകും, ഭ്രമിച്ചവളെപ്പോലെയല്ലേ.
കഥമേകാ സതീ ഭമീ മയാ വിരഹിതാ ശുഭാ। ചരിഷ്യതി വനേ ഘോരേ മൃഗവ്യാലനിഷേവിതേ
എനിക്ക് വിട്ടുപോയ ഈ സദാചാരവും സുന്ദരിയുമായ ഭാര്യ, കാട്ടിലെ ഭയാനകമായ മൃഗങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ വനത്തില് എങ്ങനെയാണ് ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുക.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ അശ്വിനൌ സമരുദ്ഗണൌ। രക്ഷന്തു ത്വാം മഹാഭാഗേ ധര്മേണാസി സമാവൃതാ
മഹാഭാഗ്യവതിയായേ, നീ ധര്മത്തില് ഉറഞ്ഞിരിക്കുന്നവളാണ്; ആദിത്യന്മാര്, വസുക്കള്, രുദ്രന്മാര്, അശ്വിനികള്, മരുത്ഗണങ്ങള് ഇവരെല്ലാവരും നിന്നെ കാത്തിരിപ്പിന്.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രിയാം ഭാര്യാം രൂപേണാപ്രതിമാം ഭുഷി। കലിനാഽപഹൃതജ്ഞാനോ നലഃ പ്രാതിപഷ്ഠദുദ്യതഃ
ഇങ്ങനെ തന്റെ പ്രിയപത്നിയോട്, സൗന്ദര്യത്തില് തുല്യരില്ലാത്തവളോട് പറഞ്ഞ്, കലിയാല് മനസ്സ് പിടിച്ചെടുത്ത നളന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ഗത്വാഗത്വാ നലോ രാജാ പുനരേതി സഭാം മുഹുഃ। ആകൃഷ്യമാണഃ കലിനാ സൌഹൃദേനാവകൃഷ്യതേ
നളന് രാജാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും ആ സഭയിലേക്കു പോയി, തിരിച്ചു വന്നു; സ്നേഹത്തില് ആകര്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോള് കലി അവനെ വലിച്ചിഴച്ചു.
ദ്വിധേവ ഹൃദയം തസ്യ ദുഃഖിതസ്യാഭവത്തദാ। ദോലേവ മുഹുരായാതി യാതി ചൈവ മുഹുര്മുഹുഃ
അപ്പോള് ദുഃഖം നിറഞ്ഞ അവന്റെ ഹൃദയം രണ്ടായി പിളര്ന്നതുപോലെയായി; ഒരു ഊഞ്ഞാലുപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും പോകുകയും വരികയും ചെയ്തു.
അവകൃഷ്ടസ്തു കലിനാ മോഹിതഃ പ്രാദ്രവന്നലഃ। സുപ്താമുത്സൃജ്യ താം ഭാര്യാം വിലപ്യ കരുണം ബഹു
കലിയാല് വശീകരിക്കപ്പെട്ട്, മനസ്സു മയങ്ങിപ്പോയ നളന്, ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഭാര്യയെ അവിടെ വിട്ട്, ദുഃഖത്തോടെ പല വാക്കുകളും പറഞ്ഞ് ഓടി പോയി.
നഷ്ടാത്മാ കലിനാഽഽവിഷ്ടസ്തത്തദ്വിഗണയന്മുഹുഃ। ജഗാമൈകാം വനേ ശൂന്യേ ഭാര്യാമുത്സൃജ്യ മോഹിതഃ
സ്വയം നഷ്ടപ്പെട്ട്, കലി അവനെ പിടിച്ചെടുത്ത്, തന്റെ ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും എണ്ണിക്കൊണ്ടു, ഭാര്യയെ അവിടെ വിട്ട്, ഒറ്റയ്ക്ക് ശൂന്യമായ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
അപക്രാന്തേ നലേ രാജന്ദമയന്തീ ഗതക്ലമാ। അബുധ്യത വരാരോഹാ സംത്രസ്താ വിജനേ വനേ
നളന് അകന്ന ശേഷം, രാജാവേ, ദമയന്തി വിശ്രമം മാറി, ഭയത്തോടെ, ആ പാടില്ലാത്ത കാട്ടില് ഉണര്ന്നു.
അപശ്യമാനാ ഭര്താരം ശോകദുഃഖസമന്വിതാ। പ്രാക്രോശദുച്ചൈഃ സംത്രസ്താ മഹാരാജേതി നൈഷധമ്
ഭര്ത്താവിനെ കാണാതെ, ദുഃഖത്തിലും വേദനയിലും മുങ്ങി, ഭയത്തോടെ ഉച്ചത്തില് വിളിച്ചു: 'നിഷധരാജാവേ, മഹാരാജാവേ!'
ഹാ നാഥ ഹാ മഹാരാജ ഹാ സ്വാമിന്കിം ജഹാസി മാമ്। ഹാ ഹതാഽസ്മി വിനഷ്ടാഽസ്മി ഭീതാഽസ്മി വിജനേ വനേ
'ഹായ് നാഥാ! ഹായ് മഹാരാജാവേ! ഹായ് പ്രഭുവേ, നീ എന്നെ എന്തു കൊണ്ട് വിട്ടുപോയി? ഹായ്, ഞാൻ നശിച്ചുപോയി, നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഈ പാടില്ലാത്ത കാട്ടില് ഭയപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.'
നനു നാമ മഹാരജ ധര്മജ്ഞഃ സത്യവാഗസി। കഥംവിധസ്ത്വംഹി തഥാ സുപ്താമുത്സൃജ്യ മാം ഗതഃ
'നിശ്ചയം മഹാരാജാവേ, നീ ധര്മം അറിയുന്നവനും സത്യവാനുമായവനാണ്; എങ്ങനെയാണ് നീ എന്നെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് വിട്ടുപോയത്?'
കഥമുത്സൃജ്യഗന്താഽസി വശ്യാം ഭാര്യാമനുവ്രതാമ്। വിശേഷതോ നാപകൃതഃ പരേണാപകൃതോ ഹ്യസി
'നീ മറ്റൊരാളാല് അപമാനിക്കപ്പെട്ടതുമില്ല, എങ്കിലും എങ്ങനെ നീ വിശ്വസ്തയും അനുസരണയുമായ ഭാര്യയെ വിട്ടുപോയി?'
ശക്യസേ ന ഗിരഃ സത്യാഃ കര്തും മയി നരേശ്വര। യാസ്ത്വയാ ലോകപാലാനാം സന്നിധൌ കഥിതാഃ പുരാ
'നരപതിയേ, ലോകപാലന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തില് നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകള് എന്റെ നേരെ നീ പാലിക്കാന് കഴിയുന്നില്ലല്ലോ.'
നാകാലേ വിഹിതോ മൃത്യുര്മര്ത്യാനാം പുരുഷര്ഷഭ। യത്ര കാന്താ ത്വയോത്സൃഷ്ടാ മുഹൂര്തമപി ജീവതി
'മനുഷ്യരില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, പ്രിയപ്പെട്ടവളെ നീ വിട്ടുപോയിട്ടും അവള് ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോള് മരണത്തിന് സമയമാകാതെ വരില്ല.'
പര്യാപ്തഃ പരിഹാസോഽയമേതാവാന്പുരുഷര്ഷഭ। ഭൃശം ഭീതാസ്മി ദുര്ധര്ഷ ദര്ശയാത്മാനമീശ്വര
ഇത്രയും തമാശ മതിയാകട്ടെ, മഹാനായ പുരുഷനേ, ഞാൻ വളരെ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദയവായി, നിന്റെ സത്യസ്വരൂപം എനിക്ക് കാണിക്കൂ, പ്രഭുവേ.
ദൃശ്യസേ ദൃശ്യസേ രാജന്നേഷ തിഷ്ഠസി നൈഷധ। ആവാര്യ ഗുല്മൈരാത്മാനം കിം മാം ന പ്രതിഭാഷസേ
നീ കാണപ്പെടുന്നു, നീ കാണപ്പെടുന്നു രാജാവേ, നീ ഇവിടെ തന്നെ നിൽക്കുന്നു, നളന്റെ മകനേ. ഈ കാടിന്റെ ഇടയിൽ ഒളിച്ചുനിൽക്കുമ്പോൾ, നീ എനിക്ക് എന്തുകൊണ്ട് മറുപടി പറയുന്നില്ല?
നൃശംസാം വത രാജേന്ദ്ര യന്മാമേവംഗതാമിഹ। വിലപന്തീം സമാലിങ്ഗ്യ നാശ്വാസയസി പാര്ഥിവ
രാജാവേ, ഞാൻ ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തിൽ കരയുകയും നിന്നെ ചേർത്ത് പിടിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, നീ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നത് എത്ര ക്രൂരമാണ്!
ന ശോചാമ്യഹമാത്മാനം ന ചാന്യദപി കിംചന। കഥം നു ഭവിതാസ്യേക ഇതി ത്വാം നൃപ ശോചയേ
ഞാൻ എനിക്ക് വേണ്ടി ദു:ഖിക്കുന്നില്ല, മറ്റൊന്നിനും ദു:ഖമില്ല. രാജാവേ, നീ ഒറ്റയ്ക്ക് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും എന്ന ചിന്തിച്ചാണ് ഞാൻ നിന്നെക്കുറിച്ച് ദു:ഖിക്കുന്നത്.
കഥം നു രാജംസ്തൃഷിതഃ ക്ഷുക്ഷിതഃ ശ്രമകര്ശിതഃ। സായാഹ്നേ വൃക്ഷമൂലേഷു മാമപശ്യന്ഭവിഷ്യസി
രാജാവേ, ദാഹവും വിശപ്പും ക്ഷീണവും അനുഭവിച്ച്, വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ ചുവടിൽ, എന്നെ കാണാതെ നീ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
തതഃ സാ തീവ്രശോകാര്താ പ്രദീപ്തേവ ച മന്യുനാ। ഇതശ്ചേതശ്ച രുദതീ പര്യധാവത ദുഃഖിതാ
അതിനുശേഷം, അതീവ ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയും കോപത്തിൽ ജ്വലിച്ചും, അവൾ ഇവിടെ അവിടെ കരയുമ്പോൾ, വേദനയോടെ അലയുകയായിരുന്നു.
മുഹുരുത്പതതേ ബാലാ മുഹുഃ പതതി വിഹ്വലാ। മുഹുരാലീയതേ ഭീതാ മുഹുഃ ക്രോശതി രോദിതി
അപ്പോൾ അപ്പോൾ ആ ബാലിക കയറിയുയരുകയും, അപ്പോൾ അപ്പോൾ ആശങ്കയിൽ വീണുപോകുകയും, ഭയത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുകയും, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച് കരയുകയും ചെയ്തു.
അതീവ ശോകസംതപ്താ മുഹുര്നിഃശ്വസ് വിഹ്വലാ। ഉവാച ഭൈമീ നിഃശ്വസ് രോദമാനാ പതിവ്രതാ
വളരെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയും, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്വസിച്ച് വിഷമിച്ചും, ഭീമന്റെ മകൾ, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, ആഹ്വസിച്ച് കരയുമ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യസ്യാഭിശാപാദ്ദുഃഖാര്തോ നൈഷ നന്ദതി നൈഷധഃ। തസ്യ ഭൂതസ്യ തദ്ദുഃഖാദ്ദുഃഖമഭ്യധികം ഭവേത്
ആശീർവാദംകൊണ്ട് നളൻ ദു:ഖിച്ച് സന്തോഷിക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആ ദു:ഖം നൽകുന്നവന്റെ ദു:ഖം നളന്റെതിനെക്കാൾ കൂടുതലാകട്ടെ.
അപാപചേതസം പാപോ യ ഏവം കൃതവാന്നലമ്। തസ്മാദ്ദുഃഖതരം പ്രാപ്യ ജീവത്വമസുഖജീവികാമ്
ദുഷ്ടഹൃദയത്തോടെ നളനോടിതു ചെയ്തവൻ, അതിനേക്കാൾ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ച്, ദു:ഖപൂർണ്ണമായ ജീവിതം നയിക്കട്ടെ.