ന ശയ്യാസനഭോഗേഷു രതിം വിന്ദതി കര്ഹിചിത്। ന നക്തം ന ദിവാ ശേതേ ഹാഹേതി രുദതീ മുഹുഃ
അവൾക്ക് കിടക്കുന്നതിലും ഇരിക്കുന്നതിലും സുഖസൗകര്യങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമില്ല. രാത്രി പകലൊന്നും അവൾ ഉറങ്ങുന്നില്ല; 'അയ്യോ' എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും കരയുന്നു.
താമസ്വസ്ഥാം തദാകാരാം സഖ്യസ്താ ജജ്ഞിരിങ്ഗിതൈഃ
അവളുടെ മുഖഭാവവും ചലനങ്ങളും നോക്കി സഖികൾ അവളുടെ മനോഭാവം മനസ്സിലാക്കി.
തതോ വിദര്ഭപതയേ ദമയന്ത്യാഃ സഖീജനഃ। ന്യവേദയത്താമസ്വസ്ഥാം ദമയന്തീം നരേശ്വരഃ
അപ്പോൾ ദമയന്തിയുടെ സഖികൾ അവളുടെ വിഷമാവസ്ഥ രാജാവ് വിദർഭനാഥനോട് അറിയിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ നൃപതിര്ഭീമോ ദമയന്തീസഖീഗണാത്। കിമര്ഥം ദുഹിതാ മേഽദ്യനാതിസ്വസ്ഥേവ ലക്ഷ്യതേ
ദമയന്തിയുടെ സഖികളിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ട രാജാവ് ഭീമൻ, 'എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്റെ മകൾ ഇന്നിത്ര അസ്വസ്ഥയായി കാണപ്പെടുന്നത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
സ സമീക്ഷ്യ മഹീപാലഃ സ്വാം സുതാം പ്രാപ്തയൌവനാമ്। അപശ്യദാത്മനാ കാര്യം ദമയന്ത്യാഃ സ്വയംവരമ്
യുവതിയായ തന്റെ മകളെ നോക്കി രാജാവ് ദമയന്തിക്ക് സ്വയംവരം നടത്തേണ്ടതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
സ സന്നിപാതയാമാസ മഹീപാലാന്വിശാംപതിഃ। ഏഷോഽനുഭൂയതാം ചീരാഃ സ്വയംവര ഇതി പ്രഭോ
ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ രാജാക്കന്മാരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, 'ഇവൾക്ക് സ്വയംവരം നടത്താം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ തു പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ദമയന്ത്യാഃ സ്വയംവരമ്। അഭിജഗ്മുസ്തതോ വീരാ രാജാനോ ഭീമശാസനാത്
ദമയന്തിയുടെ സ്വയംവരം നടക്കുമെന്ന് കേട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭീമന്റെ ആഹ്വാനപ്രകാരം അവിടെ എത്തി.
ഹസ്ത്യശ്വരഥഘോഷേണ നാദയന്തോ വസുംധരാമ്। വിചിത്രമാല്യാഭരണൈര്ബലൈര്ദൃശ്യൈഃ സ്വലംകൃതൈഃ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി, അവർ ഭംഗിയായി അണിഞ്ഞെത്തി.
തേഷാം ഭീമോ മഹാബാഹുഃ പാര്ഥിവാനാം മഹാത്മനാമ്। യഥാര്ഹമകരോത്പൂജാം തേഽവസംസ്തത്ര പൂജിതാഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ഭീമൻ, ആ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാരെ യോഗ്യമായി ആദരിച്ചു; അവർ അവിടെ ആദരപൂർവ്വം താമസിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സുരാണാമൃഷിസത്തമൌ। അടമാനൌ മഹാത്മാനാവിന്ദ്രലോകമിതോ ഗതൌ
അത് സമയത്താണ് ദേവന്മാരിൽ പ്രശസ്തരായ രണ്ട് മഹർഷിമാർ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് യാത്രയായി അലയുന്നു പോവുന്നത്.
നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ മഹാപ്രാജ്ഞൌ മഹാവ്രതൌ। ദേവരാജസ് ഭവനം വിവിശാതേ സുപൂജിതൌ
നാരദനും പാർവതനും, വലിയ ജ്ഞാനികളും വ്രതശീലികളും, ദേവരാജാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ അത്യന്തം ആദരപൂർവ്വം പ്രവേശിച്ചു.
താവര്ചയിത്വാ മഘവാ തതഃ കുശലമവ്യയമ്। പപ്രച്ഛാനാമയം ചാപി തയോഃ സര്വഗതം വിഭുഃ
അവരെ ആദരിച്ച ശേഷം മഘവാൻ അവരോടു സ്ഥിരമായ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; അതുപോലെ അവിടുത്തെ സർവ്വശ്രേയസ്സും അന്വേഷിച്ചു.
ആവയോഃ കശലം ദേവ സര്വത്രഗതമീശ്വര। ലോകേ ച മഘവന്കൃത്സ്നോ നൃപാഃ കുശലിനോ വിഭോ
ദേവാ, ഞങ്ങൾക്കു എല്ലായിടത്തും ക്ഷേമമാണ്; ലോകത്തെയും രാജാക്കന്മാർക്കും സുഖമാണ്, മഘവൻ.
നാരദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പപ്രച്ഛ ബലവൃത്രഹാ। ധര്മജ്ഞാഃ പൃഥിവീപാലാസ്ത്യക്തജീവിതയോധിനഃ
നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ ചോദിച്ചു: 'ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ ധർമ്മപരായണരാണോ? ജീവൻ ത്യജിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരാണോ?'
ശസ്ത്രേണ നിധനം കാലേ യേ ഗച്ഛന്ത്യപരാഡ്യുഖാഃ। അയം ലോകോഽക്ഷയസ്തേഷാം യഥൈവ മമ കാമധുക്
ശത്രുവിനെ ഭയപ്പെടാതെ യുദ്ധത്തിൽ മരണമേറ്റവർക്കു, എന്റെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുന്ന പശുവിനെപ്പോലെ, അവരുടേതായി ക്ഷയമില്ലാത്ത ലോകം ലഭിക്കും.
ക്വനു തേ ക്ഷത്രിയാഃ ശൂരാ നഹി പശ്യാമി താനഹമ്। ആഗച്ഛതോ മഹീപാലാന്ദയിതാമനിഥീന്മമ
അത്തരത്തിലുള്ള വീരനായ ക്ഷത്രിയന്മാർ എവിടെയാണ്? അവർ വരുന്നതെനിക്ക് കാണുന്നില്ല; എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥികളായ രാജാക്കന്മാർ എവിടെ?
ഏവമുക്തസ്തു ശക്രേണ നാരദഃ പ്രത്യഭാഷത। ശൃണു മേ മഘവന്യേന ന ദൃശ്യന്തേ മഹീക്ഷിതഃ
ഇങ്ങനെ ശക്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ നാരദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'മഘവൻ, രാജാക്കന്മാർ കാണാത്തതിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയാം.'
വിദര്ഭരാജ്ഞോ ദുഹിതാ ദമയന്തീതി വിശ്രുതാ। രൂപേണ സമതിക്രാന്താ പൃഥിവ്യാം സര്വയോഷിതഃ
വിദർഭരാജാവിന്റെ മകൾ ദമയന്തി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണ്; സൗന്ദര്യത്തിൽ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും അവൾ മറികടന്നിരിക്കുന്നു.
തസ്യാഃ സ്വയംവരഃ ശക്ര ഭവിതാ നചിരാദിവ। തത്ര ഗച്ഛന്തി രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച സര്വശഃ
ഇന്ദ്രനേ, അവളുടെ സ്വയംവരം ഉടൻ നടക്കും; രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരന്മാരും എല്ലാവരും അവിടെ പോകും.
താം രത്നഭൂതാം ലോകസ്യ പ്രാര്ഥയന്തോ മഹീക്ഷിതഃ। കാങ്ക്ഷന്തി സ്മ വിശേഷേണ ബലവൃത്രനിഷൂദന
ലോകത്തിന്റെ മുത്തുപോലെയുള്ള അവളെ നേടാൻ ഭൂപാലന്മാർ പ്രത്യേകമായി ആഗ്രഹിച്ചു, വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവനേ.
ഏതസ്മിന്കഥ്യമാനേ തു ലോകപാലാശ്ച സാഗ്നികാഃ। ആജഗ്മുര്ദേവരാജസ്യ സമീപമമരോത്തമാഃ
ഇത് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ലോകപാലന്മാരും അഗ്നിയും, അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, ദേവരാജാവിന്റെ സമീപം എത്തിയിരുന്നു.
തതസ്തേ ശുശ്രുവുഃ സര്വേ നാരദസ്യ വചോ മഹത്। ശ്രുത്വൈവ ചാബ്രുവന്ഹൃഷ്ടാ ഗച്ഛാമോ വയമപ്യുത
അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും നാരദന്റെ മഹത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ടു; കേട്ടതോടെ സന്തോഷത്തോടെ, 'നാംയും പോകാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതഃ സര്വേ മഹാരാജ സഗണാഃ സഹവാഹനാഃ। വിദര്ഭാനഭിജഗ്മുസ്തേ യതഃ സര്വേ മഹീക്ഷിതഃ
മഹാരാജാവേ, പിന്നെ അവർ എല്ലാവരും കൂട്ടരും വാഹനങ്ങളും കൂട്ടി, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ ഒത്തുചേർന്നിരുന്ന വിദർഭ ദേശത്തേക്ക് പോയി.
നലോപി രാജാ കൌന്തേയ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞാം സമാഗമമ്। അഭ്യഗച്ഛദദീനാത്മാ ദമയന്തീമനുവ്രതഃ
കുന്തിയുടെ പുത്രനായ രാജാവ് നളനും, രാജാക്കന്മാർ ഒത്തുചേർന്ന വിവരം അറിഞ്ഞ്, മനസ്സിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടെങ്കിലും, ദമയന്തിയെ പ്രണയിച്ച് അവിടേക്ക് പോയി.
അഥ ദേവാഃ പഥി നലം ദദൃശുര്ഭൂതലേ സ്തിതമ്। സാക്ഷാദിവ സ്ഥിതം മൂര്ത്യാ മന്മഥം രൂപസംപദാ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വഴിയിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന നളനെ കണ്ടു; അവൻ രൂപത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും മന്മഥനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നവനായി അവിടെ നിന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ലോകപാലാസ്തേ ഭ്രാജമാനം യഥാ രവിമ്। തസ്ഥുര്വിഗതസംകല്പാ വിസ്മിതാ രൂപസംപദാ
അവനെ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനായി കണ്ട ലോകപാലന്മാർ, അത്ഭുതത്തോടെ, മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ മറന്നുപോയി അവിടെ നിന്നു.
തതോഽന്തരിക്ഷേ വിഷ്ടഭ്യ വിമാനാനി ദിവൌകസഃ। അബ്രുവന്നൈഷധം രാജന്നവതീര്യ നഭസ്തലാത്
പിന്നീട്, രാജാവേ, ദേവന്മാർ ആകാശത്ത് അവരുടെ ദിവ്യരഥങ്ങൾ നിർത്തി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി നളനോട് പറഞ്ഞു.
ഭോഭോ നിഷധരാജേന്ദ്ര നല സത്യവ്രതോ ഭവാത്। അസ്മാകം കുരു സാഹായ്യം ദൂതോ ഭവ നരോത്തമ
നിഷധരാജാവായ നളാ, സത്യവ്രതനായവനേ, ഞങ്ങൾക്കായി സഹായം ചെയ്യണം; മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ ഞങ്ങളുടെ ദൂതനാകണം.
തേഭ്യഃ പ്രതിജ്ഞായ നലഃ കരിഷ്യ ഇതി ഭാരത। അഥൈതാന്പരിപപ്രച്ഛ കൃതാഞ്ജലിരുപസ്ഥിതഃ
ഭാരതാ, 'ഞാൻ ചെയ്യും' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, നളൻ കയ്യൊപ്പിച്ച് ആദരവോടെ അവരോട് ചോദിച്ചു.
കേ വൈ ഭവന്തഃ കശ്ചാസൌ യസ്യാഹം ദൂത ഈപ്സിതഃ। കിംച തത്രമയാ കാര്യം കഥയധ്വം യഥാതഥമ്
നിങ്ങൾ ആരാണ്? ഞാൻ ആര്ക്ക് വേണ്ടി ദൂതനാകണം? അവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? സത്യമായി പറയൂ.