ഭവാംശ്ച പുനരാഹൂതോ ദ്യൂതേനൈവാപനേഷ്യതി। സ തഥാഽക്ഷേഷു കുശലോ നിശ്ചിതോ ഗതചേതനഃ
നീ വീണ്ടും പാശക്രീഡയ്ക്ക് വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ, മഹാരാജാവേ, അവൻ കപടതയിൽ നിപുണനും മനസിൽ ദുർബുദ്ധിയുമുള്ളവനാകയാൽ, നീ വീണ്ടും തോറ്റുപോകും.
ചരിഷ്യസി മഹാരാജ വനേഷു വസതീഃ പുനഃ
മഹാരാജാവേ, നീ വീണ്ടും കാട്ടിൽ വാസം ചെയ്യേണ്ടി വരും, വീണ്ടും വനവാസം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
യദ്യസ്മാന്സുമഹാരാജ കൃപണാന്കര്തുമര്ഹസി। യാവജ്ജീവമവേക്ഷസ്വ വേദധര്മാംശ്ച കൃത്സ്നശഃ। നികൃത്യാ നികൃതിപ്രജ്ഞോ ഹന്തവ്യ ഇതി നിശ്ചയഃ
മഹാരാജാവേ, നീ ഞങ്ങളെ ദുർഭാഗ്യക്കാരാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ജീവിതം മുഴുവൻ വേദധർമ്മങ്ങൾ കൃത്യമായി പാലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുക; പക്ഷേ, കപടതയിൽ പാടവമുള്ളവനും ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനും നിർഭാഗ്യവാനായി നശിക്കേണ്ടതാണെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
അനുജ്ഞാതസ്ത്വയാ ഗത്വായാവച്ഛക്തി സുയോധനമ്। യഥൈവ കക്ഷമുത്സൃഷ്ടോ ദഹേദനിലസാരഥിഃ। ഹനിഷ്യാമി തഥാ മന്ദമനുജാനാതു മേ ഭവാന്
നീ എന്നെ അനുമതി നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് സുവ്യോധനനെ നശിപ്പിക്കും; എങ്ങനെ കാറ്റ് വരണ്ട പുല്ല് തീകൊണ്ടു കത്തിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ. അതിനായി നീ എന്നെ അനുമതിപ്രദാനം ചെയ്യണം.
ഏവം ബ്രുവാണം ഭീമം തു ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഉവാച സാന്ത്വയന്രാജാ മൂര്ന്ധ്യുപാഘ്രായ പാണ്ഡവമ്
ഭീമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമന്റെ തലയിൽ കൈവെച്ച് സാന്ത്വനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അസശയം മഹാബാഹോ ഹനിഷ്യസി സുയോധനമ്। വര്ഷാത്രയോദശാദൂര്ധ്വം സഹ ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
നിസ്സംശയം, മഹാബാഹുവേ, പതിമൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞ് നീ ഗാണ്ഡീവധാരിയോടൊപ്പം സുവ്യോധനനെ സംഹരിക്കും.
യത്ത്വമാഭാഷസേ പാര്ഥ പ്രാപ്തഃ കാല ഇതി പ്രഭോ। അനൃതം നത്സഹേ വക്തും ന ഹ്യേതന്മയി വിദ്യതേ
പാർഥാ, നീ പറയുന്നത് പോലെ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നത് ഞാൻ കള്ളം പറയാൻ കഴിയില്ല; അത്തരം പ്രവൃത്തികൾ എനിക്ക് ഇല്ല.
അന്തരേണാപി കൌന്തേയ നികൃതിംപാപനിശ്ചയമ്। ഹന്താ ത്വമസി ദുര്ധര്ഷ സാനുബന്ധം സുയോധനമ്
കുന്തിപുത്രാ, നീ കപടതയില്ലാതെ പോലും ദുഷ്ടതയിൽ ഉറച്ച സുവ്യോധനനെയും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും സംഹരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.
ഏവം ബ്രുവതി ഭീമം തു ധര്മരാജേ യുധിഷ്ഠിരേ। ആജഗാമ മഹാഭാഗോ ബൃഹദശ്വോ മഹാനൃഷിഃ
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമനോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, മഹാനായ ബൃഹദശ്വമുനി അവിടെ എത്തി.
തമഭിപ്രേക്ഷ്യധര്മാത്മാ സംപ്രാപ്തം ധര്മചാരിണമ്। ശാസ്ത്രവന്മധുപര്കേണ പൂജയാമാസ ധര്മരാട്
ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മഹർഷിയെ സമീപിക്കുന്നത് കണ്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ ആദരവോടെ മധുരവാക്കുകളും അർപ്പിച്ച് ആദരിച്ചു.
ആശ്വസ്തം ചൈനമാസീനമുപാസനോ യുധിഷ്ഠിരഃ। അഭിപ്രേക്ഷ്യ മഹാബാഹുഃ കൃപണം ബഹ്വഭാഷത
മഹർഷി വിശ്രമിച്ച് ഇരുന്നപ്പോൾ, മഹാബാഹുവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി, ദു:ഖിതനായി ദീർഘമായി സംസാരിച്ചു.
അക്ഷദ്യൂതേ ച ഭഗവന്ധനം രാജ്യം ച മേ ഹൃതമ്। ആഹൂയ നികൃതിപ്രജ്ഞൈഃ കിതവൈരക്ഷകോവിദൈഃ
ഭഗവൻ, പാശക്രീഡയിൽ കപടതയിൽ പാടവമുള്ള ചതികളാൽ വിളിക്കപ്പെട്ട്, എന്റെ ധനവും രാജ്യവും ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു.
അനക്ഷജ്ഞസ്യ ഹി സതോ നികൃത്യാ പാപനിശ്ചയൈഃ। ഭാര്യാ ച മേ സഭാം നീതാ പ്രാണേഭ്യോപി ഗരീയസീ
പാശക്രീഡയിൽ അജ്ഞനായും നേരായവനായും ഇരുന്ന എനിക്ക്, പാപബുദ്ധിയുള്ളവരുടെ കപടതയാൽ, ജീവനെക്കാൾ പ്രിയമായ ഭാര്യയെ സഭയിൽ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
പുനര്ദ്യൂതേന മാം ജിത്വാ വനവാസാം സുദാരുണമ്। പ്രാവ്രാജയന്മംഹാരണ്യമജിനൈഃ പരിവാരിതമ്
പിന്നീട്, വീണ്ടും പാശക്രീഡയിൽ എന്നെ തോൽപ്പിച്ച്, കാട്ടിൽ വാസം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിച്ച്, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ച് ഭയാനകമായ വനത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
അഹം വനേ ദുര്വസതീര്വസന്പരമദുഃഖിതഃ। അക്ഷദ്യൂതാഭിഷങ്ഗേണ ഗിരഃ ശൃണ്വന്സുദാരുണാഃ
വനത്തിൽ ദു:ഖകരമായ ജീവിതം നയിക്കുമ്പോൾ, പാശക്രീഡയുടെ അപമാനത്താൽ ഞാൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനായി ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നു.
ആര്താനാം സുഹൃദാം വാചോ ദ്യൂതപ്രഭൃതി ശംസതാമ്। അഹം ഹൃദി ശ്രിതാഃ സ്മൃത്വാ സര്വരാത്രീര്വിചിന്തയന്
പാശക്രീഡയുടെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ദു:ഖിതരായ സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ രാത്രികൾ മുഴുവൻ ഓർത്ത്, ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച് നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നു.
യസ്മിംശ്ച വയമായത്താഃ സദാ ഗാണ്ഡീവധന്വനി। `സ ചേന്ദ്രലോകം ഗതവാനസ്ത്രഹേതോര്മഹാബലഃ
നാം എല്ലായ്പ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്ന ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ചവൻ, അത്യന്തം ശക്തനായവൻ ആയ അർജ്ജുനൻ, ആയുധങ്ങൾ നേടാനായി ഇന്ദ്രലോകത്തേക്കു പോയിരിക്കുന്നു.
വിനാ മഹാത്മനാ തേന ഗതസത്വ ഇവാസ്മഹേ। കദാ ദ്രക്ഷ്യാമി ബീഭത്സും കൃതാസ്ത്രം പുനരാഗതമ്
ആ മഹാത്മാവില്ലാതെ നാം ജീവൻ ഇല്ലാത്തവരെപ്പോലെയാണ്. ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ബീഭത്സുവിനെ വീണ്ടും തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ ഞാൻ എപ്പോഴാണ് കാണുക?
ഇതി സര്വേ മഹേഷ്വാസം ചിന്തയാനാ ധനംജയമ്। അനേന തു വിഷണ്ണോഽഹം കാരണേന സഹാനുജഃ
ഇങ്ങനെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും മഹാശരധാരി ധനഞ്ജയനെ ഓർത്ത് വിഷമിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഞാൻ ദുഃഖിതനാകുന്നത്.
വനവാസാന്നിവൃത്തം മാം പുനസ്തേ പാപബുദ്ധയഃ। ജാനന്തഃ പ്രീയമാണാ വൈ ദേവനേ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। ദ്യൂതേനൈവാഹ്വയിഷ്യന്തി ബലാദക്ഷേഷു തദ്വിദഃ
വനവാസം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ആ ആളുകൾ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വനത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നതറിയുമ്പോൾ, വീണ്ടും ബലമായി പാശായം കളിക്കാൻ എന്നെ ക്ഷണിക്കും.
ആഹൂതശ്ച പുനര്ദ്യൂതേ നാസ്മി ശക്തോ നിവര്തിതുമ്। പണേ ച മമ നാത്യര്ഥം വസു കിംചന വിദ്യതേ
വീണ്ടും പാശായം കളിക്കാൻ വിളിച്ചാൽ ഞാൻ അതിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ എനിക്ക് പന്തായി വയ്ക്കാൻ വലിയ സമ്പത്തൊന്നും ശേഷിച്ചിട്ടില്ല.
ഏതത്സര്വമനുധ്യായംശ്ചിന്തയാനോ ദിവാനിശമ്। ന മത്തോ ദുഃഖിതതരഃ പുമാനസ്തീഹ കശ്ചന
ഇതെല്ലാം ഞാൻ ദിവസവും രാത്രിയും ആലോചിക്കുമ്പോൾ, എന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യൻ ഇവിടെ ആരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
നാസ്തി രാജാ മയാ കശ്ചിദല്പഭാഗ്യതരോ ഭുവി। ഭവതാ ദൃഷ്ടപൂര്വോ വാ ശ്രുതപൂര്വോപി വാ ക്വചിത്। ന മത്തോ ദുഃഖിതതരഃ പുമാനസ്തീതി മേ മതിഃ
ഭൂമിയിൽ എനിക്കേക്കാൾ ഭാഗ്യക്കുറവുള്ള രാജാവൊന്നുമില്ല. നിങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കണ്ടതോ കേട്ടതോ ആയ, എന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ദുഃഖിതനായവൻ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ? എന്നതാണ് എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത്.
ഏവം ബ്രുവന്തം ദുഃഖാര്തമുവാച ഭഗവാനൃഷിഃ। ശോകം വ്യപനുദന്രാജ്ഞോ ധര്മരാജസ്യ ധീമതഃ
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ന്നു സംസാരിച്ച ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട്, ഭഗവാൻ മഹർഷി അവന്റെ ദുഃഖം അകറ്റി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ന വിഷാദേ മനഃ ത്വയാ ബുദ്ധിമതാംവര। ആഗമിഷ്യതി ബീഭത്സുരമിത്രാംശ്ച വിജേഷ്യതേ
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ മനസ്സിൽ വിഷാദം വരുത്തേണ്ട. ബീഭത്സു തിരിച്ചു വരും, അവൻ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
യദ്ബ്രവീഷി മഹാരാജ ന മത്തോ വിദ്തേ ക്വചിത്। അല്പഭാഗ്യതരഃ കശ്ചിത്പുമാനസ്തീതി പാണ്ഡവ
മഹാരാജാവേ, നീ പറയുന്നത് പോലെ, പാണ്ഡവ, നിന്നേക്കാൾ ഭാഗ്യക്കുറവുള്ളവൻ ആരുമില്ലെന്നു നീ പറയുന്നു.
അത്ര തേ വര്ണയിഷ്യാമി യദി ശുശ്രൂഷസേഽനഘ। യസ്ത്വത്തോ ദുഃഖിതതരോ രാജാഽഽസീത്പൃഥിവീപതേ
പാപരഹിതനേ, നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ രാജാവേ, നിന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ച രാജാവിനെ ഞാൻ പറയാം.
അഥൈനമബ്രവീദ്രാജാ ബ്രവീതു ഭഗവാനിതി। ഇമാമവസ്ഥാം സംപ്രാപ്തം ശ്രോതുമിച്ഛാമി പാര്ഥിവമ്
അപ്പോൾ രാജാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാൻ പറയട്ടെ. അങ്ങനെ അവസ്ഥയിലായിരുന്ന രാജാവിനെ കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ശൃണു രാജന്നവഹിതഃ സഹ ഭ്രാതൃഭിരച്യുത। യസ്ത്വത്തോ ദുഃഖിതതരോ രാജാഽഽസീത്പൃഥിവോപതേ
രാജാവേ, നീയും സഹോദരന്മാരും കൃഷ്ണനും ചേർന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. നിന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ച രാജാവിനെ ഞാൻ പറയാം.
നിഷധേഷു മഹീപാലോ വീരസേന ഇതി ശ്രുതഃ। തസ്യ പുത്രോഽഭവന്നാമ്നാ നലോ ധര്മാര്തകോവിദഃ
നിഷധരാജ്യത്തിൽ വീരസേന എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അവന്റെ മകനാണ് നലൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.