ഏവം സംപൂജിതോ ജിഷ്ണുരുവാസ ഭവനേ പിതുഃ। ഉപശിക്ഷന്മഹാസ്ത്രാണി സസംഹാരാണി പാണ്ഡവഃ
ഇങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെട്ട ജിഷ്ണു തന്റെ പിതാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ പാർത്തു, മഹാസ്ത്രങ്ങളും അവയുടെ സംഹാരവും പഠിച്ചു.
സ ശക്രഹസ്താദ്ദയിതം വജ്രമസ്ത്രം ദുരുത്സഹമ്। അശനിം ച മഹാനാദാം മേഘബൃംഹിതലക്ഷണാമ്
ശക്രന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് പ്രിയപ്പെട്ട വജ്രാസ്ത്രവും, ഇടിമുഴക്കമുള്ള, മേഘങ്ങൾ കെട്ടിയതുപോലെയുള്ള വജ്രവും അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
ഗൃഹീതാസ്ത്രസ്തു കൌന്തേയോ ഭ്രാതൄന്സസ്മാര പാണ്ഡവഃ। പുരന്ദരനിയോഗാച്ച പഞ്ചാബ്ദമവസത്സുഖമ്
അസ്ത്രങ്ങൾ കൈപ്പറ്റിയ കുന്തിപുത്രൻ സഹോദരങ്ങളെ ഓർത്തു; പുരന്ദരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഞ്ചുവർഷം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തതഃ ശക്രോഽബ്രവീത്പാര്ഥം കൃതാസ്ത്രം കാല ആഗതേ। നൃത്തം ഗീതം ച കൌന്തേയ ചിത്രസേനാദവാപ്നുഹി
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ പാർത്ഥനോട്, കാലം വന്നപ്പോൾ ശക്രൻ പറഞ്ഞു: 'കുന്തിപുത്രാ, നീ ചിത്രസേനനിൽ നിന്ന് നൃത്തവും ഗാനവും പഠിക്കണം.'
വാദിത്രം ദൈവവിഹിതം നൃലകേ യന്ന വിദ്തേ। മദാജ്ഞയാ ച കൌന്തേയ ശ്രേയോ വൈ തേ ഭവിഷ്തി
'ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച, മനുഷ്യർക്ക് അറിയാത്ത സംഗീതവും, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, കുന്തിപുത്രാ, നിനക്ക് അതു ഉപകാരപ്പെടും.'
സഖായം പ്രദദൌ ചാസ്യ ചിത്രസേനം പുരന്ദരഃ। സ തേന സഹ സംഗമ്യ രേമേ പാര്ഥോ നിരാമയഃ
പുരന്ദരൻ അവനു ചിത്രസേനനെ സഖാവായി നൽകി; അവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പാർത്ഥൻ സുഖമായി ആനന്ദിച്ചു.
കദാചിദടമാനസ്തു മഹര്ഷിരഥ ലോമശഃ। ജഗാമ ശക്രഭവനം പുരംദരദിദൃക്ഷയാ
ഒരു ദിവസം മഹർഷിയായ ലോമശൻ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനെ കാണണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
സ സമേത്യ നമസ്കൃത്യ ദേവരാജം മഹാമുനിഃ। ദദര്ശാര്ധാസനഗതം പാണ്ഡവം വാസവസ്യ ഹി
അവിടെ എത്തി ദേവരാജാവിനോട് വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച്, മഹർഷി ലോമശൻ, ഇന്ദ്രന്റെ അരികിൽ അരിയിലിരുത്തിയ പാണ്ഡവനായ അർജുനനെ കണ്ടു.
തതഃ ശക്രാഭ്യനുജ്ഞാത ആസനേ വിഷ്ടരോത്തരേ। നിഷസാദ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ പൂജ്യമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ
ശക്രന്റെ അനുമതിയോടെ, മഹർഷിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ വിശാലമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു.
തസ്യ ദൃഷ്ട്വാഽഭവദ്ബുദ്ധിഃ പാര്ഥമിന്ദ്രാസനേ സ്ഥിതമ്। കഥം നു ക്ഷത്രിയഃ പാര്ഥഃ ശക്രാസനമവാപ്തവാന്
അർജുനൻ ഇന്ദ്രാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ലോമശന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു സംശയം ഉണർന്നു: എങ്ങനെ ഈ ക്ഷത്രിയനായ പാർത്ഥൻ ഇന്ദ്രാസനം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു?
കിം ത്വസ്യ സുകൃതം കര്മ കേ ലോകാ വൈ വിനിര്ജിതാഃ। സ ഏവമനുസംപ്രാപ്തഃ സ്ഥാനം ദേവനമസ്കൃതമ്
ഇവൻ എന്ത് നല്ല പ്രവൃത്തികളാണ് ചെയ്തതും, ഏത് ലോകങ്ങളാണ് ജയിച്ചതും, ദേവന്മാർ ആദരിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാനത്ത് എത്താൻ കഴിയുന്നത്?
തസ്യ വിജ്ഞായ സംകല്പം ശക്രോ വൃത്രവിമര്ദനഃ। ലോമശം പ്രഹസന്വാക്യമിദമാഹ ശചീപതിഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആലോചന മനസ്സിലാക്കി, വൃത്രനെ സംഹരിച്ച ഇന്ദ്രൻ, സചീയുടെ ഭർത്താവായ ദേവരാജാവ്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ലോമശനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ദേവര്ഷേ ശ്രൂയതാം യത്തേ മനസൈതദ്വിവക്ഷിതമ്। നായം കേവലമര്ത്യോഽഭൂത്ക്ഷത്രിയത്വമുപാഗതഃ
ദേവർഷേ, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ; ഈ അർജുനൻ വെറും മനുഷ്യനും ക്ഷത്രിയനും മാത്രമല്ല.
മഹര്ഷേ മമ പുത്രോഽയം കുന്ത്യാം ജാതോ മഹാഭുജഃ। അസ്ത്രഹേതോരിഹ പ്രാപ്തഃ കസ്മാച്ചിത്കാരണാന്തരാത്
മഹർഷേ, ഈ മഹാബാഹുവൻ എന്റെ മകനാണ്, കുന്തിയിൽ ജനിച്ചവൻ; ആയുധങ്ങൾ നേടാൻ മറ്റൊരു കാരണത്താൽ ഇവൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
അഹോ നൈനം ഭവാന്വേത്തി പുരാണമൃഷിസത്തമമ്। ശൃണു മേ വദതോ ബ്രഹ്മന്യോഽയം യച്ചാസ്യ കാരണമ്
നീ പുരാതനനായ മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനെ അറിയുന്നില്ലെന്നു തോന്നുന്നു; ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കൂ, ഇവൻ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനാണ്, ഇതാണ് ഇവന്റെ കാര്യം.
നരനാരായണൌ യൌ തൌ പുരാണാവൃഷിസത്തമൌ। താവിമാവഭിജാനീഹി ഹൃഷീകേശധനംജയൌ
നരനും നാരായണനും എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ പുരാതന മഹർഷിമാർ, ഇവരാണ് ഹൃഷീകേശനും ധനഞ്ജയനും എന്നു നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
വിഖ്യാതൌ ത്രിഷു ലോകേഷു നരനാരായണാവൃഷീ। കാര്യാര്ഥമവതീര്ണൌ തൌ പൃഥ്വീം പുണ്യപ്രതിശ്രയാമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തരായ നരനും നാരായണനും, ഒരു നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഈ പുണ്യഭൂമിയായ ഭൂമിയിൽ ഒരു കാര്യം നിമിത്തമായി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യന്ന ശക്യം ശുരൈര്ദ്രഷ്ടുമൃഷിഭിര്വാ മഹാത്മഭിഃ। തദാശ്രമപദം പുണ്യം ബദരീനാമ വിശ്രുതമ്
വീരന്മാർക്കും മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാർക്കും കാണാൻ കഴിയാത്ത, ബദരിയായെന്നു പ്രശസ്തമായ ആ പുണ്യാശ്രമം ഇവരുടെ വാസസ്ഥലമാണ്.
സ നിവാസോഽഭവദ്വിപ്ര വിഷ്ണോര്ജിഷ്ണോസ്തഥൈവ ച। യതഃ പ്രവവൃതേ ഗങ്ഗാ സിദ്ധചാരണസേവിതാ
ബ്രാഹ്മണാ, വിഷ്ണുവിന്റെയും ജിഷ്ണുവിന്റെയും വാസസ്ഥലമായിരുന്നു അവിടെ; അവിടെ നിന്നാണ് സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിക്കുന്ന ഗംഗാ ആരംഭിച്ചത്.
തൌ മന്നിയോഗാദ്ബ്രഹ്മര്ഷേ ക്ഷിതൌ ജാതൌ മഹാദ്യുതീ। ഭൂമേര്ഭാരാവതരണം മഹാവീര്യൌ കരിഷ്യതഃ
ബ്രഹ്മർഷേ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ആ പ്രകാശമുള്ള ഇരുവരും ഭൂമിയിലെ ഭാരമൊഴിപ്പിക്കാൻ മഹാശക്തിയോടെ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദ്വൃത്താ ഹ്യസുരാഃ കേചിന്നിവാതകവചാ ഇതി। വിപ്രിയേഷു സ്ഥിതാഽസ്മാകം വരദാനേന മോഹിതാഃ
നിവാതകവചന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചില അസുരന്മാർ, ഞങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായി, വരദാനത്താൽ മോഹിതരായി, അതിക്രമം കാണിക്കുന്നു.
തര്കയന്തേ സുരാന്ഹന്തും ബലദര്പസമന്വിതാഃ। ദേവാന്ന ഗണയന്ത്യേതേ തഥാ ദത്തവരാ ഹി തേ
ശക്തിയുടെയും അഹങ്കാരത്തിന്റെയും പൂർണ്ണരായി, ദേവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ അവർ ആലോചിക്കുന്നു; ലഭിച്ച വരങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് അവർ ദേവന്മാരെ വിലകുറച്ച് കാണുന്നത്.
പാതാലവാസിനോ രൌദ്രാ ദനോഃ പുത്രാ മഹാബലാഃ। സര്വേ ദേവനികായാ ഹി നാലം യോധയിതും ഹി താന്
പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ദാനുവിന്റെ ശക്തിയുള്ള ക്രൂര പുത്രന്മാരെ ദേവസേനകൾ ഒന്നിച്ചാലും നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
യോസൌ ഭൂമിഗതഃ ശ്രീമാന്വിഷ്ണുര്മുധുനിഷൂദനഃ। കപിലോ നാമ ദേവോസൌ ഭഗവാനജിതോ ഹരിഃ
ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണു, മധുവിനെ സംഹരിച്ചവൻ, കപിലൻ എന്ന ദേവൻ, ഭഗവാൻ, ജയിക്കാനാവാത്ത ഹരിയാണ്.
യേന പൂര്വംമഹാത്മാനഃ ഖനമാനാ രസാതലമ്। ദര്ശനാദേവ നിഹതാഃ സഗരസ്യാത്മജാ വിഭോ
സഗരന്റെ മഹാത്മാക്കളായ പുത്രന്മാർ ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ തുഴഞ്ഞു ഇറങ്ങുമ്പോൾ, ആ മഹാശക്തൻ അവരെ വെറും കാഴ്ചകൊണ്ടു തന്നെ നശിപ്പിച്ചു.
തേന കാര്യം മഹത്കാര്യമസ്മാകം ദ്വിജസത്തമ। പാഥേന ച മഹായുദ്ധേ സമേതാഭ്യാമസംശയമ്
അവനാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഈ വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്, മഹായുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ സഹായത്താൽ ഞങ്ങൾ നിർഭയമായി നേരിടാൻ കഴിയും.
സോഽസുരാന്ദര്ശനാദേവ ശക്തോ ഹന്തും സഹാനുഗാന്। നിവാതകവചാന്സര്വാന്നാഗാനിവ മഹാഹ്രദേ
അവൻ വെറും കാഴ്ചകൊണ്ടു തന്നെ അസുരന്മാരെയും അവരുടെ അനുചിതരെയും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്നിവാതകവചന്മാരെ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ.
കിംതു നാല്പേന കാര്യേണ പ്രബോധ്യോ മധുസൂദനഃ। തേജസഃ സുമഹാരാശിഃ പ്രബുദ്ധഃ പ്രദഹേജ്ജഗത്
പക്ഷേ, ചെറിയ കാര്യത്തിനായി മധുസൂദനനെ ഉണർത്തരുത്; അവൻ ഉണർന്നാൽ അതീവ ശക്തിയുടെ സമാഹാരമായി ലോകം തന്നെ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കും.
അയം തേഷാം സമസ്താനാം ശക്തഃ പ്രതിസമാസനേ। താന്നിഹത്യരണേ ശൂരഃ പുനര്യാസ്യതി മാനുഷാന്
അവനാണ് അവരെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ കഴിവുള്ളത്; അവരെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സംഹരിച്ച ശേഷം ആ വീരൻ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് തിരിച്ചു വരും.
ഭവാനസ്മന്നിയോഗേന യാതു താവന്മഹീതലമ്। കാമ്യകേ ദ്രക്ഷ്യസേ വീരം നിവസന്തം യുധിഷ്ഠിരമ്
നീ ഞങ്ങളുടെ കല്പനപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ പോവണം; കാമ്യകവനത്തിൽ വീരനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ താമസിക്കുന്നതായി കാണും.