ഉപവിഷ്ടേഷു സര്വേഷു സ്ഥാനമാനപ്രഭാവതഃ। ഋദ്ധ്യാ പ്രജ്വലമാനേഷു അഗ്നിസോമാര്കവര്ഷ്മസു
എല്ലാവരും തക്ക സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇരുന്ന്, ബഹുമാനത്തിലും ശക്തിയിലും പ്രകാശിച്ചു, അഗ്നിയും സോമനും സൂര്യനുംപോലെ തിളങ്ങി.
വീണാസു വാദ്യമാനാസു ഗന്ധര്വൈഃ ശക്രനന്ദന। ദിവ്യേ മനോരമേ ഗീതേ പ്രവൃത്തേ പൃഥുലോചന
ഗന്ധർവന്മാർ വീണ വായിച്ചപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, ദിവ്യവും ആകർഷകവുമായ ഗാനം ആരംഭിച്ചു, വിശാലനേത്രനായവാ,
സര്വാപ്സരഃസു മുഖ്യാസു പ്രനൃത്താസു കുരൂദ്വഹ। ത്വം കിലാനിമിഷഃ പാര്ഥ മാമേകാം തത്ര ദൃഷ്ടവാന്
എല്ലാ പ്രധാന അപ്സരസ്സുകളും നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിലെ അഭിമാനമേ, നീ മാത്രം എന്നെ മാത്രമേ നോക്കിയിരുന്നുള്ളൂവെന്ന് പറയുന്നു, പാർഥാ.
തത്ര ചാവഭൃഥേ തസ്മിന്നുപസ്ഥാനേ ദിവൌകസാമ്। തവ പിത്രാഽഭ്യനുജ്ഞാതാ ഗതാഃ സ്വനിലയാന്സുരാഃ
അവിടെ ദേവന്മാരുടെ വലിയ സ്നാനാഘോഷത്തിൽ, നിന്റെ അച്ഛൻ അനുമതി നൽകിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
തഥൈവാപ്സരസഃ സര്വാവിശിഷ്ടാഃ സ്വഗൃഹം ഗതാഃ। അപി ചാന്യാശ്ച ശത്രുഘ്ന തവ പിത്രാ വിസര്ജിതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി; മറ്റുള്ളവരെയും, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവാ, നിന്റെ അച്ഛൻ വിടുവിച്ചു.
തതഃ ശക്രേണ സംദിഷ്ടശ്ചിത്രസേനോ മമാന്തികമ്। പ്രാപ്തഃ കമലപത്രാക്ഷ സ ച മാമബ്രവീത്സ്വയമ്
അതിനുശേഷം, ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ചിത്രസേനൻ എന്റെ അടുത്ത് വന്നു, കമലനയനനായവാ, അവൻ തന്നെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ത്വത്കൃതേഽഹം സുരേശേന പ്രേഷിതോ വരവര്ണിനി। പ്രിയം കുരു മഹേന്ദ്രസ്യ മമ ചൈവാത്മനശ്ച ഹ
'നിന്റെ കാരണത്താൽ, സുന്ദരവർണ്ണമായവളേ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ എന്നെ അയച്ചു; മഹേന്ദ്രനും എനിക്ക് തന്നെ ഇഷ്ടമായതും നീ ചെയ്യണം.'
ശക്രതുല്യം രണേ ശൂരം രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതമ്। പാര്ഥം പ്രാര്ഥയ സുശ്രോണി ത്വമിത്യേവം തദാഽബ്രവീത്
'യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനും, സൗന്ദര്യത്തിലും ഉദാരതയിലും ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നനുമായ പാർഥനെ, സുന്ദരനിതംബിനിയേ, നീ ആഗ്രഹിക്കണം' എന്നായിരുന്നു അവൻ പറഞ്ഞത്.
തതോഽഹം സമനുജ്ഞാതാ തേന പിത്രാ ച തേഽനഘ। തവാന്തികമനുപ്രാപ്താ ശുശ്രൂഷിതുമരിംദമ
അങ്ങനെ അവൻക്കും നിന്റെ അച്ഛനും അനുമതി നൽകിയതുകൊണ്ട്, പാപരഹിതനായവാ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവാ, നിന്നെ സേവിക്കാൻ ഞാൻ നിന്നടുത്തു.
ന കേവലം ഹി ചക്രേണ പ്രേഷിതാ ചാഹമാഗതാ। ചിരാഭിലഷിതോ വീര മമാപ്യേഷ മനോരഥഃ
ഇന്ദ്രൻ അയച്ചതുകൊണ്ടും ഞാൻ വന്നതുകൊണ്ടും മാത്രമല്ല, വീരനേ, ഈ ആഗ്രഹം വളരെക്കാലമായി എന്റെ മനസ്സിലുണ്ട്.
താം തഥാ ബ്രുവതീം ശ്രുത്വാ ഭൃശം ലജ്ജാന്വിതോഽര്ജുനഃ। ഉവാച കര്ണൌ ഹസ്താഭ്യാം പിധായ ത്രിദശോപമഃ
അവളിങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ടു, അർജ്ജുനൻ വളരെ ലജ്ജിച്ചു, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ഇരുകൈകളും ചെവികളിൽ വെച്ച് അവൻ നിന്നു.
ദുഃശ്രുതം മേഽസ്തു സുഭഗേ യന്മാം വദസി ഭാമിനി। ഗുരുദാരൈഃ സമാനാ മേ നിശ്ചയേന വരാനനേ
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നീ എന്നോട് പറയുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേൾക്കാതിരിക്കട്ടെ; മനസ്സിൽ ഞാൻ നിന്നെ ഗുരുക്കളുടെ ഭാര്യമാരെപ്പോലെയാണ് കാണുന്നത്, മനോഹരമുഖിയേ.
[യഥാ കുന്തീമഹാഭാഗാ യഥേന്രാണീ ശചീ മമ। തഥാ ത്വമപി കല്യാണീനാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ]
എനിക്ക് കുന്തിയും ഇന്ദ്രാണിയായ ശചിയും എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ നീയും എനിക്ക് അത്രമേൽ മാന്യയാളാണ്; ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട.
യച്ചേക്ഷിതാഽസി വിസ്പഷ്ടം വിശേഷേണ മയാ ശുഭേ। തച്ച മേ കാരണം സര്വം ശൃണു സത്യേന സുസ്മിതേ
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ നിന്നെ തുറന്നും വ്യക്തമായും കണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞ് പറയാം, ചിരിച്ചുമുഖിയേ, അതു മുഴുവനും നീ കേൾക്കൂ.
ഇയം പൌരവവംശസ് ജനനീ സുദതീതി ഹ। ത്വാമഹം ദൃഷ്ടവാംസ്തത്ര വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനഃ
ഈ സൗദതിയാണ് പൗരവവംശത്തിന്റെ മാതാവ്; അവിടെയെത്തി നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
ന മാമര്ഹസി കല്യാണി അന്യഥാ ധ്യാത്രമപ്സരഃ। ഗുരോര്ഗരുതരാ മേ ത്വം മമ ത്വം വംശവര്ധിനീ
മംഗളകരിയേ, നീ എന്നെ വേറേതായി ചിന്തിക്കരുത്, സ്വർഗ്ഗനാരിയേ; നീ എനിക്ക് ഗുരുവിനേക്കാൾ വലിയവളാണ്, വംശം വളർത്തുന്നവളാണ്.
അനാവൃതാശ്ച സര്വാഃ സ്മ ദേവരാജാഭിനന്ദന। ഗുരുസ്ഥാനേ ന മാം വീര നിയോക്തും ത്വമിഹാര്ഹസി
ദേവന്മാരുടെ പ്രിയനായവനേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്നുമുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവരാണ്; വീരനായവനേ, ഗുരുവിന്റെ സ്ഥാനംപോലെ എന്നെ നിർദ്ദേശിക്കാൻ നീ അർഹനല്ല.
പിതരഃ സോദരാഃ പുത്രാ നപ്താരോ വാ ത്വിഹാഗതാഃ। തപസാ രമയന്ത്യസ്മാന്ന ച തേഷാം വ്യതിക്രമഃ
പിതാക്കന്മാർ, സഹോദരന്മാർ, പുത്രന്മാർ, മരുമക്കൾ ഇവിടേക്ക് വന്നാൽ, അവർ തപസ്സിലൂടെ ഞങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; അവർക്കൊന്നും നിയമലംഘനം ഇല്ല.
തത്പ്രസീദ ന മാമാര്താം വിസര്ജയിതുമര്ഹസി। ഹൃച്ഛയേന ച സംതപ്താം ഭക്താം ച ഭജ മാനദ
അതിനാൽ ദയവായി, ഞാൻ വേദനയോടെ, ഹൃദയത്തിൽ പ്രേമത്തിൽ കത്തുന്നവളായി, ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവളായി നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്, മഹത്വം നൽകുന്നവനേ.
ശൃണു സത്യംവരാരോഹേ യത്ത്വാം വക്ഷ്യാമ്യനിന്ദിതേ। ശൃണ്വന്തു മേ ദിശശ്ചൈവ വിദിശശ്ച സദേവതാഃ
സുന്ദരനിതംബയുള്ളവളേ, പാപരഹിതയേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന സത്യം നീ കേൾക്കൂ; ദിശകളും ഇടദിശകളും ദേവതകളോടുകൂടി എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ.
യഥാ കുന്തീ ച മാദ്രീ ച ശചീ ചൈവ സമാ ഇഹ। തഥാ ച വംശജനനീ ത്വം ഹി മേഽദ്യ ഗരീയസീ
കുന്തിയും മാദ്രിയും ശചിയും എനിക്ക് എങ്ങനെ സമാനരാണോ, അതുപോലെ തന്നെ വംശത്തിന്റെ മാതാവായ നീ ഇന്ന് എനിക്ക് അതിലും വലിയവളാണ്.
ഗച്ഛ മൂര്ധ്നാ പ്രപന്നോസ്മി പാദൌ തേ വരവര്ണിനി। ത്വം ഹി മേ മാതൃവത്പൂജ്യാ രക്ഷ്യോഽഹം പുത്രവത്ത്വയാ
നീ പോകൂ, ഞാൻ നിന്റെ കാലിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, മനോഹരവർണ്ണിയേ; നീ എനിക്ക് അമ്മയെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവളാണ്, ഞാൻ നിനക്ക് മകനെപ്പോലെ രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
തതോഽവധൂതാ പാര്ഥേന ഉര്വശീ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതാ। വേപന്തീ ഭ്രുകുടീകക്രാ ശശാപാഥ ധനംജയമ്
പാർഥൻ അവളെ നിരസിച്ചതിനുശേഷം, ഉർവശി കോപത്തിൽ കുലുങ്ങി, കണ്മടികൾ ചുരുണ്ടു, വിറയച്ചു, ധനഞ്ജയനെ ശപിച്ചു.
തവ പിത്രാഽഭ്യനുജ്ഞാതാം സ്വയം ച ഗൃഹമാഗതാമ്। യസ്മാന്മാം നാഭിനന്ദേഥാഃ കാമബാണവശംഗതാമ്
നിന്റെ അച്ഛൻ സമ്മതം നൽകിയതും, ഞാൻ സ്വമേധയാ വീട്ടിൽ വന്നതും, ആഗ്രഹത്തിന്റെ ബാണങ്ങളിൽ പെട്ടിട്ടും നീ എന്നെ സ്വാഗതം ചെയ്തില്ലെന്നതിനാൽ—
തസ്മാത്ത്വം നര്തകഃ പാര്ഥ സ്ത്രീമധ്യേ മാനവര്ജിതഃ। അപുംസ്ത്വേന ച വിഖ്യാതഃ പണ്ഢവദ്വിചരിഷ്യസി
അതുകൊണ്ട്, പാർഥാ, നീ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ നർത്തകനായി, പുരുഷന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ചവനായി, പാണ്ഡവനെപ്പോലെ അപുരുഷനെന്നു അറിയപ്പെടും.
ഏവം ദത്ത്വാഽര്ജുനേ ശാപം സ്ഫുരിതോഷ്ഠീ ശ്വസന്ത്യഥ। പുനഃ പ്രത്യാഗതാ ക്ഷിപ്രമുര്വശീ സ്വം നിവേശനമ്
അങ്ങനെ അർജ്ജുനനെ ശപിച്ച്, ഉർവശിയുടെ അധരങ്ങൾ വിറയച്ചു, ദീർഘശ്വാസം വിട്ടു, ഉടൻ തന്നെ അവൾ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
പാര്ഥോപി ലബ്ധ്വാ ശാപം തം താം നിശാം ദുഃഖിതോഽവസമ്। വിവക്ഷുശ്ചിത്രസേനായ പ്രാതഃ സര്വമഹൃഷ്ടവത്
ആ ശാപം ലഭിച്ച പാർഥൻ ആ രാത്രി ദുഃഖത്തോടെ കഴിച്ചു, രാവിലെ ചിത്രസേനനോട് എല്ലാം പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ ഗന്ധര്വായ യഥാതഥമ്। നിവേദയാമാസ തദാ ചിത്രസേനായ പാണ്ഡവഃ
ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ, പാണ്ഡവൻ സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ തന്നെ ഗന്ധർവനായ ചിത്രസേനനോട് പറഞ്ഞു.
തച്ച സര്വം യഥാവൃത്തം ശാപം ചൈവ യഥാതഥമ്। അവേദയച്ച ശക്രസ്യ ചിത്രസേനോഽപി സര്വശഃ
എല്ലാം സംഭവിച്ചതു പോലെ, ശാപം അടക്കം, ചിത്രസേനൻ ശക്രനോട് മുഴുവൻ വിവരിച്ചു.
തദാ ത്വാനായ്യ തനയം വിവിക്തേ ഹരിവാഹനഃ। സാന്ത്വയിത്വാ ശുഭൈര്വാക്യൈഃ സ്മയമാനോഽഭ്യഭാഷത
അപ്പോൾ ഹരിവാഹനൻ തന്റെ മകനെ ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് കൊണ്ടുപോയി, മൃദുവായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആശ്വസിപ്പിച്ചു, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.