ലോകാനാത്മപ്രഭാന്പശ്യന്ഫല്ഗുനോ വിസ്മയാന്വിതഃ। പപ്രച്ഛ മാതലിം പ്രീത്യാ സ ചാപ്യേനമുവാച ഹ
സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ആ ലോകങ്ങൾ കണ്ട ഫൽഗുനൻ അത്ഭുതത്തോടെ സ്നേഹത്തോടെ മാതലിയെ ചോദിച്ചു; മാതലി അർജ്ജുനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഏതേ സുകൃതിനഃ പാര്ഥ സ്വേഷു ധിഷ്ണ്യേഷ്വവസ്ഥിതാഃ। താന്ദൃഷ്ടവാനസി വിഭോ താരാരൂപാണി ഭൂതലേ
പാർത്താ, ഇവർ സുഖൃതന്മാർ, തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവരാണ്; ഭൂമിയിൽ നക്ഷത്രരൂപത്തിൽ നീ കണ്ടവരാണ് ഇവർ.
തതോഽപശ്യത്സ്ഥിതം ദ്വാരി മത്തം വിജയിനം ഗജമ്। ഐരാവതം ചതുര്ദന്തം കൈലാസമിവ ശൃങ്ഗിണമ്
അപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ ദ്വാരത്തിൽ വിജയശാലിയായ, മദം നിറഞ്ഞ, നാലു ദന്തമുള്ള, കൈലാസപർവ്വതംപോലെയുള്ള ഐരാവതം എന്ന ആനയെ കണ്ടു.
സ സിദ്ധമാര്ഗമാക്രമ്യ കുരുപാണ്ഡവസത്തമഃ। വ്യരോചത യഥാപൂര്വം മാന്ധാതാ പാര്ഥിവോത്തമഃ
സിദ്ധന്മാരുടെ പാതയിൽ കയറി, കുരുവും പാണ്ഡവരിലും ശ്രേഷ്ഠനായ അർജ്ജുനൻ, മുമ്പ് മന്ധാതാവിന് ഉണ്ടായിരുന്ന പോലെ, പ്രകാശിച്ചു.
അഭിചക്രാമ ലോകാന്സ രാജ്ഞാം രാജീവലോചനഃ
കമലനയനനായ അർജ്ജുനൻ രാജാക്കന്മാരുടെ ലോകങ്ങളിലൂടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
[ഏവം സ സംക്രമംസ്തത്ര സ്വര്ഗലോകേ മഹായശാഃ ।] തതോ ദദര്ശ ശക്രസ്യ പുരീം താമമരാവതീമ്
അങ്ങനെ, ദേവലോകത്തിലെ ആ യാത്രയിൽ, മഹാശ്രേഷ്ഠനായ അർജ്ജുനൻ ശക്രന്റെ നഗരം, അമരാവതി, അവിടെ കണ്ടു.
ദദര്ശ സ പുരീം രമ്യാം സിദ്ധചാരണസേവിതാമ്। സര്വര്തുകുസുമൈഃ പുണ്യൈഃ പാദപൈരുപശോഭിതാമ്
അർജ്ജുനൻ സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും വാസം ചെയ്യുന്ന, എല്ലാകാലത്തും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പുണ്യവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ നഗരം കണ്ടു.
തത്ര സൌഗന്ധികാനാം ച പുഷ്പാണാം പുണ്യഗന്ധിനാമ്। ഉപവീജ്യമാനോ മിശ്രേണ വായുനാ പുണ്യഗന്ധിനാ
അവിടെ സൗഗന്ധികപൂക്കളുടെ ദിവ്യസൗരഭം നിറഞ്ഞ, മൃദുവായ കാറ്റിൽ അർജ്ജുനൻ സുഖം അനുഭവിച്ചു.
നന്ദനം ച വനം ദിവ്യമപ്സരോഗണസേവിതമ്। ദദര്ശ ദിവ്യകുസുമൈരാഹ്വയദ്ഭിരിവ ദ്രുമൈഃ
അർജ്ജുനൻ ദിവ്യകുസുമങ്ങൾ കൊണ്ട് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന മരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, അപ്സരസ്സ് സംഘങ്ങൾ വാസം ചെയ്യുന്ന ദിവ്യമായ നന്ദനവനം കണ്ടു.
നാതപ്തതപസാ ശക്യോ ദ്രഷ്ടും നാനാഹിതാഗ്നിനാ। സ ലോകഃ പുണ്യകര്തൄണാം നാപി യുദ്ധേ പരാങ്യുഖൈഃ
തപസ്സില്ലാത്തവർക്കും, ഹോമം അർപ്പിക്കാത്തവർക്കും, യുദ്ധത്തിൽ പിൻവാങ്ങുന്നവർക്കും ആ പുണ്യലോകം കാണാൻ കഴിയില്ല.
നായജ്വഭിര്നാവ്രതികൈര്ന വേദശ്രുതിവര്ജിതൈഃ। നാനാപ്ലുതാങ്ഗൈസ്തീര്ഥേഷു യജ്ഞദാനബഹിഷ്കൃതൈഃ
യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യാത്തവൻ, വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കാത്തവൻ, വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യമില്ലാത്തവൻ, ശരീരത്തിൽ അശുദ്ധിയുള്ളവൻ, യജ്ഞങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ദാനങ്ങളിലും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവൻ—
നാപി യജ്ഞഹനൈഃ ക്ഷുദ്രൈര്ദ്രഷ്ടും ശക്യഃ കഥംചന। പാനപൈര്ഗുരുതല്പൈശ്ച മാംസാദൈര്വാ ദുരാത്മഭിഃ
യജ്ഞങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവരാൽ, അധമരാൽ, മദ്യപാനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരാൽ, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവരാൽ, മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരാൽ, ദുഷ്ടരാൽ—അത്തരം ഒരാളും എന്നെ ഒരിക്കലും കാണാൻ കഴിയില്ല.
സ തദ്ദിവ്യം വനം പശ്യന്ദിവ്യഗീതനിനാദിതമ്। പ്രവിവേശ മഹാബാഹുഃ ശക്രസ്യ ദയിതാം പുരീമ്
അപ്പോൾ ആ ബലശാലിയായവൻ ദൈവികമായ那个 വനത്തെ, ദിവ്യഗാനങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന那个 വനത്തെ, കണ്ടു, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തത്ര ദേവവിമാനാനി കാമഗാനി സഹസ്രശഃ। സംസ്ഥിതാന്യഭിയാതാനി ദദര്ശായുതശസ്തദാ
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് ദേവതകളുടെ ആകാശരഥങ്ങൾ സ്വേച്ഛയോടെ സഞ്ചരിച്ച്, അനേകം എണ്ണം നിലകൊണ്ടതും എത്തുന്നതും അദ്ദേഹം കണ്ടു.
സംസ്തൂയമാനോ ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച പാണ്ഡവഃ। പുഷ്പഗന്ധവഹൈഃ പുണ്യൈര്വായുഭിശ്ചാനുവീജിതഃ
അവിടെ പാണ്ഡുവിന്റെ മകനായവനെ ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും പുകഴ്ത്തി, പുഷ്പസൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ശുഭപ്രവാഹങ്ങൾ അവനെ സ്നേഹപൂർവ്വം വീശി.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ। ഹൃഷ്ടാഃ സംപൂജയാമാസുഃ പാര്ഥമക്ലിഷ്ടകാരിണമ്
അതിനുശേഷം ദേവതകളും ഗന്ധർവരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും സന്തോഷത്തോടെ പാപരഹിതനായ പാർത്ഥനെ ആദരിച്ചു.
ആസീര്വാദൈഃ സ്തൂയമാനോ ദിവ്യവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ। പ്രതിപേദേ മഹാബാഹുഃ ശങ്ഖദുന്ദുഭിനാദിതമ്
ആശംസകളും ദിവ്യവാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദവും കൊണ്ട് പുകഴ്ത്തപ്പെട്ട മഹാബാഹുവൻ ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴങ്ങുന്നതിനിടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
നക്ഷത്രമാര്ഗം വിപുലം സുരവീഥീതി വിശ്രുതമ്। ഇന്ദ്രാജ്ഞയാ യയൌ പാര്ഥഃ സ്തൂയമാനഃ സമന്തതഃ
ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, പാർത്ഥൻ വിശാലമായ നക്ഷത്രപഥം, ദേവന്മാരുടെ വഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആ മാർഗം, ചുറ്റും നിന്നവരുടെ സ്തുതികൾ കേട്ടുകൊണ്ട് യാത്ര ചെയ്തു.
തത്ര സാധ്യാസ്തഥാ വിശ്വേ മരുതോഽഥാശ്വിനൌ തഥാ। ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാസ്തഥാ ബ്രഹ്മര്ഷയോഽമലാഃ
അവിടെ സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുതുകൾ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാജര്ഷയശ്ച ബഹവോ ദിലീപപ്രമുഖാ നൃപാഃ। തമ്ബുരുര്നാരദശ്ചൈവ ഗന്ധര്വൌ ച ഹാഹാ ഹൂഹൂഃ
അവിടെ ദിലീപൻ മുൻപിൽ നിൽക്കുന്ന രാജർഷിമാർ, രാജാക്കന്മാർ, തമ്പുരുർ, നാരദൻ, ഹാഹാ, ഹൂഹൂ എന്ന ഗാന്ധർവന്മാർ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
താന്സ സര്വാന്സമാഗമ്യ വിധിവത്കുരുനന്ദനഃ। തതോഽപശ്യദ്ദേവരാജം ശതക്രതുമരിംദമഃ
അവരെ എല്ലാവരെയും യുക്തമായ രീതിയിൽ കണ്ടുമുട്ടിയ ശേഷം, കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമേ, അവൻ ദേവരാജാവായ ശതക്രതു എന്ന ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു.
തതഃ പാര്ഥോ മഹാബാഹുരവതീര്യ രഥോത്തമാത്। ദദര്ശ സാക്ഷാദ്ദേവേശം പിതരം പാകശാസനമ്
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ പാർത്ഥൻ തന്റെ ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നേരെ ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ തന്റെ പിതാവായ ഇന്ദ്രനെ സ്വന്തം കണ്ണുകൾകൊണ്ട് കണ്ടു.
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ഹേമദണ്ഡേന ചാരുണാ। ദിവ്യഗന്ധാധിവാസേന വ്യജനേന വിധൂയതാ
അവനെ വെള്ളപറസോളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കയ്യുറയും കൊണ്ട് തണലിട്ടു, ദിവ്യസൗരഭ്യമുള്ള മനോഹരമായ വീശൽകൊണ്ടു കാറ്റടിച്ചു.
വിശ്വാവസുപ്രഭൃതിനിര്ഗന്ധര്വൈഃ സ്തുതിവന്ദിഭിഃ। സ്തൂയമാനം ദ്വിജാഗ്ര്യൈശ്ച ഋഗ്യജുഃസാമസംസ്തവൈഃ
വിശ്വാവസുവും മറ്റു ഗന്ധർവന്മാരും, ഗായകരും വന്ദികളുമാണ് അവനെ സ്തുതിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ, ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഋക്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളിലെ സ്തുതികളാൽ അവനെ പാടിയും വാഴ്ത്തിയും നിന്നു.
തതോഽഭിഗമ്യ കൌന്തേയഃ ശിരസാഽഭ്യഗമദ്ബലീ। സ ചൈനം വൃത്തപീനാഭ്യാം ബാഹുഭ്യാം പ്രത്യഗൃഹ്ണത
അതിനുശേഷം ശക്തനായ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ സമീപിച്ച് തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ വീർയവാനായ വലുതായ കൈകളാൽ അവനെ അണച്ചു.
തതഃ ശക്രാസനേ പുണ്യേ ദേവര്ഷിഗണസേവിതേ। ശക്രഃ പാണൌ ഗൃഹീത്വൈനമുപാവേശയദന്തികേ
അതിനുശേഷം, ദൈവമുനികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രന്റെ പുണ്യസിംഹാസനത്തിൽ, ശക്രൻ അവനെ കൈപിടിച്ച് അടുത്തിരുത്തി.
മൂര്ധി ചൈനമുപാഘ്രായ ദേവേന്ദ്രഃ പരവീരഹാ। അങ്കമാരോപയാമാസ പ്രശ്രയാവനതം തദാ
ശത്രുക്കളുടെ വീരന്മാരെ ജയിച്ച ദേവേന്ദ്രൻ, വിനയത്തോടെ തലകുനിഞ്ഞ അവനെ തലയിൽ മണമടക്കി, തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി.
സഹസ്രാക്ഷനിയോഗാത്സ പാര്ഥഃ ശക്രാസനം തദാ। ആരുരുക്ഷുരമേയാത്മാ ദ്വിതീയ ഇവവാസവഃ
ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അത്ഭുതാത്മാവായ പാർത്ഥൻ അന്ന് ഇന്ദ്രസിംഹാസനത്തിൽ കയറാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ വാസവനെന്നപോലെ.
തതഃ പ്രേമ്ണാ വൃത്രശത്രുരര്ജുനസ്യ ശുഭം മുഖമ്। പസ്പര്ശ പുണ്യഗന്ധേന കരേണ പരിസാന്ത്വയന്
അപ്പോൾ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ സ്നേഹത്തോടെ അർജുനന്റെ ദീപ്തമായ മുഖം തന്റെ കരുണയുള്ള കൈകൊണ്ട് തൊട്ടു, അതിന്റെ ശുഭഗന്ധം കൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പ്രമാര്ജമാനഃ ശനകൈര്ബാഹൂ ചാസ്യായതൌ ശുഭൌ। ജ്യാശരക്ഷേപകിനൌ സ്തമ്ഭാവിവ ഹിരണ്മയൌ
അവൻ പതുക്കെ അർജുനന്റെ ദീർഘവും മനോഹരവുമായ ബാഹുക്കൾ തുടച്ചു; വില്ല് വലിക്കാനും അമ്പ് എറിയാനും കഴിവുള്ള ആ കൈകൾ സ്വർണ്ണത്തൂണുപോലെ തിളങ്ങി.