യദ്യേതത്സാഹസം താത യദി വാ ദുഷ്കൃതം കൃതമ്। പ്രിയം വാപ്യപ്രിയം വാ തേ വാഗുക്താ ന മൃഷാ ഭവേത്
ഇത് അത്യാഹിതമായോ, തെറ്റായ പ്രവൃത്തിയായോ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ഇഷ്ടമായോ അല്ലാതെയോ ആയാലും, അവ സത്യമായിരിക്കണം, കള്ളമാകരുത്.
നൈവാന്യഥേദം ഭവിതാ പിതരേഷ ബ്രവീമി തേ। നാഹം മൃഷാ ബ്രവീമ്യേവം സ്വൈരേഷ്വപി കുതഃ ശപന്
ഇത് വേറേതായി സംഭവിക്കില്ലെന്നു ഞാൻ നിന്റെ അച്ഛനായി പറയുന്നു; ഞാൻ ഒരിക്കലും കള്ളം പറയാറില്ല, എങ്കിൽ എങ്ങനെ ഞാൻ ശാപം ഉച്ചരിക്കും?
ജാനാമ്യുഗ്രപ്രഭാവം ത്വാം താത സത്യഗിരം തഥാ। നാനൃതം ചോക്തപൂര്വം തേ നൈതന്മിഥ്യാ ഭവിഷ്യതി
മകനേ, നിന്റെ ശക്തിയും സത്യവാക്യവും ഞാൻ അറിയുന്നു; നീ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കള്ളം പറഞ്ഞിട്ടില്ല, ഇതും കള്ളമാകില്ല.
പിത്രാ പുത്രോ വയസ്ഥോഽപി സതതം വാച്യ ഏവ തു। യഥാ സ്യാദ്ഗുണസംയുക്തഃ പ്രാപ്നുയാച്ച മഹദ്യശഃ
മകൻ പ്രായം ചെന്നാലും അച്ഛൻ എപ്പോഴും ഉപദേശിക്കണം; അങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ലഭിച്ച് വലിയ പ്രശസ്തി നേടാൻ കഴിയുന്നു.
കിം പുനര്ബാല ഏവ ത്വം തപസാ ഭാവിതഃ സദാ। വര്ധതേ ചേത്പ്രഭവതാം കോപോഽതീവ മഹാത്മനാമ്
നീ ബാലനാണ്, എപ്പോഴും തപസ്സിൽ ലീനനാണ്; ശക്തന്മാരിൽ കോപം വളരെ വേഗം വളരുന്നു.
ഉത്സീദേയുരിമേ ലോകാഃ ക്ഷണാ ചാസ്യ പ്രതിക്രിയാ।' സോഽഹം പശ്യാമി വക്തവ്യം ത്വയി ധര്മഭൃതാം വര। പുത്രത്വം ബാലതാം ചൈവ തവാവേക്ഷ്യ ച സാഹസമ്
ഈ ലോകങ്ങൾ നിമിഷത്തിൽ നശിച്ചുപോകും, അതിന് പ്രതിവിധി ഉണ്ടാകില്ല; അതുകൊണ്ട്, നീ മകനെന്ന നിലയും ബാലത്വവും ഈ അത്യാഹിതത്വവും കണക്കിലെടുത്ത് ഞാൻ എന്ത് പറയണം എന്ന് ആലോചിക്കുന്നു.
സ ത്വം ശമപരോ ഭൂത്വാ വന്യമാഹാരമാചരന്। ചര ക്രോധമിമം ഹിത്വാ നൈവം ധര്മം പ്രഹാസ്യസി
അതുകൊണ്ട്, നീ സമാധാനത്തിൽ നിലകൊണ്ട് കാട്ടിലെ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഈ കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് ജീവിക്കണം; അങ്ങനെ നീ ധർമ്മം വിട്ടുപോകില്ല.
ക്രോധോ ഹി ധര്മം ഹരതി യതീനാം ദുഃഖസംചിതമ്। തതോ ധര്മവിഹീനാനാം ഗതിരിഷ്ടാ ന വിദ്യതേ
യതികൾ സമ്പാദിച്ച ധർമ്മം കോപം നശിപ്പിക്കുന്നു; ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർക്കു ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യം ലഭിക്കില്ല.
ശമ ഏവ യതീനാം ഹി ക്ഷമിണാം സിദ്ധികാരകഃ। ക്ഷമാവതാമയം ലോകഃ പരശ്ചൈവ ക്ഷമാവതാമ്
യതികൾക്കും ക്ഷമയുള്ളവർക്കും സമാധാനമാണ് വിജയത്തിന് കാരണമാകുന്നത്; ഈ ലോകവും മറ്റുള്ള ലോകവും ക്ഷമയുള്ളവർക്കാണ്.
തസ്മാച്ചരേഥാഃ സതതം ക്ഷമാശീലോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। ക്ഷമയാ പ്രാപ്സ്യസേ ലോകാന്ബ്രഹ്മണഃ സമനന്തരാന്
അതുകൊണ്ട്, നീ എപ്പോഴും ക്ഷമയുള്ളവനായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് ജീവിക്കണം; ക്ഷമയാൽ നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകത്തിനു സമീപമുള്ള ലോകങ്ങൾ നേടും.
മയാ തു ശമമാസ്ഥായ യച്ഛക്യം കര്തുമദ്യ വൈ। തത്കരിഷ്യാമ്യഹം താത പ്രേപയിഷ്യേ നൃപായ വൈ
എങ്കിലും ഞാൻ സമാധാനത്തിൽ താങ്ങ് പിടിച്ച്, ഇന്നെനിക്കാവുന്നതെന്തോ അതു ചെയ്യും; രാജാവിനോട് സന്ദേശം അയക്കും, മകനേ.
മമ പുത്രേണ ശപ്തോഽസി ബാലേനാകൃതബുദ്ധിനാ। മമേമാം ധര്ഷണാം ത്വത്തഃ പ്രേക്ഷ്യ രാജന്നമര്ഷിണാ
എന്റെ മകൻ, ബാലനും പരിണിതബുദ്ധിയില്ലാത്തവനും നിന്നെ ശപിച്ചു; രാജാവേ, നിന്നിൽ നിന്നുള്ള ഈ അപമാനം കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ സഹിക്കാനായില്ല.
ഏവമാദിശ്യ ശിഷ്യം സ പ്രേഷയാമാസ സുവ്രതഃ। പരിക്ഷിതേ നൃപതയേ ദയാപന്നോ മഹാതപാഃ
അങ്ങനെ ശിഷ്യനോട് ഉപദേശം പറഞ്ഞ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ആ മഹാതപസ്വി, പരിചിതനാരായ രാജാവിനോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് അവനെ അയച്ചു.
സംദിശ്യ കുശലപ്രശ്നം കാര്യവൃത്താന്തമേവ ച। ശിഷ്യം ഗൌരമുഖം നാമ ശീലവന്തം സമാഹിതമ്
അവൻ സുഖസംവാദവും കാര്യവിവരവും അന്വേഷിക്കാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി, ഗൗരമുഖൻ എന്ന നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, ഏകാഗ്രനായ ശിഷ്യനെ അയച്ചു.
സോഽഭിഗമ്യ തതഃ ശീഘ്രം നരേന്ദ്രം കുരുവര്ധനമ്। വിവേശ ഭവനം രാജ്ഞഃ പൂര്വം ദ്വാസ്ഥൈര്നിവേദിതഃ
അവൻ ഉടൻ കുരുവംശത്തെ മഹാരാജാവിനോടു സമീപിച്ചു, വാതിൽക്കാക്കന്മാർ അറിയിച്ചതിനുശേഷം രാജധാനിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പൂജിതസ്തു നരേന്ദ്രേണ ദ്വിജോ ഗൌരമുഖസ്തദാ। ആചഖ്യൌ ച പരിശ്രാന്തോ രാജ്ഞഃ സര്വമശേഷതഃ
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ആദരവും സ്വീകരിച്ച ഗൗരമുഖൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷീണിച്ചിരുന്നെങ്കിലും രാജാവിനോട് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ശമീകവചനം ഘോരം യഥോക്തം മന്ത്രിസന്നിധൌ। ശമീകോ നാമ രാജേന്ദ്ര വര്തതേ വിഷയേ തവ
മന്ത്രിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ശമീകന്റെ ഭയാനകമായ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യത്ത് ശമീകൻ എന്ന ഒരു മഹർഷി ഉണ്ട്.'
ഋഷിഃ പരമധര്മാത്മാ ദാന്തഃ ശാന്തോ മഹാതപാഃ। തസ്യ ത്വയാ നരവ്യാഘ്ര സര്പഃ പ്രാണൈര്വിയോജിതഃ
അവൻ ഉത്തമധർമ്മശീലിയും, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും, ശാന്തനും, മഹാതപസ്സുകാരനും ആകുന്നു; മനുഷ്യസിംഹമേ, നീ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായിരുന്ന ആ മഹർഷിയുടെ മേൽ പാമ്പിനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
അവസക്തോ ധനുഷ്കോട്യാ സ്കന്ധേ മൌനാന്വിതസ്യ ച। ക്ഷാന്തവാംസ്തവ തത്കര്മ പുത്രസ്തസ്യ ന ചക്ഷമേ
നിന്റെ വില്ലിന്റെ അറ്റത്താൽ തട്ടപ്പെട്ട പാമ്പ് ശമീകന്റെ ഭുജത്തിൽ പതിഞ്ഞു, അവൻ മൗനത്തിൽ ആയിരുന്നു; ശമീകൻ നിന്റെ പ്രവൃത്തിയെ ക്ഷമിച്ചെങ്കിലും, അവന്റെ മകൻ അതു സഹിക്കാനായില്ല.
തേന ശപ്തോഽസി രാജേന്ദ്ര പിതുരജ്ഞാതമദ്യ വൈ। തക്ഷകഃ സപ്തരാത്രേണ മൃത്യുസ്തവ ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, അച്ഛനറിയാതെ അവന്റെ മകൻ നിന്നെ ശപിച്ചിരിക്കുന്നു: 'ഏഴു ദിവസത്തിനകം തക്ഷകൻ നിന്റെ മരണകാരണമാകും.'
തത്ര രക്ഷാം കുരുഷ്വേതി പുനഃ പുനരഥാബ്രവീത്। തദന്യഥാ ന ശക്യം ച കര്തും കേനചിദപ്യുത
'അവിടെ സൂക്ഷിക്കണം' എന്ന് അദ്ദേഹം വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു; ഇല്ലെങ്കിൽ, ആരാലും അതു ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ന ഹി ശക്നോതി സംയന്തും പുത്രം കോപസമന്വിതമ്। തതോഽഹം പ്രേഷിതസ്തേന തവ രാജന്ഹിതാര്ഥിനാ
കോപം നിറഞ്ഞ മകനെ അവൻ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് രാജാവേ, നിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം എന്നെ അയച്ചത്.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ഘോരം സ രാജാ കുരുനന്ദനഃ। പര്യതപ്യത തത്പാപം കൃത്വാ രാജാ മഹാതപാഃ
അങ്ങനെ ആ ഭയങ്കരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട കുരുവംശത്തിലെ രാജാവ്, മഹാതപസ്സുകാരനായിട്ടും ചെയ്ത പാപം ഓർത്ത് വേദനിച്ചു.
തം ച മൌനവ്രതം ശ്രുത്വാ വനേ മുനിവരം തദാ। ഭൂയ ഏവാഭവദ്രാജാ ശോകസംതപ്തമാനസഃ
കാടിൽ മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മഹർഷിയെക്കുറിച്ച് കേട്ടപ്പോൾ രാജാവിന്റെ മനസ്സ് കൂടുതൽ ദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
അനുക്രോശാത്മതാം തസ്യ ശമീകസ്യാവധാര്യ ച। പര്യതപ്യത ഭൂയോപി കൃത്വാ തത്കില്ബിഷം മുനേഃ
ശമീകന്റെ കരുണയുള്ള മനോഭാവം മനസ്സിലാക്കി, മഹർഷിക്കെതിരെ അപ്രവൃത്തി ചെയ്തതിൽ രാജാവ് വീണ്ടും വേദനിച്ചു.
ന ഹി മൃത്യും തഥാ രാജാ ശ്രുത്വാ വൈ സോഽന്വതപ്യത। അശോചദമരപ്രഖ്യോ യഥാ കൃത്വേഹ കര്മ തത്
സ്വന്തം മരണത്തെക്കാൾ, ചെയ്ത പാപം ഓർത്ത് രാജാവ് കൂടുതൽ ദുഃഖിച്ചു; മരണമില്ലാത്തവനുപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
തതസ്തം പ്രേഷയാമാസ രാജാ ഗൌരമുഖം തദാ। ഭൂയഃ പ്രസാദം ഭഗവാന്കരോത്വിഹ മമേതി വൈ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ഗൗരമുഖനെ വീണ്ടും അയച്ചു: 'ഭഗവാൻ എന്നെ ക്ഷമിക്കണമേ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ തു വചനം രാജ്ഞോ മുനിര്ഗൌരമുഖസ്തദാ। സമനുജ്ഞാപ്യ വേഗേന പ്രജഗാമാശ്രമം ഗുരോഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഗൗരമുഖൻ മഹർഷിയുടെ അനുമതി വാങ്ങി വേഗത്തിൽ ഗുരുവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തസ്മിംശ്ച ഗതമാത്രേഽഥ രാജാ ഗൌരമുഖേ തദാ। മന്ത്രിഭിര്മന്ത്രയാമാസ സഹ സംവിഗ്നമാനസഃ
ഗൗരമുഖൻ പോയ ഉടനെ, മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ചു.
സംമന്ത്ര്യ മന്ത്രിഭിശ്ചൈവ സ തഥാ മന്ത്രതത്ത്വവിത്। പ്രാസാദം കാരയാമാസ ഏകസ്തമ്ഭം സുരക്ഷിതമ്
മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച ശേഷം, മന്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവ്, ഒരേ തൂണിൽ നന്നായി കാവൽനിൽക്കുന്ന ഒരു കൊട്ടാരം പണിയാൻ കല്പിച്ചു.