തം തഥാ പ്രസ്ഥിതം വീരം സിംഹസ്കന്ധോരസം തദാ। പ്രാഞ്ജലിഃ പാണ്ഡവംകൃഷ്ണാ ദേവാനാം കുര്വതീ നമഃ। വാഗ്ഭിഃ പരമശുദ്ധാഭിര്മങ്ഗലാഭിരഭാഷത്
അങ്ങനെ ആ വീരൻ, സിംഹംപോലെയുള്ള ഭുജവും വീതിയുള്ള നെഞ്ചുമുള്ളവൻ യാത്രയാകുമ്പോൾ, കൃഷ്ണ, കൈകൂപ്പി പാണ്ഡവനുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു, ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നമോ ധാത്രേ വിധാത്രേ ച സ്വസ്തി ഗച്ഛ വനാദ്വനമ്। `ധര്മസ്ത്വാം ജുഷതാം പാര്ഥ ഭാസ്കരശ്ച വിഭാവസുഃ। ബ്രഹ്മാ ത്വാം ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ പാലയന്തു ധനഞ്ജയ
സൃഷ്ടാവിനും വിധാതാവിനും നമസ്കാരം; കാടിൽ നിന്ന് കാടിലേക്ക് നീ സുരക്ഷിതമായി പോവട്ടെ. ധർമ്മം നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ, പാർഥ, സൂര്യനും അഗ്നിയും കൂടെ; ബ്രഹ്മാവും ബ്രാഹ്മണന്മാരും നിന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ, ധനഞ്ജയ.
ജ്യേഷ്ഠാപചായീ ജ്യേഷ്ഠസ്യ ഭ്രാതുര്വചനമാസ്ഥിതഃ। പ്രപദ്യേഥാ വസൂവ്രുദ്രാനാദിത്യാന്സമരുദ്ഗണാന്। വിശ്വേദേവാംസ്തഥാ സാധ്യാഞ്ശാന്ത്യര്ഥം ഭരതര്ഷഭ
ചെറിയവനായി, വലിയവന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച് നീ ജീവിക്കണം. ശാന്തിക്കായി നീ വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും വിശ്വദേവന്മാരെയും സാധ്യന്മാരെയും ആശ്രയിക്കണം, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
സ്വസ്തി തേസ്ത്വാന്തരിക്ഷേഭ്യോ ദിവ്യേഭ്യോ ഭരതര്ഷഭ। പാര്ഥിവേഭ്യശ്ച സര്വേഭ്യോ യേ കേചിത്പരിപന്ഥിനഃ
ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ, ആകാശത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഉള്ള ദൈവങ്ങളിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടത്തുനിന്നും, ശത്രുക്കളിൽ നിന്നുപോലും, നിനക്കു നല്ലതുണ്ടാകട്ടെ.
അവരോധാദ്വനേ വാസാത്സര്വസ്വഹരണാദപി। ഇദം ദുഃഖതരം മന്യേ പുത്രേഭ്യശ്ച വിവാസനാത്
വീടിൽ അടച്ചു വയ്ക്കപ്പെടുന്നതിലും, കാടിൽ താമസിക്കേണ്ടി വരുന്നതിലും, എല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലും, മക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെടേണ്ടി വരുന്നത് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം തന്നെയാണ്.
മാസ്മാകം ക്ഷത്രിയകുലേ ജാതുചിത്പുനരുദ്ഭവഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നമസ്യാമി യേഷാം നായുധജീവികാ
നമ്മുടെ ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ഇനി ഒരിക്കലും ജനനം ഉണ്ടാകരുതെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആയുധം ഉപയോഗിക്കാതെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ വിനീതമായി നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇദം മേ പരമം ദുഃഖം യഃ സ പാപഃ സുയോധനഃ। ദൃഷ്ട്വാ മാം ഗൌരിതി പ്രാഹ പ്രഹസന്രാജസംസദി
എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം ഇതാണ്: ആ പാപിയായ ദുര്യോധനൻ, രാജസഭയിൽ എന്നെ കണ്ടു, പരിഹസിച്ച്, 'പശു' എന്ന് വിളിച്ചു.
തസ്മാദ്ദുഃഖാദിദം ദുഃഖം ഗരീയ ഇതിമേ മതിഃ। യത്തത്പരിഷദോ മധ്യേ ബഹ്വയുക്തമഭാഷത
അതിനാൽ, സഭാമദ്ധ്യേ അവൻ പറഞ്ഞ ആ അപമാനകരമായ വാക്കുകൾ, എനിക്ക് മറ്റെല്ലാ ദുഃഖങ്ങളേക്കാളും വലുതാണ് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
ധ്വംസിതഃ സ്വഗൃഹേഭ്യശ്ച രാഷ്ട്രാച്ച ഭരതര്ഷഭ। വനേ പ്രതിഷ്ഠിതോ ഭൂത്വാ സൌഹാര്ദാദവതിഷ്ഠസേ
നമ്മുടെ വീടുകളും രാജ്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, കാട്ടിൽ താമസിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടും, നീ സൗഹൃദം കൊണ്ടു ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
ജേതാ യഃ സര്വശത്രൂണാം യഃ പാവകമതര്പയഃ। ജനസ്ത്വാം പശ്യതീദാനീം ഗച്ഛന്തം ഭരതര്ഷഭ
എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചവനും, യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയവനും ആയ നീ, ഇപ്പോൾ പോകുന്ന 모습을 ജനങ്ങൾ കാണുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
അസ്മിന്നൂനം മഹാരണ്യേ ഭ്രാതരഃ സുഹൃദശ്ച തേ। ത്വത്കഥാഃ കഥയിഷ്യന്തി ചാരണാ ഋഷയസ്തഥാ
ഈ വലിയ കാട്ടിൽ, നിന്റെ സഹോദരന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും, സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗായകരും ഋഷിമാരും, നിന്റെ കഥകൾ പറയുകയും സ്മരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
യത്തേ കുന്തീ മഹാബാഹോ ജാതസ്യൈച്ഛദ്ധനഞ്ജയ। തത്തേഽസ്തു സര്വം കൌന്തേയ യഥാ ച സ്വയമിച്ഛസി
മഹാബാഹുവായ ധനഞ്ജയ, നിന്റെ ജനനസമയത്ത് കുന്തി അമ്മ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം, അതും നീ സ്വയം ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം, നിനക്കു ലഭിക്കട്ടെ, കുന്തിയുടെ മകനേ.
വസുദേവസ്വസാ ദേവീ ത്വാമാര്യാ പുനരാഗതമ്। പശ്യതു ത്വാം പൃഥാ പാര്ഥ സഹസ്രാക്ഷമിവാദിതിഃ
വസുദേവന്റെ സഹോദരിയായ മഹിള, പൃഥ, നീ വീണ്ടും തിരികെ വരുന്നത്, അദിതിക്ക് ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനെ കാണുന്നതുപോലെ കാണട്ടെ, പാർഥാ.
നൂനം തേ ഭ്രാതരഃ സര്വേ ത്വത്കഥാഭിഃ പ്രജാഗരേ। രംസ്യന്തേ തവ കര്മാണി കീരത്യന്തഃ പുനഃ പുനഃ
നിന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും, രാത്രിയിൽ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ കഥകൾ പറഞ്ഞ്, നിന്റെ കീർത്തിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പാടിക്കൊണ്ട് സന്തോഷിക്കും.
ന ച നഃ പാര്ഥ ഭോഗേഷു ന ധനേ നോത ജീവിതേ। തുഷ്ടിര്ബുദ്ധിര്ഭവിത്രീ വാ ത്വയി ദീര്ഘപ്രവാസിനി
പാർഥാ, നീ ദീർഘകാലം അകലെ പോയിരിക്കുമ്പോൾ, ഭോഗങ്ങളിലും, ധനത്തിലും, ജീവതത്തിലും പോലും, ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമോ മനസ്സിന്റെ സമാധാനമോ ഉണ്ടാകില്ല.
ത്വയി നഃ പാര്ഥ സര്വേഷാം സുഖദുഃഖേ പ്രതിഷ്ഠതേ। ജീവിതം മരണം ചൈവ രാജ്യമൈശ്വര്യമേവ ച
പാർഥാ, ഞങ്ങളൊക്കെയുടെയും സുഖവും ദുഃഖവും, ജീവനും മരണവും, രാജ്യവും ഐശ്വര്യവും എല്ലാം നിനക്കിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ആപൃഷ്ടോ നോസി കൌന്തേയ സ്വസ്തി പ്രാപ്നുഹി പാണ്ഡവ। കൃതാസ്ത്രം സ്വസ്തിമന്തം ത്വാം ദ്രക്ഷ്യാമി പുനരാഗതമ്
കുന്തിയുടെ മകനേ, നീ ഞങ്ങളോട് വിടപറഞ്ഞു. പാണ്ഡവാ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ. ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ഭാഗ്യവും നേടി, നീ വീണ്ടും തിരികെ വരുന്നത് ഞാൻ കാണട്ടെ.
ബലവദ്ഭിര്വിരുദ്ധം ന കാര്യമേതത്ത്വയാഽനഘ। പ്രയാഹ്യവിഘ്നേയൈവാശു വിജയായ മഹാബല
ശക്തരോടു നേരിട്ട് പോരാടേണ്ടതല്ല, പാപരഹിതനായവാ. മഹാബലശാലിയായവാ, നീ തടസ്സമില്ലാതെ വിജയത്തിനായി വേഗത്തിൽ പോകണം.
ഹ്രീഃ ശ്രീഃ കീര്തിര്ധൃതിഃ പുഷ്ടിരുമാ ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ। ഇമാ വൈ തവ പാന്ഥസ് പാലയന്തു ധനഞ്ജയ
ലജ്ജ, ഐശ്വര്യം, കീർത്തി, ധൈര്യം, പോഷണം, ഉമ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി—ഈ ദേവതകൾ നിന്റെ വഴിയിൽ നിന്നെ കാത്തിരിക്കാൻ ധനഞ്ജയാ, ഞാൻ ആശംസിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാഽഽശിഷഃ കൃഷ്ണാ വിരരാമ യശസ്വിനീ
ഇങ്ങനെ അനുഗ്രഹവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, മഹത്വമുള്ള കൃഷ്ണാ മൗനം പാലിച്ചു.
തതഃപ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ ഭ്രാതൄന്ധൌമ്യം ച പാണ്ഡവഃ। പ്രാതിഷ്ഠത മഹാബാഹുഃ പ്രഗൃഹ്യ രുചിരം ധനുഃ
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും ധൗമ്യനെയും ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം, മനോഹരമായ വില്ലെടുത്ത് യാത്ര തിരിച്ചു.
ശനൈരിവ ദിശം വീര ഉദീചീം ഭരതര്ഷഭ। സംഹരംസ്തരസാ വൃക്ഷാഁല്ലതാ വല്ലീശ്ച ഭാരത। അസജ്ജമാനോ വൃക്ഷേഷു ജഗാമ സുമഹാബലഃ
ഭരതവംശത്തിലെ വീരനായ അവൻ, വടക്കോട്ടു പതുക്കെ നീങ്ങുമ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങളും തണ്ടുകളും വള്ളികളും ശക്തിയായി മാറ്റിയെങ്കിലും, അവയിൽ കുടുങ്ങാതെ അത്യന്തം ബലവാനായി മുന്നോട്ട് പോന്നു.
തസ്യ മാര്ഗാദപാക്രാമന്സര്വഭൂതാനി ഗച്ഛതഃ। യുക്തസ്യൈന്ദ്രേണ യോഗേന പരാക്രാന്തസ്യ ശുഷ്മിണഃ
അവൻ അങ്ങോട്ട് പോകുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രന്റെ യോഗശക്തിയാൽ ഉജ്ജ്വലനായ അവന്റെ വഴി എല്ലാ ജീവികളും വിട്ടൊഴിഞ്ഞു; അത്യന്തം ശക്തിയോടെ അവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സോഽഗച്ഛത്പര്വതാംസ്താത തപോധനനിഷേവിതാന്। ദിവ്യം ഹൈമവതം പുണ്യം ദേവജുഷ്ടം പരംതപഃ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ അവൻ, തപസ്സുകാർ വസിക്കുന്ന ദിവ്യമായ, സ്വർണ്ണംപോലുള്ള, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ, പുണ്യമായ ഹിമാലയപർവ്വതങ്ങളിലേക്ക് എത്തി.
അഗച്ഛത്പര്വതം പുണ്യമേകാഹ്നൈവ മഹാമനാഃ। മനോജവഗതിര്ഭൂത്വാ യോഗയുക്തോ യഥാഽനിലഃ
ദൃഢമായ മനസ്സോടെ, യോഗശക്തിയാൽ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ, മഹാനായ അവൻ ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് ആ പുണ്യപർവ്വതം കടന്നു.
ഹിമവന്തമതിക്രമ്യ ഗന്ധമാദനമേവ ച। അത്യക്രാമത്സ ദുര്ഗാണി ദിവാരാത്രമതന്ദ്രിതഃ
ഹിമവാനും ഗന്ധമാദനവും കടന്ന്, പകൽ-രാത്രി വിശ്രമമില്ലാതെ, അവൻ കഠിനമായ പ്രദേശങ്ങൾ അതിജീവിച്ചു.
ഇന്ദ്രികീലം സമാസാദ്യ തതോഽതിഷ്ഠദ്ധനംജയഃ। `ഗത്വാ സ ഷഡഹോരാത്രാന്സപ്തമേഽഹനി പാണ്ഡവഃ
ഇന്ദ്രകീലപർവ്വതത്തിലെത്തിയ ധനഞ്ജയൻ അവിടെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു; ആറു ദിവസം-രാത്രി യാത്ര ചെയ്ത ശേഷം, ഏഴാം ദിവസം പാണ്ഡവൻ ലക്ഷ്യസ്ഥലത്ത് എത്തി.
പ്രസ്ഥേന്ദ്രകീലസ്യ ശുഭേ തപോയോഗപരോഽഭവത്। ഊര്ധ്വബാഹുര്ന ചാങ്ഗാനി പ്രാസ്പന്ദയത കിംചന
ഇന്ദ്രകീലയുടെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ, അവൻ തപസ്സിനും യോഗത്തിനും സമർപ്പിച്ചു; കൈകൾ ഉയർത്തി, ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗവും ചലിപ്പിച്ചില്ല.
സമാഹിതാത്മാ നിയതഃ സഹസ്രാക്ഷസുതോഽച്യുതഃ'। അന്തരിക്ഷേ സ ശുശ്രാവ തിഷ്ഠേതി സ വചസ്തദാ
ചിന്താശുദ്ധിയോടെ, ആത്മസംയമനത്തോടെ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ പുത്രനായ അച്യുതൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് 'നിൽക്കൂ' എന്ന ശബ്ദം കേട്ടു.
തച്ഛ്രുത്വാ സര്വതോ ദൃഷ്ടിം ചാരയാമാസ രപാണ്ഡവഃ। അഥാപശ്യത്സവ്യസാചീ വൃക്ഷമൂലേ തപസ്വിനമ്
അവ ശബ്ദം കേട്ട പാണ്ഡവൻ ചുറ്റും നോക്കി; പിന്നെ സവ്യസാചി ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ ഒരു തപസ്വിയെ കണ്ടു.