അഭിവാദ്യ തു തൌ വീരാവൂചതുഃ പാകശാസനിമ്। അവാപ്തവ്യാനി സര്വാണി ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി വാസവാത്। അസ്ത്രാണ്യാപ്നുഹി കൌന്തേയ മനസാ യദ്യദിച്ഛസി
അവൻ ആ രണ്ടു വീരന്മാരെ വന്ദിച്ച ശേഷം, പാകശാസനിയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ദിവ്യായുധങ്ങൾ എല്ലാം വാസവനിൽ നിന്ന് നേടണം; കുന്തിപുത്രാ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആയുധങ്ങൾ നേടുക.'
ഗിരോ ഹ്യശിഥിലാഃ സര്വാ നിര്ദോഷാഃ സംമതാഃ സതാമ്। ത്വമേകഃ പാണ്ഡവേഷ്വദ്യ സംപ്രാപ്തോസി ധനഞ്ജയ
നിന്റെ വാക്കുകൾ എല്ലാം ഉറപ്പുള്ളതും പിഴവില്ലാത്തതും സത്പുരുഷന്മാർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്; ഇന്ന് പാണ്ഡവന്മാരിൽ നീ മാത്രം ഈ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി, ധനഞ്ജയ.
ന ചാധര്മവിദം ദേവാ നാസിദ്ധം നാതപസ്വിനമ്। ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തി കൌന്തേയ ചലചിത്തം ശഠം ന ച
ധർമ്മം അറിയാത്തവരെ ദേവന്മാർ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; വിജയിക്കാത്തവരെയും, തപസ്സില്ലാത്തവരെയും, മനസ്സു ചഞ്ചലമായവരെയും, കപടന്മാരെയും കാണാൻ അവർ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല, കുന്തിപുത്രാ.
രോരൂയമാണഃ കടുകമീര്ഷ്യകഃ കടുകാക്ഷരഃ। ശഠകഃ ശ്ലാഘകഃ ക്ഷേപ്താ ഹന്താ ച വിചികിത്സിതാ
കഠിനമായി കുരയ്ക്കുന്നവൻ, അസൂയയുള്ളവൻ, കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയുന്നവൻ, കപടൻ, സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവൻ, അപവാദം പറയുന്നവൻ, കൊല്ലുന്നവൻ, സംശയിക്കുന്നവൻ.
വിശ്വസ് ഹന്താ മായാവീ ക്രോധനോഽനൃതഭാഷിതാ। അത്യാശീ നാസ്തികോഽദാതാ മിത്രധ്രുക്സര്വശങ്കിതഃ
വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവൻ, കപടൻ, ക്രുദ്ധനായവൻ, കള്ളം പറയുന്നവൻ, അത്യന്തം ആഗ്രഹമുള്ളവൻ, വിശ്വാസമില്ലാത്തവൻ, ദാനമില്ലാത്തവൻ, സുഹൃത്തുക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ, എല്ലാവരെയും സംശയിക്കുന്നവൻ—
ആക്രോഷ്ടാ ചാതിമാനീ ച രൌദ്രോ ലുബ്ധോഽഥ ലോലുപഃ। സ്തേനശ്ച മദ്യപശ്ചൈവ ഭ്രൂണഹാ ഗുരുതല്പഗഃ
മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിക്കുന്നവൻ, അത്യന്തം അഹങ്കാരമുള്ളവൻ, ക്രൂരനും, ലോഭിയും, തൃപ്തിയില്ലാത്തവനും, കള്ളനും, മദ്യപാനിയും, ഗർഭസ്ഥശിശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവനും—
സംഭാവിതാത്മാ ചാത്യര്ഥം നൃശംസഃ പുരുഷശ്ച യഃ। നൈതേ ലോകാനാപ്നുവന്തി നിര്ലോകാസ്തേ ധനഞ്ജയ
വളരെ അധികം സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവനും ക്രൂരനും ആയ മനുഷ്യർ, ധനഞ്ജയ, ഈ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നില്ല; അവർ എല്ലായിടത്തുനിന്നും പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു.
ആനൃശംസ്യമനുക്രോശഃ സത്യം കരുണവേദിതാ। ദമഃ സ്ഥിതിര്ധൃതിര്ധര്മഃ ക്ഷമാ കൃത്യമനുത്തമമ്
കരുണ, അനുകമ്പ, സത്യവാക്യത, മറ്റുള്ളവരുടെ ദു:ഖം മനസ്സിലാക്കൽ, ആത്മനിയന്ത്രണം, സ്ഥിരത, ധൈര്യം, നീതി, ക്ഷമ, ഉത്തമമായ പെരുമാറ്റം—
ദയാ ശമശ്ച ധര്മശ്ച ഗുരുപൂജാ കൃതജ്ഞതാ। മൈത്രതാ ദ്വിജഭക്തിശ്ച വസന്തി ത്വയി ഫല്ഗുന। വ്യപേക്ഷാ സര്വഭൂതേഷു കൃപാ ദാനം മതിഃ സ്മൃതിഃ
ദയ, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി, ധർമ്മം, ഗുരുക്കളെ ആദരിക്കൽ, കൃതജ്ഞത, സൗഹൃദം, ദ്വിജന്മാരോടുള്ള ഭക്തി—ഇവയെല്ലാം നിനക്കുണ്ട്, ഫൽഗുന; എല്ലാ ജീവികളോടും സമദർശനം, കരുണ, ദാനം, ബുദ്ധി, സ്മരണം എന്നിവയും.
തസ്മാത്കൌരവ്യ ശക്രേണ സമേഷ്യസി ധനഞ്ജയ। ത്വാദൃശേന ഹി ദേവാനാം ശ്ലാഘനീയഃ സമാഗമഃ
അതിനാൽ, കുരുവംശജ, നീ ഇന്ദ്രനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തും, ധനഞ്ജയ; ദേവന്മാർക്കു പോലും നിനക്കു പോലുള്ളവരുമായി കൂടിച്ചേരുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.
സുഹൃദാം സോദരാണാം ച സര്വേഷാം ഭരതര്ഷഭ। ത്വം ഗതിഃ പരമാ താത വൃത്രഹാ മരുതാമിവ
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളുടെയും സഹോദരന്മാരുടെയും നീ പരമാശ്രയമാണ്, പ്രിയനായവാ; വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ മരുതുകൾക്കുള്ളതുപോലെ നീ അവർക്കും.
തസ്മിംസ്ത്രയോദശേ വര്ഷേ ഭ്രാതരഃ സുഹൃദശ്ച തേ। സര്വേ ഹിസംശ്രയിഷ്യന്തി ബാഹുവീര്യം മഹാബല
ആ പതിമൂന്നാം വർഷത്തിൽ, മഹാബലശാലിയായവാ, നിന്റെ സഹോദരന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും എല്ലാവരും നിന്റെ ബാഹുവീര്യത്തിൽ ആശ്രയം തേടും.
സ പാര്ഥ പിതരം ഗച്ഛ സഹസ്രാക്ഷമരിന്ദമ। മുഷ്ടിഗ്രഹണമാദത്സ്വ സര്വാണ്യസ്ത്രാണി വാസവാത്
അതിനാൽ, പാർഥ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച സഹസ്രനയനനായ നിന്റെ പിതാവിനരികിലേക്ക് പോവുക; അവന്റെ കൈ പിടിച്ച് എല്ലാ ആയുധങ്ങളും വാസവനിൽനിന്ന് നേടുക.
ശതശൃങ്ഗേ മഹാബാഹോ മഘവാനിദമബ്രവീത്। ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം ത്വാമുപാഘ്രായ മൂര്ധനി
ശതശൃംഗത്തിൽ, മഹാബാഹുവായവാ, മഘവാൻ എല്ലാ ജീവികളും കേൾക്കുമ്പോൾ നിന്നെ അണകിട്ട് തലമുടിയിൽ സുഗന്ധം നുകർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിദിതഃ സര്വഭൂതാനാം ദിവം താത ഗമിഷ്യസി। പ്രാപ്യ പുണ്യകൃതാം ലോകാന്രംസ്യസേ ജയതാംവര
എല്ലാ ജീവികളും നിന്നെ അറിയുന്നവനായി, നീ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരും, പ്രിയനായവാ; പുണ്യശാലികൾക്കുള്ള ലോകങ്ങൾ നേടുകയും, ജയത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, അവിടെ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും.
മാനിതസ്ത്രിദശൈഃ പാര്ഥ വിഹൃത്യ സുസുഖം ദിവി। അവാപ്യപരമാസ്ത്രാണി പൃഥിവീം പുനരേഷ്യസി
ദേവന്മാർ നിന്നെ ആദരിക്കുകയും, പാർഥ, നീ സ്വർഗത്തിൽ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യും; പരമമായ ആയുധങ്ങൾ നേടിക്കഴിഞ്ഞ്, നീ വീണ്ടും ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങിവരും.
ഗുണാംസ്തേ വാസവസ്താത ഖാണ്ഡവം ദഹതി ത്വയി। ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം പുനഃ പുനരഭാഷത
പ്രിയനായവാ, വാസവൻ ഖാണ്ഡവം ദഹിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും കേൾക്കുമ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ പ്രസംഗിച്ചു.
താം പ്രതിജ്ഞാം നരശ്രേഷ്ഠ കര്തുമര്ഹസി വാസവീമ്। കംചിദ്ദേശമിതഃ പ്രാപ്യ തപോയോഗമനാ ഭവ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, നീ ആ വാസവന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കണം; ഇവിടെനിന്ന് ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് എത്തി, മനസ്സു തപസ്സിലും യോഗത്തിലും നിർത്തുക.
കര്തുമര്ഹസി കൌരവ്യ മഘവദ്വചനം ഹിതമ്। ദീക്ഷിത്വാഽദ്യൈവ ഗച്ഛ ത്വം ദ്രഷ്ടാഽസി ത്വം പുരന്ദരമ്
കുരുവംശജ, മഘവാന്റെ ഹിതകരമായ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കണം; ഇന്ന് തന്നെ ദീക്ഷയെടുത്ത് പോ, നീ പുരന്ദരനെ കാണും.
തൌ പരിഷ്വജ്യ ബീഭത്സുഃ കൃഷ്ണാമാമന്ത്ര്യ ചാപ്യുഭൌ। മനാംസ്യാദായ സര്വേഷാം പ്രയാതഃ പുരുഷര്ഷഭഃ
അപ്പോൾ ബീഭത്സു, കൃഷ്ണയെയും മറ്റുള്ളവരെയും അണകിട്ട്, എല്ലാവരോടും മനസ്സിൽ വിടപറഞ്ഞ്, പുരുഷരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ യാത്രയായി.
തം തഥാ പ്രസ്ഥിതം വീരം സിംഹസ്കന്ധോരസം തദാ। പ്രാഞ്ജലിഃ പാണ്ഡവംകൃഷ്ണാ ദേവാനാം കുര്വതീ നമഃ। വാഗ്ഭിഃ പരമശുദ്ധാഭിര്മങ്ഗലാഭിരഭാഷത്
അങ്ങനെ ആ വീരൻ, സിംഹംപോലെയുള്ള ഭുജവും വീതിയുള്ള നെഞ്ചുമുള്ളവൻ യാത്രയാകുമ്പോൾ, കൃഷ്ണ, കൈകൂപ്പി പാണ്ഡവനുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു, ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നമോ ധാത്രേ വിധാത്രേ ച സ്വസ്തി ഗച്ഛ വനാദ്വനമ്। `ധര്മസ്ത്വാം ജുഷതാം പാര്ഥ ഭാസ്കരശ്ച വിഭാവസുഃ। ബ്രഹ്മാ ത്വാം ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ പാലയന്തു ധനഞ്ജയ
സൃഷ്ടാവിനും വിധാതാവിനും നമസ്കാരം; കാടിൽ നിന്ന് കാടിലേക്ക് നീ സുരക്ഷിതമായി പോവട്ടെ. ധർമ്മം നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ, പാർഥ, സൂര്യനും അഗ്നിയും കൂടെ; ബ്രഹ്മാവും ബ്രാഹ്മണന്മാരും നിന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ, ധനഞ്ജയ.
ജ്യേഷ്ഠാപചായീ ജ്യേഷ്ഠസ്യ ഭ്രാതുര്വചനമാസ്ഥിതഃ। പ്രപദ്യേഥാ വസൂവ്രുദ്രാനാദിത്യാന്സമരുദ്ഗണാന്। വിശ്വേദേവാംസ്തഥാ സാധ്യാഞ്ശാന്ത്യര്ഥം ഭരതര്ഷഭ
ചെറിയവനായി, വലിയവന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച് നീ ജീവിക്കണം. ശാന്തിക്കായി നീ വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും വിശ്വദേവന്മാരെയും സാധ്യന്മാരെയും ആശ്രയിക്കണം, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
സ്വസ്തി തേസ്ത്വാന്തരിക്ഷേഭ്യോ ദിവ്യേഭ്യോ ഭരതര്ഷഭ। പാര്ഥിവേഭ്യശ്ച സര്വേഭ്യോ യേ കേചിത്പരിപന്ഥിനഃ
ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ, ആകാശത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഉള്ള ദൈവങ്ങളിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടത്തുനിന്നും, ശത്രുക്കളിൽ നിന്നുപോലും, നിനക്കു നല്ലതുണ്ടാകട്ടെ.
അവരോധാദ്വനേ വാസാത്സര്വസ്വഹരണാദപി। ഇദം ദുഃഖതരം മന്യേ പുത്രേഭ്യശ്ച വിവാസനാത്
വീടിൽ അടച്ചു വയ്ക്കപ്പെടുന്നതിലും, കാടിൽ താമസിക്കേണ്ടി വരുന്നതിലും, എല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലും, മക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെടേണ്ടി വരുന്നത് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം തന്നെയാണ്.
മാസ്മാകം ക്ഷത്രിയകുലേ ജാതുചിത്പുനരുദ്ഭവഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നമസ്യാമി യേഷാം നായുധജീവികാ
നമ്മുടെ ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ഇനി ഒരിക്കലും ജനനം ഉണ്ടാകരുതെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആയുധം ഉപയോഗിക്കാതെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ വിനീതമായി നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇദം മേ പരമം ദുഃഖം യഃ സ പാപഃ സുയോധനഃ। ദൃഷ്ട്വാ മാം ഗൌരിതി പ്രാഹ പ്രഹസന്രാജസംസദി
എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം ഇതാണ്: ആ പാപിയായ ദുര്യോധനൻ, രാജസഭയിൽ എന്നെ കണ്ടു, പരിഹസിച്ച്, 'പശു' എന്ന് വിളിച്ചു.
തസ്മാദ്ദുഃഖാദിദം ദുഃഖം ഗരീയ ഇതിമേ മതിഃ। യത്തത്പരിഷദോ മധ്യേ ബഹ്വയുക്തമഭാഷത
അതിനാൽ, സഭാമദ്ധ്യേ അവൻ പറഞ്ഞ ആ അപമാനകരമായ വാക്കുകൾ, എനിക്ക് മറ്റെല്ലാ ദുഃഖങ്ങളേക്കാളും വലുതാണ് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
ധ്വംസിതഃ സ്വഗൃഹേഭ്യശ്ച രാഷ്ട്രാച്ച ഭരതര്ഷഭ। വനേ പ്രതിഷ്ഠിതോ ഭൂത്വാ സൌഹാര്ദാദവതിഷ്ഠസേ
നമ്മുടെ വീടുകളും രാജ്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, കാട്ടിൽ താമസിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടും, നീ സൗഹൃദം കൊണ്ടു ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.
ജേതാ യഃ സര്വശത്രൂണാം യഃ പാവകമതര്പയഃ। ജനസ്ത്വാം പശ്യതീദാനീം ഗച്ഛന്തം ഭരതര്ഷഭ
എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചവനും, യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയവനും ആയ നീ, ഇപ്പോൾ പോകുന്ന 모습을 ജനങ്ങൾ കാണുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ.