അദ്യ ചേയം മഹീ കൃത്സ്നാ ദുര്യാധനവശാനുഗാ। സഗ്രാമനഗരാ പാര്ഥ സസാഗരവനാകരാ ।। ഭവാനേവ പ്രിയോഽസ്മാകം ത്വയി ഭാരഃ സമാഹിതഃ
പാർത്താ, ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും മലകളും ഉൾക്കൊണ്ട്, ഇപ്പോൾ ദുര്യോധനന്റെ അധികാരത്തിലാണ്. ഞങ്ങൾക്ക് നീ മാത്രമാണ് പ്രിയൻ; ഈ ഭാരമൊക്കെ നിന്റെ മേലാണ്.
അത്ര കൃത്യം പ്രപശ്യാമി പ്രാപ്തകാലമരിംദമ। കൃഷ്ണദ്വൈപായനാത്താത ഗൃഹീതോപനിഷന്മയാ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് ഇപ്പോൾ സമയമായിട്ടുണ്ട് എന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഉപനിഷത്ത് സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഗൃഹീതയാ തയാ സമ്യഗ്ജഗത്സര്വം പ്രകാശതേ। തേന ത്വം ബ്രഹ്മണാ താത സംയുക്തഃ സുസമാഹിതഃ
അത് ശരിയായി ഗ്രഹിച്ചാൽ ലോകം മുഴുവൻ വെളിപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ നീ ബ്രഹ്മാവുമായി ഏകീകരിച്ച് മനസ്സാക്ഷിയായി ഇരിക്കുന്നു.
ദേവതാനാം യഥാകാലം പ്രസാദം പ്രതിപാലയ। തപസാ യോജയാത്മാനമുഗ്രേണ ഭരതര്ഷഭ
ദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹം ശരിയായ സമയത്ത് നേടാൻ നോക്കണം; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കഠിനമായ തപസ്സിൽ മനസ്സിനെ ഏൽപ്പിക്കണം.
ധനുഷ്മാന്കവചീ ഖങ്ഗീ മുനിഃ സാധുവ്രതേ സ്ഥിതഃ। ന കസ്യചിദ്ദദന്മാര്ഗം ഗച്ഛ താതോത്തരാം ദിശമ്
ധനുശും കാവചവും വാളും ധരിച്ച്, സന്യാസിയുടെ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം; ആരോടും വഴിയൊന്നും വിട്ടുകൊടുക്കാതെ, പ്രിയനേ, വടക്കേ ദിശയിലേക്ക് പോകണം.
ഇനദ്രേ ഹ്യസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി സമസ്താനി ധനംജയ। വൃത്രാദ്ഭീതൈര്ബലം ദേവൈസ്തദാ ശക്രേ സമര്പിതമ്
ധനഞ്ജയ, ദേവന്മാർ വൃത്രന്റെ ശക്തിയെ ഭയന്ന്, എല്ലാ ദൈവാസ്ത്രങ്ങളും ഒരിക്കൽ ഇന്ദ്രനു സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.
താന്യേകസ്ഥാനി സര്വാണി തതസ്ത്വം പ്രതിപത്സ്യസേ। `അനേന ബ്രഹ്മണാ താത സര്വം സംപ്രതിപദ്യതേ
ഇവയെല്ലാം ഒറ്റയിടത്ത് ഒന്നിച്ച് ചേരും, പിന്നെ നീ അവയെ നേടും; ഈ ജ്ഞാനത്തോടെ, മകനേ, എല്ലാം നേടാം.
ശക്രമേവ പ്രപദ്യസ്വ സ തേഽസ്ത്രാണി പ്രദാസ്യതി। ദീക്ഷിതോഽദ്യൈവ ഗച്ഛ ത്വം ദ്രഷ്ടും ദേവം പുരംദരമ്
നീ ഇന്ദ്രനിൽ മാത്രം ആശ്രയം തേടുക; അവൻ നിന്നെ ആയുധങ്ങൾ നൽകും. ഇന്ന് തന്നെ, നിർമലനായ്, ദേവനായ പുരന്ദരനെ കാണാൻ പോവുക.
ഏവമുക്ത്വാ ധര്മരാജസ്തമധ്യാപയത പ്രഭുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ധർമ്മരാജാവ് അവനെ ഉപദേശിച്ചു.
ദീക്ഷിതം വിധിനാ തേന യതവാക്കായമാനസമ്। അനുജജ്ഞേ തദാ വീരം ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമഗ്രജഃ
വിധിപ്രകാരം നിർമലനായ്, വാക്കും ശരീരവും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ചവനായി, മൂത്ത സഹോദരൻ അന്നവനെ അനുമതി നൽകി.
നിദേശാദ്ധര്മരാജസ്യ ദ്രഷ്ടുകാമഃ പുരംദരമ്। ധനുര്ഗാണ്ഡീവമാദായ തഥാഽക്ഷയ്യേ മഹേഷുധീ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, പുരന്ദരനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ഗാണ്ഡീവം വില്ലും അക്ഷയമായ അമ്പച്ചൂണ്ടുകളും എടുത്തു.
കവചീ സതലത്രാണോ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രവാന്। ഹത്വാഽഗ്നിം ബ്രാഹ്മണാന്നിഷ്കൈഃ സ്വസ്തിവാച്യ മഹ്യഭുജ
കവചം ധരിച്ച്, മുഴുവൻ സംരക്ഷണത്തോടെയും, കാളയുടെ തൊലി കെട്ടിയവനായി, അഗ്നിക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പൊന്നുകൊണ്ട് ആദരം അർപ്പിച്ച്, അനുഗ്രഹം വാങ്ങി, മഹാബാഹുവായവൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാതിഷ്ഠത മഹാബാഹുഃ പ്രഗൃഹീതശരാസനഃ। വധായ ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം നിഃശ്വസ്യോര്ധ്വമുദൈക്ഷത
മഹാബാഹുവായവൻ വില്ല് പിടിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ആഴമായി ശ്വാസം വിട്ട് മേലോട്ടു നോക്കി യാത്രയായി.
തം ദൃഷ്ട്വാ തത്രകൌന്തേയം പ്രഗൃഹീതശരാസനമ്। അബ്രുവന്ബ്രഹ്മണാഃ സിദ്ധാ ഭൂതാന്യന്തര്ഹിതാനി ച
അവിടെ ഗാണ്ഡീവം വില്ല് പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കുന്തിപുത്രനെ കണ്ടു, ബ്രാഹ്മണന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ഭൂതങ്ങളും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവർ പോലും അവനോട് പറഞ്ഞു.
ക്ഷിപ്രമാപ്നുഹി കൌന്തേയ മനസാ യദ്യദിച്ഛസി। സംസാധയസ്വ കൌന്തേയ ധ്രുവോസ്തു വിജയസ്തവ
കുന്തിപുത്രാ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം വേഗത്തിൽ നേടുക; അതെല്ലാം സാധിപ്പിക്കൂ, നിന്റെ വിജയം ഉറപ്പായിരിക്കട്ടെ.
അബ്രുവന്ബ്രാഹ്മണാഃ പാര്ഥമിതി കൃത്വാ ജയാശിഷഃ। `സിദ്ധചാരണസങ്ഘാശ്ച ഗന്ധര്വാശ്ച തമബ്രുവന്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ പാർഥനോട് ജയാശംസകൾ നേർന്ന് പറഞ്ഞു; സിദ്ധരും ചാരണരും ഗന്ധർവരും കൂടി അവനോട് ആശംസിച്ചു.
സ്വസ്തിവ്രതമുപാധത്സ്വ സങ്കല്പസ്തവ സിദ്ധ്യതാമ്। മനോരഥാശ്ച തേ സര്വേ സമൃദ്ധ്യന്താം മഹാരഥ
ശുഭപ്രതിജ്ഞ എടുക്കൂ; നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ പൂർത്തിയാകട്ടെ; മഹാരഥാ, നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറട്ടെ.
ഏവമുക്തോഽഭിവാദ്യൈതാന്ബദ്ധാഞ്ജലിപുടസ്തഥാ। തപോയോഗമനാഃ പാര്ഥഃ പുരോഹിതമവന്ദത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ കൈകൂപ്പി എല്ലാവരെയും വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ചു; തപസ്സിലും യോഗത്തിലും മനസ്സു നിർത്തി പാർഥൻ പുരോഹിതനെയും ആദരിച്ചു.
തതഃ പ്രീതമനാ ജിഷ്ണുസ്താവുഭാവഭ്യവന്ദത। സഹോദരാവതിരഥൌ യുധിഷ്ഠിരവൃകോദരൌ
പിന്നീട് സന്തോഷഭാവത്തോടെ ജിഷ്ണു തന്റെ സഹോദരന്മാരായ മഹാരഥന്മാരായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ഭീമസേനനും വന്ദിച്ചു.
തം ക്ലാന്തമനസൌ പൂര്ണമഭിഗമ്യ മഹാരഥൌ। യമൌ ഗാണ്ഡീവധന്വാനമഭ്യവാദയതാമുഭൌ
ക്ലാന്തനായ മനസ്സോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗാണ്ഡീവധാരിയെ, മഹാരഥന്മാരായ യമപുത്രന്മാർ സമീപിച്ച് വന്ദിച്ചു.
അഭിവാദ്യ തു തൌ വീരാവൂചതുഃ പാകശാസനിമ്। അവാപ്തവ്യാനി സര്വാണി ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി വാസവാത്। അസ്ത്രാണ്യാപ്നുഹി കൌന്തേയ മനസാ യദ്യദിച്ഛസി
അവൻ ആ രണ്ടു വീരന്മാരെ വന്ദിച്ച ശേഷം, പാകശാസനിയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ദിവ്യായുധങ്ങൾ എല്ലാം വാസവനിൽ നിന്ന് നേടണം; കുന്തിപുത്രാ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആയുധങ്ങൾ നേടുക.'
ഗിരോ ഹ്യശിഥിലാഃ സര്വാ നിര്ദോഷാഃ സംമതാഃ സതാമ്। ത്വമേകഃ പാണ്ഡവേഷ്വദ്യ സംപ്രാപ്തോസി ധനഞ്ജയ
നിന്റെ വാക്കുകൾ എല്ലാം ഉറപ്പുള്ളതും പിഴവില്ലാത്തതും സത്പുരുഷന്മാർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്; ഇന്ന് പാണ്ഡവന്മാരിൽ നീ മാത്രം ഈ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി, ധനഞ്ജയ.
ന ചാധര്മവിദം ദേവാ നാസിദ്ധം നാതപസ്വിനമ്। ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തി കൌന്തേയ ചലചിത്തം ശഠം ന ച
ധർമ്മം അറിയാത്തവരെ ദേവന്മാർ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; വിജയിക്കാത്തവരെയും, തപസ്സില്ലാത്തവരെയും, മനസ്സു ചഞ്ചലമായവരെയും, കപടന്മാരെയും കാണാൻ അവർ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല, കുന്തിപുത്രാ.
രോരൂയമാണഃ കടുകമീര്ഷ്യകഃ കടുകാക്ഷരഃ। ശഠകഃ ശ്ലാഘകഃ ക്ഷേപ്താ ഹന്താ ച വിചികിത്സിതാ
കഠിനമായി കുരയ്ക്കുന്നവൻ, അസൂയയുള്ളവൻ, കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയുന്നവൻ, കപടൻ, സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവൻ, അപവാദം പറയുന്നവൻ, കൊല്ലുന്നവൻ, സംശയിക്കുന്നവൻ.
വിശ്വസ് ഹന്താ മായാവീ ക്രോധനോഽനൃതഭാഷിതാ। അത്യാശീ നാസ്തികോഽദാതാ മിത്രധ്രുക്സര്വശങ്കിതഃ
വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവൻ, കപടൻ, ക്രുദ്ധനായവൻ, കള്ളം പറയുന്നവൻ, അത്യന്തം ആഗ്രഹമുള്ളവൻ, വിശ്വാസമില്ലാത്തവൻ, ദാനമില്ലാത്തവൻ, സുഹൃത്തുക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ, എല്ലാവരെയും സംശയിക്കുന്നവൻ—
ആക്രോഷ്ടാ ചാതിമാനീ ച രൌദ്രോ ലുബ്ധോഽഥ ലോലുപഃ। സ്തേനശ്ച മദ്യപശ്ചൈവ ഭ്രൂണഹാ ഗുരുതല്പഗഃ
മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിക്കുന്നവൻ, അത്യന്തം അഹങ്കാരമുള്ളവൻ, ക്രൂരനും, ലോഭിയും, തൃപ്തിയില്ലാത്തവനും, കള്ളനും, മദ്യപാനിയും, ഗർഭസ്ഥശിശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവനും—
സംഭാവിതാത്മാ ചാത്യര്ഥം നൃശംസഃ പുരുഷശ്ച യഃ। നൈതേ ലോകാനാപ്നുവന്തി നിര്ലോകാസ്തേ ധനഞ്ജയ
വളരെ അധികം സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവനും ക്രൂരനും ആയ മനുഷ്യർ, ധനഞ്ജയ, ഈ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നില്ല; അവർ എല്ലായിടത്തുനിന്നും പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു.
ആനൃശംസ്യമനുക്രോശഃ സത്യം കരുണവേദിതാ। ദമഃ സ്ഥിതിര്ധൃതിര്ധര്മഃ ക്ഷമാ കൃത്യമനുത്തമമ്
കരുണ, അനുകമ്പ, സത്യവാക്യത, മറ്റുള്ളവരുടെ ദു:ഖം മനസ്സിലാക്കൽ, ആത്മനിയന്ത്രണം, സ്ഥിരത, ധൈര്യം, നീതി, ക്ഷമ, ഉത്തമമായ പെരുമാറ്റം—
ദയാ ശമശ്ച ധര്മശ്ച ഗുരുപൂജാ കൃതജ്ഞതാ। മൈത്രതാ ദ്വിജഭക്തിശ്ച വസന്തി ത്വയി ഫല്ഗുന। വ്യപേക്ഷാ സര്വഭൂതേഷു കൃപാ ദാനം മതിഃ സ്മൃതിഃ
ദയ, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി, ധർമ്മം, ഗുരുക്കളെ ആദരിക്കൽ, കൃതജ്ഞത, സൗഹൃദം, ദ്വിജന്മാരോടുള്ള ഭക്തി—ഇവയെല്ലാം നിനക്കുണ്ട്, ഫൽഗുന; എല്ലാ ജീവികളോടും സമദർശനം, കരുണ, ദാനം, ബുദ്ധി, സ്മരണം എന്നിവയും.
തസ്മാത്കൌരവ്യ ശക്രേണ സമേഷ്യസി ധനഞ്ജയ। ത്വാദൃശേന ഹി ദേവാനാം ശ്ലാഘനീയഃ സമാഗമഃ
അതിനാൽ, കുരുവംശജ, നീ ഇന്ദ്രനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തും, ധനഞ്ജയ; ദേവന്മാർക്കു പോലും നിനക്കു പോലുള്ളവരുമായി കൂടിച്ചേരുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.