ഋഷിരേഷ മേഹാതേജാ നാരായണസഹായവാന്। പുരാണഃ ശാസ്വതോ ദേവസ്ത്വജേയോ ജിഷ്ണുരച്യുതഃ
ഇവൻ മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ഋഷിയാണ്, നാരായണനോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. പുരാതനനും ശാശ്വതനും ദേവനും ജയിക്കാനാവാത്തവനും വിജയിയും അച്യുതനും ആണ്.
അസ്ത്രാണീനദ്രാച്ച രുദ്രാച്ച ലോകപാലേഭ്യ ഏവ ച। സമാദായ മഹാബാഹുര്മഹത്കര്മ കരിഷ്യതി
ഇന്ദ്രനിൽ നിന്നും രുദ്രനിൽ നിന്നും ലോകപാലന്മാരിൽ നിന്നും ആയുധങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് മഹാബാഹുവായ അർജുനൻ വലിയ ഒരു പ്രവർത്തി നടത്തും.
വനാദസ്മാച്ച കൌന്തേയ വനമന്യദ്വിചിന്ത്യതാമ്। നിവാസാര്ഥായ യദ്യുക്തം ഭവേദ്വഃ പൃഥിവീപതേ
കുന്തീപുത്രാ, ഈ കാടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാട് താമസത്തിനായി പരിഗണിക്കണം. ഭൂമിപതിയായ നിനക്കു യോജിച്ചിടമായാൽ അതിലേക്ക് പോകാം.
ഏകത്രചിരവാസോ ഹി ന പ്രീതിജനനോ ഭവേത്। താപസാനാം ച ശാന്താനാം ഭവേദുദ്വേഗകാരകഃ
ഒരു സ്ഥലത്ത് ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നത് സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല. അതു ശാന്തരായ തപസ്സുകാരെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാം.
മൃഗാണാമുപരോധശ്ച വീരുദോഷധിസംക്ഷയഃ। ബിഭര്ഷി ച ബഹൂന്വിപ്രാന്വേദവേദാങ്ഗപാരഗാന്
അത് മൃഗങ്ങൾക്ക് തടസ്സവും ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെ നാശവും ഉണ്ടാക്കും. നീ വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ച അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രപന്നായ ശുചയേ ഭഗവാന്പ്രഭുഃ। പ്രോവാച യോഗതത്ത്വജ്ഞോ യോഗവിദ്യാമനുത്തമാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശുദ്ധഹൃദയനായ പ്രപന്നനോട് ഭഗവാൻ, യോഗത്തിന്റെ സാരത്തെ അറിയുന്നവൻ, അത്യുത്തമമായ യോഗവിദ്യ ഉപദേശിച്ചു.
ധര്മരാജായ ധീമാന്സ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ। അനുജ്ഞായ ച കൌന്തേയം തത്രൈവാന്തരധീയത
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടും, കുന്തീപുത്രനോട് അനുമതി നൽകി സത്യവതീപുത്രനായ ധീരനായ വ്യാസൻ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
യുധിഷ്ഠിരസ്തു ധര്മാത്മാ തദ്ബ്രഹ്മ മനസാ യതഃ। ധാരയാമാസ മേധാവീ കാലേകാലേ സദാഽഭ്യസന്
ധർമ്മാത്മാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആ ബ്രഹ്മവിദ്യ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു. ബുദ്ധിമാനായ അവൻ അതിനെ ശരിയായ സമയങ്ങളിൽ എപ്പോഴും അഭ്യസിച്ചു.
സ വ്യാസവാക്യമുദിതോ വനാദ്ദ്വൈതവനാത്തതഃ। യയൌ സരസ്വതീകൂലേ കാമ്യകം നാമ കാനനമ്
വ്യാസന്റെ വാക്കുകളിൽ പ്രചോദനം ലഭിച്ച്, അവൻ ദ്വൈതവനം വിട്ട്, സരസ്വതിയുടെ തീരത്തുള്ള കാമ്യകവനം എന്ന കാടിലേക്ക് പോയി.
തമന്വയുര്മഹാരാജ ശിക്ഷാക്ഷരവിശാരദാഃ। ബ്രാഹ്മണാസ്തപസാ യുക്താ ദേവേന്ദ്രമൃഷയോ യഥാ
രാജാവേ, അക്ഷരവിദ്യയിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, തപസ്സിൽ ലീനരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ഇന്ദ്രനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഋഷികളെപ്പോലെ, അവനെ അനുഗമിച്ചു.
തതഃ കാമ്യകമാസാദ്യ പുനസ്തേ ഭരതര്ഷഭ। ന്യവിശന്ത മഹാത്മാനഃ സാമാന്യാഃ സപദാനുഗാഃ
ഭരതകുലശ്രേഷ്ഠാ, അവർ കാമ്യകവനം എത്തി, മഹാത്മാക്കളും അവരുടെ അനുചിതരും അവിടെ വീണ്ടും താമസിച്ചു.
തത്രതേ ന്യവസന്രാജന്കംചിത്കാലം മനസ്വിനഃ। ധനുര്വേദപരാ വീരാ ഗൃണാനാ വേദമുത്തമമ്
അവിടെ ധനുര്വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മനസ്സുള്ള വീരന്മാർ, ഉത്തമമായ വേദം ജപിച്ചുകൊണ്ട്, കുറേ ദിവസം അവിടെ പാർത്തി.
ചരന്തോ മൃഗയാം നിത്യം ശുദ്ധൈര്ബാണൈര്മൃഗാര്ഥിനഃ। പിതൃദൈവതവിപ്രേഭ്യോ നിര്വപന്തോ യഥാവിധി
അവർ ദിവസവും വിശുദ്ധമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേട്ടയാടുകയും, കിട്ടിയ മാംസം പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും വിധിപ്രകാരം അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। സംസ്മൃത്യ മുനിസംദേശമിദം വചനമബ്രവീത്
അവിടെ കുറേ ദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ, മുനിയുടെ ഉപദേശം ഓർത്ത്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിവിക്തേ വിദിതപ്രജ്ഞമര്ജുനം പുരുഷര്ഷഭ। സാന്ത്വപൂര്വം സ്മിതം കൃത്വാപാണിനാ പരിസംസ്പൃശന്
ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത്, പ്രശസ്തമായ ജ്ഞാനമുള്ള പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനനോട്, യുധിഷ്ഠിരൻ കൈയാൽ തൊട്ട്, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിച്ചു.
സ മുഹൂര്തമിവ ധ്യാത്വാ വനവാസമരിംദമഃ। ധനംജയംധര്മരാജോ രഹസീദമുവാച ഹ
വനംവാസം കുറേ നേരം ചിന്തിച്ച ശേഷം, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ധർമ്മരാജൻ, ധനഞ്ജയനോട് രഹസ്യമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭീഷ്മേ ദ്രോണേ കൃപേ കര്ണേ ദ്രോണപുത്രേ ച ഭാരത। ധനുര്വേദശ്ചതുഷ്പാദ ഏതേഷ്വദ്യ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
ഭാരത, ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപൻ, കർണ്ണൻ, ദ്രോണപുത്രൻ ഇവരിൽ ഇപ്പോൾ ധനുര്വേദത്തിന്റെ നാലു ഭാഗങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു.
ദൈവം ബ്രാഹ്മം ചാസുരം ച സപ്രയോഗചികിത്സിതമ്। സര്വാസ്ത്രാണാം പ്രയോഗം ച അഭിജാനന്തി കൃത്സ്നശഃ
ദൈവാസ്ത്രം, ബ്രാഹ്മാസ്ത്രം, അസുരാസ്ത്രം, അവയുടെ ഉപയോഗവും പ്രതിവിധിയും, എല്ലാത്തരം ആയുധങ്ങളുടെ പ്രയോഗവും അവർ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു.
തേ സര്വേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രേണ പരിസാന്ത്വിതാഃ। സംവിഭക്താശ്ച തുഷ്ടാശ്ച ഗുരുവത്തേഷു വര്തതേ। സര്വയോധേഷു ചൈവാസ്യ സദാ പ്രീതിരനുത്തമാ
അവർ എല്ലാവരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനാൽ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും പ്രാപിച്ചു, ഗുരുവിനെപോലെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടും അത്യന്തം സ്നേഹം കാണിക്കുന്നു.
ആചാര്യാ മാനിതാസ്തുഷ്ടാഃ ശാന്തിം വ്യവഹരന്ന്യുത। ശക്തിം ന ഹാപയിഷ്യന്തി തേ കാലേ പ്രതിപൂജിതാഃ
ആചാര്യന്മാർ ആദരിക്കപ്പെട്ടും സന്തോഷത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെ പെരുമാറുന്നു; അവർ സമയത്ത് യോജിച്ചാൽ തങ്ങളുടെ ശക്തി ഒളിപ്പിക്കില്ല.
അദ്യ ചേയം മഹീ കൃത്സ്നാ ദുര്യാധനവശാനുഗാ। സഗ്രാമനഗരാ പാര്ഥ സസാഗരവനാകരാ ।। ഭവാനേവ പ്രിയോഽസ്മാകം ത്വയി ഭാരഃ സമാഹിതഃ
പാർത്താ, ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും മലകളും ഉൾക്കൊണ്ട്, ഇപ്പോൾ ദുര്യോധനന്റെ അധികാരത്തിലാണ്. ഞങ്ങൾക്ക് നീ മാത്രമാണ് പ്രിയൻ; ഈ ഭാരമൊക്കെ നിന്റെ മേലാണ്.
അത്ര കൃത്യം പ്രപശ്യാമി പ്രാപ്തകാലമരിംദമ। കൃഷ്ണദ്വൈപായനാത്താത ഗൃഹീതോപനിഷന്മയാ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് ഇപ്പോൾ സമയമായിട്ടുണ്ട് എന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഉപനിഷത്ത് സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഗൃഹീതയാ തയാ സമ്യഗ്ജഗത്സര്വം പ്രകാശതേ। തേന ത്വം ബ്രഹ്മണാ താത സംയുക്തഃ സുസമാഹിതഃ
അത് ശരിയായി ഗ്രഹിച്ചാൽ ലോകം മുഴുവൻ വെളിപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ നീ ബ്രഹ്മാവുമായി ഏകീകരിച്ച് മനസ്സാക്ഷിയായി ഇരിക്കുന്നു.
ദേവതാനാം യഥാകാലം പ്രസാദം പ്രതിപാലയ। തപസാ യോജയാത്മാനമുഗ്രേണ ഭരതര്ഷഭ
ദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹം ശരിയായ സമയത്ത് നേടാൻ നോക്കണം; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കഠിനമായ തപസ്സിൽ മനസ്സിനെ ഏൽപ്പിക്കണം.
ധനുഷ്മാന്കവചീ ഖങ്ഗീ മുനിഃ സാധുവ്രതേ സ്ഥിതഃ। ന കസ്യചിദ്ദദന്മാര്ഗം ഗച്ഛ താതോത്തരാം ദിശമ്
ധനുശും കാവചവും വാളും ധരിച്ച്, സന്യാസിയുടെ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം; ആരോടും വഴിയൊന്നും വിട്ടുകൊടുക്കാതെ, പ്രിയനേ, വടക്കേ ദിശയിലേക്ക് പോകണം.
ഇനദ്രേ ഹ്യസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി സമസ്താനി ധനംജയ। വൃത്രാദ്ഭീതൈര്ബലം ദേവൈസ്തദാ ശക്രേ സമര്പിതമ്
ധനഞ്ജയ, ദേവന്മാർ വൃത്രന്റെ ശക്തിയെ ഭയന്ന്, എല്ലാ ദൈവാസ്ത്രങ്ങളും ഒരിക്കൽ ഇന്ദ്രനു സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.
താന്യേകസ്ഥാനി സര്വാണി തതസ്ത്വം പ്രതിപത്സ്യസേ। `അനേന ബ്രഹ്മണാ താത സര്വം സംപ്രതിപദ്യതേ
ഇവയെല്ലാം ഒറ്റയിടത്ത് ഒന്നിച്ച് ചേരും, പിന്നെ നീ അവയെ നേടും; ഈ ജ്ഞാനത്തോടെ, മകനേ, എല്ലാം നേടാം.
ശക്രമേവ പ്രപദ്യസ്വ സ തേഽസ്ത്രാണി പ്രദാസ്യതി। ദീക്ഷിതോഽദ്യൈവ ഗച്ഛ ത്വം ദ്രഷ്ടും ദേവം പുരംദരമ്
നീ ഇന്ദ്രനിൽ മാത്രം ആശ്രയം തേടുക; അവൻ നിന്നെ ആയുധങ്ങൾ നൽകും. ഇന്ന് തന്നെ, നിർമലനായ്, ദേവനായ പുരന്ദരനെ കാണാൻ പോവുക.
ഏവമുക്ത്വാ ധര്മരാജസ്തമധ്യാപയത പ്രഭുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ധർമ്മരാജാവ് അവനെ ഉപദേശിച്ചു.
ദീക്ഷിതം വിധിനാ തേന യതവാക്കായമാനസമ്। അനുജജ്ഞേ തദാ വീരം ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമഗ്രജഃ
വിധിപ്രകാരം നിർമലനായ്, വാക്കും ശരീരവും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ചവനായി, മൂത്ത സഹോദരൻ അന്നവനെ അനുമതി നൽകി.