ധര്മസ്യ ജാനമാനോഽഹം ഗതിമഗ്ര്യാം സുദുര്വിദാമ്। കഥം ബലാത്കരിഷ്യാമി മേരോരിവ വിവര്തനമ്
ധർമ്മത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതവും ദുഷ്കരവുമായ മാർഗം ഞാൻ അറിയുന്നു. എങ്കിലും, മേറുപർവതത്തെ തിരിയിക്കുന്നതുപോലെ അതിനെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്ത് മാറ്റാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
സ മുഹൂര്തമിവ ധ്യാത്വാ വിനിശ്ചിത്യേതികൃത്യതാമ്। ഭീമസേനമിദ വാക്യമപദാന്തരമബ്രവീത്
അൽപ്പസമയം ആലോചിച്ച ശേഷം, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഇടവേളയില്ലാതെ ഭീമസേനനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ യഥാ വദസി ഭാരത। ഇദമന്യത്സമാദത്സ്വ വാക്യം മേ വാക്യകോവിദ
ഭാരതവംശജനായ വീരനായകാ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ, വാക്കുകളിൽ നിപുണനായ നീ എന്റെ മറ്റൊരു ഉപദേശം കൂടി കേൾക്കണം.
മഹാപാപാനി കര്മാണി യാനി കേവലസാഹസാത്। ആരഭ്യന്തേ ഭീമസേന വ്യഥന്തേ താനി ഭാരത
ഭീമസേനാ, വെറും ഉന്മാദത്തിൽ ചെയ്ത വലിയ പാപങ്ങൾ ഒടുവിൽ വലിയ വേദന മാത്രമേ നൽകൂ, ഭാരതാ.
സുമന്ത്രിതേ സുവിക്രാന്തേ സുകൃതേസുവിചാരിതേ। സിദ്ധ്യന്ത്യര്ഥാ മഹാബാഹോ ദൈവം ചാത്ര പ്രദക്ഷിണമ്
വീരനായകാ, നല്ല ആലോചനയോടും ധൈര്യത്തോടും നന്മയോടും കൂടി ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ വിജയിക്കും; അതിനൊപ്പം ദൈവത്തിന്റെ അനുഗ്രഹവും ആവശ്യമുണ്ട്.
യത്തു കേവലചാപല്യാദ്ബലദര്പോത്ഥിതഃ സ്വയമ്। ആരബ്ധവ്യമിദം കാര്യം മന്യസേ ശൃണു തത്രമേ
നിന്റെ ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച്, വെറും ആവേശത്തിൽ ഈ കാര്യം ചെയ്യണം എന്നു നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെക്കുറിച്ച് എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ഭൂരിശ്രവാഃ ശലശ്ചൈവ ജലസന്ധശ്ച വീര്യവാന്। ഭീഷ്മോ ദ്രോണശ്ച കര്ണശച് ദ്രോണപുത്രശ്ച വീര്യവാന്
ഭൂരിശ്രവാസ്, ശലൻ, വീരനായ ജലസന്ധൻ, ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ, ദ്രോണപുത്രൻ ഇവരും അവിടെയുണ്ട്.
ധാര്തരാഷ്ട്രാ ദുരാധര്ഷാ ദുര്യോധനപുരോഗമാഃ। സര്വ ഏവ കൃതാശസ്ത്രാശ്ച സതതം ചാതതായിനഃ
ദുര്യോധനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ, ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും യുദ്ധത്തിന് എപ്പോഴും സജ്ജരായവരുമാണ്.
രാജാനഃ പാര്ഥിവാശ്ചൈവ യേഽസ്മാഭിരുപതാപിതാഃ। തേ ശ്രിതാഃ കൌരവം പക്ഷം ജാതസ്നേഹാശ്ച സാംപ്രതമ്
നാം കീഴടക്കിയ രാജാക്കന്മാരും ഭൂപതികളും ഇപ്പോൾ കൗരവ പക്ഷത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന്, അവരോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു.
ദുര്യോധനഹിതേ യുക്താ ന തഥാഽസ്മാസു ഭാരത। പൂര്ണകോശാ ബലോപേതാഃ പ്രയതിഷ്യന്തി രക്ഷണേ
അവർ ദുര്യോധനന്റെ ക്ഷേമത്തിനാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നൽകുന്നത്, നമ്മുടെ കാര്യത്തിൽ അത്രയില്ല, ഭാരതാ. പൂർണ്ണമായ ധനവും സൈന്യവും കൊണ്ട് അവൻറെ രക്ഷയ്ക്കായി അവർ പരിശ്രമിക്കും.
സര്വേ കൌരവസൈന്യസ് സപുത്രാമാത്യസൈനികാഃ। സംവിഭക്താ ഹി മാത്രാഭിര്ഭോഗൈരപി ച സര്വശഃ
കൗരവസൈന്യങ്ങളും അവരുടെ പുത്രന്മാരും മന്ത്രിമാരും സൈനികരും എല്ലാവരും സമമായി അനുഭവങ്ങളിൽ പങ്കു വെയ്ക്കുന്നു, എല്ലാം സമൃദ്ധമായിരിക്കുന്നു.
ദുര്യോധനേന തേ വീരാ മാനിതാശ്ച വിശേഷതഃ। പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യന്തി സംഗ്രാമേ ഇതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ
ആ വീരന്മാരെ ദുര്യോധനൻ പ്രത്യേകമായി ആദരിച്ചു കഴിഞ്ഞു; അവർ യുദ്ധത്തിൽ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറാവും — ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.
സമാ യദ്യപി ഭീഷ്മസ്യ വൃത്തിരസ്മാസു തേഷു ച। ദ്രോണസ് ച മഹാബാഹോ കൃഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ
ഭീഷ്മന്റെ പെരുമാറ്റം നമ്മോടും അവരോടും ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, മഹാബലശാലിയായ ദ്രോണനും മഹാത്മാവായ കൃപനും അതുപോലെയാണ്.
അവശ്യം രാജപിണ്ഡസ്തൈര്നിര്വേശ്യ ഇതി മേ മതിഃ। തസ്മാത്ത്യക്ഷ്യന്തി സംഗ്രാമേ പ്രാണാനപി സുദുസ്ത്യജാന്
എന്നാൽ, രാജാവിന്റെ കടമ നിർവഹിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായ ജീവൻ പോലും യുദ്ധത്തിൽ ത്യജിക്കാൻ അവർ തയ്യാറാകും.
സര്വേദിവ്യാസ്ത്രവിദ്വാംസഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ। അജേയാശ്ചേതി മേ ബുദ്ധിരപി ദേവൈഃ സവാസവൈഃ
അവരൊക്കെയും ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ധർമ്മനിഷ്ഠരുമാണ്; എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ദേവന്മാരോടുകൂടി ഇന്ദ്രനും അവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അമര്ഷീ നിത്യസംരബ്ധസ്തത്ര കര്ണോ മഹാരഥഃ। സര്വാസ്ത്രവിദനാധൃഷ്യോ ഹ്യഭേദ്യകവചാവൃതഃ
അവിടെ മഹാരഥിയായ കർണ്ണൻ എപ്പോഴും കോപത്തോടും അസഹിഷ്ണുതയോടുമാണ്; എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ദുർജ്ജയമായ കവർച്ചയുള്ളവനുമാണ്.
അനിര്ജിത്യരണേ സര്വാനേതാന്പുരുഷസത്തമാന്। അശക്യോ ഹ്യസഹായേന ഹന്തും ദുര്യോധനസ്ത്വയാ
ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവിടെ ഉള്ള മഹാനായ പുരുഷന്മാരെ ജയിക്കാതെ, നീ ഒറ്റയ്ക്ക് സഹായമില്ലാതെ ദുര്യോധനനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
ന നിദ്രാമധിഗച്ഛാമി ചിന്തയാനോ വൃകോദര। അതിസര്വാന്ധനുര്ഗ്രാഹാന്സൂതപുത്രസ്യ ലാഘവമ്
വൃക്കോദരാ, സുതപുത്രന്റെ അത്യന്തം കഴിവുള്ള വില്ലിനിപുണതയെ ഞാൻ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഉറക്കം കിട്ടുന്നില്ല.
ഏതദ്വചനമാജ്ഞായ ഭീമസേനോഽത്യമര്ഷണഃ। ബഭൂവ ശാന്തിസംയുക്തോ ഗുരോര്വചനവാരിതഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം കോപം വന്നിരുന്നെങ്കിലും ഭീമസേനൻ ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്തിൽ ശാന്തനായി.
തയോഃ സംവദതോരേവം തദാ പാണ്ഡവയോര്ദ്വയോഃ। ആജഗാമ മഹായോഗീ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ
അങ്ങനെ ആ രണ്ടു പാണ്ഡവന്മാർ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മഹായോഗിയായ സത്യവതീപുത്രൻ വ്യാസൻ അവിടെയെത്തി.
സോഽഭിഗമ്യ യഥാന്യായം പാണ്ഡവൈഃ പ്രതിപൂജിതഃ। യുധിഷ്ഠിരമിദം വാക്യമുവാച വദതാംവരഃ
അവൻ ശരിയായ രീതിയിൽ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ പാണ്ഡവന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ വാക്കുകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ മഹാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യുധിഷ്ഠിര മഹാബാഹോ വേദ്മി തേ ഹൃദയസ്ഥിതമ്। മനീഷയാ തത ക്ഷിപ്രമാഗതോസ്മി നരര്ഷഭ
മഹാബാഹുവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് ഞാൻ അറിയുന്നു. എന്റെ മനസ്സിന്റെ ദർശനത്തിലൂടെ അതു ഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ വേഗത്തിൽ ഇവിടെ എത്തി, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠ.
ഭീഷ്മാദ്ദ്രോണാത്കൃപാത്കര്ണാദ്ദ്രോണപുത്രാച്ച ഭാരത। ദുര്യോധനാന്നൃപസുതാത്തഥാ ദുഃശാസനാദപി
ഭീഷ്മനിൽ നിന്നും ദ്രോണനിൽ നിന്നും കൃപയിൽ നിന്നും കർണ്ണനിൽ നിന്നും ദ്രോണപുത്രനിൽ നിന്നും, ഭാരതകുലത്തിലെ രാജകുമാരനായ ദുര്യോധനനിൽ നിന്നും ദുഃശാസനനിൽ നിന്നും,
ത്തേ ഭയമമിത്രഘ്ന ഹൃദി സംപരിവര്തതേ। തത്തേഽഹം നാശയിഷ്യാമി വിധിദൃഷ്ടേന ഹേതുനാ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, ഇവരിൽ നിന്നുള്ള ഭയം നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലയം ചെയ്യുന്നു. അതു ഞാൻ നിയമപ്രകാരം അകറ്റിത്തരാം.
തച്ഛ്രുത്വാ ധൃതിമാസ്ഥായ കര്മണാ പ്രതിപാദയ। പ്രതിപാദ്യ തു രാജേന്ദ്ര തതഃ ക്ഷിപ്രം ജ്വരം ജഹി
ഇത് കേട്ടശേഷം ധൈര്യം പിടിച്ചു നിർദ്ദേശിച്ച പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുക. അതു ചെയ്തതിനു ശേഷം, രാജാവേ, ഉടൻ വിഷമം വിട്ടുകളയണം.
തത ഏകാന്തമാനായ്യ പാരാശര്യോ യുധിഷ്ഠിരമ്। അബ്രവീദുപപന്നാര്ഥമിദം വാക്യവിശാരദഃ
അതിനുശേഷം, പരാശരപുത്രൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ഒറ്റയ്ക്ക് വിളിച്ചു കൊണ്ടുപോയി. വാക്കുകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ മഹാൻ അനുയോജ്യമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശ്രേയസസ്തേഽപരഃ കാലഃ പ്രാപ്തോ ഭരതസത്തമ। യേനാഭിഭവിതാ ശത്രൂന്രണേ പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അനുകൂലമായ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിലൂടെ വില്ലാളിയായ പാർഥൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
ഗൃഹാണേമാം മയാ പ്രോക്താം സിദ്ധിം മൂര്തിമര്താമിവ। വിദ്യാം പ്രതിസ്മൃതിം നാമ പ്രപന്നായ ബ്രവീമി തേ
ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വിദ്യയെ വിജയത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായി നീ സ്വീകരിക്കണം. പ്രപന്നനായ നിനക്കു ഞാൻ പ്രതിസ്മൃതി എന്ന ഈ വിദ്യ പഠിപ്പിക്കുന്നു.
യാമവാപ്യമഹാബാഹുരര്ജുനഃ സാധയിഷ്യതി। അസ്ത്രഹേതോര്മഹേന്ദ്രം ച രുദ്രം ചൈവാഭിഗച്ഛതു
ഇത് പ്രാപിച്ചാൽ മഹാബാഹുവായ അർജുനൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടും. ആയുധങ്ങൾക്കായി അർജുനൻ മഹേന്ദ്രനെയും രുദ്രനെയും സമീപിക്കണം.
വരുണം ച കുബേരം ച ധര്മരാജം ച പാണ്ഡവ। ശക്തോ ഹ്യേഷ സുരാന്ദ്രഷ്ടും തപസാ വിക്രമേണ ച
പാണ്ഡുപുത്രാ, അർജുനൻ വരുണനെയും കുബേരനെയും ധർമ്മരാജാവിനെയും സമീപിക്കണം. തപസ്സും വീര്യവും കൊണ്ട് ദേവന്മാരെ കാണാൻ അവൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.