യോ ന യാതയതേ വൈരമല്പസത്വോദ്യമഃ പുമാന്। അഫലം ജന്മ തസ്യാഹം മന്യേ ദുര്ജാതജീവിനഃ
വൈരം തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കാത്തവനും, ശക്തിയും ഉത്സാഹവും കുറവായവനും, ദുർഭാഗ്യത്തോടെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജനനം ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഹൈരണ്യൌ ഭവതോ ബാഹൂ ശ്രുതിര്ഭവതി പാര്ഥിവീ। ഹത്വാ ദ്വിഷന്തം സംഗ്രാമേ ഭുങ്ക്ഷ്വ ബാഹുജിതം വസു
നിന്റെ കൈകൾ പൊന്നുപോലെയാണ്, നിന്റെ പ്രശസ്തി ഭൂമിയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ശത്രുവിനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച്, കൈവശപ്പെടുത്തിയ സമ്പത്ത് ആസ്വദിക്കൂ.
ഹത്വാ വൈ പുരുഷോ രാജന്നികര്താരമരിംദമ്। അഹ്നായ നരകം ഗച്ഛേത്സ്വര്ഗേണാസ്യ സ സംമിതഃ
രാജാവിനെയും, ശത്രുവിനെയും, ദുഷ്ടനെയും കൊല്ലുന്നവൻ, ശത്രുനാശക, നരകത്തിലേക്കല്ല പോകുന്നത്; സ്വർഗ്ഗത്തോടു തുല്യനാണ് അവൻ.
അമര്ഷജോ ഹി സംതാപഃ പാവകാദ്ദീപ്തിമത്തരഃ। യേനാഹമഭിസംതപ്തോ ന നക്തം ന ദിവാ ശയേ
കോപത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ദുഃഖം അഗ്നിയെക്കാൾ കഠിനമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ രാത്രി പകലൊന്നും ഉറങ്ങാൻ കഴിയാതെ വേദനിക്കുന്നത്.
അയം ച പാര്ഥോ ബീഭത്സുര്വരിഷ്ഠോ ജ്യാവികര്ഷണേ। ആസ്തേ പരമസംതപ്തോ നൂനം സിംഹ ഇവാശയേ
ഈ പാർത്ഥൻ, ഭയങ്കരനായ വില്ലാളി, അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ, സിംഹം തനിക്കു താനായിരിപ്പുപോലെ ഇരിക്കുന്നു.
യോഽയമേകോ നുദേത്സര്വാംല്ലോകേ രാജന്ധനുര്ഭൃതഃ। സോയമാത്മജമൂഷ്മാണം ഗ്രഹാഹസ്തീവ യച്ഛതി
രാജാവേ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ വില്ലാളികളെയും ഒറ്റയ്ക്ക് തുരത്താൻ കഴിയുന്നവൻ, തന്റെ സ്വന്തം മകനെ, ആനയെ പിടിക്കുന്നവന്റെ കൈപോലെ, നിയന്ത്രിച്ചു നില്ക്കുന്നു.
നകുലഃ സഹദേവശ്ച വൃദ്ധാ മാതാ ച വീരസൂഃ। തവൈവ പ്രിയമിച്ഛന്ത ആസതേ ജഡമൂകവത്
നകുലനും സഹദേവനും, വീരന്മാരെ പ്രസവിച്ച വയോധികയായ അമ്മയും, നിന്റെ ഭാവുകം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച്, മൗനവും അജ്ഞതയുംപോലെ ഇരിക്കുന്നു.
സര്വേ തേഽപ്രിയമിച്ഛന്തി ബാന്ധവാഃ സഹ സൃഞ്ജയൈഃ। അഹമേകശ്ച സംതപ്തോ മാതാ ച പ്രതിബിന്ധ്യതഃ
നിന്റെ ബന്ധുക്കളും സൃഞ്ജയരുമായി ചേർന്ന്, നിനക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തതെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ മാത്രം ദുഃഖിതനാണ്, അമ്മയും, പ്രതിബന്ധകന്റെ മകനേ.
പ്രിയമേവ തു സര്വേഷാം യദ്ബ്രവീമ്യുത കിംചന। സര്വേ ഹി വ്യസനം പ്രാപ്താഃ സര്വേ യുദ്ധാഭിനന്ദിനഃ
എന്ത് പറഞ്ഞാലും എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമുള്ളതേയാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്; കാരണം, എല്ലാവർക്കും ദുർഭാഗ്യം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്, എല്ലാവർക്കും യുദ്ധം ആഗ്രഹമാണ്.
നാതഃ പാപീയസീ കാചിദാപദ്രാജന്ഭവിഷ്യതി। യന്നോ നീചൈരല്പബലൈ രാജ്യമാച്ഛിദ്യ ഭുജ്യതേ
ഇതിൽക്കാൾ വലിയ ദുർഭാഗ്യം, രാജാവേ, ഉണ്ടാവില്ല; കാരണം, നമുക്ക് താഴ്ന്നവരും ദുർബലരും നമ്മുടെ രാജ്യം പിടിച്ചെടുത്ത് ആസ്വദിക്കുന്നു.
ശീലദോഷാദ്ധൃണാവിഷ്ട ആനൃശംസ്യാത്പരംതപ। ക്ലേശാംസ്തിതിക്ഷസേ രാജന്നാന്യഃ കശ്ചിത്പ്രശംസതി
സ്വഭാവത്തിലെ ദോഷം കൊണ്ടു കരുണയാൽ നിറഞ്ഞവനായി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നീ കഷ്ടങ്ങൾ സഹിക്കുന്നു; ഇതിന് മറ്റാരും പ്രശംസയില്ല.
ശ്രോത്രിയസ്യേവ തേ രാജന്മന്ദകസ്യാവിപശ്ചിതഃ। അനുവാകഹതാ ബുദ്ധിര്നൈഷാ തത്ത്വാര്ഥദര്ശിനീ
രാജാവേ, നിന്റെ ബുദ്ധി, മനസ്സിൽ മന്ദതയും അറിവില്ലായ്മയും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണന്റെതുപോലെയാണ്; ആവർത്തനത്തിൽ ക്ഷയിച്ച ബുദ്ധി, സത്യാർത്ഥം കാണുന്നില്ല.
ഘൃണീ ബ്രാഹ്മണരൂപോസി കഥം ക്ഷത്രേഷ്വജായഥാഃ। അസ്യാം ഹി യോനൌ ജായന്തേ പ്രായശഃ ക്രൂരബുദ്ധയഃ
നീ കരുണയുള്ളവനും ബ്രാഹ്മണൻ പോലെയും ആണു; എങ്ങനെ നീ ക്ഷത്രിയരിൽ ജനിച്ചു? ഈ വംശത്തിൽ കൂടുതലും ക്രൂരബുദ്ധിയുള്ളവരാണ് ജനിക്കുന്നത്.
അശ്രൌഷീസ്ത്വം രാജധര്മാന്യഥാ വൈ മനുരബ്രവീത്। ക്രൂരാന്നികൃതിസംപന്നാന്വിഹിതാനശമാത്മകാന്
നീ രാജധർമ്മങ്ങൾ മനുവിന്റെ വാക്കുപോലെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവ ക്രൂരരും, വഞ്ചനയിൽ നിപുണരും, കരുണയില്ലാത്തവർക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ധാര്തരാഷ്ട്രാന്മഹാരാജ ക്ഷമസേ കിം ദുരാത്മനഃ। കര്തവ്യേ പുരുഷവ്യാഘ്ര കിമാസ്സേ പീഠസര്പവത്
മഹാരാജാവേ, ദുർബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് സഹിക്കുന്നത്? പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, പീഠത്തിൽ ചുരുണ്ടു കിടക്കുന്ന പാമ്പുപോലെ നിങ്ങൾ എന്തിന് ഇരുന്ന് നോക്കുന്നു?
ബുദ്ധ്യാ വീര്യേണ സംയുക്തഃ ശ്രുതേനാഭിജനേന ച। തൃണാനാം മുഷ്ടിനൈകേന ഹിമവന്തം ച പര്വതമ്। ഛന്നമിച്ഛസി കൌന്തേയ യോഽസ്മാന്സംവര്തുമിച്ഛസി
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, ജ്ഞാനവും ശക്തിയും പഠനവും ഉത്ഭവവും എല്ലാം ഉള്ളവനായി, ഒരു പിടി പുല്ലുകൊണ്ട് ഹിമാലയം മറയ്ക്കാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? നമ്മളെ മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക് അതെങ്ങനെ സാധിക്കും?
അജ്ഞാതചര്യാഗൂഢേന പൃഥിവ്യാം വിശ്രുതേന ച। ദിവീവ പാര്ഥ സൂര്യേണ ന ശക്യാഽഽചരിതും ത്വയാ
പാർഥാ, നിങ്ങൾ രഹസ്യമായി നടക്കുകയായാലും, പ്രശസ്തനായി നടക്കുകയായാലും, ഭൂമിയിൽ നിങ്ങളുടെ കീർത്തി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെ മറയ്ക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, നിങ്ങളെ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബൃഹത്സാല ഇവാനൂപേ ശാഖാപുഷ്പപലാവാന്। ഹസ്തീ ശ്വേത ഇവാജ്ഞാതഃ കഥം ജിഷ്ണുശ്ചരിഷ്തി
ജിഷ്ണുവായ അർജ്ജുനൻ, കുളത്തിൽ വളർന്ന വലിയ ശാലമരത്തെയും, ശാഖകളും പൂക്കളും ഇലകളും നിറഞ്ഞതെയും, വെള്ളയാനയെയും പോലെ, എങ്ങനെ ആരും അറിയാതെ കഴിയാൻ കഴിയും?
ഇമൌ ച സിംഹസംകാശൌ ഭ്രാതരൌ സഹിതൌ ശിശൂ। നകുലഃ സഹദേവശ്ച കഥം പാര്ഥ ചരിഷ്യതഃ
സിംഹങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ഈ സഹോദരന്മാർ, നകുലനും സഹദേവനും, എപ്പോഴും ചേർന്ന് നടക്കുന്നവർ, പാർഥാ, അവരെയും ആരും തിരിച്ചറിയാതെ എങ്ങനെ നടക്കാൻ കഴിയും?
പുണ്യകീര്തീ രാജപുത്രീ ദ്രൌപദീ വീരസൂരിയമ്। വിശ്രുതാ കഥമജ്ഞാതാ കൃഷ്ണാ പാര്ഥ ചരിഷ്യതി
പുണ്യകീർത്തിയുള്ള രാജകുമാരി, വീരസൂര്യന്മാരുടെ മാതാവായ ദ്രൗപദി, പാർഥാ, കൃഷ്ണയെ എങ്ങനെ ആരും തിരിച്ചറിയാതെ നടക്കാൻ കഴിയും?
മാം ചാപി രാജഞ്ജാനന്തി ഹ്യാകുമാരമിമാഃ പ്രജാഃ। അജ്ഞാതചര്യാം പശ്യന്തി മേരോരിവ നിഗൂഹനമ്
രാജാവേ, ഈ ജനങ്ങൾ എന്നെ രാജകുമാരനെന്നറിയുന്നു. എനിക്ക് മറഞ്ഞുനടക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ, അത് മേറുപർവതത്തെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെയാകും.
തഥൈവ ബഹവ്രോഽസ്മാഭീ രാഷ്ട്രേഭ്യോ വിപ്രവാസിതാഃ। രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച ധാര്തരാഷ്ട്രമനുവ്രതാഃ
അതുപോലെ, ഞങ്ങൾ പല രാജാക്കളെയും രാജകുമാരന്മാരെയും അവരുടെ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. അവർ ഇപ്പോഴും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോടു വിശ്വസ്തരായി തുടരുന്നു.
ന ഹി തേഽപ്യുപശാമ്യന്തി നികൃതാ വാ നിരാകൃതാഃ। അവശ്യം തൈര്നികര്തവ്യമസ്മാകം തത്പ്രിയൈഷിഭിഃ
അവർ അപമാനിക്കപ്പെട്ടാലും തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടാലും ശാന്തരാവില്ല; അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിർബന്ധമായും നമ്മളെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
തേഽപ്യസ്മാസു പ്രയുഞ്ജീരന്പ്രച്ഛന്നാന്സുബഹൂംശ്ചരാന്। ആചക്ഷീരംശ്ച നോ ജ്ഞാത്വാ തതഃ സ്യാത്സുമഹദ്ഭയമ്
അവർ രഹസ്യമായി നമ്മെതിരേ അനേകം ചാരന്മാരെ ഉപയോഗിച്ചേക്കാം; അവർ നമ്മളെ കണ്ടെത്തിയാൽ വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകും.
അസ്മാഭിരുഷിതാഃ സമ്യഗ്വനേ മാസാസ്ത്രയോദശ। പരിമാണഏന താന്പശ്യ താവതഃ പരിവത്സരാന്
നാം കാടിൽ പതിമൂന്ന് മാസം ശരിയായി കഴിഞ്ഞു. അതാണ് ഒരു സംവത്സരത്തിന്റെ അളവെന്നു കണക്കാക്കണം.
അസ്തി മാസഃ പ്രതിനിധിര്യഥാ പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ। പൂതികാനിവ സോമസ്യ തഥേദം ക്രിയതാമിതി
മനുഷ്യർ പറയുന്നതുപോലെ ഒരു പ്രതിനിധി മാസം ഉണ്ട്; സോമയാഗത്തിൽ അധിക മാസങ്ങൾ ഉള്ളതുപോലെ, ഇതിലും അങ്ങനെ ചെയ്യാം.
അഥവാഽനഡുഹേ രാജന്സാധനേ സാധുവാഹിനേ। സൌഹിത്യദാനാദേതസ്മാദേനസഃ പ്രതിമുച്യതേ
അല്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, കന്നുകാലിയെ പാൽകുടിക്കാതിരിക്കുമ്പോലെയും, നല്ല വാഹനത്തെ ഉപയോഗിക്കുമ്പോലെയും, സൗഹൃദം നൽകുമ്പോലെയും, അപ്രകാരം പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛത്രുവധേ രാജന്ക്രിയതാം നിശ്ചയസ്ത്വയാ। ക്ഷത്രിയസ്യ ഹി സര്വസ്യ നാന്യോ ധര്മോസ്തി സംയുഗാത്
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാൻ നിങ്ങൾ ഉറച്ച തീരുമാനം എടുക്കണം; യുദ്ധം ഒഴികെ ക്ഷത്രിയർക്കു മറ്റൊരു ധർമ്മമില്ല.
ഭീമസേനവചഃ ശ്രുത്വാ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। നിഃശ്വസ്യ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സംപ്രദധ്യൌ പരംതപഃ
ഭീമസേനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കുന്തിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, ആഴമായി ശ്വസിച്ചു, ആലോചിച്ചു.
ശ്രുതാ മേ രാജധര്മാശ്ച വര്ണാനാം ച പൃഥക്പൃഥക്। ആയത്യാം ച തദാത്വേ ച യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
രാജധർമ്മങ്ങളും, വർണ്ണങ്ങൾക്കുള്ള വ്യത്യസ്തമായ കർമ്മങ്ങളും ഞാൻ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാവിയെയും ഇപ്പോഴത്തെ സമയത്തെയും കാണുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.