അസ്തു വാഽത്ര ഫലം മാ വാ കര്തവ്യം പുരുഷേണ യത്। ഗൃഹേ നിവസതാ കൃഷ്ണേ യഥാശക്തി കരോമി തത്
ഫലം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ, മനുഷ്യന് വേണ്ടത് ചെയ്യേണ്ടതാണല്ലോ. വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണേ, എനിക്ക് കഴിയുന്നതുപോലെ ഞാൻ എന്റെ കര്ത്തവ്യം ചെയ്യുന്നു.
ധര്മം ചരാമി സുശ്രോണി ന ധര്മഫലകാരണാത്। ആഗമാനനതിക്രമ്യ സതാം വൃത്തമവേക്ഷ്യ ച
സുന്ദരിയായ കൃഷ്ണേ, ഞാൻ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു, അതിന്റെ ഫലത്തിനായി അല്ല. പാരമ്പര്യത്തെ മറികടക്കാതെ, നല്ലവരുടെ ആചാരങ്ങൾ നോക്കി ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു.
ധര്മ ഏവ മനഃ കൃഷ്ണേ സ്വഭാവാച്ചൈവ മേ ധൃതമ്। [ധര്മവാണിജ്യകോ ഹീനോ ജഘന്യോ ധര്മവാദിനാമ്]
കൃഷ്ണേ, എന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, അതു എന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ്. ധർമ്മം വിൽക്കാനോ, അതിന്റെ പേരിൽ ലാഭം തേടാനോ ശ്രമിക്കുന്നവൻ ധർമ്മം പറയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ന ധര്മഫലമാപ്നോതി യോ ധര്മം ദോഗ്ധുമിച്ഛതി। യശ്ചൈനം ശങ്കതേ കൃത്വാ നാസ്തിക്യാത്പാപചേതനഃ
ധർമ്മം ഉപയോഗിച്ച് ലാഭം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നവന് ധർമ്മഫലം ലഭിക്കില്ല. ചെയ്തശേഷം അതിനെക്കുറിച്ച് സംശയിക്കുന്നവനും, അസ്ഥിക്യരാകാത്തവനും, പാപബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
അതിവാദാന്മദാച്ചൈവ മാ ധര്മമഭിശങ്കഥാഃ। ധര്മാതിശങ്കീ പുരുഷസ്തിര്യഗ്ഗതിപരായണഃ
അധികമായ വാദം കൊണ്ടോ അഹങ്കാരത്താലോ നീ ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കരുത്. ധർമ്മത്തെ അനാവശ്യമായി സംശയിക്കുന്നവന് താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങൾ ലഭിക്കും.
ധര്മോ യസ്യാതിശങ്ക്യഃ സ്യാദാര്ഷം വാ ദുര്ബലാത്മനഃ। വേദാച്ഛൂദ്ര ഇവാപേയാത്സ ലോകാദജരാമരാത്
ദുർബലമായ മനസ്സുള്ളവന് ധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ മഹർഷികളുടെ വാക്കുകൾ സംശയാസ്പദമാകുമ്പോൾ, അവനെ അജരാമരന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കണം, വേദത്തിൽ നിന്ന് ശൂദ്രനെ പോലെ.
വേദാധ്യായീ ധര്മപരഃ കുലേ ജാതോ മനസ്വിനി। സ്ഥവിരേഷു സ യോക്തവ്യോ രാജഭിര്ധര്മചാരിഭിഃ
മനസ്സിലുള്ള ജ്ഞാനിയേ, വേദം പഠിച്ചും ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സു നല്കിയും ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനെ മുതിർന്നവരും ധർമ്മനിഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാരും ഉപയോഗിക്കണം.
പാപീയാന്സ ഹി ശൂദ്രേഭ്യസ്തസ്കരേഭ്യോ വിശിഷ്യതേ। ശാസ്ത്രാതിഗോ മന്ദബുദ്ധിര്യോ ധര്മമതിശങ്കതേ
വേദം മറികടന്ന് ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കുന്ന മന്ദബുദ്ധി, ശൂദ്രന്മാരേക്കാൾ പാപിയുമാണ്, കള്ളന്മാരേക്കാൾ മോശവാനുമാണ്.
പ്രത്യക്ഷം ഹി ത്വയാ ദൃഷ്ട ഋഷിര്ഗച്ഛന്മഹാതപാഃ। മാര്കണ്ഡേയോഽപ്രമേയാത്മാ ധര്മേണ ചിരജീവിതാ
നീ നേരിട്ട് കണ്ടല്ലോ, മഹാ തപസ്സുകാരനായ മാർകണ്ടേയമുനിയെ, അതുല്യാത്മാവായ അവൻ ധർമ്മം പാലിച്ച് ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിച്ചു.
വ്യാസോ വസിഷ്ഠോ മൈത്രേയോ നാരദോ ലോമശഃ ശുകഃ। അന്യേ ച ഋഷയഃ സര്വേ ധര്മേണൈവ സുചേതസഃ
വ്യാസൻ, വസിഷ്ഠൻ, മൈത്രേയൻ, നാരദൻ, ലോമശൻ, ശുകൻ, മറ്റു മഹർഷിമാർ എല്ലാം ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സു നല്കി ജീവിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷം പശ്യസി ഹ്യേതാന്ദിവ്യയോഗസമന്വിതാന്। ശാപാനുഗ്രഹണേ ശക്താന്ദേവേഭ്യോഽപി ഗരീയസഃ
ദിവ്യമായ യോഗശക്തിയുള്ള, ശാപവും അനുഗ്രഹവും നൽകാൻ കഴിയുന്ന, ദേവന്മാരേക്കാൾ വലിയ ഈ മഹർഷിമാരെ നീ നേരിട്ട് കാണുന്നില്ലേ.
ഏതേ ഹി ധര്മമേവാദൌ വര്ണയന്തി സദാഽനധേ। കര്തവ്യമമരപ്രഖ്യാഃ പ്രത്യക്ഷാഗമബുദ്ധയഃ
അമരപ്രശസ്തരും നേരിട്ട് അറിവുള്ളവരുമായ ഇവർ എല്ലാം ആദ്യം തന്നെ ധർമ്മം ചെയ്യേണ്ടത് ആണെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.
അതോ നാര്ഹസി കല്യാണി ധാതാരം ധര്മമേവ ച। രജോമൂഢേന മനസാ ക്ഷേപ്തും ശങ്കിതുമേവ ച
അതിനാൽ, ഭാഗ്യശാലിനിയായവളേ, രാജോഗുണം മൂലം മനസ്സു മൂടപ്പെട്ട് സ്രഷ്ടാവിനെയും ധർമ്മത്തെയും നീ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ സംശയിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.
ഉന്മത്താന്മന്യതേ ബാലഃ സര്വാനാഗതനിശ്ചയാന്। ധര്മാതിശങ്കീ നാന്യസ്മിന്പ്രമാണമധിഗച്ഛതി
അവസാനം എന്ത് സംഭവിക്കും എന്നത് അറിയാത്തവരെ കുട്ടി പിതൃകർത്താവായി കരുതുന്നു. ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കുന്നവന് മറ്റൊന്നിലും വിശ്വാസം ഉണ്ടാകില്ല.
ഇന്ദ്രിയപ്രീതിസംബദ്ധം യദിദം ലോകസാക്ഷികമ്। ഏതാവന്മന്യതേ ബാലോ മോഹമന്യത്ര ഗച്ഛതി
ഇന്ദ്രിയസുഖത്തോടും ലോകം കാണുന്ന കാര്യങ്ങളോടും മാത്രം ബന്ധമുള്ളതിനെ കുട്ടി എല്ലാം എന്നു കരുതുന്നു; അജ്ഞാനം അവനെ തെറ്റുവഴിയിൽ നയിക്കുന്നു.
പ്രായശ്ചിത്തം ന തസ്യാസ്തി യോ ധര്മമതിശങ്കതേ। ധ്യായന്സ കൃപണഃ പാപോ ന ലോകാന്പ്രതിപദ്യതേ
ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കുന്നവന് പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല. അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ദുർഭാഗ്യനും പാപിയുമായവന് നല്ല ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കില്ല.
പ്രമാണാദ്ധി നിവൃത്തോ ഹി വേദശാസ്ത്രാര്ഥനിന്ദകഃ। കാമലോഭാനുഗോ മൂഢോ നരകം പ്രതിപദ്യതേ
പ്രമാണം ഉപേക്ഷിച്ച്, വേദശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെ അപമാനിച്ച്, കാമലോഭങ്ങൾ പിന്തുടരുന്ന മൂടൻ നരകത്തിൽ എത്തും.
ആര്ഷം പ്രമാണമുത്ക്രാമ്യ ധര്മം ന പ്രതിപാലയന്। സര്വശാസ്ത്രാതിഗോ മൂഢഃ ശം ജന്മസു ന വിന്ദതി
മഹർഷികളുടെ പ്രമാണം ഉപേക്ഷിച്ച്, ധർമ്മം പാലിക്കാതെയും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും മറികടന്നും ജീവിക്കുന്ന മണ്ടൻ, ഏതു ജന്മത്തിലും ശുഭം കാണില്ല.
യസ്തു നിത്യം കൃതമതിര്ധര്മമേവാഭിപദ്യതേ। അശങ്കമാനഃ കല്യാണി സോഽമുത്രാനന്ത്യമശ്നുതേ
എപ്പോഴും മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, സംശയമില്ലാതെ സത്യം മാത്രം പിന്തുടരുന്നവൻ, കന്യകേ, അവൻ പരലോകത്തിൽ അനന്തമായ ഫലം ലഭിക്കും.
യസ്യ നാര്ഷം പ്രമാണം സ്യാച്ഛിഷ്ടാചാരശ്ച ഭാമിനി। ന വൈ തസ്യ പരോ ലോകോ നായമസ്തീതി നിശ്ചയഃ
മനുഷ്യൻ ഋഷിമാരുടെ വാക്കിനെയും നല്ലവരുടെ ആചാരത്തെയും അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഭാമിനി, അവനു ഈ ലോകത്തോ അപ്പുറത്തോ യാതൊന്നും ഇല്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ശിഷ്ടൈരാചരിതം ധര്മം കൃഷ്ണേ മാസ്മാതിശങ്കഥാഃ। പുരാണമൃഷിഭിഃ പ്രോക്തം സര്വജ്ഞൈഃ സര്വദര്ശിഭിഃ
കൃഷ്ണേ, നല്ലവർ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ധർമ്മത്തിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല; പുരാതന ഋഷിമാരും എല്ലാം അറിയുന്നവരും ഈ ധർമ്മം ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ധര്മ ഏവ പ്ലവോ നാന്യഃ സ്വര്ഗം ദ്രൌപദി ഗച്ഛതാമ്। സൈവഃ നൌഃ സാഗരസ്യേവ വണിജഃ പാരമിച്ഛതഃ
ദ്രൗപദി, സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു ധർമ്മം മാത്രമാണ് രക്ഷകമായ തൂണു; കടലുകടക്കാൻ കപ്പലുപോലെ ആർക്കും ധർമ്മം സഹായമാകും.
അഫലോ യദി ധര്മഃ സ്യാച്ചരിതോ ധര്മചാരിഭിഃ। അപ്രതിഷ്ഠേ തമസ്യേതജ്ജഗന്മജ്ജേദനിന്ദിതേ
നിന്ദിതയേ, ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്ക് ഫലം ഇല്ലെങ്കിൽ, ഈ ലോകം ആധാരമില്ലാത്ത ഇരുണ്ടതിലേക്കു മുങ്ങിപ്പോകുമായിരുന്നു.
നിര്വാണം നാധിഗച്ഛേയുര്ജീവേയുഃ പശുജീവികാമ്। വിഘാതേനൈവ യുജ്യേയുര്ന ചാര്ഥം കംചിദാപ്നുയുഃ
അവർ മോക്ഷം നേടുകയില്ല; മൃഗങ്ങൾ പോലെ ജീവിക്കും; കഷ്ടപ്പാടിൽ മാത്രം അകപ്പെട്ട്, യാതൊരു ലക്ഷ്യവും നേടാൻ കഴിയില്ല.
തപശ്ച ബ്രഹ്മചര്യം ച യജ്ഞഃ സ്വാധ്യായ ഏവ ച। ദാനമാര്ജവമേതാനി യദി സ്യുരഫലാനി വൈ
തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും യജ്ഞവും വേദപഠനവും ദാനം നേരുമതിവ് എന്നിവയ്ക്ക് യാതൊരു ഫലവും ഇല്ലെങ്കിൽ—
നാചരിഷ്യന്പരേ ധര്മം പരേ പരതരേഽപി ച। ദാനമാര്ജവമേതാനി യദി സ്യുരഫലാനി വൈ
അപ്പോൾ മറ്റുള്ളവർ, എത്ര ഉയർന്നവരായാലും, ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കില്ലായിരുന്നു; ദാനത്തിനും നേരുമതിവിനും യാതൊരു ഫലവും ഇല്ലെങ്കിൽ—
ഋഷയസ്ചൈവ ദേവാശ്ച ഗന്ധര്വാസുരരാക്ഷസാഃ। ഈശ്വരാഃ കസ്യ ഹേതോസ്തേ ചരേയുര്ധര്മമാദൃതാഃ
ഭാമിനി, അപ്പോൾ ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും പ്രഭുക്കളും ആരുടെ കാരണത്താൽ ഭക്തിയോടെ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കും?
ഫലദം ത്വിഹ വിജ്ഞായ ധാതാരം ശ്രേയസി സ്ഥിതമ്। ധര്മം തേഽവ്യചരന്കൃഷ്ണേ സ ഹി ധര്മ സനാതനഃ
എന്നാൽ, പരമോന്നതമായ ദാതാവ് ഈ ലോകത്ത് ഫലം നൽകുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവർ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചു, കൃഷ്ണേ, കാരണം ആ ധർമ്മം ശാശ്വതമാണ്.
സ ചായം സഫലോ ധര്മോ ന ധര്മോഽഫല ഉച്യതേ। ദൃശ്യന്തേഽപി ഹി വിദ്യാനാം ഫലാനി തപസാം തഥാ
ഈ ധർമ്മം ഫലപ്രദമാണ്; ഫലം ഇല്ലാത്തത് എന്നു പറയാൻ കഴിയില്ല. ജ്ഞാനത്തിന്റെയും തപസ്സിന്റെയും ഫലങ്ങൾ വ്യക്തമായും കാണാം.
ത്വയ്യേതദ്വൈ വിജാനീഹി ജന്മ കൃഷ്ണേ യഥാശ്രുതമ്। വേത്ഥ ചാപി യഥാ ജാതോ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നഃ പ്രതാപവാന്
കൃഷ്ണേ, ജനനത്തെക്കുറിച്ച് നീ കേട്ടതുപോലെ ഇതും മനസ്സിലാക്കണം; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്നതും നീ അറിയുന്നു.