മണിഃ സൂത്ര ഇവ പ്രോതോ നസ്യോത ഇവ ഗോവൃഷഃ। ധാതുരാദേശമന്വേതി തന്മയോ ഹി തദര്പണഃ
മണിയെ തന്തിയിൽ കെട്ടിയതുപോലെയും, കാളയെ നാടയിൽ കെട്ടിയതുപോലെയും, ജീവി സൃഷ്ടാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു. അവൻ അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിലേക്കാണ് അർപ്പിക്കുന്നത്.
നാത്മാഥീനോ മനുഷ്യോഽയം കാലം ഭജതിം കംചന। സ്രോതസോ മധ്യമാപന്നഃ കൂലവൃക്ഷ ഇവ ച്യുതഃ
മനുഷ്യന് സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ല, ഇഷ്ടമുള്ള സമയത്തേക്ക് പോകാൻ കഴിയില്ല; ഒരു വൃക്ഷം നദിയുടെ നടുവിൽ വീണുപോയതുപോലെ, അവൻ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അജ്ഞോ ജന്തുരനീശോഽയമാത്മനഃ സുഖദുഃഖയോഃ। ഈശ്വരപ്രേരിതോ ഗച്ഛേത്സ്വര്ഗം നരകമേവ ച
ഈ അജ്ഞാനിയായ ജീവി തന്റെ സന്തോഷത്തിലും ദു:ഖത്തിലും അധികാരം ഇല്ലാത്തവനാണ്; ദൈവം പ്രേരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ സ്വർഗത്തിലേക്കോ നരകത്തിലേക്കോ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
യഥാ വായോസ്തൃണാഗ്രാണി വശം യാന്തി ബലീയസഃ। ധാതുരേവം വശം യാന്തി സര്വഭൂതാനി ഭാരത
ശക്തമായ കാറ്റ് പുല്ലിന്റെ തുമ്പുകൾ എങ്ങനെ തനിക്കു കീഴിലാക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ എല്ലാ ജീവികളും അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുന്നു, ഭാരത.
ആര്യേ കര്മണി യുഞ്ജാനഃ പാപേ വാ പുനരീശ്വഃ। വ്യാപ്യ ഭൂതാനി ചരതേ ന ചായമിതി ലക്ഷ്യതേ
ആര്യമായ പ്രവൃത്തികളിലോ പാപങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാലോ, ദൈവം എല്ലാ ജീവികളിലും വ്യാപിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, അവനെ അങ്ങനെ ആരും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
ഹേതുമാത്രമിദം ധാതുഃ ശരീരം ക്ഷേത്രസംജ്ഞിതമ്। യേന കാരയതേ കര്മ ശുഭാശുഭഫലം വിഭുഃ
ശരീരം എന്നത് 'ക്ഷേത്രം' എന്നു വിളിക്കുന്ന, സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ ഒരു ഉപകരണമാണ്; അതിലൂടെ പരമാത്മാവ് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലം വരുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യിക്കുന്നു.
പശ്യ മായാപ്രഭാവോഽയമീശ്വരേണ യഥാ കൃതഃ। യോ ഹന്തി ഭൂതൈര്ഭൂതാനി മോഹയിത്വാഽഽത്മമായയാ
ദൈവം സൃഷ്ടിച്ച ഈ മായയുടെ ശക്തി നോക്കൂ: തന്റെ മായയാൽ ജീവികളെ ഭ്രമിപ്പിച്ച്, മറ്റുള്ളവരുടെ മുഖാന്തിരം അവരെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
അന്യഥാ പരിദൃഷ്ടാനി മുനിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ। അന്യഥാ പരിവര്തന്തേ വേഗാ ഇവ നഭസ്വതഃ
തത്ത്വം കാണുന്ന മുനികൾക്ക് കാര്യങ്ങൾ ഒരു രീതിയിൽ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ അവ മറ്റൊരു രീതിയിൽ സംഭവിക്കുന്നു; കാറ്റിന്റെ ദിശ മാറുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
അന്യഥൈവ ഹി വര്തന്തേ പുരുഷാസ്താനി താനി ച। അന്യഥൈവ പ്രഭുസ്താനി കരോതി വികരോതി ച
മനുഷ്യർ ഒരു വിധത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, എന്നാൽ ആ കാര്യങ്ങൾ മറ്റൊരു രീതിയിൽ നടക്കുന്നു; ദൈവം അവയെ വേറൊരു രീതിയിൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
യഥാ കാഷ്ഠേന വാ കാഷ്ഠമശ്മാനം ചാശ്മനാ പുനഃ। അയസാ ചാപ്യയശ്ഛിന്ദ്യാന്നിര്വിചേഷ്ടമചേതനമ്
മരച്ചില്ലുകൊണ്ട് മറ്റൊരു മരച്ചില്ല തകർക്കാം, കല്ലുകൊണ്ട് കല്ല് പൊട്ടിക്കാം, ഇരുമ്പുകൊണ്ട് ഇരുമ്പ് മുറിക്കാം — ഇവ എല്ലാം ജീവശക്തിയില്ലാത്തവയാണെങ്കിലും.
ഏവം സ ഭഗവാന്ദേവഃ സ്വയംഭൂഃ പ്രപിതാമഹഃ। നിഹന്തി ഭൂതൈര്ഭൂതാനി ഛദ്മ കൃത്വാ യുധിഷ്ഠിര
അതുപോലെ തന്നെ, സ്വയം ജനിച്ച മഹാദൈവമായ പ്രപിതാമഹൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിര, മറ്റുള്ള ജീവികളുടെ മുഖാന്തിരം ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു, തന്റെ സാന്നിധ്യം മറച്ചു വെച്ച്.
സംപ്രയോജ്യ വിയോജ്യായം കാമകാരകരഃ പ്രഭുഃ। ക്രീഡതേ ഭഗവാന്ഭൂതൈര്ബാലഃ ക്രീഡനകൈരിവ
ദൈവം ഇഷ്ടം പോലെ ജീവികളെ ഒന്നിച്ച് കൂട്ടുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കുട്ടി കളിപ്പാട്ടങ്ങളുമായി കളിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ ജീവികളുമായി കളിക്കുന്നു.
ന മാതൃപിതൃവദ്രാജന്ധാതാ ഭൂതേഷു വര്തതേ। രോഷാദിവ പ്രവൃത്തോ।़യം യഥാഽയമിതരോ ജനഃ
രാജാവേ, സൃഷ്ടികർത്താവ് ജീവികളിൽ അമ്മയോ അച്ഛനോ പോലെ പെരുമാറുന്നില്ല; സാധാരണ ആളുകൾക്ക് പോലെയുള്ള കോപം മുതലായ വികാരങ്ങൾ അവനില്ല.
ആര്യാഞ്ശീലവോ ദൃഷ്ട്വാ ഹീമതോ വൃത്തികര്ശിതാന്। അനാര്യാന്സുഖിനശ്ചൈവ വിഹ്വലാനിവ ചിന്തയേ
ആര്യന്മാരും സദാചാരമുള്ളവരും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരും ദു:ഖത്തിൽ ആയിരിക്കുന്നതും, അനാര്യന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ആശങ്കയോടെ വിഷമിക്കുന്നു.
തവേമാമാപദം ദൃഷ്ട്വാ സമൃദ്ധിം ച സുയോധനേ। ധാതാരം ഗര്ഹയേ പാര്ഥ വിഷമം യോഽനുപശ്യതി
നിന്റെ ഈ ദുരവസ്ഥയും ദുര്യോധനന്റെ സമൃദ്ധിയും കണ്ടപ്പോൾ, ഈ അന്യായം കാണുന്ന സൃഷ്ടികർത്താവിനെ ഞാൻ കുറ്റം പറയുന്നു, പാർഥ.
ആര്യശാസ്ത്രാതിഗേ ക്രൂരേ ലുബ്ധേ ധര്മാപചായിനി। ധാര്തരാഷ്ട്രേ ശ്രിയം ദത്ത്വാ ധാതാ കിം ഫലമശ്നുതേ
ആര്യശാസ്ത്രം ലംഘിക്കുന്ന ക്രൂരനും ലോഭിയുമായ, ധർമ്മം പാലിക്കാത്ത ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് ഐശ്വര്യം നൽകുന്നതിൽ സൃഷ്ടികർത്താവിന് എന്ത് ലാഭമുണ്ട്?
കര്മചേത്കൃതമന്വേതി കര്താരം നാന്യമൃച്ഛതി। കര്മണാ തേന പാപേന ലിപ്യതേ നൂനമീശ്വരഃ
ഒരു പ്രവൃത്തി അതിന്റെ കർത്താവിനെ മാത്രം അനുഗമിച്ച് മറ്റാരെയും ബാധിക്കില്ലെങ്കിൽ, ആ പാപത്തിൽ ദൈവം തന്നെ അകപ്പെടുന്നു.
അഥ കര്മകൃതം പാപം ന ചേത്കര്താരമൃച്ഛതി। കാരണം ബലമേവേഹ ജനാഞ്ശോചാമി ദുര്ബലാന്
എങ്കിൽ, പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നുള്ള പാപം കർത്താവിനെ ബാധിക്കില്ലെങ്കിൽ, ഇവിടെ കാരണം ശക്തിയേയാണ്; അതിനാൽ ദുർബലരായവരെ ഞാൻ അനുസോചിക്കുന്നു.
വല്ഗു ചിത്രപദം ശ്ലക്ഷ്ണം യാജ്ഞസേനി ത്വയാ വചഃ। ഉക്തം തച്ഛ്രുതമസ്മാഭിര്നാസ്തിക്യം തു പ്രഭാഷസേ
യജ്ഞസേനേ, നീ മനോഹരവും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ മൃദുലമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ഞങ്ങൾ അവ കേട്ടു, പക്ഷേ നീ അസ്ഥിക്യമായ രീതിയിലാണ് സംസാരിക്കുന്നത്.
നാഹം ധര്മഫലാകാങ്ക്ഷീ രാജപുത്രി ചരാമ്ഭുത। ദദാമി ദേയമിത്യേവ യജേ യഷ്ടവ്യമിത്യുത
രാജകുമാരിയേ, ഞാൻ ധർമ്മഫലത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല; നൽകേണ്ടത് കൊണ്ട് ഞാൻ നൽകുന്നു, യജ്ഞം ചെയ്യേണ്ടത് കൊണ്ട് ഞാൻ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു.
അസ്തു വാഽത്ര ഫലം മാ വാ കര്തവ്യം പുരുഷേണ യത്। ഗൃഹേ നിവസതാ കൃഷ്ണേ യഥാശക്തി കരോമി തത്
ഫലം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ, മനുഷ്യന് വേണ്ടത് ചെയ്യേണ്ടതാണല്ലോ. വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണേ, എനിക്ക് കഴിയുന്നതുപോലെ ഞാൻ എന്റെ കര്ത്തവ്യം ചെയ്യുന്നു.
ധര്മം ചരാമി സുശ്രോണി ന ധര്മഫലകാരണാത്। ആഗമാനനതിക്രമ്യ സതാം വൃത്തമവേക്ഷ്യ ച
സുന്ദരിയായ കൃഷ്ണേ, ഞാൻ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു, അതിന്റെ ഫലത്തിനായി അല്ല. പാരമ്പര്യത്തെ മറികടക്കാതെ, നല്ലവരുടെ ആചാരങ്ങൾ നോക്കി ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു.
ധര്മ ഏവ മനഃ കൃഷ്ണേ സ്വഭാവാച്ചൈവ മേ ധൃതമ്। [ധര്മവാണിജ്യകോ ഹീനോ ജഘന്യോ ധര്മവാദിനാമ്]
കൃഷ്ണേ, എന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, അതു എന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ്. ധർമ്മം വിൽക്കാനോ, അതിന്റെ പേരിൽ ലാഭം തേടാനോ ശ്രമിക്കുന്നവൻ ധർമ്മം പറയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ന ധര്മഫലമാപ്നോതി യോ ധര്മം ദോഗ്ധുമിച്ഛതി। യശ്ചൈനം ശങ്കതേ കൃത്വാ നാസ്തിക്യാത്പാപചേതനഃ
ധർമ്മം ഉപയോഗിച്ച് ലാഭം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നവന് ധർമ്മഫലം ലഭിക്കില്ല. ചെയ്തശേഷം അതിനെക്കുറിച്ച് സംശയിക്കുന്നവനും, അസ്ഥിക്യരാകാത്തവനും, പാപബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
അതിവാദാന്മദാച്ചൈവ മാ ധര്മമഭിശങ്കഥാഃ। ധര്മാതിശങ്കീ പുരുഷസ്തിര്യഗ്ഗതിപരായണഃ
അധികമായ വാദം കൊണ്ടോ അഹങ്കാരത്താലോ നീ ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കരുത്. ധർമ്മത്തെ അനാവശ്യമായി സംശയിക്കുന്നവന് താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങൾ ലഭിക്കും.
ധര്മോ യസ്യാതിശങ്ക്യഃ സ്യാദാര്ഷം വാ ദുര്ബലാത്മനഃ। വേദാച്ഛൂദ്ര ഇവാപേയാത്സ ലോകാദജരാമരാത്
ദുർബലമായ മനസ്സുള്ളവന് ധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ മഹർഷികളുടെ വാക്കുകൾ സംശയാസ്പദമാകുമ്പോൾ, അവനെ അജരാമരന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കണം, വേദത്തിൽ നിന്ന് ശൂദ്രനെ പോലെ.
വേദാധ്യായീ ധര്മപരഃ കുലേ ജാതോ മനസ്വിനി। സ്ഥവിരേഷു സ യോക്തവ്യോ രാജഭിര്ധര്മചാരിഭിഃ
മനസ്സിലുള്ള ജ്ഞാനിയേ, വേദം പഠിച്ചും ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സു നല്കിയും ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനെ മുതിർന്നവരും ധർമ്മനിഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാരും ഉപയോഗിക്കണം.
പാപീയാന്സ ഹി ശൂദ്രേഭ്യസ്തസ്കരേഭ്യോ വിശിഷ്യതേ। ശാസ്ത്രാതിഗോ മന്ദബുദ്ധിര്യോ ധര്മമതിശങ്കതേ
വേദം മറികടന്ന് ധർമ്മത്തെ സംശയിക്കുന്ന മന്ദബുദ്ധി, ശൂദ്രന്മാരേക്കാൾ പാപിയുമാണ്, കള്ളന്മാരേക്കാൾ മോശവാനുമാണ്.
പ്രത്യക്ഷം ഹി ത്വയാ ദൃഷ്ട ഋഷിര്ഗച്ഛന്മഹാതപാഃ। മാര്കണ്ഡേയോഽപ്രമേയാത്മാ ധര്മേണ ചിരജീവിതാ
നീ നേരിട്ട് കണ്ടല്ലോ, മഹാ തപസ്സുകാരനായ മാർകണ്ടേയമുനിയെ, അതുല്യാത്മാവായ അവൻ ധർമ്മം പാലിച്ച് ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിച്ചു.
വ്യാസോ വസിഷ്ഠോ മൈത്രേയോ നാരദോ ലോമശഃ ശുകഃ। അന്യേ ച ഋഷയഃ സര്വേ ധര്മേണൈവ സുചേതസഃ
വ്യാസൻ, വസിഷ്ഠൻ, മൈത്രേയൻ, നാരദൻ, ലോമശൻ, ശുകൻ, മറ്റു മഹർഷിമാർ എല്ലാം ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സു നല്കി ജീവിക്കുന്നു.