വരഃ കുരൂണാമധിപഃ പ്രജാനാം പിതേവ പുത്രാനപഹായ ചാസ്മാന്। പൌരാനിമാഞ്ജാനപദാംശ്ച സര്വാന് ഹിത്വാ പ്രയാതഃ ക്വനു ധര്മരാജഃ
കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനും ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനുമായ രാജാവ്, അച്ഛൻ മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ചതുപോലെ നമ്മെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഈ നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും എല്ലാവരെയും വിട്ട് ധർമ്മരാജാവ് എവിടേക്കാണ് പോയത്?
ധിഗ്ധാര്തരാഷ്ട്രം സുനൃശംസബുദ്ധിം ധിക്സൌബലം പാപമതിം ച കര്ണമ്। അനര്ഥമിച്ഛന്തി നരേന്ദ്ര പാപാ യേ ധര്മനിത്യസ്യ സതസ്തവോഗ്രാഃ
ദുർബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രനെയും, ദുഷ്ടചിന്തയുള്ള ശകുനിയെയും, പാപചിന്തയുള്ള കർണ്ണനെയും നിന്ദിക്കട്ടെ! രാജാവേ, നീതിയിൽ ഉറച്ചവരായ നിങ്ങൾ പോലുള്ളവർക്കു ദുർഭാഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ് ഈ പാപികൾ.
സ്വയം നിവേശ്യാപ്രതിമം മഹാത്മാ പുരം മഹാദേവപുരപ്രകാശമ്। ശതക്രതുപ്രസ്ഥമമോഘകര്മാ ഹിത്വാ പ്രയാതഃ ക്വനു ധര്മരാജഃ
മഹാത്മാവായ ധർമ്മരാജാവ്, മഹാദേവന്റെ നഗരംപോലെ പ്രകാശമുള്ളതും അപരിമിതമായതുമായ നഗരമൊന്നു സ്വയം സ്ഥാപിച്ചു. അപ്രമാദിയായ കർമ്മവീരൻ, ഇന്ദ്രനുപോലെയുള്ളവൻ, ആ നഗരം വിട്ട് എവിടേക്കാണ് പോയത്?
ചകാര യാമപ്രതിമാം മഹാത്മാ സഭാം മയോ ദേവസഭാപ്രകാശാമ്। താം ദേവഗുപ്താമിവ ദേവമായാം ഹിത്വാപ്രയാതഃ ക്വനു ധര്മരാജഃ
മഹാത്മാവായ ധർമ്മരാജാവ്, ദേവസഭയെപ്പോലെയുള്ള അത്ഭുതമായ ഒരു സഭ മായനാൽ നിർമ്മിച്ചു. ദേവന്മാർ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലും ദൈവമായാമൂലമുള്ളതുമായ ആ സഭയെ വിട്ട് ധർമ്മരാജാവ് എവിടേക്കാണ് പോയത്?
താന്ധര്മകാമാര്ഥവിദുത്തമൌജാ ബീഭത്സുരുച്ചൈഃ സഹിതാനുവാച। ആദാസ്യതേ വാസമിമം നിരുഷ്യ രവനേഷു രാജാ ദ്വിഷതാം യശാംസി
ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും അറിയുന്ന ശക്തനായ ഭീമസേനനും അർജുനനും ചേർന്ന് അവിടെ കൂടിയവരോടു പറഞ്ഞു: 'രാജാവ് ഈ വാസസ്ഥലം വിട്ട് കാടുകളിൽ ശത്രുക്കളിൽ കീർത്തി നേടും.'
ദ്വിജാതിമുഖ്യാഃ സഹിതാഃ പൃഥക്വ ഭവദ്ഭിരാസാദ്യ തപസ്വിനശ്ച। പ്രസാദ്യ ധര്മാര്ഥവിദശ്ച വാച്യാ യഥാര്ഥസിദ്ധിഃ പരമാ ഭവേന്നഃ
നിങ്ങളും ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖരും തപസ്സുകാരും വേറേർ തിരിച്ച് സമീപിക്കണം. ധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്നവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, പരമവിജയം ലഭിക്കാനായി അവരോട് അപേക്ഷിക്കണം.
ഇത്യേവമുക്തേ വചനേഽഽര്ജുനേന തേ ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വവര്ണാശ്ച രാജന്। മുദാഽഭ്യനന്ദന്സഹിതാശ്ച ചക്രുഃ പ്രദക്ഷിണം ധര്മഭൃതാംവരിഷ്ഠമ്
അർജുനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാജാവേ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനെ ചുറ്റി നടന്നു.
ആമന്ത്ര്യ പാര്ഥം ച വൃകോദരം ച ധനംജയം യാജ്ഞസേനീം യമൌ ച। പ്രതസ്ഥിരേ രാഷ്ട്രമരപേതഹാര്ഷാ യുധിഷ്ഠിരേണാനുമതാ യഥാസ്വമ്
പാർഥനും വൃക്കോദരനും ധനഞ്ജയനും യാജ്ഞസേനിയും ഇരട്ടന്മാരും എല്ലാവരോടും വിടപറഞ്ഞ്, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അനുമതിയോടെ സന്തോഷം ഇല്ലാതെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ദേശങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തതസ്തേഷു പ്രയാതേഷു കൌന്തേയഃ സത്യസംഗരഃ। അഭ്യഭാഷത ധര്മാത്മാ ഭ്രാതൄന്സര്വാന്യുധിഷ്ഠിരഃ
അവരൊക്കെ പോയശേഷം, സത്യത്തിൽ ഉറച്ച കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ ധർമ്മാത്മാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരോടു സംസാരിച്ചു.
ദ്വാദശേമാഃ സമാഽസ്മാഭിര്വസ്തവ്യം നിര്ജനേ വനേ। സമീക്ഷധ്വം മഹാരണ്യേ ദേശം ബഹുമൃഗദ്വിജമ്
നാം പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഈ വെറുപ്പുള്ള കാടിൽ താമസിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ വലിയ വനത്തിൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ധാരാളമായി ഉള്ള ഒരു സ്ഥലം നിങ്ങൾ അന്വേഷിക്കണം.
ബഹുപുഷ്പഫലം രമ്യം ശിവം പുണ്യജനോചിതമ്। യത്രേമാ ദ്വാദശ സമാഃ സുഖം പ്രതിവസേമഹി
പുഷ്പവും പഴവും സമൃദ്ധമായി ഉള്ള, മനോഹരവും ശുഭകരവുമായ, പുണ്യജനങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച സ്ഥലമൊന്ന് കണ്ടെത്തണം. അവിടെ ഈ പന്ത്രണ്ട് വർഷം സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കാം.
ഏവമുക്തേ പ്രത്യുവാച ധര്മരാജം ധനംജയഃ। ഗുരുവന്മാനവവരം മാനയിത്വാ മനസ്വിനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ധനഞ്ജയൻ ധർമ്മരാജാവിനോട്, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കുന്ന ശിഷ്യൻപോലെ മാന്യനായ മനസ്സോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭവാനേവ മഹര്ഷീണാം വൃദ്ധാനാം പര്യുപാസിതാ। അജ്ഞാതം മാനുഷേ ലോകേ ഭവതോ നാസ്തി കിംചന
മഹർഷിമാരിൽ പ്രായം ചെന്നവരുടെ കൂടെ നിങ്ങൾ മാത്രമാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും സന്നിഹിതനായത്. മനുഷ്യലോകത്തിൽ നിങ്ങൾക്കറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
ത്വയാ ഹ്യുപാസിതാ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ। ദ്വൈപായനപ്രഭൃതയോ നാരദശ്ച മഹാതപാഃ
നിങ്ങൾ എന്നും വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സേവിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൈയാസനും മഹാതപസ്സായ നാരദനും ഉൾപ്പെടെ.
യഃ സര്വലോകദ്വാരാണി നിത്യം സംചരതേ വശീ। ദേവലോകാദ്ബ്രഹ്മലോകം ഗന്ധര്വാപ്സരസാമപി
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെയും വാതിലുകൾ വഴി എന്നും സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മലോകം വരെ, ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും ഉള്ളിടത്തും അവൻ എത്തുന്നു.
അനുഭാവാംശ്ച ജാനാസി ബ്രാഹ്മണാനാം ന സംശയഃ। പ്രഭാവാംശ്ചൈവ വേത്ഥ ത്വം സര്വേഷാമേവ പാര്ഥിവ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശക്തികൾ നിനക്ക് നന്നായി അറിയാം, സംശയമില്ല; രാജാവേ, എല്ലാവരുടെയും ശക്തിയും നീ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ത്വമേവ രാജഞ്ജാനാസി ശ്രേയഃകാരണമേവ ച। യത്രേച്ഛസി മഹാരാജ നിവാസം തത്ര കുംര്മഹേ
രാജാവേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉത്തമമായതും അതിന്റെ കാരണം എന്താണെന്നും നീയാണു അറിയുന്നത്; മഹാരാജാവേ, നീ എവിടെയാണു താമസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, ഞങ്ങൾ അവിടെയാണ് താമസിക്കുക.
ഇദം ദ്വൈതവനം നാമ സരഃ പുണ്യജനോഷിതമ്। ബഹുപുഷ്പഫലം രമ്യം നാനാദ്വിജനിഷേവിതമ്
ഇത് ദ്വൈതവനം എന്ന പേരിലുള്ള തടാകമാണ്; നല്ലവരായ ആളുകൾ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു, പലതരം പൂക്കളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ സ്ഥലമാണ്, വിവിധ ദ്വിജന്മാർ ഇവിടെ വസിക്കുന്നു.
അത്രേമാ ദ്വാദശ സമാ വിഹരേമേതി രോചയേ। യദി തേഽനുമതം രാജന്കിമന്യന്മന്യതേ ഭവാന്
ഇവിടെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഴിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇത് നിനക്ക് സമ്മതമാണെങ്കിൽ, രാജാവേ, നീ മറ്റെന്താണ് വിചാരിക്കുന്നത്?
മമാപ്യേതന്മതം പാര്ഥ ത്വയാ യത്സമുദാഹൃതമ്। ഗച്ഛാമഃ പുണ്യവിഖ്യാതം മഹദ്ദ്വൈതവനം സരഃ
പാർഥാ, നീ പറഞ്ഞത് തന്നെയാണ് എന്റെയും അഭിപ്രായം; നമുക്ക് മഹത്തായ, വിശുദ്ധമായ, പ്രശസ്തമായ ദ്വൈതവനം തടാകത്തിലേക്ക് പോകാം.
തതസ്തേ പ്രയയുഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ ധര്മചാരിണഃ। ബ്രാഹ്മണൈര്ബഹുഭിഃ സാര്ധം പുണ്യം ദ്വൈതവനം സരഃ
അപ്പോൾ ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും, അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, പുണ്യമായ ദ്വൈതവനം തടാകത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രാഹ്മണാഃ സാഗ്നിഹോത്രാശ്ച തഥൈവ ച നിരഗ്നയഃ। സ്വാധ്യായിനോ ഭിക്ഷവശ്ച തഥൈവ വനവാസിനഃ
അവിടെ ഹോമം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും, അഗ്നിയില്ലാത്തവരും, സ്വാധ്യായം ചെയ്യുന്നവരും, ഭിക്ഷാടനജീവികളും, കാടിൽ താമസിക്കുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബഹവോ ബ്രാഹ്മണാസ്തത്ര പരിവവ്രുര്യുധിഷ്ഠിരമ്। തപസ്വിനഃ സത്യശീലാഃ ശതശഃ സംശിതവ്രതാഃ
അവിടെ ധാരാളം ബ്രാഹ്മണന്മാർ, തപസ്സുകാരും സത്യനിഷ്ഠരും ശതകണക്കിന് വ്രതപാലകരും, യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ചുറ്റി നിന്നു.
തേ യാത്വാ പാണ്ഡവാസ്തത്രബ്രാഹ്മണൈര്ബഹുഭിഃ സഹ। പുണ്യം ദ്വൈതവനം രമ്യം വിവിശുര്ബരതര്ഷഭാഃ
അവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന പാണ്ഡവന്മാരും അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരുമൊപ്പം, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാന്മാരായവർ, ആ മനോഹരവും പുണ്യവുമായ ദ്വൈതവനം കടന്നു.
തത്സാലതാലാമ്രമധൂകനീപ- കദമ്ബസര്ജാര്ജുനകര്ണികാരൈഃ। തപാത്യയേ പുഷ്പധരൈരുപേതം മഹാവനം രാഷ്ട്രപതിര്ദദര്ശ
സാല, താല, മധൂക, നീപ, കടമ്പ, സര്ജ, അർജുന, കർണികാര എന്നീ വലിയ മരങ്ങൾ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആ മഹാവനം, ചൂടുകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് കണ്ടു.
മഹാദ്രുമാണാം ശിഖരേഷു തസ്ഥു- ര്മനോരമാം വാചമുദീരയന്തഃ। മയൂരദാത്യൂഹചകോരസങ്ഘാ- സ്തസ്മിന്വനേ ബര്ഹിണകോകിലാശ്ച
വലിയ മരങ്ങളുടെ മുകളിലിരുന്ന് മനോഹരമായ ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചുകൊണ്ട്, മയിലുകൾ, ദാത്യൂഹങ്ങൾ, ചകോറകൾ, ബർഹിണങ്ങൾ, കുയിലുകൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ആ വനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കരേണുയൂഥൈഃ സഹ യൂഥപാനാം മദോത്കടാനാമചലപ്രഭാണാമ്। മഹാന്തി യൂഥാനി മഹാദ്വിപാനാം തസ്മിന്വനേ രാഷ്ട്രപതിര്ദദര്ശ
ആ വനത്തിൽ, കറുത്തപർവ്വതങ്ങൾപോലെ തിളങ്ങുന്ന, ഉന്മാദം നിറഞ്ഞ, ആനകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, അവരുടെ കൂട്ടത്തലവന്മാരോടും പെൺആനകളോടും കൂടെ രാജാവ് കണ്ടു.
മനോരമാം ഭോഗവതീമുപേത്യ പൂതാത്മനാം ചീരജടാധരാണാമ്। തസ്മിന്വനേ ധര്മഭൃതാം നിവാസേ ദദര്ശ സിദ്ധര്ഷിഗണാനനേകാന്
പുതുമനസ്സുള്ളവരും ചീരയും ജടയും ധരിച്ചവരുമായ വിശുദ്ധഹൃദയരായവരുടെ വാസസ്ഥലമായ മനോഹരമായ ഭോഗവതിയിൽ എത്തിയ രാജാവ്, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന അനേകം സിദ്ധർഷിമാരെ ആ വനത്തിൽ കണ്ടു.
തതഃ സ യാനാദവരുഹ്യ രാജാ സഭ്രാതൃകഃ സജനഃ കാനനം തത്। വിവേശ ധര്മാത്മവതാം ബരിഷ്ഠ- സ്ത്രിവിഷ്ടപം ശക്ര ഇവാമിതൌജാഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് സഹോദരന്മാരോടും അനുയായികളോടും കൂടി വാഹനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ധർമ്മനിഷ്ഠരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അമിതശക്തിയുള്ളവൻ, ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ ആ വനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തം സത്യസന്ധം സഹിതാഽഭിപേതു- ര്ദിദൃക്ഷവശ്ചാരണസിദ്ധസങ്ഘാഃ। വനൌകസശ്ചാപി നേരന്ദ്രസിംഹം മനസ്വിനം തം പരിവാര്യ തസ്ഥുഃ
സത്യവ്രതനായ ആ രാജാവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ചാരണരും സിദ്ധരും കൂട്ടത്തോടെ സമീപിച്ചു; കാടിൽ താമസിക്കുന്നവരും ആ രാജസിംഹത്തെ, ആ ജ്ഞാനിയെയും ചുറ്റി നിന്നു.