തസ്യ രൂപം പ്രപതതഃ പിതുര്മമ നരാധിപ। യയാതേഃ ക്ഷീണപുണ്യസ്യ സ്വര്ഗാദിവ ഭഹീതലമ്
നരാധിപനേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ വീഴുന്ന രൂപം, പുണ്യം തീർന്ന യയാതി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
വിശീര്ണമലിനോഷ്ണീപപ്രകീര്ണാമ്ബരമൂര്ധജഃ। പ്രപതന്ദൃശ്യതേ ഹ സ്മ ക്ഷീണപുണ്യ ഇവ ഗ്രഹഃ
വസ്ത്രങ്ങൾ കീറിപ്പോയി, ശരീരം മലിനമായി, മുടി ചിതറിപ്പോയി, അങ്ങനെ വീഴുന്ന അവനെ, പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഗ്രഹം പോലെ ഞാൻ കണ്ടു.
തതഃ ശാര്ങ്ഗം ധനുഃശ്രേഷ്ഠം കരാത്പ്രപതിതം മമ। മോഹാപന്നശ്ച കൌന്തേയ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, അപ്പോൾ എന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ശ്രേഷ്ഠമായ ശാരംഗം വില്ല് വീണുപോയി. മനസ്സിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടായി, ഞാൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം സൈന്യം മേ ഗതചേതനമ്। മാം ദൃഷ്ട്വാ രഥനീഡസ്ഥം ഗതാസുമിവ ഭാരത
അപ്പോൾ എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ 'ഹാ! ഹാ!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു, എന്നെ രഥത്തിൽ മരിച്ചവനെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അവർക്കെല്ലാം മനസ്സുതന്നെ നിലച്ചു.
പ്രസാര്യ ബാഹൂ പതതഃ പ്രസാര്യ ചരണാവപി। രൂപം പിതുര്മേ വിബഭൌ ശകുനേ- പതതോ യഥാ
അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി, ആ രൂപം ആകാശത്ത് നിന്ന് വീഴുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞു.
തം പതന്തം മഹാബാഹോ ശൂലപട്ടസപാണയഃ। അഭിഘ്നന്തോ ഭൃശം വീര മമ ചോതോഹ്യകമ്പയന്
മഹാബാഹുവേ, അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കയ്യിൽ കുന്തവും വാളും പിടിച്ചിരുന്ന വീരന്മാർ അവനെ ശക്തമായി അടിച്ചു, അവരുടെ നിലവിളികൾ എന്നെയും നടുക്കിച്ചു.
തതോ മുഹൂര്താത്പ്രതിലഭ്യ സംജ്ഞാ- മഹം തദാ വീര മഹാവിമര്ദേ। ന തത്രസൌമം ന രിപും ച സാല്വം പശ്യാമി വൃദ്ധം പിതരം ന ചാപി
വലിയ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ കുറച്ചുകാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ തിരിച്ചറിവ് നേടി, അവിടെ സൗഭയെയും ശത്രുവായ സാൽവനെയും എന്റെ പ്രായമായ അച്ഛനെയും ഞാൻ കാണാനില്ലായിരുന്നു.
തതോ മമാസീന്മനസി മായേയമിതി നിശ്ചിതമ്। പ്രബുദ്ധോസ്മി തതോ ഭൂയഃ ശതശോ വാഽകിരം ശരാന്
അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പായി: ഇതെല്ലാം മായയാണ്. ഞാൻ വീണ്ടും ഉണർന്ന് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
തതോഽഹം ഭരതശ്രേഷ്ഠ പ്രഗൃഹ്യരുചിരം ധനുഃ। ശരൈരപാതയം സൌഭാച്ഛിരാംസി വിബുധദ്വിഷാമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ വില്ല് പിടിച്ച്, ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സൗഭയുടെ ശത്രുക്കളുടെ തലകൾ വീഴ്ത്തി.
ശരാംശ്ചാശീവിഷാകാരാനൂര്ധ്വഗാംസ്തിഗ്മതേജസഃ। പ്രൈഷയം സാല്വരാജായ ശാര്ങ്ഗമുക്താന്സുവാസസഃ
പാമ്പുപോലെയുള്ള, കഠിനമായ തേജസ്സുള്ള അമ്പുകൾ ഞാൻ ശാരംഗത്തിൽ നിന്ന് അണിഞ്ഞു, സാൽവരാജാവിനോട് ആകാശത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
തതോ നാദൃശ്യത തദാ സൌഭം കുരുകുലോദ്വഹ। അന്തര്ഹിതം മായയാഽഭൂത്തതോഽഹം വിസ്മിതോഽഭവമ്
കുരുവംശത്തെ മഹാനേ, അപ്പോൾ സൗഭം കാണാനില്ലാതായി; മായയാൽ അത് മറഞ്ഞുപോയി. ഞാൻ അതിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അഥ ദാനവസങ്ഘാസ്തേ വികൃതാനനമൂര്ധജാഃ। ഉദക്രോശന്മഹാരാജ ധിഷ്ഠിതേ മയി ഭാരത
മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ മുഖവും മുടിയും ഭയാനകമായി മാറിയ ദാനവരുടെ കൂട്ടം ഞാൻ ഉറച്ചുനിന്നപ്പോൾ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
തതോഽസ്ത്രം ശബ്ദസാഹം വൈ ത്വരമാണോ മഹാരണേ। അയോജയം തദ്വധായ തതഃ ശബ്ദ ഉപാരമത്
അതിനുശേഷം മഹാസമരത്തിൽ വേഗത്തിൽ ഞാൻ ശബ്ദായുധം ഉപയോഗിച്ചു, അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ. അങ്ങനെ ശബ്ദം നിലച്ചു.
ഹതാസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ യൈഃ സ ശബ്ദ ഉദീരിതഃ। ശരൈരാദിത്യസംകശൈര്ജ്വലിതൈഃ ശബ്ദസാധനൈഃ
ആ ശബ്ദം ഉയർത്തിയ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും ശബ്ദശക്തിയുള്ള, സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
തസ്മിന്നുപരതേ ശബ്ദേ പുനരേവാന്യതോഽഭവത്। ശബ്ദോഽപരോ മഹാരാജ തത്രാപി പ്രാഹരം ശരൈഃ
അവിടെ ശബ്ദം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, മറ്റൊരു ദിശയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഒരു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു. അവിടെയും ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു.
ഏവം ദശ ദിശഃ സര്വാസ്തിര്യഗൂര്ധ്വം ച ഭാരത। നാദയാമാസുരസുരാസ്തേ ചാപി നിഹതാ മയാ
ഇങ്ങനെ, ഭാരതാ, പത്ത് ദിശകളിലും, അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും, മുകളിലും അസുരന്മാരും ദേവന്മാരും മുഴങ്ങിപ്പോയി. അവരെയും ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
തതഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം ഗത്വാ പുനരേവ വ്യദൃശ്യത। സൌഭം കാമഗമം വീര മോഹയന്മമ ചക്ഷുഷീ
അതിനുശേഷം ഞാൻ പ്രാച്യജ്യോതിഷം ചെന്നപ്പോൾ, വീണ്ടും സ്വേച്ഛയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൗഭവിമാനം എന്റെ കാഴ്ചയെ കുഴപ്പപ്പെടുത്തി ഞാൻ കണ്ടു.
തതോ ലോകാന്തകരണോ ദാനവോ ദാരുണാകൃതിഃ। ശിലാവര്ഷേണ മഹതാ സഹസാ മാം സമാവൃണോത്
അപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള, ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള ഒരു ദാനവൻ വൻകിട കല്ല് മഴയാൽ എന്നെ പെട്ടെന്ന് മൂടി.
സോഹം പര്വതവര്ഷേണ വധ്യമാനഃ സമന്തതഃ। വല്മീക ഇവ രാജേന്ദ്ര പര്വതോപചിതോഽഭവമ്
രാജാവേ, ആ കുന്നുപോലുള്ള കല്ല് മഴയിൽ എല്ലാടും നിന്ന് ഞാൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പർവ്വതങ്ങൾ കെട്ടിയ ഒരു പുല്ല് കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ ഞാൻ ആയിപ്പോയി.
തതോഽഹം പര്വതചിതഃ സഹയഃ സഹസാരഥിഃ। അപ്രഖ്യാതിമിയാം രാജന്സധ്വജഃ പര്വതൈശ്ചിതഃ
അപ്പോൾ, പർവ്വതങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട്, കൂട്ടുകാരോടും രഥസാരഥിയോടും കൂടി, പതാകയുമായി ഞാൻ പർവ്വതങ്ങൾക്കടയിൽ ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവിധം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
തതോ വൃഷ്ണിപ്രവീരാ യേ മമാസന്സൈനികാസ്തദാ। തേ ഭയര്താ ദിശഃ സര്വേ സഹസാ വിപ്രദുദ്രുവുഃ
അപ്പോൾ എന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വൃഷ്ണിവീരന്മാർ ഭയത്താൽ പെട്ടെന്ന് എല്ലാദിശകളിലേക്കും ഓടി മറഞ്ഞു.
തതോ ഹാഹാകൃതമഭൂത്സര്വം കില വിശാംപതേ। ദ്യൌശ്ച ഭൂമിശ്ച ഖം ചൈവാദൃശ്യമാനേ തഥാ മയി
അപ്പോൾ, മനുഷ്യരിലെ പ്രഭുവേ, എല്ലായിടത്തും 'ഹാ! ഹാ!' എന്ന വിലാപം മുഴങ്ങി. എന്നെ കാരണം ആകാശവും ഭൂമിയും അന്തരീക്ഷവും കാണാനാവാതെ പോയി.
തതോ വിഷണ്ണമനസോ മമ രാജന്സുഹൃജ്ജനാഃ। രുരുദുശ്ചുക്രുശുശ്ചൈവ ദുഃഖശോകസമന്വിതാഃ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ വിഷാദഭരിതരായി, ദുഃഖവും ശോകവും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ് കരഞ്ഞു വിലപിച്ചു.
ദ്വിഷതാം ച പ്രഹര്ഷോഽഭൂദാര്തിശ്ച സുഹൃദാമപി। ഏവം വിജിതവാന്വീര പശ്ചാദശ്രൌഷമച്യുത
ശത്രുക്കൾക്കു സന്തോഷവും സുഹൃത്തുക്കൾക്കു ദു:ഖവും ഉണ്ടായി. ഇങ്ങനെ വിജയിച്ച ശേഷം, അച്യുതാ, ഞാൻ പിന്നീട് കേട്ടു.
തതോഽഹമിന്ദ്രദയിതം സര്വപാഷാണഭേദനമ്। വജ്രമുദ്യമ്യ താന്സര്വാന്പര്വതാന്സമശാതയമ്
അതിനുശേഷം, എല്ലാ പാറകളും തകർക്കുന്ന, ഇന്ദ്രന് പ്രിയമായ വജ്രായുധം ഉയർത്തി, ആ പർവ്വതങ്ങളെ ഞാൻ തകർത്തു.
തതഃ പര്വതഭാരാര്താ മന്ദപ്രാണവിചേഷ്ടിതാഃ। ഹയാ മമ മഹാരാജ വേപമാനാ ഇവാഭവന്
അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, പർവ്വതഭാരം കൊണ്ട് തളർന്നു, ശ്വാസം മന്ദമായ എന്റെ കുതിരകൾ ഭയത്താൽ വിറയുന്നവരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
മേഘജാല ഇവാകാശേ വിദാര്യാഭ്യുദിതം രവിമ്। ദൃഷ്ട്വാ മാം ബാന്ധവാഃ സര്വേ ഹര്ഷമാഹാരയന്പുനഃ
ആകാശത്തിലെ മേഘക്കൂട്ടം ചിരുദിനം ചിതറുമ്പോൾ സൂര്യൻ തെളിയുന്നതുപോലെ, എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ ബന്ധുക്കൾ വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ പര്വതഭാരാര്താന്മന്ദപ്രാണവിചേഷ്ടിതാന്। ഹയാന്സംദൃശ്യ മാം സൂതഃ പ്രാഹ താത്കാലികം വചഃ
അപ്പോൾ, പർവ്വതഭാരം കൊണ്ട് തളർന്നു, മന്ദമായി ചലിക്കുന്ന കുതിരകളെ കണ്ടു, എന്റെ രഥസാരഥി അപ്പോൾ സമയോചിതമായി എന്നോട് പറഞ്ഞു.
സാധു സംപശ്യ വാര്ഷ്ണേയ സാല്വം സൌഭപതിം സ്ഥിതമ്। അലം കൃഷ്ണാവമന്യൈനം സാധു യത്നം സമാചര
'നന്നായി ചെയ്തു! വൃഷ്ണിയേ, നോക്കൂ, സൗഭപതി സാൽവൻ അവിടെ നില്ക്കുന്നു. കൃഷ്ണാ, അവനെ അലസമായി കാണരുത്. ഉത്സാഹത്തോടെ ശ്രമിക്കണം!'
മാര്ദവം സഖിതാം ചൈവ സാല്വാദദ്യ വ്യപാഹര। ജഹി സാല്വം മഹാബാഹോ മൈനം ജീവയ കേശവ
'ഇന്ന് സാൽവനോടുള്ള സൗമ്യതയും സൗഹൃദവും ഉപേക്ഷിക്കണം. മഹാബാഹുവേ, സാൽവനെ സംഹരിക്കണം! കേശവാ, അവനെ ജീവനോടെ വിടരുത്!'