ഉപയാത്വാ തു സാല്വേന ദ്വാരകാം വൃഷ്ണിനന്ദന। വിഷക്തേ ത്വയി ദുര്ധര്ഷ ഇതഃ ശൂരസുതോ ബലാത്
'വൃഷ്ണികളുടെ സന്തോഷമേ, നീ ഇവിടെ ശാല്വനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തില് ആയിരിക്കുമ്പോള്, ശൂരന്റെ മകന് ബലമായി ദ്വാരകയെ ആക്രമിച്ചു.'
തദലം സാധുയുദ്ധേന നിവര്തസ്വ ജനാര്ദന। ദ്വാരകാമേവ രക്ഷസ്വ കാര്യമേതന്മഹത്തവ
'ജനാര്ദ്ദനാ, ഈ യുദ്ധം മതിയാക്കി തിരിച്ചു പോവൂ. ദ്വാരകയെ രക്ഷിക്കൂ. ഇതാണ് ഇപ്പോൾ നിന്റെ പ്രധാന കര്ത്തവ്യം.'
ഇത്യഹം തസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ പരമദുര്മനാഃ। നിശ്ചയം നാധിഗച്ഛാമി കര്തവ്യസ്യേതരസ്യ ച
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് ഞാന് അതീവ ദുഃഖിതനായി, എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്നതില് ഉറപ്പില്ലാതെ നിന്നു.
സാത്യകിം ബലദേവം ച പ്രദ്യുമ്നം ച മഹാംരഥമ്। ജഗര്ഹേ മനസാ വീര തച്ഛ്രുത്വാ മഹദപ്രിയമ്
വീരാ, ആ ദുഃഖകരമായ വാര്ത്ത കേട്ടപ്പോള്, സത്യകിയെ, ബാലഭദ്രനെയും, മഹാരഥിയായ പ്രദ്യുമ്നനെയും ഞാന് മനസ്സില് കുറ്റപ്പെടുത്തി.
അഹം ഹി ദ്വാരകായാശ്ച പിതുശ്ച കുരുനന്ദന। തേഷു രക്ഷാം സമാധായ പ്രയാതഃ സൌഭയാതനേ
കുരുവംശത്തിലെ പ്രിയനേ, ദ്വാരകയും എന്റെ അച്ഛനും അവരുടെ കയ്യിൽ സുരക്ഷിതമാക്കി ഞാൻ സൗഭയിലേക്കുള്ള യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടിരുന്നു.
ബലദേവോ മഹാബാഹുഃ കച്ചിജ്ജീവതി ശത്രുഹാ। സാത്യകീ രൌക്മിണേയശ്ച ചാരുദേഷ്ണശ്ച വീര്യവാന്। സാമ്ബപ്രഭൃതയശ്ചൈവേത്യഹമാസം സുദുര്മനാഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ശക്തശാലിയായ ബാലരാമൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമോ? സത്യകി, രുക്മിണിയുടെ മകൻ, ധൈര്യശാലിയായ ചാരുദേഷ്ണൻ, സാംബൻ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും സുരക്ഷിതരാണോ എന്ന് ഞാൻ അതീവ വിഷമത്തോടെ ചിന്തിച്ചു.
ഏതേഷു ഹി നരവ്യാഘ്ര ജീവത്സു ന കഥംചന। ശക്യഃ ശൂരസുതോ ഹന്തുമപി വജ്രഭൃതാ സ്വയമ്
നരസിംഹമേ, ഇവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം, വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ പോലും ശൂരന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
ഹതഃ ശൂരസുതോ വ്യക്തം വ്യക്തം ചൈതേ പരാസവഃ। ബലദേവമുഖാഃ സര്വ ഇതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ
ശൂരന്റെ മകൻ തീർച്ചയായും കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ബാലരാമൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എല്ലാവരും പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നായിരുന്നു എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.
സോഹം സര്വവിനാശം തം ചിന്തയാനോ മുഹുര്മുഹുഃ। അവിഹ്വലോ മഹാരാജ പുനഃ സാല്വമയോധയമ്
മഹാരാജാവേ, ആ പൂർണ്ണ നാശത്തെ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, മനസ്സിൽ അകമ്പടി തോന്നാതെ ഞാൻ വീണ്ടും സൗഭയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തദോഽപശ്യം മഹാരാജ പ്രപതന്തമഹം തദാ। സൌഭാച്ഛൂരസുതം വീര തതോ മാം മോഹ ആവിശത്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ ശൂരന്റെ മകനെ സൗഭയിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതു കണ്ടു. അതു കണ്ട ഉടനെ എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയുണ്ടായി.
തസ്യ രൂപം പ്രപതതഃ പിതുര്മമ നരാധിപ। യയാതേഃ ക്ഷീണപുണ്യസ്യ സ്വര്ഗാദിവ ഭഹീതലമ്
നരാധിപനേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ വീഴുന്ന രൂപം, പുണ്യം തീർന്ന യയാതി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
വിശീര്ണമലിനോഷ്ണീപപ്രകീര്ണാമ്ബരമൂര്ധജഃ। പ്രപതന്ദൃശ്യതേ ഹ സ്മ ക്ഷീണപുണ്യ ഇവ ഗ്രഹഃ
വസ്ത്രങ്ങൾ കീറിപ്പോയി, ശരീരം മലിനമായി, മുടി ചിതറിപ്പോയി, അങ്ങനെ വീഴുന്ന അവനെ, പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഗ്രഹം പോലെ ഞാൻ കണ്ടു.
തതഃ ശാര്ങ്ഗം ധനുഃശ്രേഷ്ഠം കരാത്പ്രപതിതം മമ। മോഹാപന്നശ്ച കൌന്തേയ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, അപ്പോൾ എന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ശ്രേഷ്ഠമായ ശാരംഗം വില്ല് വീണുപോയി. മനസ്സിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടായി, ഞാൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം സൈന്യം മേ ഗതചേതനമ്। മാം ദൃഷ്ട്വാ രഥനീഡസ്ഥം ഗതാസുമിവ ഭാരത
അപ്പോൾ എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ 'ഹാ! ഹാ!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു, എന്നെ രഥത്തിൽ മരിച്ചവനെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അവർക്കെല്ലാം മനസ്സുതന്നെ നിലച്ചു.
പ്രസാര്യ ബാഹൂ പതതഃ പ്രസാര്യ ചരണാവപി। രൂപം പിതുര്മേ വിബഭൌ ശകുനേ- പതതോ യഥാ
അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി, ആ രൂപം ആകാശത്ത് നിന്ന് വീഴുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞു.
തം പതന്തം മഹാബാഹോ ശൂലപട്ടസപാണയഃ। അഭിഘ്നന്തോ ഭൃശം വീര മമ ചോതോഹ്യകമ്പയന്
മഹാബാഹുവേ, അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കയ്യിൽ കുന്തവും വാളും പിടിച്ചിരുന്ന വീരന്മാർ അവനെ ശക്തമായി അടിച്ചു, അവരുടെ നിലവിളികൾ എന്നെയും നടുക്കിച്ചു.
തതോ മുഹൂര്താത്പ്രതിലഭ്യ സംജ്ഞാ- മഹം തദാ വീര മഹാവിമര്ദേ। ന തത്രസൌമം ന രിപും ച സാല്വം പശ്യാമി വൃദ്ധം പിതരം ന ചാപി
വലിയ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ കുറച്ചുകാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ തിരിച്ചറിവ് നേടി, അവിടെ സൗഭയെയും ശത്രുവായ സാൽവനെയും എന്റെ പ്രായമായ അച്ഛനെയും ഞാൻ കാണാനില്ലായിരുന്നു.
തതോ മമാസീന്മനസി മായേയമിതി നിശ്ചിതമ്। പ്രബുദ്ധോസ്മി തതോ ഭൂയഃ ശതശോ വാഽകിരം ശരാന്
അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പായി: ഇതെല്ലാം മായയാണ്. ഞാൻ വീണ്ടും ഉണർന്ന് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
തതോഽഹം ഭരതശ്രേഷ്ഠ പ്രഗൃഹ്യരുചിരം ധനുഃ। ശരൈരപാതയം സൌഭാച്ഛിരാംസി വിബുധദ്വിഷാമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ വില്ല് പിടിച്ച്, ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സൗഭയുടെ ശത്രുക്കളുടെ തലകൾ വീഴ്ത്തി.
ശരാംശ്ചാശീവിഷാകാരാനൂര്ധ്വഗാംസ്തിഗ്മതേജസഃ। പ്രൈഷയം സാല്വരാജായ ശാര്ങ്ഗമുക്താന്സുവാസസഃ
പാമ്പുപോലെയുള്ള, കഠിനമായ തേജസ്സുള്ള അമ്പുകൾ ഞാൻ ശാരംഗത്തിൽ നിന്ന് അണിഞ്ഞു, സാൽവരാജാവിനോട് ആകാശത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
തതോ നാദൃശ്യത തദാ സൌഭം കുരുകുലോദ്വഹ। അന്തര്ഹിതം മായയാഽഭൂത്തതോഽഹം വിസ്മിതോഽഭവമ്
കുരുവംശത്തെ മഹാനേ, അപ്പോൾ സൗഭം കാണാനില്ലാതായി; മായയാൽ അത് മറഞ്ഞുപോയി. ഞാൻ അതിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അഥ ദാനവസങ്ഘാസ്തേ വികൃതാനനമൂര്ധജാഃ। ഉദക്രോശന്മഹാരാജ ധിഷ്ഠിതേ മയി ഭാരത
മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ മുഖവും മുടിയും ഭയാനകമായി മാറിയ ദാനവരുടെ കൂട്ടം ഞാൻ ഉറച്ചുനിന്നപ്പോൾ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
തതോഽസ്ത്രം ശബ്ദസാഹം വൈ ത്വരമാണോ മഹാരണേ। അയോജയം തദ്വധായ തതഃ ശബ്ദ ഉപാരമത്
അതിനുശേഷം മഹാസമരത്തിൽ വേഗത്തിൽ ഞാൻ ശബ്ദായുധം ഉപയോഗിച്ചു, അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ. അങ്ങനെ ശബ്ദം നിലച്ചു.
ഹതാസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ യൈഃ സ ശബ്ദ ഉദീരിതഃ। ശരൈരാദിത്യസംകശൈര്ജ്വലിതൈഃ ശബ്ദസാധനൈഃ
ആ ശബ്ദം ഉയർത്തിയ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും ശബ്ദശക്തിയുള്ള, സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
തസ്മിന്നുപരതേ ശബ്ദേ പുനരേവാന്യതോഽഭവത്। ശബ്ദോഽപരോ മഹാരാജ തത്രാപി പ്രാഹരം ശരൈഃ
അവിടെ ശബ്ദം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, മറ്റൊരു ദിശയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഒരു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു. അവിടെയും ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു.
ഏവം ദശ ദിശഃ സര്വാസ്തിര്യഗൂര്ധ്വം ച ഭാരത। നാദയാമാസുരസുരാസ്തേ ചാപി നിഹതാ മയാ
ഇങ്ങനെ, ഭാരതാ, പത്ത് ദിശകളിലും, അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും, മുകളിലും അസുരന്മാരും ദേവന്മാരും മുഴങ്ങിപ്പോയി. അവരെയും ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
തതഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം ഗത്വാ പുനരേവ വ്യദൃശ്യത। സൌഭം കാമഗമം വീര മോഹയന്മമ ചക്ഷുഷീ
അതിനുശേഷം ഞാൻ പ്രാച്യജ്യോതിഷം ചെന്നപ്പോൾ, വീണ്ടും സ്വേച്ഛയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൗഭവിമാനം എന്റെ കാഴ്ചയെ കുഴപ്പപ്പെടുത്തി ഞാൻ കണ്ടു.
തതോ ലോകാന്തകരണോ ദാനവോ ദാരുണാകൃതിഃ। ശിലാവര്ഷേണ മഹതാ സഹസാ മാം സമാവൃണോത്
അപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള, ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള ഒരു ദാനവൻ വൻകിട കല്ല് മഴയാൽ എന്നെ പെട്ടെന്ന് മൂടി.
സോഹം പര്വതവര്ഷേണ വധ്യമാനഃ സമന്തതഃ। വല്മീക ഇവ രാജേന്ദ്ര പര്വതോപചിതോഽഭവമ്
രാജാവേ, ആ കുന്നുപോലുള്ള കല്ല് മഴയിൽ എല്ലാടും നിന്ന് ഞാൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പർവ്വതങ്ങൾ കെട്ടിയ ഒരു പുല്ല് കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ ഞാൻ ആയിപ്പോയി.
തതോഽഹം പര്വതചിതഃ സഹയഃ സഹസാരഥിഃ। അപ്രഖ്യാതിമിയാം രാജന്സധ്വജഃ പര്വതൈശ്ചിതഃ
അപ്പോൾ, പർവ്വതങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട്, കൂട്ടുകാരോടും രഥസാരഥിയോടും കൂടി, പതാകയുമായി ഞാൻ പർവ്വതങ്ങൾക്കടയിൽ ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവിധം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.