താനാശുഗൈരാപതതോഽഹമാശു നിവാര്യ തൂര്ണം ഖഗമാന്ഖ ഏവ। ദ്വിധാ ത്രിതാ ചാച്ഛിനമാശു മുക്തൈ- സ്തതോഽന്തരിക്ഷേ നിനദോ ബഭൂവ
ആ ആയുധങ്ങള് വേഗത്തില് എന്നെ향െ വരുമ്പോള്, ഞാന് ആകാശത്തില് തന്നെ വേഗം അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവയെ തടഞ്ഞു; ചിലത് രണ്ടായി, ചിലത് മൂന്നായി വെട്ടി തകര്ത്തു. അപ്പോള് ആകാശത്ത് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തതഃ ശതസഹസ്രേണ ശരാണാം നതപര്വണാമ്। ദാരുകം വാജിനശ്ചൈവ രഥം ച സമവാകിരത്
അതിനുശേഷം, വളഞ്ഞ അറ്റമുള്ള ഒരു ലക്ഷം അമ്പുകള് കൊണ്ട് ദാരുകനെയും കുതിരകളെയും രഥത്തെയും ശാല്വന് മൂടി.
തതോ മാമബ്രവീദ്വീര ദാരുകോ വിഹ്വലന്നിവ। സ്ഥാതവ്യമിതി തിഷ്ഠാമി സാല്വബാണപ്രപീഡിതഃ। അവസ്ഥാതും ന ശക്നോമി അങ്ഗം മേ വ്യവസീദതി
അപ്പോള്, വീരാ, ദാരുകന് എന്നോട് പറഞ്ഞു, ആശങ്കയോടെ: 'ഞാന് നിലനില്ക്കണം, പക്ഷേ ശാല്വന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ടു ഞാന് തളര്ന്നു. ഇനി എനിക്ക് നിലനില്ക്കാന് കഴിയുന്നില്ല; എന്റെ അവയവങ്ങള് തളരുന്നു.'
ഇതി തസ്യ നിശമ്യാഹം സാരഥേഃ കരുണം വചഃ। അവേക്ഷമാണോ യന്താരമപശ്യം ശരപീഡിതമ്
അവന്റെ ഈ ദയനീയമായ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള്, ഞാന് രഥിയെ നോക്കി, അമ്പുകള് കൊണ്ടുള്ള വേദനയില് അവന് കഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ടു.
ന തസ്യോരസി നോ മൂര്ധ്നി ന കായേ ന ഭുജദ്വയേ। അന്തരം പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ പശ്യാമ്യനിചിതം ശരൈഃ
പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, അവന്റെ നെഞ്ചിലും തലയിലും ശരീരത്തിലും ഇരുവശത്തും അമ്പുകള് കുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത ഇടം എവിടെയും ഞാന് കണ്ടില്ല.
സ തു ബാണവരോത്പീഡാദ്വിസ്രവത്യസൃഗുല്ബണമ്। അഭിവൃഷ്ടോ യഥാ മേഘൈര്ഗിരിര്ഗൈരികധാതുമാന്
അമ്പുകളുടെ കഠിനമായ വേദനയില് അവന്റെ ശരീരത്തില് നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, മഴക്കാലത്ത് ചുവന്ന മണല് നിറഞ്ഞ മലയില് നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
അഭീശുഹസ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ സീദന്തം സാരഥിം രണേ। അസ്തമ്ഭയം മഹാബാഹോ സാല്വബാണപ്രപീഡിതമ്
കൈയില് ചവിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന രഥിയേ യുദ്ധഭൂമിയില് വീഴുന്നതു കണ്ടപ്പോള്, മഹാബാഹുവായ ഞാന് ശാല്വന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ടുള്ള വേദനയിലായിരുന്നിട്ടും അവനെ പിന്തുണച്ചു.
അഥ മാം പുരുഷഃ കശ്ചിദ്ദ്വാരകാനിലയോഽബ്രവീത്। ത്വരിതോ രഥമാരോപ്യ സൌഹൃദാദിവ ഭാരത
അപ്പോള്, ദ്വാരകയില് നിന്നൊരു പുരുഷന് വേഗത്തില് എന്റെ രഥത്തിലേക്ക് കയറി, സൗഹൃദം കൊണ്ടെന്നപോലെ എന്നോട് പറഞ്ഞു, ഭാരതാ.
ആഹുകസ്യ വചോ വീര തസ്യൈവ പരിചാരകഃ। വിഷണ്ണഃ സന്നകണ്ഠേന തന്നിബോധ യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, ആഹുകന്റെ സേവകന് യുദ്ധത്തില് ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തില് എന്നോട് പറഞ്ഞത് നീ കേള്ക്കണം.
ദ്വാരകാധിപതിര്വീര ആഹ ത്വാമാഹുകോ വചഃ। കേശവൈഹി വിജാനീഷ്വ യത്ത്വാം പിതൃസഖോഽബ്രവീത്
വീരാ, ദ്വാരകയുടെ അധിപനായ ആഹുകന് നിന്നോട് ഈ സന്ദേശം അയച്ചു: 'കേശവാ, നിന്റെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്ത് പറഞ്ഞത് മനസ്സിലാക്കണം.'
ഉപയാത്വാ തു സാല്വേന ദ്വാരകാം വൃഷ്ണിനന്ദന। വിഷക്തേ ത്വയി ദുര്ധര്ഷ ഇതഃ ശൂരസുതോ ബലാത്
'വൃഷ്ണികളുടെ സന്തോഷമേ, നീ ഇവിടെ ശാല്വനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തില് ആയിരിക്കുമ്പോള്, ശൂരന്റെ മകന് ബലമായി ദ്വാരകയെ ആക്രമിച്ചു.'
തദലം സാധുയുദ്ധേന നിവര്തസ്വ ജനാര്ദന। ദ്വാരകാമേവ രക്ഷസ്വ കാര്യമേതന്മഹത്തവ
'ജനാര്ദ്ദനാ, ഈ യുദ്ധം മതിയാക്കി തിരിച്ചു പോവൂ. ദ്വാരകയെ രക്ഷിക്കൂ. ഇതാണ് ഇപ്പോൾ നിന്റെ പ്രധാന കര്ത്തവ്യം.'
ഇത്യഹം തസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ പരമദുര്മനാഃ। നിശ്ചയം നാധിഗച്ഛാമി കര്തവ്യസ്യേതരസ്യ ച
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് ഞാന് അതീവ ദുഃഖിതനായി, എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്നതില് ഉറപ്പില്ലാതെ നിന്നു.
സാത്യകിം ബലദേവം ച പ്രദ്യുമ്നം ച മഹാംരഥമ്। ജഗര്ഹേ മനസാ വീര തച്ഛ്രുത്വാ മഹദപ്രിയമ്
വീരാ, ആ ദുഃഖകരമായ വാര്ത്ത കേട്ടപ്പോള്, സത്യകിയെ, ബാലഭദ്രനെയും, മഹാരഥിയായ പ്രദ്യുമ്നനെയും ഞാന് മനസ്സില് കുറ്റപ്പെടുത്തി.
അഹം ഹി ദ്വാരകായാശ്ച പിതുശ്ച കുരുനന്ദന। തേഷു രക്ഷാം സമാധായ പ്രയാതഃ സൌഭയാതനേ
കുരുവംശത്തിലെ പ്രിയനേ, ദ്വാരകയും എന്റെ അച്ഛനും അവരുടെ കയ്യിൽ സുരക്ഷിതമാക്കി ഞാൻ സൗഭയിലേക്കുള്ള യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടിരുന്നു.
ബലദേവോ മഹാബാഹുഃ കച്ചിജ്ജീവതി ശത്രുഹാ। സാത്യകീ രൌക്മിണേയശ്ച ചാരുദേഷ്ണശ്ച വീര്യവാന്। സാമ്ബപ്രഭൃതയശ്ചൈവേത്യഹമാസം സുദുര്മനാഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ശക്തശാലിയായ ബാലരാമൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമോ? സത്യകി, രുക്മിണിയുടെ മകൻ, ധൈര്യശാലിയായ ചാരുദേഷ്ണൻ, സാംബൻ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും സുരക്ഷിതരാണോ എന്ന് ഞാൻ അതീവ വിഷമത്തോടെ ചിന്തിച്ചു.
ഏതേഷു ഹി നരവ്യാഘ്ര ജീവത്സു ന കഥംചന। ശക്യഃ ശൂരസുതോ ഹന്തുമപി വജ്രഭൃതാ സ്വയമ്
നരസിംഹമേ, ഇവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം, വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ പോലും ശൂരന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
ഹതഃ ശൂരസുതോ വ്യക്തം വ്യക്തം ചൈതേ പരാസവഃ। ബലദേവമുഖാഃ സര്വ ഇതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ
ശൂരന്റെ മകൻ തീർച്ചയായും കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ബാലരാമൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എല്ലാവരും പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നായിരുന്നു എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.
സോഹം സര്വവിനാശം തം ചിന്തയാനോ മുഹുര്മുഹുഃ। അവിഹ്വലോ മഹാരാജ പുനഃ സാല്വമയോധയമ്
മഹാരാജാവേ, ആ പൂർണ്ണ നാശത്തെ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, മനസ്സിൽ അകമ്പടി തോന്നാതെ ഞാൻ വീണ്ടും സൗഭയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തദോഽപശ്യം മഹാരാജ പ്രപതന്തമഹം തദാ। സൌഭാച്ഛൂരസുതം വീര തതോ മാം മോഹ ആവിശത്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ ശൂരന്റെ മകനെ സൗഭയിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതു കണ്ടു. അതു കണ്ട ഉടനെ എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയുണ്ടായി.
തസ്യ രൂപം പ്രപതതഃ പിതുര്മമ നരാധിപ। യയാതേഃ ക്ഷീണപുണ്യസ്യ സ്വര്ഗാദിവ ഭഹീതലമ്
നരാധിപനേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ വീഴുന്ന രൂപം, പുണ്യം തീർന്ന യയാതി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
വിശീര്ണമലിനോഷ്ണീപപ്രകീര്ണാമ്ബരമൂര്ധജഃ। പ്രപതന്ദൃശ്യതേ ഹ സ്മ ക്ഷീണപുണ്യ ഇവ ഗ്രഹഃ
വസ്ത്രങ്ങൾ കീറിപ്പോയി, ശരീരം മലിനമായി, മുടി ചിതറിപ്പോയി, അങ്ങനെ വീഴുന്ന അവനെ, പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഗ്രഹം പോലെ ഞാൻ കണ്ടു.
തതഃ ശാര്ങ്ഗം ധനുഃശ്രേഷ്ഠം കരാത്പ്രപതിതം മമ। മോഹാപന്നശ്ച കൌന്തേയ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, അപ്പോൾ എന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ശ്രേഷ്ഠമായ ശാരംഗം വില്ല് വീണുപോയി. മനസ്സിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടായി, ഞാൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം സൈന്യം മേ ഗതചേതനമ്। മാം ദൃഷ്ട്വാ രഥനീഡസ്ഥം ഗതാസുമിവ ഭാരത
അപ്പോൾ എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ 'ഹാ! ഹാ!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു, എന്നെ രഥത്തിൽ മരിച്ചവനെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അവർക്കെല്ലാം മനസ്സുതന്നെ നിലച്ചു.
പ്രസാര്യ ബാഹൂ പതതഃ പ്രസാര്യ ചരണാവപി। രൂപം പിതുര്മേ വിബഭൌ ശകുനേ- പതതോ യഥാ
അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കൈകളും കാലുകളും നീട്ടി, ആ രൂപം ആകാശത്ത് നിന്ന് വീഴുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞു.
തം പതന്തം മഹാബാഹോ ശൂലപട്ടസപാണയഃ। അഭിഘ്നന്തോ ഭൃശം വീര മമ ചോതോഹ്യകമ്പയന്
മഹാബാഹുവേ, അച്ഛൻ വീഴുമ്പോൾ കയ്യിൽ കുന്തവും വാളും പിടിച്ചിരുന്ന വീരന്മാർ അവനെ ശക്തമായി അടിച്ചു, അവരുടെ നിലവിളികൾ എന്നെയും നടുക്കിച്ചു.
തതോ മുഹൂര്താത്പ്രതിലഭ്യ സംജ്ഞാ- മഹം തദാ വീര മഹാവിമര്ദേ। ന തത്രസൌമം ന രിപും ച സാല്വം പശ്യാമി വൃദ്ധം പിതരം ന ചാപി
വലിയ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ കുറച്ചുകാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ തിരിച്ചറിവ് നേടി, അവിടെ സൗഭയെയും ശത്രുവായ സാൽവനെയും എന്റെ പ്രായമായ അച്ഛനെയും ഞാൻ കാണാനില്ലായിരുന്നു.
തതോ മമാസീന്മനസി മായേയമിതി നിശ്ചിതമ്। പ്രബുദ്ധോസ്മി തതോ ഭൂയഃ ശതശോ വാഽകിരം ശരാന്
അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പായി: ഇതെല്ലാം മായയാണ്. ഞാൻ വീണ്ടും ഉണർന്ന് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
തതോഽഹം ഭരതശ്രേഷ്ഠ പ്രഗൃഹ്യരുചിരം ധനുഃ। ശരൈരപാതയം സൌഭാച്ഛിരാംസി വിബുധദ്വിഷാമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ വില്ല് പിടിച്ച്, ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സൗഭയുടെ ശത്രുക്കളുടെ തലകൾ വീഴ്ത്തി.
ശരാംശ്ചാശീവിഷാകാരാനൂര്ധ്വഗാംസ്തിഗ്മതേജസഃ। പ്രൈഷയം സാല്വരാജായ ശാര്ങ്ഗമുക്താന്സുവാസസഃ
പാമ്പുപോലെയുള്ള, കഠിനമായ തേജസ്സുള്ള അമ്പുകൾ ഞാൻ ശാരംഗത്തിൽ നിന്ന് അണിഞ്ഞു, സാൽവരാജാവിനോട് ആകാശത്തിലേക്ക് അയച്ചു.